Dextrose Monohydrat

Dextrose Monohydrat, còn gọi là glucose monohydrat, là D-glucose kết tinh cùng một phân tử nước. Trong dược phẩm, chất này có thể đóng vai trò hoạt chất cung cấp carbohydrate, làm tăng đường huyết, cung cấp nước và năng lượng qua đường tĩnh mạch hoặc làm thành phần của một số chế phẩm uống và xét nghiệm. Công dụng phụ thuộc rõ rệt vào nồng độ, đường dùng và sản phẩm cụ thể: dung dịch glucose 5–10% thường được dùng làm nguồn nước, năng lượng hoặc dung môi pha thuốc; dung dịch ưu trương có thể được nhân viên y tế sử dụng trong xử trí hạ đường huyết. Dextrose không phải dịch truyền phù hợp cho mọi trường hợp mất nước. Truyền quá nhanh hoặc quá nhiều có thể gây tăng đường huyết, tăng áp lực thẩm thấu, hạ natri máu, phù phổi và rối loạn điện giải. Không được tự mua dung dịch glucose để tự truyền hoặc tự điều chỉnh tốc độ truyền.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Tên hoạt chất: Dextrose Monohydrat, còn gọi glucose monohydrat
  • Bản chất: D-glucose kết hợp với một phân tử nước
  • Công thức: C6H12O6·H2O, tương đương C6H14O7
  • Khối lượng phân tử: Khoảng 198,17 g/mol
  • Nhóm: Carbohydrate; nguồn cung cấp glucose, năng lượng và nước
  • Mã ATC: B05BA03 đối với carbohydrate dùng trong dinh dưỡng ngoài đường tiêu hóa; V04CA02 đối với glucose dùng trong xét nghiệm đái tháo đường
  • Đường dùng: Uống hoặc truyền tĩnh mạch, tùy chế phẩm
  • Chỉ định: Cung cấp nước–năng lượng, hỗ trợ dinh dưỡng ngoài đường tiêu hóa, điều trị hạ đường huyết hoặc thực hiện OGTT
  • Cảnh báo chính: Tăng đường huyết, tăng áp lực thẩm thấu, hạ natri máu, quá tải dịch và rối loạn điện giải
  • Phân loại: Phụ thuộc sản phẩm; các dung dịch tiêm truyền là thuốc dùng dưới giám sát y tế
  • Lưu ý: Không tự truyền glucose và không dùng dạng uống cho người bất tỉnh hoặc không nuốt an toàn
  • Dextrose Monohydrat và glucose khan cung cấp cùng phân tử glucose sau khi hòa tan, nhưng khối lượng nguyên liệu không tương đương trực tiếp vì dạng monohydrat chứa thêm nước kết tinh. Nhãn thuốc có thể ghi hàm lượng theo lượng monohydrat thực tế hoặc theo lượng glucose khan tương đương.

Hoạt chất Dextrose Monohydrat là gì?

Dextrose Monohydrat là dạng ngậm một phân tử nước của D-glucose. Sau khi hòa tan, chất này cung cấp glucose — nguồn năng lượng quan trọng trong chuyển hóa tế bào.

Tùy dạng bào chế, Dextrose Monohydrat có thể được sử dụng để:

  • Cung cấp carbohydrate và năng lượng.
  • Bổ sung nước qua đường tĩnh mạch.
  • Làm dung môi cho thuốc tương hợp.
  • Làm tăng glucose máu trong hạ đường huyết.
  • Làm chất thử trong nghiệm pháp dung nạp glucose.
CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Dextrose Monohydrat

INN Tên tiếng Anh: Dextrose monohydrate hoặc D-glucose monohydrate.; Tên chuyên luận dược điển quốc tế thường gặp: Glucose monohydrate. Việc xác định một tên INN riêng biệt dành riêng cho dạng monohydrat: Chưa có đủ dữ liệu.

CAS 77938-63-7 Công thức C6H12O6·H2O

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Dextrose Monohydrat

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Tên tiếng Anh: Dextrose monohydrate hoặc D-glucose monohydrate.; Tên chuyên luận dược điển quốc tế thường gặp: Glucose monohydrate. Việc xác định một tên INN riêng biệt dành riêng cho dạng monohydrat: Chưa có đủ dữ liệu.

Tên IUPAC

(2R,3S,4R,5R)-2,3,4,5,6-pentahydroxyhexanal;hydrate

Tên khác / tên đồng nghĩa

Glucose monohydrat.; D-glucose monohydrate.; Dextrose hydrous.; Hydrous dextrose.; α-D-glucose monohydrate.; α-D-glucopyranose monohydrate.; D-(+)-glucose monohydrate.; Không nhầm với glucose khan — anhydrous glucose — có khối lượng phân tử thấp hơn do không chứa nước kết tinh.

Tên Latinh / tên dược điển

Dextrosum monohydricum

Tên USAN

dextrose

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

77938-63-7

UNII

LX22YL083G

PubChem CID

22814120

RxNorm CUI

1299920

Công thức phân tử

C6H12O6·H2O

Dược động học của Dextrose Monohydrat

Dextrose Monohydrat hòa tan tạo thành glucose và nước. Glucose sau đó tham gia vào cùng hệ thống vận chuyển, dự trữ và chuyển hóa như glucose nội sinh.

Khi truyền tĩnh mạch, glucose đi trực tiếp vào tuần hoàn. Khi uống, glucose được hấp thu qua đường tiêu hóa và làm tăng glucose máu. Glucose có thể được sử dụng để tạo năng lượng, dự trữ dưới dạng glycogen hoặc chuyển thành các chất khác tùy trạng thái chuyển hóa. Nhãn dung dịch truyền ghi nhận glucose được chuyển hóa và oxy hóa thành carbon dioxide, nước, đồng thời giải phóng năng lượng.

Giai đoạn I: Hấp thu

Đường tĩnh mạch không trải qua giai đoạn hấp thu.

Glucose đường uống được hấp thu qua ruột và có thể làm đường huyết tăng nhanh, do đó được sử dụng như một carbohydrate tác dụng nhanh để xử trí hạ đường huyết ở người còn tỉnh và có khả năng nuốt an toàn. Thời gian đạt nồng độ đỉnh định lượng phụ thuộc lượng dùng, dạng sản phẩm, tốc độ làm rỗng dạ dày và tình trạng chuyển hóa; thông số chung: Chưa có đủ dữ liệu.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng
  • Đường tĩnh mạch: sinh khả dụng về mặt đưa glucose vào tuần hoàn là 100%.
  • Đường uống: không có một giá trị sinh khả dụng cố định có ý nghĩa áp dụng chung vì glucose là chất sinh lý nội sinh và nồng độ máu chịu điều hòa mạnh bởi insulin, gan và các mô.

Thông số sinh khả dụng đường uống định lượng cho Dextrose Monohydrat: Chưa có đủ dữ liệu.

Giai đoạn II: Phân bố

Glucose được vận chuyển trong máu và phân bố đến các mô để tạo năng lượng hoặc dự trữ. Do glucose là thành phần sinh lý nội sinh, thể tích phân bố theo mô hình dược động học thuốc thông thường không được xác lập thống nhất.

Thông số thể tích phân bố: Chưa có đủ dữ liệu.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Glucose được chuyển hóa qua các con đường hiếu khí và kỵ khí. Glucose có thể được chuyển thành pyruvat hoặc lactat, sau đó được oxy hóa thành carbon dioxide và nước, đồng thời giải phóng năng lượng.

Glucose cũng có thể:

  • Được dự trữ dưới dạng glycogen.
  • Tham gia con đường pentose phosphat.
  • Chuyển thành lipid khi lượng cung cấp vượt nhu cầu kéo dài.

Nhãn thuốc chính thức chủ yếu mô tả kết quả chuyển hóa cuối là carbon dioxide và nước.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Glucose chủ yếu được sử dụng qua chuyển hóa, không phải thải nguyên dạng như nhiều thuốc khác.

Khi đường huyết tăng quá mức, glucose có thể xuất hiện trong nước tiểu, gây lợi niệu thẩm thấu, mất nước và mất điện giải. Carbon dioxide được thải qua phổi, còn nước tham gia cân bằng dịch của cơ thể.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Chưa có đủ dữ liệu.

Glucose không có thời gian bán thải dược động học cố định tương tự các thuốc ngoại sinh; nồng độ máu được điều hòa liên tục bởi hấp thu, sản xuất glucose tại gan, insulin, dự trữ và sử dụng tại mô.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Chưa có đủ dữ liệu.

Không có một giá trị độ thanh thải cố định áp dụng chung vì glucose là chất nội sinh và tốc độ sử dụng phụ thuộc insulin, gan, mô ngoại vi, tình trạng bệnh và tốc độ cung cấp.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố ảnh hưởng đến nồng độ và tốc độ sử dụng glucose gồm:

  • Liều, nồng độ và tốc độ truyền.
  • Đái tháo đường hoặc giảm dung nạp glucose.
  • Liều insulin và các thuốc ảnh hưởng đường huyết.
  • Nhiễm trùng huyết, chấn thương, sốc hoặc phẫu thuật.
  • Chức năng gan và thận.
  • Tuổi, đặc biệt trẻ sơ sinh và người cao tuổi.
  • Tình trạng suy dinh dưỡng.
  • Thiếu thiamin.
  • Rối loạn nước và điện giải.
  • Tình trạng nội tiết và tiết vasopressin.
  • Khả năng oxy hóa glucose của người bệnh.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Dextrose Monohydrat

Dextrose Monohydrat thuộc nhóm carbohydrate. Trong hệ thống ATC, dung dịch glucose truyền tĩnh mạch được xếp vào nhóm dung dịch dinh dưỡng ngoài đường tiêu hóa chứa carbohydrate.

Glucose không phải thuốc hạ đường huyết. Trái lại, hoạt chất làm tăng lượng glucose sẵn có trong máu và cung cấp cơ chất tạo năng lượng.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Sau khi được đưa vào cơ thể, Dextrose Monohydrat giải phóng glucose:

  • Glucose làm tăng trực tiếp nồng độ đường trong máu.
  • Glucose được tế bào sử dụng để tạo năng lượng.
  • Glucose giúp bổ sung carbohydrate trong dinh dưỡng ngoài đường tiêu hóa.
  • Nước trong dung dịch glucose giúp bổ sung dịch; sau khi glucose được chuyển hóa, phần nước còn lại có thể hoạt động như nước tự do về mặt sinh lý.
  • Trong nghiệm pháp dung nạp glucose, một lượng glucose chuẩn tạo thử thách chuyển hóa để đánh giá khả năng điều hòa đường huyết.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Dextrose làm tăng glucose máu và cung cấp năng lượng carbohydrate. Một nhãn Dextrose Monohydrat đường tiêm của Hoa Kỳ ghi nhận giá trị năng lượng khoảng 3,4 kcal trên mỗi gam dextrose ngậm nước.

Mức tăng đường huyết phụ thuộc:

  • Lượng và nồng độ glucose.
  • Tốc độ dùng.
  • Nồng độ glucose ban đầu.
  • Khả năng tiết hoặc sử dụng insulin.
  • Tình trạng gan, thận và bệnh cấp tính.

Dung dịch glucose 5% có thể gần đẳng trương hoặc hơi nhược trương trong bao bì, nhưng có thể trở nên rất nhược trương về mặt sinh lý sau khi glucose được chuyển hóa.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Dextrose Monohydrat

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Dextrose Monohydrat

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Dextrose Monohydrat

Dextrose không có nhiều tương tác chuyển hóa kiểu CYP450, nhưng có các tương tác lâm sàng quan trọng:

  • Insulin và thuốc điều trị đái tháo đường: có thể cần điều chỉnh dựa trên đường huyết.
  • Corticosteroid, catecholamin và thuốc làm tăng đường huyết: có thể làm tăng nguy cơ tăng đường huyết.
  • Thuốc lợi tiểu: có thể làm tăng nguy cơ rối loạn natri hoặc cân bằng dịch.
  • Thuốc gây SIADH hoặc hạ natri máu: gồm một số SSRI, SNRI, thuốc chống động kinh, thuốc hướng thần, thuốc độc tế bào và chất tương tự vasopressin.
  • Oxytocin: phối hợp dịch có glucose trong chuyển dạ có thể làm tăng nguy cơ hạ natri máu.
  • Máu và chế phẩm máu: không truyền qua cùng bộ dây nếu nhãn không cho phép do nguy cơ giả ngưng kết hoặc tan máu.
  • Thuốc pha thêm: phải kiểm tra pH, độ tan, độ ổn định và tương hợp trước khi phối hợp.

Thắc mắc về hoạt chất Dextrose Monohydrat

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *