Diazepam

Diazepam là một hoạt chất thuộc nhóm benzodiazepin, có tác dụng tăng cường hoạt động ức chế của chất dẫn truyền thần kinh GABA trong hệ thần kinh trung ương. Tùy dạng bào chế và nhãn thuốc được phê duyệt tại từng quốc gia, diazepam có thể được bác sĩ sử dụng trong điều trị ngắn hạn một số rối loạn lo âu, triệu chứng cai rượu cấp, co thắt cơ hoặc phối hợp kiểm soát một số tình trạng co giật. Đây là thuốc kê đơn và là dược chất hướng thần phải kiểm soát đặc biệt tại Việt Nam. Diazepam có thể gây buồn ngủ, giảm phối hợp vận động, suy hô hấp khi kết hợp với opioid hoặc chất ức chế thần kinh trung ương, đồng thời có nguy cơ dung nạp, lệ thuộc và phản ứng cai thuốc. Người bệnh không được tự ý mua, tăng liều, giảm liều hoặc ngừng thuốc đột ngột. Nội dung dưới đây chỉ nhằm cung cấp thông tin y khoa, không thay thế chỉ định của bác sĩ hoặc tư vấn của dược sĩ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Diazepam
  • Nhóm thuốc: Benzodiazepin tác dụng kéo dài; thuốc giải lo âu, an thần, giãn cơ và chống co giật
  • Mã ATC: N05BA01
  • Cơ chế chính: Tăng cường tác dụng ức chế của GABA tại thụ thể GABA-A
  • Chỉ định: Phụ thuộc dạng thuốc và quốc gia; thường gồm lo âu ngắn hạn, cai rượu cấp, co thắt cơ và điều trị hỗ trợ một số rối loạn co giật
  • Nguy cơ quan trọng: Buồn ngủ, mất điều hòa, suy hô hấp, té ngã, lệ thuộc, lạm dụng và phản ứng cai thuốc
  • Tương tác cần đặc biệt lưu ý: Opioid, rượu, thuốc an thần và các thuốc ức chế hệ thần kinh trung ương
  • Phân loại tại Việt Nam: Thuốc kê đơn; dược chất hướng thần phải kiểm soát đặc biệt
  • Khuyến cáo: Không tự sử dụng, không dùng thuốc của người khác và không ngừng đột ngột
  • Diazepam có thời gian bán thải dài và tạo ra các chất chuyển hóa còn hoạt tính, vì vậy tác dụng có thể tích lũy, đặc biệt ở người cao tuổi, người suy gan hoặc khi dùng nhiều liều.

Hoạt chất Diazepam là gì?

Diazepam là một benzodiazepin tác dụng kéo dài. Thuốc làm tăng tác dụng ức chế của GABA trong hệ thần kinh trung ương, từ đó tạo ra các tác dụng giải lo âu, an thần, giãn cơ, chống co giật và gây quên.

Diazepam không phải thuốc dùng cho mọi trường hợp căng thẳng hoặc mất ngủ thông thường. Việc sử dụng phải dựa trên đánh giá lâm sàng và đơn thuốc của bác sĩ.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Diazepam

INN Diazepam. Đây cũng là tên chung quốc tế — INN — của hoạt chất.

CAS 439-14-5 Công thức C16H13ClN2O

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Diazepam

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Diazepam. Đây cũng là tên chung quốc tế — INN — của hoạt chất.

Tên IUPAC

7-chloro-1-methyl-5-phenyl-3H-1,4-benzodiazepin-2-one

Tên hóa học khác

2H-1,4-Benzodiazepin-2-one, 7-chloro-1,3-dihydro-1-methyl-5-phenyl-

Tên khác / tên đồng nghĩa

Một số tên được sử dụng trong tài liệu dược học gồm diazepam và 7-chloro-1,3-dihydro-1-methyl-5-phenyl-2H-1,4-benzodiazepin-2-one. Không nhầm diazepam với chất chuyển hóa có hoạt tính N-desmethyldiazepam, còn gọi là nordazepam.

Tên viết tắt

DZP

Tên Latinh / tên dược điển

Diazepamum

Tên USAN

diazepam

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

439-14-5

UNII

Q3JTX2Q7TU

PubChem CID

3016

RxNorm CUI

3322

Công thức phân tử

C16H13ClN2O

Dược động học của Diazepam

Diazepam được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa, phân bố rộng do có tính tan trong lipid cao, gắn mạnh với protein huyết tương và đi qua hàng rào máu–não. Thuốc được chuyển hóa chủ yếu tại gan thành nhiều chất chuyển hóa có hoạt tính, sau đó được thải trừ chủ yếu qua nước tiểu dưới dạng liên hợp glucuronid. Diazepam và các chất chuyển hóa có thời gian bán thải dài nên có thể tích lũy khi dùng lặp lại.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi uống, hơn 90% diazepam được hấp thu. Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt sau khoảng 1–1,5 giờ, với khoảng dao động được báo cáo từ 0,25 đến 2,5 giờ.

Bữa ăn có lượng chất béo vừa phải có thể làm chậm hấp thu, kéo dài thời gian đạt nồng độ đỉnh và làm giảm mức phơi nhiễm so với khi dùng lúc đói. Ý nghĩa lâm sàng cần được đánh giá theo từng chế phẩm và chỉ định.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối trung bình của diazepam đường uống được báo cáo khoảng 94% trong một nghiên cứu dược động học ở người. Con số cụ thể có thể thay đổi theo dạng bào chế, đường dùng, thức ăn và đặc điểm người bệnh. Gel trực tràng có sinh khả dụng tương đối khoảng 90% so với diazepam tiêm trong nhãn thuốc được đối chiếu.

Giai đoạn II: Phân bố

Diazepam gắn với protein huyết tương khoảng 98%. Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định trong nghiên cứu trên nam giới trẻ khỏe mạnh khoảng 0,8–1,0 L/kg. Thuốc và các chất chuyển hóa có thể qua hàng rào máu–não, nhau thai và hiện diện trong sữa mẹ.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Diazepam được chuyển hóa chủ yếu tại gan:

  • CYP3A4 và CYP2C19 chuyển diazepam thành N-desmethyldiazepam, một chất chuyển hóa còn hoạt tính.
  • CYP3A4 tham gia tạo temazepam.
  • N-desmethyldiazepam và temazepam tiếp tục được chuyển thành oxazepam.
  • Temazepam và oxazepam được thải trừ phần lớn sau quá trình liên hợp glucuronid.

Các thuốc ức chế CYP3A4 hoặc CYP2C19 có thể làm tăng hoặc kéo dài tác dụng an thần của diazepam.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Diazepam và các chất chuyển hóa được thải trừ chủ yếu qua nước tiểu, phần lớn dưới dạng liên hợp glucuronid. Do có chất chuyển hóa hoạt tính với thời gian bán thải dài, tác dụng có thể tiếp tục sau khi nồng độ diazepam ban đầu đã giảm.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải
  • Pha phân bố ban đầu: khoảng 1 giờ, có thể kéo dài trên 3 giờ.
  • Thời gian bán thải cuối của diazepam: có thể lên đến khoảng 48 giờ.
  • Chất chuyển hóa N-desmethyldiazepam: có thể có thời gian bán thải lên đến khoảng 100 giờ.

Thông số thay đổi đáng kể theo tuổi, chức năng gan, tình trạng bệnh và thời gian sử dụng.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải của diazepam ở người trưởng thành trẻ được báo cáo khoảng 20–30 mL/phút. Độ thanh thải có thể giảm ở người cao tuổi và người mắc bệnh gan; ở viêm gan mạn hoạt động, nhãn thuốc ghi nhận độ thanh thải trung bình có thể giảm gần một nửa.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:

  • Tuổi cao: tăng thể tích phân bố, giảm độ thanh thải và kéo dài thời gian đạt trạng thái ổn định.
  • Trẻ sơ sinh, đặc biệt trẻ sinh non: đường chuyển hóa chưa trưởng thành, làm kéo dài thải trừ.
  • Suy gan hoặc xơ gan: thời gian bán thải có thể tăng rõ rệt và độ thanh thải giảm.
  • Dùng lặp lại: diazepam và chất chuyển hóa có thể tích lũy.
  • Thức ăn: có thể làm chậm và giảm hấp thu của một số dạng uống.
  • Thuốc ức chế CYP3A4/CYP2C19: có thể làm tăng mức phơi nhiễm hoặc kéo dài an thần.
  • Tình trạng giảm protein huyết tương: có thể ảnh hưởng tỷ lệ thuốc tự do.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Diazepam

Diazepam thuộc nhóm thuốc hướng thần benzodiazepin và được phân loại trong nhóm thuốc giải lo âu của hệ thống ATC. Ngoài tác dụng giải lo âu, hoạt chất còn có đặc tính:

  • An thần.
  • Giãn cơ trung ương.
  • Chống co giật.
  • Gây quên thuận chiều.
  • Ức chế hệ thần kinh trung ương phụ thuộc liều.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Diazepam gắn vào vị trí benzodiazepin trên phức hợp thụ thể GABA-A và tăng cường tác dụng của GABA — chất dẫn truyền thần kinh ức chế quan trọng trong não. Diazepam không thay thế GABA mà làm tăng đáp ứng của thụ thể đối với GABA, qua đó giảm mức kích thích của tế bào thần kinh.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Các tác dụng dược lực học chính gồm giải lo âu, an thần, giãn cơ, chống co giật và gây quên. Mức độ biểu hiện phụ thuộc liều, đường dùng, tốc độ đưa thuốc, tuổi, chức năng gan và việc dùng đồng thời các chất ức chế thần kinh trung ương.

Diazepam có thể làm giảm khả năng tập trung, phối hợp vận động và phản xạ, kể cả khi được dùng ở liều điều trị.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Diazepam

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Diazepam

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Diazepam

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Desipramine

Benzodiazepine và desipramine có tác dụng an thần cộng hợp, làm giảm tỉnh táo và phối hợp vận động.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực học do cộng hợp ức chế thần kinh trung ương.

Ảnh hưởng:

Tăng buồn ngủ, chóng mặt, mất điều hòa, té ngã và suy giảm khả năng lái xe/vận hành máy; nguy cơ cao hơn khi có rượu hoặc thuốc an thần khác.

Khuyến nghị:

counsel_patient

Xử trí:

Dùng liều thấp, tránh lái xe cho đến khi biết đáp ứng và không dùng thêm rượu hay thuốc an thần không cần thiết.

Theo dõi mức độ an thần, nhịp thở ở người nguy cơ cao, dáng đi, té ngã và khả năng nhận thức.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Warnings—General; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Thắc mắc về hoạt chất Diazepam

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 8 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *