Diazepam là một hoạt chất thuộc nhóm benzodiazepin, có tác dụng tăng cường hoạt động ức chế của chất dẫn truyền thần kinh GABA trong hệ thần kinh trung ương. Tùy dạng bào chế và nhãn thuốc được phê duyệt tại từng quốc gia, diazepam có thể được bác sĩ sử dụng trong điều trị ngắn hạn một số rối loạn lo âu, triệu chứng cai rượu cấp, co thắt cơ hoặc phối hợp kiểm soát một số tình trạng co giật. Đây là thuốc kê đơn và là dược chất hướng thần phải kiểm soát đặc biệt tại Việt Nam. Diazepam có thể gây buồn ngủ, giảm phối hợp vận động, suy hô hấp khi kết hợp với opioid hoặc chất ức chế thần kinh trung ương, đồng thời có nguy cơ dung nạp, lệ thuộc và phản ứng cai thuốc. Người bệnh không được tự ý mua, tăng liều, giảm liều hoặc ngừng thuốc đột ngột. Nội dung dưới đây chỉ nhằm cung cấp thông tin y khoa, không thay thế chỉ định của bác sĩ hoặc tư vấn của dược sĩ.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Diazepam
- Nhóm thuốc: Benzodiazepin tác dụng kéo dài; thuốc giải lo âu, an thần, giãn cơ và chống co giật
- Mã ATC: N05BA01
- Cơ chế chính: Tăng cường tác dụng ức chế của GABA tại thụ thể GABA-A
- Chỉ định: Phụ thuộc dạng thuốc và quốc gia; thường gồm lo âu ngắn hạn, cai rượu cấp, co thắt cơ và điều trị hỗ trợ một số rối loạn co giật
- Nguy cơ quan trọng: Buồn ngủ, mất điều hòa, suy hô hấp, té ngã, lệ thuộc, lạm dụng và phản ứng cai thuốc
- Tương tác cần đặc biệt lưu ý: Opioid, rượu, thuốc an thần và các thuốc ức chế hệ thần kinh trung ương
- Phân loại tại Việt Nam: Thuốc kê đơn; dược chất hướng thần phải kiểm soát đặc biệt
- Khuyến cáo: Không tự sử dụng, không dùng thuốc của người khác và không ngừng đột ngột
- Diazepam có thời gian bán thải dài và tạo ra các chất chuyển hóa còn hoạt tính, vì vậy tác dụng có thể tích lũy, đặc biệt ở người cao tuổi, người suy gan hoặc khi dùng nhiều liều.
Hoạt chất Diazepam là gì?
Diazepam là một benzodiazepin tác dụng kéo dài. Thuốc làm tăng tác dụng ức chế của GABA trong hệ thần kinh trung ương, từ đó tạo ra các tác dụng giải lo âu, an thần, giãn cơ, chống co giật và gây quên.
Diazepam không phải thuốc dùng cho mọi trường hợp căng thẳng hoặc mất ngủ thông thường. Việc sử dụng phải dựa trên đánh giá lâm sàng và đơn thuốc của bác sĩ.
Diazepam
INN Diazepam. Đây cũng là tên chung quốc tế — INN — của hoạt chất.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Diazepam |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Diazepam. Đây cũng là tên chung quốc tế — INN — của hoạt chất. |
| Tên IUPAC | 7-chloro-1-methyl-5-phenyl-3H-1,4-benzodiazepin-2-one |
| Tên hóa học khác | 2H-1,4-Benzodiazepin-2-one, 7-chloro-1,3-dihydro-1-methyl-5-phenyl- |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Một số tên được sử dụng trong tài liệu dược học gồm diazepam và 7-chloro-1,3-dihydro-1-methyl-5-phenyl-2H-1,4-benzodiazepin-2-one. Không nhầm diazepam với chất chuyển hóa có hoạt tính N-desmethyldiazepam, còn gọi là nordazepam. |
| Tên viết tắt | DZP |
| Tên Latinh / tên dược điển | Diazepamum |
| Tên USAN | diazepam |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 439-14-5 |
|---|---|
| UNII | Q3JTX2Q7TU |
| PubChem CID | 3016 |
| RxNorm CUI | 3322 |
| Công thức phân tử | C16H13ClN2O |
Dược động học của Diazepam
Diazepam được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa, phân bố rộng do có tính tan trong lipid cao, gắn mạnh với protein huyết tương và đi qua hàng rào máu–não. Thuốc được chuyển hóa chủ yếu tại gan thành nhiều chất chuyển hóa có hoạt tính, sau đó được thải trừ chủ yếu qua nước tiểu dưới dạng liên hợp glucuronid. Diazepam và các chất chuyển hóa có thời gian bán thải dài nên có thể tích lũy khi dùng lặp lại.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau khi uống, hơn 90% diazepam được hấp thu. Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt sau khoảng 1–1,5 giờ, với khoảng dao động được báo cáo từ 0,25 đến 2,5 giờ.
Bữa ăn có lượng chất béo vừa phải có thể làm chậm hấp thu, kéo dài thời gian đạt nồng độ đỉnh và làm giảm mức phơi nhiễm so với khi dùng lúc đói. Ý nghĩa lâm sàng cần được đánh giá theo từng chế phẩm và chỉ định.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối trung bình của diazepam đường uống được báo cáo khoảng 94% trong một nghiên cứu dược động học ở người. Con số cụ thể có thể thay đổi theo dạng bào chế, đường dùng, thức ăn và đặc điểm người bệnh. Gel trực tràng có sinh khả dụng tương đối khoảng 90% so với diazepam tiêm trong nhãn thuốc được đối chiếu. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Diazepam gắn với protein huyết tương khoảng 98%. Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định trong nghiên cứu trên nam giới trẻ khỏe mạnh khoảng 0,8–1,0 L/kg. Thuốc và các chất chuyển hóa có thể qua hàng rào máu–não, nhau thai và hiện diện trong sữa mẹ.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Diazepam được chuyển hóa chủ yếu tại gan:
- CYP3A4 và CYP2C19 chuyển diazepam thành N-desmethyldiazepam, một chất chuyển hóa còn hoạt tính.
- CYP3A4 tham gia tạo temazepam.
- N-desmethyldiazepam và temazepam tiếp tục được chuyển thành oxazepam.
- Temazepam và oxazepam được thải trừ phần lớn sau quá trình liên hợp glucuronid.
Các thuốc ức chế CYP3A4 hoặc CYP2C19 có thể làm tăng hoặc kéo dài tác dụng an thần của diazepam.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Diazepam và các chất chuyển hóa được thải trừ chủ yếu qua nước tiểu, phần lớn dưới dạng liên hợp glucuronid. Do có chất chuyển hóa hoạt tính với thời gian bán thải dài, tác dụng có thể tiếp tục sau khi nồng độ diazepam ban đầu đã giảm.
| t½ · Thời gian bán thải |
Thông số thay đổi đáng kể theo tuổi, chức năng gan, tình trạng bệnh và thời gian sử dụng. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải của diazepam ở người trưởng thành trẻ được báo cáo khoảng 20–30 mL/phút. Độ thanh thải có thể giảm ở người cao tuổi và người mắc bệnh gan; ở viêm gan mạn hoạt động, nhãn thuốc ghi nhận độ thanh thải trung bình có thể giảm gần một nửa. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:
- Tuổi cao: tăng thể tích phân bố, giảm độ thanh thải và kéo dài thời gian đạt trạng thái ổn định.
- Trẻ sơ sinh, đặc biệt trẻ sinh non: đường chuyển hóa chưa trưởng thành, làm kéo dài thải trừ.
- Suy gan hoặc xơ gan: thời gian bán thải có thể tăng rõ rệt và độ thanh thải giảm.
- Dùng lặp lại: diazepam và chất chuyển hóa có thể tích lũy.
- Thức ăn: có thể làm chậm và giảm hấp thu của một số dạng uống.
- Thuốc ức chế CYP3A4/CYP2C19: có thể làm tăng mức phơi nhiễm hoặc kéo dài an thần.
- Tình trạng giảm protein huyết tương: có thể ảnh hưởng tỷ lệ thuốc tự do.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Diazepam
Diazepam thuộc nhóm thuốc hướng thần benzodiazepin và được phân loại trong nhóm thuốc giải lo âu của hệ thống ATC. Ngoài tác dụng giải lo âu, hoạt chất còn có đặc tính:
- An thần.
- Giãn cơ trung ương.
- Chống co giật.
- Gây quên thuận chiều.
- Ức chế hệ thần kinh trung ương phụ thuộc liều.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Diazepam gắn vào vị trí benzodiazepin trên phức hợp thụ thể GABA-A và tăng cường tác dụng của GABA — chất dẫn truyền thần kinh ức chế quan trọng trong não. Diazepam không thay thế GABA mà làm tăng đáp ứng của thụ thể đối với GABA, qua đó giảm mức kích thích của tế bào thần kinh.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Các tác dụng dược lực học chính gồm giải lo âu, an thần, giãn cơ, chống co giật và gây quên. Mức độ biểu hiện phụ thuộc liều, đường dùng, tốc độ đưa thuốc, tuổi, chức năng gan và việc dùng đồng thời các chất ức chế thần kinh trung ương.
Diazepam có thể làm giảm khả năng tập trung, phối hợp vận động và phản xạ, kể cả khi được dùng ở liều điều trị.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Diazepam
Chỉ định chính xác phải được xác định theo tờ hướng dẫn sử dụng của từng sản phẩm và quy định tại quốc gia nơi thuốc được sử dụng.
Theo nhãn diazepam dạng uống được đối chiếu, các chỉ định gồm:
- Điều trị rối loạn lo âu hoặc giảm triệu chứng lo âu trong thời gian ngắn.
- Giảm triệu chứng trong cai rượu cấp như kích động, run, sảng rượu hoặc ảo giác.
- Điều trị hỗ trợ co thắt cơ xương hoặc tình trạng co cứng liên quan tổn thương neuron vận động trung ương.
- Điều trị phối hợp trong một số rối loạn co giật; diazepam đường uống không được xem là đơn trị liệu chuẩn cho các rối loạn này.
Một số dạng tiêm, trực tràng, xịt mũi hoặc phim niêm mạc có chỉ định riêng cho tình trạng cấp cứu hoặc các đợt co giật cụm. Chỉ định của một dạng bào chế không được tự động áp dụng cho dạng khác.
Chỉ định được phê duyệt của diazepam khác nhau theo quốc gia, dạng bào chế và đường dùng. Không nên xem một ứng dụng được chấp thuận cho dạng tiêm, trực tràng, xịt mũi hoặc phim niêm mạc là chỉ định được chấp thuận cho viên uống.
Danh sách đầy đủ các ứng dụng ngoài chỉ định và ứng dụng đang nghiên cứu có đủ căn cứ để áp dụng trong bối cảnh Việt Nam: Chưa có đủ dữ liệu.
Việc sử dụng ngoài chỉ định chỉ được cân nhắc bởi bác sĩ sau khi đánh giá bằng chứng, lợi ích, nguy cơ và các lựa chọn thay thế.
Liều dùng và cách sử dụng
Cảnh báo: Các thông tin dưới đây được trích từ nhãn diazepam dạng viên uống tại Hoa Kỳ, chỉ phục vụ mục đích tham khảo chuyên môn. Đây không phải hướng dẫn để người đọc tự dùng thuốc.
Nhãn được đối chiếu nêu các khoảng liều uống thường dùng ở người lớn:
- Rối loạn lo âu hoặc triệu chứng lo âu: 2–10 mg mỗi lần, ngày 2–4 lần, tùy mức độ.
- Điều trị hỗ trợ co thắt cơ: 2–10 mg mỗi lần, ngày 3–4 lần.
- Điều trị phối hợp rối loạn co giật: 2–10 mg mỗi lần, ngày 2–4 lần.
- Người cao tuổi hoặc suy nhược: thường bắt đầu ở mức thấp hơn và tăng rất thận trọng.
Phác đồ cai rượu cấp, cấp cứu co giật, tiền mê, đường tiêm, đường trực tràng hoặc đường mũi có yêu cầu riêng và phải được nhân viên y tế thực hiện hoặc hướng dẫn.
Liều thực tế phải được bác sĩ xác định dựa trên chỉ định, tuổi, cân nặng, bệnh kèm theo, chức năng gan–thận, thuốc đang dùng, đường dùng và đáp ứng lâm sàng. Không tự áp dụng các khoảng liều trên.
- Dùng đúng liều, đúng thời điểm, đúng đường dùng và đúng thời gian bác sĩ chỉ định.
- Không dùng thuốc của người khác hoặc chia sẻ thuốc cho người khác.
- Không uống rượu trong thời gian sử dụng diazepam.
- Không tự dùng đồng thời với opioid, thuốc ngủ, thuốc an thần hoặc chất gây buồn ngủ khác.
- Không tự tăng liều khi cảm thấy thuốc giảm tác dụng.
- Không ngừng thuốc đột ngột sau khi đã dùng liên tục; bác sĩ có thể cần xây dựng kế hoạch giảm liều từ từ.
- Dung dịch uống đậm đặc phải được đo bằng dụng cụ định liều phù hợp.
- Dạng trực tràng, đường mũi hoặc dạng dùng cấp cứu chỉ được sử dụng khi người chăm sóc đã được bác sĩ hướng dẫn cụ thể.
Trong quá trình sử dụng, bác sĩ có thể theo dõi:
- Mức độ cải thiện triệu chứng và nhu cầu tiếp tục điều trị.
- Buồn ngủ quá mức, chóng mặt, mất điều hòa hoặc lú lẫn.
- Nhịp thở, đặc biệt khi có bệnh hô hấp hoặc dùng thuốc ức chế thần kinh trung ương.
- Biểu hiện dung nạp, lệ thuộc, sử dụng sai mục đích hoặc tăng liều ngoài chỉ định.
- Thay đổi tâm trạng, kích động nghịch thường, trầm cảm hoặc ý nghĩ tự sát.
- Nguy cơ té ngã ở người cao tuổi.
- Chức năng gan, công thức máu hoặc chức năng thận khi điều trị kéo dài hoặc có yếu tố nguy cơ.
- Dấu hiệu cai thuốc trong quá trình giảm liều.
Cảnh báo và lưu ý về Diazepam
Theo nhãn dạng uống được đối chiếu, diazepam chống chỉ định trong các trường hợp:
- Quá mẫn với diazepam hoặc thành phần của thuốc.
- Nhược cơ.
- Suy hô hấp nặng.
- Suy gan nặng.
- Hội chứng ngưng thở khi ngủ.
- Glôcôm góc đóng cấp.
- Trẻ dưới 6 tháng tuổi đối với dạng uống được đối chiếu do chưa có đủ kinh nghiệm lâm sàng.
Danh sách chống chỉ định có thể khác theo dạng bào chế. Cần đọc tờ hướng dẫn sử dụng của sản phẩm cụ thể.
Các tác dụng không mong muốn thường được báo cáo gồm:
- Buồn ngủ.
- Mệt mỏi.
- Yếu cơ.
- Mất điều hòa hoặc đi đứng không vững.
- Chóng mặt.
- Lú lẫn.
- Nói khó hoặc nói líu.
- Đau đầu.
- Nhìn mờ hoặc song thị.
- Buồn nôn, táo bón hoặc rối loạn tiêu hóa.
- Hạ huyết áp.
- Thay đổi tiết nước bọt.
- Bí tiểu hoặc tiểu không tự chủ.
- Suy giảm trí nhớ hoặc gây quên thuận chiều.
Không phải người sử dụng nào cũng gặp các phản ứng trên. Mức độ và tần suất phụ thuộc liều, thời gian dùng và đặc điểm từng người.
Cần liên hệ cơ sở y tế hoặc cấp cứu khi xuất hiện:
- Thở chậm, thở nông, khó đánh thức hoặc mất đáp ứng.
- Buồn ngủ quá mức, đặc biệt khi dùng cùng opioid hoặc rượu.
- Phản ứng dị ứng nặng.
- Lú lẫn nặng, ảo giác, kích động, hung hăng hoặc hành vi bất thường.
- Ý nghĩ tự làm hại bản thân hoặc tự sát.
- Co giật, đặc biệt sau khi giảm liều nhanh hoặc ngừng thuốc đột ngột.
- Té ngã hoặc chấn thương.
- Vàng da, vàng mắt hoặc dấu hiệu tổn thương gan.
- Phản ứng cai thuốc nghiêm trọng.
Benzodiazepin phối hợp với opioid có thể gây an thần sâu, suy hô hấp, hôn mê và tử vong.
Các cảnh báo quan trọng:
- Phối hợp opioid: chỉ được thực hiện khi bác sĩ đánh giá lợi ích vượt trội nguy cơ và không có lựa chọn phù hợp hơn.
- Lạm dụng và nghiện: diazepam có khả năng bị sử dụng sai mục đích và có thể dẫn đến quá liều hoặc tử vong, nhất là khi dùng cùng rượu, opioid hoặc chất khác.
- Lệ thuộc thể chất: có thể xảy ra ngay cả khi dùng theo đơn; nguy cơ tăng theo liều và thời gian điều trị.
- Phản ứng cai thuốc: ngừng đột ngột hoặc giảm quá nhanh có thể gây co giật, sảng, rối loạn tâm thần hoặc phản ứng đe dọa tính mạng.
- Dung nạp: đáp ứng với một số tác dụng có thể giảm khi sử dụng kéo dài; không tự tăng liều.
- Phản ứng nghịch thường: kích động, cáu gắt, hung hăng, mất ngủ hoặc ảo giác có thể xảy ra, thường gặp hơn ở trẻ em và người cao tuổi.
- Suy hô hấp: cần đặc biệt thận trọng ở người mắc bệnh phổi hoặc suy hô hấp mạn.
- Trầm cảm: không sử dụng diazepam đơn độc để điều trị trầm cảm hoặc lo âu kèm trầm cảm.
- Tiền sử rối loạn sử dụng chất: cần đánh giá và theo dõi chặt chẽ.
- Té ngã: nguy cơ cao hơn ở người cao tuổi và khi phối hợp các thuốc an thần.
Quá liều diazepam có thể gây buồn ngủ, lú lẫn, nói khó, giảm phản xạ, mất điều hòa, giảm trương lực cơ, hạ huyết áp, suy hô hấp hoặc hôn mê. Nguy cơ tử vong tăng khi dùng cùng opioid, rượu hoặc các chất ức chế thần kinh trung ương khác.
Khi nghi ngờ quá liều:
- Gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay.
- Không tự gây nôn.
- Đảm bảo đường thở và theo dõi hô hấp nếu đã được đào tạo.
- Cung cấp cho nhân viên y tế thông tin về thuốc, liều lượng, thời điểm dùng và các chất dùng kèm.
Xử trí tại cơ sở y tế chủ yếu là hỗ trợ đường thở, hô hấp, tuần hoàn và theo dõi dấu hiệu sinh tồn. Flumazenil có thể đảo ngược một phần tác dụng benzodiazepin nhưng có nguy cơ gây co giật hoặc phản ứng cai, đặc biệt trong ngộ độc hỗn hợp hoặc ở người lệ thuộc benzodiazepin. Thuốc này chỉ được sử dụng bởi nhân viên y tế sau khi đánh giá cẩn thận.
Điều kiện bảo quản thay đổi theo dạng bào chế và nhà sản xuất:
- Bảo quản trong bao bì gốc, đóng kín.
- Tránh ánh sáng, nhiệt độ cao và độ ẩm.
- Để xa tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
- Bảo quản tại nơi an toàn, hạn chế người khác tiếp cận do nguy cơ sử dụng sai mục đích.
- Không dùng thuốc quá hạn hoặc thuốc có dấu hiệu biến đổi.
- Tuân thủ nhiệt độ ghi trên nhãn; một số dạng uống yêu cầu bảo quản dưới 25°C và tránh ánh sáng, trong khi một số gel trực tràng được bảo quản ở khoảng 25°C với giới hạn dao động được nhà sản xuất quy định.
Không áp dụng điều kiện bảo quản của sản phẩm này cho sản phẩm khác.
Đối tượng đặc biệt
Độ an toàn và hiệu quả của diazepam phụ thuộc dạng bào chế, chỉ định và độ tuổi:
- Nhãn viên uống được đối chiếu chưa xác lập an toàn và hiệu quả ở trẻ dưới 6 tháng.
- Gel trực tràng được phê duyệt tại Hoa Kỳ cho các đợt co giật cụm ở trẻ từ 2 tuổi trở lên; dữ liệu của dạng này không được tự động áp dụng cho viên uống hoặc các dạng khác.
- Trẻ em có thể dễ gặp phản ứng nghịch thường như kích động hoặc thay đổi hành vi.
- Liều ở trẻ phải được bác sĩ tính toán dựa trên tuổi, cân nặng, chỉ định và dạng thuốc.
Không tự dùng diazepam để xử trí sốt cao, co giật hoặc mất ngủ ở trẻ.
Người cao tuổi nhạy cảm hơn với tác dụng an thần, lú lẫn, mất điều hòa, suy giảm nhận thức và té ngã. Thời gian bán thải tăng theo tuổi và thuốc có thể tích lũy khi sử dụng nhiều liều.
Bác sĩ thường cân nhắc liều khởi đầu thấp, tăng chậm và đánh giá định kỳ nhu cầu tiếp tục điều trị. Có thể cần theo dõi chức năng thận, nguy cơ té ngã và các thuốc an thần dùng đồng thời.
Không tự sử dụng diazepam trong thai kỳ. Quyết định dùng thuốc phải do bác sĩ thực hiện sau khi cân nhắc lợi ích và nguy cơ.
Dữ liệu quan sát hiện có chưa cho thấy mối liên hệ rõ ràng, nhất quán giữa benzodiazepin và dị tật bẩm sinh lớn. Tuy nhiên, sử dụng diazepam ở giai đoạn cuối thai kỳ hoặc khi chuyển dạ có thể gây an thần, giảm trương lực cơ, suy hô hấp, khó bú hoặc triệu chứng cai thuốc ở trẻ sơ sinh.
Người đang mang thai, dự định mang thai hoặc phát hiện có thai trong khi dùng diazepam cần báo ngay cho bác sĩ; không tự ngừng thuốc đột ngột.
Diazepam và các chất chuyển hóa có thể đi vào sữa mẹ. Đã có báo cáo trẻ bú mẹ bị an thần, bú kém hoặc tăng cân kém khi phơi nhiễm benzodiazepin qua sữa.
Nhãn viên uống được đối chiếu khuyến cáo không cho con bú trong thời gian điều trị. Tuy nhiên, quyết định cụ thể phải do bác sĩ đánh giá dựa trên dạng thuốc, liều, thời gian dùng, tình trạng người mẹ và trẻ. Không tự ngừng thuốc đột ngột.
Diazepam được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Ở người xơ gan hoặc viêm gan, độ thanh thải có thể giảm và thời gian bán thải kéo dài nhiều lần, làm tăng nguy cơ tích lũy, buồn ngủ, lú lẫn và bệnh não gan.
Suy gan nặng là chống chỉ định trong nhãn dạng uống được đối chiếu. Với suy gan nhẹ hoặc trung bình, bác sĩ cần đánh giá kỹ, cân nhắc liều thấp hơn và theo dõi chặt chẽ. Không có công thức chỉnh liều chung phù hợp cho mọi sản phẩm và mọi người bệnh.
Diazepam được chuyển hóa tại gan nhưng các chất chuyển hóa được thải trừ đáng kể qua thận. Người suy thận có thể có nguy cơ tích lũy chất chuyển hóa hoặc tăng nhạy cảm với tác dụng không mong muốn, đặc biệt khi cao tuổi hoặc dùng kéo dài.
Nguồn được đối chiếu không đưa ra một công thức chỉnh liều thống nhất cho mọi mức suy thận. Bác sĩ cần lựa chọn liều thận trọng, theo dõi an thần, hô hấp và chức năng thận khi phù hợp.
Diazepam có thể gây buồn ngủ, chóng mặt, nhìn mờ, giảm khả năng tập trung, gây quên và suy giảm phối hợp vận động. Không lái xe, vận hành máy móc hoặc thực hiện công việc nguy hiểm cho đến khi biết rõ thuốc ảnh hưởng như thế nào.
Không được lái xe khi còn buồn ngủ hoặc khi dùng diazepam cùng opioid, rượu hay thuốc an thần khác. Tác dụng suy giảm khả năng lái xe có thể kéo dài sang ngày hôm sau do thời gian bán thải dài.
Tương tác thuốc của Diazepam
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Desipramine
Benzodiazepine và desipramine có tác dụng an thần cộng hợp, làm giảm tỉnh táo và phối hợp vận động. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học do cộng hợp ức chế thần kinh trung ương. Ảnh hưởng: Tăng buồn ngủ, chóng mặt, mất điều hòa, té ngã và suy giảm khả năng lái xe/vận hành máy; nguy cơ cao hơn khi có rượu hoặc thuốc an thần khác. | Khuyến nghị: counsel_patient Xử trí: Dùng liều thấp, tránh lái xe cho đến khi biết đáp ứng và không dùng thêm rượu hay thuốc an thần không cần thiết. | Theo dõi mức độ an thần, nhịp thở ở người nguy cơ cao, dáng đi, té ngã và khả năng nhận thức. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Warnings—General; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
Thắc mắc về hoạt chất Diazepam
Diazepam là thuốc kê đơn thuộc nhóm benzodiazepin. Thuốc tăng cường tác dụng ức chế của GABA trong não, từ đó có tác dụng giải lo âu, an thần, giãn cơ và chống co giật. Chỉ định cụ thể phụ thuộc dạng bào chế và phải do bác sĩ quyết định.
Có nguy cơ. Diazepam có thể gây lạm dụng, nghiện và lệ thuộc thể chất, kể cả khi được dùng theo đơn. Nguy cơ tăng khi dùng liều cao, kéo dài hoặc phối hợp rượu, opioid và các chất khác. Lệ thuộc thể chất không hoàn toàn đồng nghĩa với nghiện, nhưng có thể gây phản ứng cai nếu ngừng đột ngột.
Không. Ngừng diazepam đột ngột hoặc giảm liều quá nhanh sau một thời gian sử dụng có thể gây lo âu, mất ngủ, run, rối loạn nhận thức, ảo giác hoặc co giật. Việc giảm liều phải được bác sĩ lập kế hoạch phù hợp với từng người.
Không tự phối hợp. Rượu và opioid có thể cộng hợp tác dụng ức chế thần kinh trung ương của diazepam. Phối hợp diazepam với opioid có thể gây an thần sâu, suy hô hấp, hôn mê và tử vong. Trường hợp thật sự cần phối hợp phải do bác sĩ quyết định và theo dõi chặt chẽ.
Không nên lái xe hoặc vận hành máy móc khi mới bắt đầu dùng thuốc, sau khi thay đổi liều hoặc khi còn buồn ngủ, chóng mặt, nhìn mờ hay giảm tập trung. Diazepam có thời gian tác dụng dài nên ảnh hưởng có thể kéo sang ngày hôm sau.

