Etifoxine là thuốc giải lo âu không thuộc nhóm benzodiazepine, có cấu trúc benzoxazine và được sử dụng dưới dạng etifoxine hydrochloride. Theo nhãn Stresam tại Pháp, thuốc được chỉ định cho các biểu hiện tâm lý–cơ thể liên quan đến lo âu và thường chỉ dùng trong thời gian ngắn. Etifoxine tăng cường dẫn truyền ức chế GABA theo hai hướng: điều biến trực tiếp thụ thể GABA-A tại vị trí khác benzodiazepine và gián tiếp tăng sản xuất neurosteroid như allopregnanolone.
Etifoxine có thể gây buồn ngủ và hiếm gặp hơn là viêm gan, tổn thương tế bào gan, DRESS, hội chứng Stevens–Johnson, phản vệ hoặc viêm đại tràng lympho. Phản ứng gan thường xuất hiện khoảng 2–4 tuần sau khi bắt đầu điều trị. Người bệnh không được tự mua, tự tăng liều, uống cùng rượu hoặc tiếp tục sử dụng khi có vàng da, phát ban nặng hay tiêu chảy nhiều nước.
Nội dung chính
- Nhóm thuốc: Thuốc giải lo âu không benzodiazepine, dẫn xuất benzoxazine.
- Chỉ định theo nhãn Pháp: Các biểu hiện tâm lý–cơ thể liên quan đến lo âu.
- Dạng thường gặp: Viên nang cứng chứa etifoxine hydrochloride 50 mg.
- Liều nhãn thường dùng: 3–4 viên mỗi ngày, chia 2–3 lần, trong vài ngày đến vài tuần.
- Nguy cơ quan trọng: Tổn thương gan, DRESS, Stevens–Johnson, phản vệ và viêm đại tràng lympho.
- Tương tác nổi bật: Rượu, opioid, benzodiazepine, thuốc ngủ, thuốc kháng histamine an thần và các chất ức chế thần kinh trung ương.
- Theo dõi: Xét nghiệm chức năng gan trước điều trị và khoảng một tháng sau khi bắt đầu ở người có yếu tố nguy cơ.
- Lưu ý bằng chứng: HAS Pháp đánh giá lợi ích y tế không đủ và cho rằng thuốc không còn vị trí trong chiến lược điều trị rối loạn thích ứng kèm lo âu tại Pháp.
Hoạt chất Etifoxine là gì?
Etifoxine là thuốc giải lo âu không benzodiazepine, được dùng dưới dạng muối hydrochloride. Thuốc làm tăng hoạt tính của hệ GABA, hệ dẫn truyền thần kinh có tác dụng ức chế trong não. Chỉ định theo nhãn Pháp tập trung vào các phản ứng cảm xúc và cơ thể đi kèm lo âu, không đồng nghĩa thuốc được phê duyệt cho mọi rối loạn lo âu hoặc mọi nguyên nhân căng thẳng.
Etifoxine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Etifoxine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Etifoxine |
| Tên IUPAC | 6-chloro-N-ethyl-4-methyl-4-phenyl-1H-3,1-benzoxazin-2-imine |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Etifoxin; etafenoxine; etifoxine hydrochloride; etifoxine HCl; Hoe 36801. Stresam và Tepdanine là tên sản phẩm, không phải tên hoạt chất. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Etifoxinum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 21715-46-8 |
|---|---|
| UNII | X24X82MX4X |
| PubChem CID | 135413553 |
| RxNorm CUI | 24441 |
| Công thức phân tử | C17H17ClN2O |
Dược động học của Etifoxine
Etifoxine hydrochloride được hấp thu tốt qua đường uống. Nồng độ huyết tương giảm chậm theo ba pha, thuốc không gắn với các thành phần hữu hình của máu, được đào thải chủ yếu qua nước tiểu và có khả năng đi qua nhau thai. Nhãn hiện hành không cung cấp đầy đủ các thông số định lượng như Cmax, Tmax, AUC hoặc thời gian bán thải.
Giai đoạn I: Hấp thu
Etifoxine hydrochloride được mô tả là hấp thu tốt qua đường uống. Thời gian đạt nồng độ đỉnh và ảnh hưởng định lượng của thức ăn chưa được cung cấp trong nhãn chính thức được sử dụng cho bài viết này.
Giai đoạn II: Phân bố
Etifoxine không gắn với các thành phần hữu hình của máu và có thể đi qua nhau thai. Thể tích phân bố, mức gắn protein huyết tương và khả năng đi vào sữa mẹ chưa được xác minh đầy đủ trong nhãn hiện hành.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Etifoxine được đào thải chủ yếu qua đường tiết niệu. Tỷ lệ thuốc không đổi, các chất chuyển hóa và tỷ lệ thải qua các đường khác.
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Chức năng gan và thận có thể ảnh hưởng đến độ an toàn hoặc thải trừ của etifoxine; suy gan hoặc suy thận nặng là chống chỉ định. Tuổi cao và tiền sử viêm gan virus được nhãn xác định là các yếu tố làm tăng lo ngại về tổn thương gan. Chưa có dữ liệu dược động học định lượng để xây dựng chế độ chỉnh liều cho suy gan hoặc suy thận nhẹ đến vừa.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Etifoxine
Etifoxine thuộc dẫn xuất benzoxazine và được phân loại là thuốc giải lo âu khác, mã ATC N05BX03. Khác benzodiazepine, etifoxine không gắn vào vị trí benzodiazepine cổ điển trên thụ thể GABA-A. Thuốc vẫn tăng cường dẫn truyền GABAergic nên có thể gây buồn ngủ và cộng hợp tác dụng với các chất ức chế hệ thần kinh trung ương.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Etifoxine có cơ chế kép:
- Trực tiếp điều biến dị lập thể dương tính thụ thể GABA-A, ưu tiên gắn với các tiểu đơn vị beta-2 hoặc beta-3 tại vị trí khác vị trí gắn benzodiazepine.
- Gián tiếp kích hoạt protein chuyển vị ty thể, làm tăng sản xuất neurosteroid trong não, bao gồm allopregnanolone. Các neurosteroid này tiếp tục tăng cường hoạt tính của thụ thể GABA-A.
Cả hai con đường đều làm tăng dẫn truyền ức chế GABAergic và góp phần tạo tác dụng giải lo âu.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Etifoxine có tác dụng giải lo âu và điều hòa các phản ứng thần kinh thực vật liên quan lo âu. Tờ thông tin sản phẩm ghi nhận buồn ngủ nhẹ có thể xuất hiện lúc bắt đầu điều trị và thường giảm khi tiếp tục dùng.
Một số nghiên cứu cũ so sánh etifoxine với benzodiazepine ghi nhận cải thiện triệu chứng lo âu, nhưng đánh giá của HAS năm 2020 cho rằng nghiên cứu AMETIS không chứng minh hiệu quả của etifoxine so với giả dược. Do đó, không nên diễn giải dữ liệu so sánh thuốc cũ như bằng chứng chắc chắn về hiệu quả lâm sàng tổng thể.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Etifoxine
Theo nhãn Stresam tại Pháp, etifoxine được chỉ định điều trị các biểu hiện tâm lý–cơ thể của lo âu, chẳng hạn các phản ứng cảm xúc và cơ thể đi kèm trạng thái lo âu.
Chỉ định cụ thể có thể khác giữa các quốc gia và sản phẩm. Etifoxine không nên được xem là thuốc điều trị mặc định cho rối loạn lo âu lan tỏa, cơn hoảng sợ, trầm cảm hoặc mất ngủ nếu chưa có chẩn đoán và chỉ định phù hợp.
Etifoxine đã được nghiên cứu tiền lâm sàng và lâm sàng ban đầu về khả năng thúc đẩy phục hồi dây thần kinh ngoại biên và giảm đau thần kinh thông qua tác động lên neurosteroid. Những ứng dụng này chưa phải chỉ định được phê duyệt của Stresam và không được tự sử dụng để điều trị đau thần kinh.
Các ứng dụng nghiên cứu khác.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn Stresam của Pháp và chỉ mang tính tham khảo, không được tự áp dụng:
- Liều thông thường: 3–4 viên nang 50 mg mỗi ngày, tương đương 150–200 mg etifoxine hydrochloride mỗi ngày.
- Chia tổng liều thành 2 hoặc 3 lần uống trong ngày.
- Thời gian điều trị theo nhãn: từ vài ngày đến vài tuần.
- Tại Pháp, thời hạn kê đơn tối đa là 12 tuần, nhưng điều này không có nghĩa mọi người bệnh nên dùng thuốc đủ 12 tuần.
Liều phải do bác sĩ lựa chọn dựa trên đáp ứng, bệnh nền, thuốc phối hợp và nguy cơ tổn thương gan.
Nuốt nguyên viên nang với một ít nước và chia liều trong ngày theo đơn. Chưa có yêu cầu bắt buộc phải uống cùng thức ăn trong nhãn được trích dẫn.
Nếu quên một liều, không tăng gấp đôi liều kế tiếp. Không tự ngừng thuốc tâm thần khác để chuyển sang etifoxine và không tự kéo dài thời gian điều trị. Tờ hướng dẫn ghi không quan sát thấy hội chứng cai điển hình khi ngừng Stresam, nhưng người bệnh vẫn nên trao đổi với bác sĩ trước khi thay đổi điều trị.
Không uống rượu trong thời gian sử dụng thuốc.
Cần theo dõi:
- Mức độ lo âu, khả năng hoạt động và dấu hiệu trầm cảm hoặc nguy cơ tự sát.
- Buồn ngủ, giảm tỉnh táo và nguy cơ té ngã.
- Phát ban, ngứa, phù mặt, tổn thương niêm mạc hoặc sốt.
- Vàng da, nước tiểu sẫm, nôn, mệt nhiều hoặc đau bụng.
- Tiêu chảy nhiều nước kéo dài, có thể gợi ý viêm đại tràng lympho.
- Chảy máu ngoài kỳ kinh ở người dùng thuốc tránh thai đường uống.
Ở người có yếu tố nguy cơ tổn thương gan, nhãn khuyến nghị kiểm tra chức năng gan trước điều trị và khoảng một tháng sau khi bắt đầu dùng thuốc.
Cảnh báo và lưu ý về Etifoxine
Etifoxine chống chỉ định trong các trường hợp:
- Quá mẫn với etifoxine hoặc tá dược của sản phẩm.
- Tình trạng sốc.
- Suy gan nặng.
- Suy thận nặng.
- Nhược cơ.
- Từng bị viêm gan nặng hoặc tổn thương tế bào gan nghiêm trọng do etifoxine.
- Từng bị phản ứng da nghiêm trọng do etifoxine, bao gồm DRESS, hội chứng Stevens–Johnson hoặc viêm da tróc vảy toàn thân.
Người từng có tổn thương gan hoặc phản ứng da liên quan etifoxine không được sử dụng lại thuốc.
Các tác dụng không mong muốn được ghi nhận gồm:
- Buồn ngủ nhẹ lúc bắt đầu điều trị.
- Phát ban dạng dát–sẩn.
- Ngứa.
- Hồng ban đa dạng.
- Phù mặt.
- Nổi mề đay.
- Phù mạch.
- Chảy máu ngoài kỳ kinh ở người dùng thuốc tránh thai đường uống.
- Tiêu chảy liên quan viêm đại tràng lympho.
Buồn ngủ ban đầu có thể giảm khi tiếp tục điều trị, nhưng không nên tiếp tục lái xe hoặc làm việc nguy hiểm khi vẫn còn giảm tỉnh táo.
Các phản ứng nghiêm trọng, rất hiếm hoặc chưa xác định tần suất gồm:
- Tổn thương tế bào gan, tăng men gan và viêm gan.
- DRESS.
- Hội chứng Stevens–Johnson.
- Viêm da tróc vảy toàn thân.
- Viêm mạch hoặc phản ứng giống bệnh huyết thanh.
- Phù mạch.
- Sốc phản vệ.
- Viêm đại tràng lympho biểu hiện bằng tiêu chảy nhiều nước.
Phản ứng da thường xuất hiện từ vài ngày đến trong vòng một tháng. Tổn thương gan thường xuất hiện khoảng 2–4 tuần sau khi bắt đầu thuốc. Khi xảy ra tổn thương da hoặc gan, phải ngừng etifoxine ngay và không được sử dụng lại.
Phải ngừng etifoxine và liên hệ bác sĩ ngay khi xuất hiện:
- Phát ban lan rộng, phồng rộp da, tổn thương niêm mạc, phù mặt hoặc khó thở.
- Vàng da hoặc vàng mắt.
- Nôn, mệt bất thường hoặc đau bụng gợi ý tổn thương gan.
- Tiêu chảy nhiều nước kéo dài.
Không được dùng lại etifoxine sau phản ứng da nghiêm trọng hoặc tổn thương gan liên quan thuốc.
Cần thận trọng ở người cao tuổi, có tiền sử viêm gan virus, bệnh gan, bệnh thận, nhược cơ hoặc đang sử dụng nhiều thuốc gây buồn ngủ. Một số sản phẩm chứa lactose nên không phù hợp với người mắc một số rối loạn dung nạp đường di truyền.
Etifoxine không nên được dùng để che lấp lo âu kéo dài mà chưa đánh giá nguyên nhân tâm thần, nội khoa, sử dụng chất hoặc tác dụng của thuốc khác.
Quá liều etifoxine có thể gây buồn ngủ. Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Xử trí chủ yếu là theo dõi, bảo đảm đường thở và điều trị triệu chứng hoặc hỗ trợ khi cần.
Khi uống nhầm lượng lớn, phối hợp rượu hoặc thuốc an thần, hoặc người bệnh khó đánh thức, thở chậm, lú lẫn hay ngất, cần liên hệ cấp cứu hoặc trung tâm chống độc. Hiệu quả loại bỏ etifoxine bằng thẩm tách.
Bảo quản ở nhiệt độ không quá 25°C, trong bao bì gốc và tránh ẩm. Để thuốc xa tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn Stresam được trích dẫn không cung cấp liều riêng hoặc dữ liệu xác lập độ an toàn và hiệu quả cho trẻ em. Chế độ sử dụng ở người dưới 18 tuổi.
Không tự dùng etifoxine cho trẻ em hoặc thanh thiếu niên có lo âu, mất ngủ hay căng thẳng học tập. Các triệu chứng này cần được đánh giá nguyên nhân và lựa chọn biện pháp tâm lý hoặc điều trị phù hợp.
Không có chế độ chỉnh liều riêng theo tuổi được nêu trong nhãn hiện hành. Tuy nhiên, người cao tuổi được xác định là nhóm có yếu tố nguy cơ tổn thương gan và thường nhạy cảm hơn với buồn ngủ, té ngã và tác dụng cộng hợp của nhiều thuốc an thần.
Cần xem xét xét nghiệm chức năng gan trước điều trị và khoảng một tháng sau khi bắt đầu, đồng thời sử dụng thời gian điều trị ngắn nhất phù hợp.
Nhãn khuyến nghị tránh sử dụng etifoxine trong toàn bộ thai kỳ như một biện pháp thận trọng. Dữ liệu động vật được mô tả là tương đối yên tâm nhưng dữ liệu lâm sàng ở người còn không đầy đủ. Etifoxine có khả năng đi qua nhau thai.
Người phát hiện có thai trong khi đang dùng thuốc cần liên hệ bác sĩ; không tự tiếp tục hoặc tự ngừng toàn bộ điều trị tâm thần mà chưa được đánh giá.
Không khuyến nghị cho con bú trong thời gian điều trị bằng etifoxine do thiếu dữ liệu lâm sàng về bài tiết vào sữa và ảnh hưởng đối với trẻ bú mẹ.
Suy gan nặng là chống chỉ định. Chưa có chế độ giảm liều được xác lập cho suy gan nhẹ hoặc vừa. Người có tiền sử viêm gan virus hoặc nguy cơ bệnh gan cần xét nghiệm chức năng gan trước điều trị và khoảng một tháng sau khi bắt đầu thuốc.
Khi có tổn thương gan do etifoxine, phải ngừng thuốc ngay và không được sử dụng lại.
Suy thận nặng là chống chỉ định. Chưa có chế độ chỉnh liều theo eGFR hoặc độ thanh thải creatinin được xác lập cho suy thận nhẹ đến vừa. Etifoxine được đào thải chủ yếu qua nước tiểu nên cần đánh giá thận trọng ở người có chức năng thận suy giảm.
Etifoxine có thể gây buồn ngủ, đặc biệt lúc bắt đầu điều trị. Không lái xe, vận hành máy hoặc làm công việc cần tỉnh táo nếu xuất hiện buồn ngủ, chóng mặt hoặc giảm khả năng tập trung. Rượu và các thuốc an thần khác làm tăng nguy cơ này.
Tương tác thuốc của Etifoxine
Không khuyến nghị dùng etifoxine cùng rượu vì rượu làm tăng tác dụng an thần và suy giảm khả năng lái xe.
Cần thận trọng khi phối hợp với các thuốc ức chế hệ thần kinh trung ương, gồm:
- Opioid dùng giảm đau, giảm ho hoặc điều trị thay thế.
- Benzodiazepine.
- Thuốc ngủ.
- Thuốc chống loạn thần.
- Thuốc kháng histamine H1 gây buồn ngủ.
- Thuốc chống trầm cảm có tác dụng an thần.
- Thuốc hạ huyết áp tác động trung ương.
- Baclofen.
- Thalidomide.
Phối hợp có thể làm tăng buồn ngủ, suy giảm cảnh giác và nguy cơ tai nạn.
Các trường hợp chảy máu ngoài kỳ kinh đã được ghi nhận ở phụ nữ đồng thời dùng thuốc tránh thai đường uống, nhưng cơ chế và ảnh hưởng đối với hiệu quả tránh thai chưa được xác lập đầy đủ.
Thắc mắc về hoạt chất Etifoxine
Etifoxine là thuốc giải lo âu không benzodiazepine, thuộc nhóm benzoxazine. Thuốc tác động lên hệ GABA-A theo cơ chế trực tiếp và gián tiếp thông qua tăng tổng hợp neurosteroid. Theo nhãn Stresam, thuốc được dùng cho các biểu hiện tâm lý–cơ thể liên quan đến lo âu.
Không. Etifoxine có cấu trúc khác benzodiazepine và gắn vào vị trí khác trên thụ thể GABA-A. Tuy nhiên, cả hai nhóm đều làm tăng dẫn truyền GABAergic nên etifoxine vẫn có thể gây buồn ngủ và cộng hợp tác dụng với benzodiazepine, thuốc ngủ, opioid hoặc rượu.
Tờ hướng dẫn Stresam ghi việc ngừng thuốc không gây hội chứng cai điển hình, và nghiên cứu trên động vật không cho thấy tiềm năng lệ thuộc. Tuy nhiên, dữ liệu điều trị dài hạn ở người còn hạn chế và thuốc chỉ được chỉ định trong thời gian ngắn. Người bệnh không nên tự tăng liều, kéo dài điều trị hoặc thay đổi thuốc mà không hỏi bác sĩ.
Không nên. Rượu làm tăng tác dụng an thần của etifoxine, gây buồn ngủ, suy giảm khả năng lái xe và tăng nguy cơ tai nạn. Cũng cần kiểm tra các thuốc hoặc siro có chứa alcohol.
Cần ngừng thuốc và đi khám ngay khi có vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm, nôn, mệt nhiều, đau bụng, phát ban lan rộng, phồng rộp da, loét miệng, phù mặt, khó thở hoặc tiêu chảy nhiều nước. Đây có thể là dấu hiệu tổn thương gan, phản ứng da nghiêm trọng, phản vệ hoặc viêm đại tràng lympho.

