Diacerein, còn được gọi là Diacetylrhein, là thuốc kê đơn tác dụng chậm được sử dụng để điều trị triệu chứng thoái hóa khớp háng hoặc khớp gối ở người lớn. Sau khi uống, Diacerein được chuyển gần như hoàn toàn thành rhein — chất chuyển hóa có hoạt tính liên quan đến điều hòa interleukin-1 và một số enzym tham gia thoái giáng sụn. Thuốc không có tác dụng giảm đau tức thời và không được xem là phương pháp chữa khỏi hoặc tái tạo hoàn toàn sụn khớp. Các nguy cơ cần đặc biệt lưu ý là tiêu chảy, mất nước, rối loạn điện giải và tổn thương gan. Cơ quan Quản lý Dược phẩm châu Âu khuyến cáo không dùng cho người từ 65 tuổi trở lên, ngừng thuốc nếu xuất hiện tiêu chảy và không sử dụng ở người đang mắc hoặc từng mắc bệnh gan. Người bệnh không được tự mua, tự tăng liều hoặc sử dụng kéo dài khi chưa được bác sĩ đánh giá.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Diacerein, còn gọi là Diacetylrhein hoặc Diacerhein
- Nhóm thuốc: Thuốc chống viêm và chống thấp khớp không steroid khác; thuốc tác dụng chậm điều trị triệu chứng thoái hóa khớp
- Mã ATC: M01AX21
- Dạng dùng phổ biến: Viên nang cứng 50 mg, đường uống
- Chỉ định được giới hạn: Điều trị triệu chứng thoái hóa khớp háng hoặc gối ở người lớn
- Đặc điểm tác dụng: Khởi phát chậm, thường cần vài tuần mới ghi nhận đáp ứng
- Chất chuyển hóa hoạt tính: Rhein
- Tác dụng phụ nổi bật: Tiêu chảy, đau bụng, phân lỏng, đầy hơi, đổi màu nước tiểu
- Nguy cơ nghiêm trọng: Tiêu chảy nặng, mất nước, hạ kali máu và tổn thương gan
- Người từ 65 tuổi: Không được EMA khuyến cáo sử dụng
- Bệnh gan: Không dùng khi đang mắc hoặc có tiền sử bệnh gan
- Khuyến cáo: Chỉ sử dụng theo đơn và theo dõi của bác sĩ
- Diacerein chỉ được phê duyệt theo hướng làm giảm triệu chứng ở một số người bệnh thoái hóa khớp; không nên diễn giải hoạt chất này là thuốc chữa khỏi thoái hóa khớp hoặc phục hồi hoàn toàn cấu trúc khớp.
Hoạt chất Diacerein là gì?
Diacerein là thuốc kê đơn tác dụng chậm dùng để giảm triệu chứng thoái hóa khớp háng hoặc gối ở một số người trưởng thành. Sau khi uống, thuốc được chuyển thành rhein và tác động đến các quá trình viêm, thoái giáng chất nền sụn liên quan đến interleukin-1.
Diacerein
INN Diacerein là tên chung quốc tế — INN — của hoạt chất.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Diacerein |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Diacerein là tên chung quốc tế — INN — của hoạt chất. |
| Tên IUPAC | 4,5-diacetyloxy-9,10-dioxoanthracene-2-carboxylic acid |
| Tên hóa học khác | 2-Anthracenecarboxylic acid, 4,5-bis(acetyloxy)-9,10-dihydro-9,10-dioxo- | 9,10-Dihydro-4,5-dihydroxy-9,10-dioxo-2-anthroic acid, diacetate |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Các tên đồng nghĩa thường gặp:; Diacetylrhein.; Diacerhein.; 4,5-diacetyloxy-9,10-dioxo-anthracene-2-carboxylic acid.; 1,8-diacetoxy-3-carboxyanthraquinone. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Diacereinum |
| Tên USAN | diacerein |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 13739-02-1 |
|---|---|
| UNII | 4HU6J11EL5 |
| PubChem CID | 26248 |
| RxNorm CUI | Không tìm thấy |
| Công thức phân tử | C19H12O8 |
Dược động học của Diacerein
Sau khi uống, Diacerein nhanh chóng được khử acetyl, chủ yếu trước khi vào tuần hoàn toàn thân, để tạo thành rhein. Rhein được liên hợp thành các chất chuyển hóa glucuronid và sulfat, sau đó được thải trừ chủ yếu qua thận.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau khi uống một liều Diacerein 100 mg lúc đói, nồng độ đỉnh của rhein tự do được ghi nhận khoảng 8–10 µg/mL. Thời gian đạt nồng độ đỉnh trong nghiên cứu trên người tình nguyện lúc đói khoảng 1,8–2 giờ.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của Diacerein. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Hơn 99% rhein không liên hợp gắn với protein huyết tương, chủ yếu là albumin. Thể tích phân bố biểu kiến trung bình ở trạng thái ổn định được báo cáo khoảng 17,1 lít trong SmPC được đối chiếu.n hóa
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Diacerein được chuyển hóa rất nhanh thành rhein qua quá trình khử acetyl. Rhein sau đó được liên hợp thành glucuronid và sulfat trước khi thải trừ.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Thuốc được thải trừ chủ yếu qua thận dưới dạng rhein và các chất liên hợp glucuronid, sulfat của rhein.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải trong huyết tương của rhein được báo cáo khoảng 5–7 giờ trong SmPC được đối chiếu.ố ảnh hưởng đến dược động học |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Thông số độ thanh thải toàn thân định lượng ở người có chức năng thận bình thường. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:
- Thức ăn: làm tăng mức phơi nhiễm với rhein khoảng 25%.
- Suy thận: làm tăng AUC, kéo dài thời gian bán thải và giảm độ thanh thải rhein.
- Tuổi cao: mức phơi nhiễm và thời gian bán thải có thể tăng theo tuổi.
- Thuốc kháng acid chứa magnesi, nhôm hoặc calci: có thể làm giảm hấp thu qua đường tiêu hóa.
- Tiêu chảy: có thể gây mất nước, hạ kali máu và ảnh hưởng đến an toàn sử dụng thuốc.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Diacerein
Diacerein thuộc nhóm M01AX — các thuốc chống viêm và chống thấp khớp không steroid khác.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Các nghiên cứu tiền lâm sàng và thông tin trong SmPC cho thấy Diacerein hoặc chất chuyển hóa rhein có thể:
- Ức chế sự sản xuất hoặc tác động của interleukin-1.
- Giảm hoạt tính collagenolytic.
- Giảm sản xuất và giải phóng một số enzym tham gia phân hủy sụn, như collagenase và stromelysin.
- Điều hòa các quá trình viêm và dị hóa trong mô khớp.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Diacerein có khởi phát tác dụng chậm. EMA ghi nhận tác dụng có lợi đầu tiên trong các nghiên cứu thường xuất hiện sau khoảng 2–4 tuần sử dụng liên tục; một SmPC mô tả tác dụng giảm đau trở nên rõ hơn sau khoảng 30–45 ngày.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Diacerein
Chỉ định được phê duyệt trong các hồ sơ châu Âu được đối chiếu là:
- Điều trị triệu chứng thoái hóa khớp háng.
- Điều trị triệu chứng thoái hóa khớp gối.
- Thuốc có tác dụng khởi phát chậm.
Diacerein không được khuyến cáo cho người bị thoái hóa khớp háng tiến triển nhanh vì nhóm này có thể đáp ứng kém hơn.
Diacerein bôi ngoài da nồng độ 1% đã và đang được nghiên cứu trong điều trị ly thượng bì bóng nước đơn giản — epidermolysis bullosa simplex. Một số thử nghiệm lâm sàng đã đánh giá khả năng làm giảm diện tích hoặc số lượng bóng nước.
Đây là ứng dụng nghiên cứu, không phải chỉ định của viên nang Diacerein đường uống và không được tự pha chế hoặc tự bôi lên da.dụng ngoài chỉ định khác có đủ bằng chứng và được chấp nhận trong thực hành tại Việt Nam.
Liều dùng và cách sử dụng
Thông tin dưới đây chỉ phản ánh SmPC và khuyến cáo EMA, không phải hướng dẫn để tự sử dụng.
Đối với viên nang Diacerein 50 mg ở người lớn:
- Liều khởi đầu trong 2–4 tuần đầu: 50 mg một lần mỗi ngày, dùng cùng bữa tối.
- Sau giai đoạn khởi đầu: liều được ghi trong SmPC là 50 mg hai lần mỗi ngày, cùng bữa sáng và bữa tối.
- Người suy thận mức độ trung bình: một số SmPC yêu cầu giảm 50% liều hằng ngày.
- Suy thận nặng: chống chỉ định trong SmPC được đối chiếu.
- Người từ 65 tuổi trở lên: EMA không khuyến cáo sử dụng.
- Uống thuốc cùng thức ăn.
- Nuốt nguyên viên nang với nước; không tự mở hoặc nghiền viên nếu tờ hướng dẫn không cho phép.
- Dùng đúng liều và thời gian bác sĩ kê đơn.
- Không tự phối hợp với thuốc nhuận tràng.
- Thuốc kháng acid chứa magnesi, nhôm hoặc calci có thể cần uống cách Diacerein ít nhất 2 giờ.
- Ngừng sử dụng và liên hệ bác sĩ nếu xuất hiện tiêu chảy.
- Không tự tiếp tục thuốc khi có vàng da, ngứa toàn thân, nước tiểu sẫm bất thường kèm mệt mỏi hoặc đau vùng gan.
- Không tự dùng thuốc để giảm đau cấp vì tác dụng khởi phát chậm.
Bác sĩ có thể theo dõi:
- Tần suất và mức độ tiêu chảy.
- Dấu hiệu mất nước, tụt huyết áp hoặc hạ kali máu.
- Chức năng gan trước và trong quá trình điều trị.
- Ngứa, vàng da, vàng mắt, mệt mỏi bất thường hoặc đau hạ sườn phải.
- Chức năng thận, đặc biệt ở người có bệnh thận.
- Các thuốc dùng đồng thời, nhất là thuốc lợi tiểu, glycosid tim, thuốc nhuận tràng và thuốc có nguy cơ gây tổn thương gan.
- Mức độ cải thiện đau và chức năng khớp sau khoảng thời gian phù hợp.
Nên ngừng thuốc nếu tiêu chảy xuất hiện hoặc xét nghiệm men gan tăng hay có dấu hiệu nghi ngờ tổn thương gan, theo đánh giá của bác sĩ. AN TOÀN SỬ DỤNG
Cảnh báo và lưu ý về Diacerein
Theo SmPC được đối chiếu, Diacerein chống chỉ định trong các trường hợp:
- Quá mẫn với Diacerein.
- Quá mẫn với các chất có cấu trúc tương tự hoặc thành phần của thuốc.
- Viêm ruột mạn tính như viêm loét đại tràng hoặc bệnh Crohn.
- Tắc ruột hoặc giả tắc ruột.
- Đang mắc bệnh gan hoặc có tiền sử bệnh gan.
- Suy thận nặng.
- Trẻ em.
- Phụ nữ mang thai.
- Phụ nữ đang cho con bú.
Các tác dụng không mong muốn được ghi nhận gồm:
Rất thường gặp:
- Tiêu chảy.
- Đau bụng.
- Nước tiểu sẫm hoặc đổi màu liên quan đến cấu trúc của chất chuyển hóa; thường không có ý nghĩa lâm sàng khi xuất hiện đơn độc.
Thường gặp:
- Đi tiêu nhiều lần.
- Phân lỏng.
- Đầy hơi.
- Ngứa.
- Phát ban.
- Chàm da.
Ít gặp hoặc chưa xác định rõ tần suất:
- Tăng enzym gan.
- Viêm gan hoặc tổn thương gan.
- Mất nước và rối loạn điện giải do tiêu chảy.
- Melanosis coli — tăng sắc tố niêm mạc đại trực tràng — hiếm gặp.
Cần ngừng thuốc và liên hệ cơ sở y tế khi có:
- Tiêu chảy nhiều lần hoặc tiêu chảy kéo dài.
- Khát nhiều, khô miệng, chóng mặt, tiểu ít hoặc dấu hiệu mất nước.
- Yếu cơ, chuột rút, hồi hộp hoặc rối loạn nhịp tim có thể liên quan hạ kali máu.
- Vàng da hoặc vàng mắt.
- Ngứa lan tỏa.
- Nước tiểu rất sẫm kèm phân bạc màu, chán ăn hoặc mệt mỏi bất thường.
- Đau vùng bụng trên bên phải.
- Phát ban lan rộng, sưng mặt hoặc khó thở.
Tiêu chảy
Tiêu chảy là phản ứng bất lợi nổi bật nhất của Diacerein. Phản ứng này thường xuất hiện trong những tuần đầu, có tính phụ thuộc liều và đôi khi dẫn đến mất nước, hạ kali máu hoặc biến chứng nghiêm trọng.
Người bệnh được khuyến cáo ngừng Diacerein khi xuất hiện tiêu chảy và liên hệ bác sĩ để lựa chọn phương án khác.thương gan
Đã ghi nhận tăng men gan, tổn thương gan cấp có triệu chứng và viêm gan. Không dùng thuốc cho người đang mắc hoặc từng mắc bệnh gan.
Trước điều trị, bác sĩ cần khai thác bệnh gan và các yếu tố nguy cơ. Trong quá trình dùng, cần theo dõi dấu hiệu tổn thương gan và ngừng thuốc nếu men gan tăng hoặc xuất hiện triệu chứng nghi ngờ.i cao tuổi
EMA không khuyến cáo Diacerein cho người từ 65 tuổi trở lên do nguy cơ và hậu quả của tiêu chảy có thể nghiêm trọng hơn.dụng chậm
Diacerein không phù hợp để tự xử trí cơn đau cấp. Không tự tăng liều do chưa thấy tác dụng trong những ngày đầu.
Quá liều Diacerein có thể gây tiêu chảy dữ dội, dẫn đến mất nước và rối loạn điện giải.
Khi nghi ngờ quá liều:
- Liên hệ cơ sở cấp cứu hoặc trung tâm chống độc.
- Không tự gây nôn.
- Không tự dùng thuốc cầm tiêu chảy nếu chưa có hướng dẫn.
- Mang theo vỏ hộp, đơn thuốc và thông tin về lượng đã uống.
- Nhân viên y tế có thể đánh giá tình trạng dịch, điện giải và thực hiện bù nước, điện giải phù hợp.
Điều kiện bảo quản phải tuân theo nhãn của từng sản phẩm.
Đối với chế phẩm được đối chiếu:
- Bảo quản dưới 30°C.
- Giữ thuốc trong bao bì gốc để tránh ẩm.
- Tránh ánh sáng nếu nhãn sản phẩm yêu cầu.
- Để xa tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
- Không dùng thuốc quá hạn, viên bị ẩm, biến màu hoặc hư hỏng. ĐỐI TƯỢNG ĐẶC BIỆT
Đối tượng đặc biệt
Chưa có đủ nghiên cứu lâm sàng xác lập độ an toàn và hiệu quả của Diacerein ở trẻ em. SmPC được đối chiếu không khuyến cáo và liệt kê trẻ em trong nhóm chống chỉ định.
Diacerein không được EMA khuyến cáo cho người từ 65 tuổi trở lên do tiêu chảy có thể dẫn đến mất nước, hạ kali máu và các biến chứng nghiêm trọng hơn.
Không có nghiên cứu đầy đủ, được kiểm soát tốt trên phụ nữ mang thai. SmPC được đối chiếu khuyến cáo không sử dụng và liệt kê thai kỳ trong nhóm chống chỉ định.
Một lượng nhỏ các dẫn xuất anthraquinon có thể xuất hiện trong sữa mẹ. SmPC được đối chiếu không khuyến cáo sử dụng Diacerein trong thời gian cho con bú và liệt kê cho con bú trong nhóm chống chỉ định.nhân
Không dùng Diacerein ở người đang mắc bệnh gan hoặc có tiền sử bệnh gan.
Suy thận ảnh hưởng đáng kể đến dược động học của rhein:
- Suy thận mức độ trung bình: một số SmPC khuyến cáo giảm 50% liều hằng ngày và theo dõi chức năng thận.
- Suy thận nặng, với độ thanh thải creatinin dưới 30 mL/phút trong SmPC được đối chiếu: chống chỉ định.
SmPC được đối chiếu không ghi nhận Diacerein có tác dụng an thần trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng lái xe hoặc vận hành máy móc.
Tuy nhiên, không nên lái xe nếu người sử dụng bị tiêu chảy nặng, mất nước, chóng mặt, yếu cơ, đau bụng hoặc bất kỳ phản ứng nào làm giảm khả năng tập trung và xử lý tình huống. FAQ
Tương tác thuốc của Diacerein
Các tương tác và phối hợp cần lưu ý:
- Thuốc nhuận tràng: nên tránh vì làm tăng nguy cơ tiêu chảy.
- Thuốc lợi tiểu quai hoặc thiazid: tiêu chảy có thể làm tăng nguy cơ mất nước và hạ kali máu.
- Digoxin, digitoxin hoặc glycosid tim khác: hạ kali máu có thể làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp.
- Thuốc kháng acid chứa magnesi, nhôm hoặc calci: có thể giảm hấp thu Diacerein; SmPC khuyến cáo dùng cách nhau ít nhất 2 giờ.
- Thuốc có nguy cơ gây tổn thương gan: cần đánh giá thận trọng và theo dõi chức năng gan.
- Rượu: nên hạn chế vì có thể làm tăng gánh nặng lên gan hoặc nguy cơ mất nước.
Thắc mắc về hoạt chất Diacerein
Diacerein là thuốc kê đơn tác dụng chậm dùng để điều trị triệu chứng thoái hóa khớp háng hoặc gối ở người lớn. Thuốc được chuyển thành rhein sau khi uống và tác động đến một số quá trình viêm, thoái giáng sụn liên quan đến interleukin-1.
Diacerein không giảm đau tức thời. Tác dụng đầu tiên có thể xuất hiện sau khoảng 2–4 tuần; một số SmPC mô tả cần khoảng 30–45 ngày để ghi nhận rõ tác dụng giảm đau. Không tự tăng liều khi chưa thấy cải thiện trong những ngày đầu.
Diacerein và chất chuyển hóa rhein có thể làm tăng hoạt động đường ruột, gây phân lỏng, đau bụng hoặc tiêu chảy. Đây là tác dụng phụ rất thường gặp và có thể phụ thuộc liều. Do nguy cơ mất nước, rối loạn điện giải, EMA khuyến cáo ngừng thuốc và liên hệ bác sĩ nếu tiêu chảy xuất hiện.
EMA không khuyến cáo sử dụng Diacerein cho người từ 65 tuổi trở lên vì nhóm này có nguy cơ cao hơn gặp biến chứng nghiêm trọng do tiêu chảy, mất nước và rối loạn điện giải. Người bệnh cần được bác sĩ lựa chọn phương án phù hợp hơn.
Có thể. Tăng men gan, tổn thương gan cấp và viêm gan đã được ghi nhận. Diacerein không được dùng ở người đang mắc hoặc từng mắc bệnh gan. Trong quá trình điều trị, cần liên hệ bác sĩ nếu có vàng da, ngứa, mệt mỏi bất thường, chán ăn hoặc đau vùng gan.

