Dextromethorphan là thuốc giảm ho tác động trung ương, thường được dùng để giảm tạm thời cơn ho do kích ứng nhẹ ở họng và phế quản, chẳng hạn khi cảm lạnh hoặc hít phải chất kích thích. Thuốc làm giảm hoạt động của đường dẫn truyền phản xạ ho nhưng không điều trị nguyên nhân gây ho, không phải thuốc long đờm và không giúp rút ngắn thời gian mắc bệnh. Dextromethorphan có trong nhiều dạng thuốc như viên nang, viên nhai, siro, viên ngậm và hỗn dịch giải phóng kéo dài; đồng thời thường được phối hợp với guaifenesin, thuốc kháng histamin, thuốc thông mũi hoặc paracetamol. Dùng trùng nhiều sản phẩm có thể gây quá liều. Hoạt chất có tương tác nghiêm trọng với thuốc ức chế monoamine oxidase và có thể làm tăng nguy cơ hội chứng serotonin khi phối hợp thuốc tác động serotonin. Người bệnh cần dùng đúng nhãn, đúng dụng cụ đo và không tự tăng liều.
Nội dung chính
- Dextromethorphan là gì?: Thuốc chống ho tác động trung ương, thường được sử dụng dưới dạng muối hydrobromide.
- Mã ATC: R05DA09.
- Chỉ định đơn chất: Giảm tạm thời ho do kích ứng nhẹ ở họng và phế quản, thường liên quan cảm lạnh hoặc chất kích thích hít phải.
- Thuốc có trị nguyên nhân gây ho không?: Không. Thuốc chỉ giảm phản xạ ho, không điều trị nhiễm trùng hoặc rút ngắn thời gian bệnh.
- Liều tối đa thông thường ở người từ 12 tuổi: Tùy dạng thuốc, tổng liều Dextromethorphan thường không vượt quá 120 mg trong 24 giờ.
- Tương tác quan trọng nhất: Không dùng cùng MAOI hoặc trong vòng 14 ngày sau khi ngừng MAOI; thận trọng với thuốc tăng serotonin.
- Nguy cơ quá liều: Kích động, mất điều hòa, ảo giác, co giật, suy hô hấp, hôn mê và hội chứng serotonin.
- Lưu ý ở trẻ em: Không dùng sản phẩm dành cho người lớn; giới hạn tuổi thay đổi theo từng sản phẩm. Nhiều nhãn ghi không dùng dưới 4 tuổi.
- Thuốc phối hợp thần kinh: Chỉ định PBA, trầm cảm hoặc kích động do Alzheimer thuộc thuốc phối hợp kê đơn, không phải Dextromethorphan đơn chất.
- Mã ATC của Dextromethorphan là R05DA09; liều DDD 90 mg đường uống chỉ là đơn vị thống kê kỹ thuật, không phải liều điều trị cá nhân.
Hoạt chất Dextromethorphan là gì?
Dextromethorphan là thuốc giảm ho tác động lên hệ thần kinh trung ương. Thuốc làm giảm hoạt động của đường dẫn truyền gây phản xạ ho, nhờ đó làm giảm tần suất hoặc thôi thúc ho.
Dextromethorphan không phải thuốc long đờm, không loại bỏ dịch nhầy và không điều trị nguyên nhân gây ho.
Dextromethorphan
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Dextromethorphan |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Dextromethorphan |
| Tên IUPAC | (1S,9S,10S)-4-methoxy-17-methyl-17-azatetracyclo[7.5.3.0^{1,10}.0^{2,7}]heptadeca-2(7),3,5-triene |
| Tên hóa học khác | Morphinan, 3-methoxy-17-methyl-, (9alpha,13alpha,14alpha)- | 9alpha,13alpha,14alpha-Morphinan, 3-methoxy-17-methyl- |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Dextromethorphan hydrobromide.; Dextromethorphan HBr.; Dextromethorphan hydrobromide monohydrate.; Dextromethorphan polistirex đối với một số dạng giải phóng kéo dài.; DXM là cách viết tắt thường gặp trong tài liệu chuyên môn và các báo cáo về lạm dụng.; Dextromethorphan hydrobromide là dạng muối thường được sử dụng trong viên uống và dung dịch uống; dextromethorphan polistirex là phức hợp trao đổi ion được dùng trong một số hỗn dịch giải phóng kéo dài. |
| Tên viết tắt | DXM |
| Tên Latinh / tên dược điển | Dextromethorphanum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 125-71-3 |
|---|---|
| UNII | 7355X3ROTS |
| PubChem CID | 5360696 |
| RxNorm CUI | 3289 |
| Công thức phân tử | C18H25NO |
Dược động học của Dextromethorphan
Dextromethorphan được hấp thu qua đường tiêu hóa và chuyển hóa bước đầu mạnh tại gan. CYP2D6 chuyển Dextromethorphan thành dextrorphan; sự khác biệt di truyền về CYP2D6 khiến nồng độ thuốc giữa các cá nhân biến thiên rất lớn.
Ở người chuyển hóa CYP2D6 bình thường, một nghiên cứu với liều uống 30 mg ghi nhận thời gian bán thải trung vị khoảng 2,4 giờ. Ở người chuyển hóa kém, AUC có thể cao hơn rất nhiều và thời gian bán thải kéo dài khoảng 19,1 giờ. Các thuốc ức chế CYP2D6 cũng có thể làm tăng và kéo dài phơi nhiễm Dextromethorphan.
Giai đoạn I: Hấp thu
Dextromethorphan được hấp thu sau khi uống. Tốc độ hấp thu phụ thuộc vào dạng bào chế:
- Dạng giải phóng tức thì thường được dùng theo khoảng cách 4–8 giờ.
- Dạng polistirex giải phóng kéo dài được dùng theo khoảng cách 12 giờ.
- Trong thuốc phối hợp với quinidine, nồng độ đỉnh Dextromethorphan đạt khoảng 3–4 giờ, nhưng quinidine làm thay đổi mạnh dược động học nên không được suy rộng số liệu này cho thuốc giảm ho đơn chất.
Thời gian đạt nồng độ đỉnh chính xác của từng sản phẩm đơn chất: Chưa có đủ dữ liệu..
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng của Dextromethorphan đơn chất biến thiên lớn do chuyển hóa bước đầu qua CYP2D6. Giá trị sinh khả dụng tuyệt đối thống nhất áp dụng cho mọi kiểu hình CYP2D6 và mọi dạng bào chế: Chưa có đủ dữ liệu.. Quinidine và bupropion được sử dụng trong các thuốc phối hợp kê đơn để ức chế CYP2D6, qua đó làm tăng nồng độ Dextromethorphan. Trong nghiên cứu của thuốc phối hợp Dextromethorphan–quinidine, quinidine làm mức phơi nhiễm Dextromethorphan tăng khoảng 20 lần so với Dextromethorphan dùng không có quinidine; dữ liệu này không đại diện cho Dextromethorphan giảm ho đơn chất. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Dextromethorphan tác động lên hệ thần kinh trung ương và có khả năng đi qua hàng rào máu–não.
Trong hồ sơ Dextromethorphan–quinidine, Dextromethorphan liên kết khoảng 60–70% với protein huyết tương. Giá trị thể tích phân bố của Dextromethorphan đơn chất trong nhãn OTC tham chiếu: Chưa có đủ dữ liệu..
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Dextromethorphan được chuyển hóa chủ yếu tại gan:
- CYP2D6 xúc tác quá trình O-demethyl hóa tạo dextrorphan có hoạt tính.
- Dextrorphan tiếp tục được liên hợp glucuronide, có sự tham gia của UGT2B.
- CYP3A4 tham gia một số con đường chuyển hóa khác, bao gồm tạo 3-methoxymorphinan.
Kiểu gen CYP2D6 và các thuốc ức chế CYP2D6 như quinidine, bupropion, fluoxetine hoặc paroxetine có thể làm tăng nồng độ Dextromethorphan.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Dextromethorphan được thải trừ chủ yếu sau khi chuyển hóa, bao gồm các chất chuyển hóa và chất liên hợp qua nước tiểu.
Tỷ lệ thải trừ chính xác của Dextromethorphan nguyên dạng và từng chất chuyển hóa sau liều giảm ho thông thường: Chưa có đủ dữ liệu..
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải phụ thuộc mạnh vào CYP2D6:
Các số liệu của thuốc phối hợp không được dùng để dự đoán trực tiếp khoảng cách liều của sản phẩm giảm ho đơn chất. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải chuyển hóa Dextromethorphan thay đổi rất lớn theo kiểu hình CYP2D6. Một nghiên cứu ghi nhận độ thanh thải một phần từ Dextromethorphan sang dextrorphan khoảng:
Đây là số liệu nghiên cứu dược động học, không phải thông số dùng để tự điều chỉnh liều. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố quan trọng gồm:
- Kiểu gen và kiểu hình CYP2D6.
- Thuốc ức chế CYP2D6 như quinidine, bupropion, fluoxetine và paroxetine.
- Dạng bào chế giải phóng tức thì hoặc kéo dài.
- Chức năng gan.
- Tuổi và các bệnh đi kèm.
- Việc dùng đồng thời nhiều sản phẩm chứa Dextromethorphan.
- Quá liều hoặc lạm dụng.
Trong một nghiên cứu, AUC của Dextromethorphan ở người chuyển hóa CYP2D6 kém cao hơn khoảng 150 lần so với người chuyển hóa rộng. Vì vậy, một số người có thể gặp tác dụng thần kinh rõ hơn dù dùng cùng một liều.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Dextromethorphan
Dextromethorphan thuộc:
- Thuốc chống ho tác động trung ương.
- Dẫn xuất morphinan.
- Nhóm ATC R05DA09.
- Chất chủ vận thụ thể sigma-1 và đối kháng không cạnh tranh thụ thể NMDA trong các hồ sơ dược lý của thuốc kê đơn phối hợp.
Tác dụng tại sigma-1 và NMDA đặc biệt quan trọng khi Dextromethorphan được sử dụng trong các thuốc phối hợp thần kinh. Không nên dùng cơ chế này để tự suy luận rằng siro Dextromethorphan có thể điều trị trầm cảm hoặc bệnh thần kinh.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Trong chỉ định giảm ho, Dextromethorphan làm tăng ngưỡng kích hoạt phản xạ ho tại hệ thần kinh trung ương, từ đó làm giảm hoạt động của trung tâm ho.
Dextromethorphan đồng thời có hoạt tính chủ vận sigma-1 và đối kháng không cạnh tranh NMDA. Cơ chế chính xác tạo hiệu quả trong pseudobulbar affect, trầm cảm hoặc kích động liên quan Alzheimer chưa được quy hoàn toàn cho một đích duy nhất và chỉ được đánh giá trong các thuốc phối hợp chuyên biệt.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Ở liều giảm ho, Dextromethorphan làm giảm sự thôi thúc ho nhưng không ức chế nguyên nhân gây kích ứng đường hô hấp. Thuốc không có tác dụng long đờm trực tiếp.
Ở mức phơi nhiễm cao hơn hoặc khi chuyển hóa CYP2D6 bị ức chế, tác dụng thần kinh trung ương có thể rõ hơn, bao gồm chóng mặt, buồn ngủ, mất điều hòa, kích động, thay đổi nhận thức và nguy cơ hội chứng serotonin.
Thời điểm khởi phát giảm ho chính xác và thời gian tác dụng phải căn cứ dạng thuốc cụ thể: Chưa có đủ dữ liệu..
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Dextromethorphan
Dextromethorphan đơn chất
Nhãn OTC tham chiếu chỉ định Dextromethorphan để giảm tạm thời:
- Ho do kích ứng nhẹ ở họng và phế quản, chẳng hạn khi cảm lạnh.
- Ho do hít phải chất kích thích.
- Sự thôi thúc ho, bao gồm ho gây khó ngủ trong một số nhãn sản phẩm.
Dextromethorphan không điều trị căn nguyên của ho và không làm bệnh hồi phục nhanh hơn.
Các trường hợp phải hỏi bác sĩ trước khi dùng
- Ho kèm nhiều đờm.
- Ho kéo dài hoặc ho mạn tính.
- Ho liên quan hút thuốc.
- Hen, viêm phế quản mạn hoặc khí phế thũng.
- Ho kéo dài hơn bảy ngày, tái phát hoặc kèm sốt, phát ban, đau đầu dai dẳng.
Dextromethorphan đã được nghiên cứu trong một số tình trạng thần kinh, đau thần kinh và các bệnh lý khác. Dữ liệu và phác đồ cụ thể cho từng ứng dụng: Chưa có đủ dữ liệu..
Không tự dùng liều cao Dextromethorphan với mục đích điều trị tâm thần, đau hoặc bệnh thần kinh.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ nhằm minh họa từ các nhãn thuốc chính thức. Nồng độ, dạng giải phóng và giới hạn tuổi khác nhau giữa từng sản phẩm. Phải đọc đúng nhãn sản phẩm đang sử dụng.
Dạng giải phóng tức thì – người từ 12 tuổi
Các nhãn tham chiếu ghi nhận một số chế độ:
- 20 mg mỗi 4 giờ, tối đa 6 liều trong 24 giờ; hoặc
- 30 mg mỗi 6–8 giờ khi cần, tối đa 4 liều trong 24 giờ.
- Tổng liều tối đa tương ứng thường là 120 mg Dextromethorphan trong 24 giờ.
Trẻ em từ 6 đến 11 tuổi
Một nhãn dung dịch chứa 15 mg/5 ml hướng dẫn:
- 15 mg mỗi 6–8 giờ.
- Không quá 4 liều trong 24 giờ.
- Tổng liều tối đa 60 mg/ngày.
Một số sản phẩm khác có giới hạn tuổi hoặc hàm lượng khác. Không quy đổi liều nếu chưa kiểm tra nồng độ.
Dạng Dextromethorphan polistirex giải phóng kéo dài
Theo một nhãn hỗn dịch tương đương 30 mg Dextromethorphan trong mỗi 5 ml:
- Người lớn và trẻ từ 12 tuổi: 60 mg mỗi 12 giờ; tối đa 120 mg/ngày.
- Trẻ 6 đến dưới 12 tuổi: 30 mg mỗi 12 giờ; tối đa 60 mg/ngày.
- Trẻ 4 đến dưới 6 tuổi: 15 mg mỗi 12 giờ; tối đa 30 mg/ngày.
- Trẻ dưới 4 tuổi: không dùng.
Thuốc phối hợp
Liều của sản phẩm chứa guaifenesin, paracetamol, thuốc kháng histamin, thuốc thông mũi, quinidine hoặc bupropion phải tuân thủ nhãn riêng. Không cộng liều dựa trên lượng Dextromethorphan mà bỏ qua giới hạn của hoạt chất phối hợp.
- Đọc thành phần của tất cả thuốc ho, cảm cúm và thuốc dùng ban đêm để tránh dùng trùng Dextromethorphan.
- Không vượt quá số liều hoặc tổng liều 24 giờ trên nhãn.
- Dùng cốc, thìa hoặc bơm định liều đi kèm; không dùng thìa ăn trong gia đình.
- Lắc kỹ hỗn dịch giải phóng kéo dài trước mỗi lần dùng.
- Viên nhai phải được nhai theo hướng dẫn.
- Viên ngậm cần để tan chậm trong miệng.
- Không nghiền hoặc nhai viên giải phóng kéo dài nếu nhãn yêu cầu nuốt nguyên.
- Không dùng sản phẩm người lớn cho trẻ em.
- Nếu quên liều dùng thường xuyên, không dùng gấp đôi liều.
- Không dùng thuốc để trì hoãn việc khám khi ho kèm khó thở, đau ngực, tím môi, ho ra máu hoặc giảm oxy.
Cần theo dõi:
- Tần suất và mức độ cơn ho.
- Lượng đờm và khả năng khạc đờm.
- Chóng mặt, buồn ngủ, bồn chồn hoặc mất thăng bằng.
- Phát ban hoặc dấu hiệu dị ứng.
- Các triệu chứng hội chứng serotonin khi dùng thuốc tác động serotonin.
- Dấu hiệu dùng trùng hoạt chất từ nhiều sản phẩm.
- Biểu hiện lạm dụng, tự tăng liều hoặc tìm kiếm tác dụng hướng thần.
Ngừng thuốc và hỏi bác sĩ nếu ho:
- Kéo dài quá bảy ngày.
- Hết rồi tái phát.
- Kèm sốt, phát ban hoặc đau đầu dai dẳng.
- Kèm nhiều đờm, khò khè, khó thở hoặc đau ngực.
Cảnh báo và lưu ý về Dextromethorphan
Dextromethorphan không được sử dụng trong các trường hợp:
- Quá mẫn với Dextromethorphan hoặc thành phần của sản phẩm.
- Đang sử dụng thuốc ức chế monoamine oxidase.
- Trong vòng 14 ngày sau khi ngừng MAOI.
- Không đáp ứng giới hạn độ tuổi ghi trên nhãn sản phẩm.
Các MAOI có thể bao gồm thuốc điều trị trầm cảm hoặc Parkinson; linezolid và xanh methylene đường tĩnh mạch cũng có hoạt tính ức chế MAO và cần được nhân viên y tế đánh giá.
Chống chỉ định bổ sung của thuốc phối hợp phải căn cứ vào tất cả hoạt chất có trong sản phẩm.
Các tác dụng không mong muốn có thể gồm:
- Chóng mặt.
- Cảm giác choáng váng.
- Buồn ngủ.
- Bồn chồn.
- Căng thẳng hoặc lo lắng.
- Buồn nôn.
- Nôn.
- Đau bụng.
- Phát ban.
Nguy cơ buồn ngủ hoặc chóng mặt có thể tăng khi dùng với rượu, thuốc kháng histamin gây buồn ngủ hoặc thuốc ức chế thần kinh trung ương khác.
Cần ngừng thuốc và tìm trợ giúp y tế khi xuất hiện:
- Khó thở, phù mặt, phù môi hoặc phản ứng dị ứng nghiêm trọng.
- Lú lẫn, kích động mạnh hoặc ảo giác.
- Mất điều hòa, đi không vững hoặc rung giật nhãn cầu.
- Co giật.
- Nhịp tim nhanh bất thường.
- Giảm ý thức, hôn mê hoặc suy hô hấp.
- Hội chứng serotonin.
Hội chứng serotonin có thể biểu hiện bằng thay đổi trạng thái tâm thần, bồn chồn, tăng huyết áp, tăng thân nhiệt, vã mồ hôi, run, rung giật cơ, tăng phản xạ và cứng cơ. Nguy cơ tăng khi Dextromethorphan được dùng với MAOI, SSRI, thuốc chống trầm cảm ba vòng hoặc thuốc tác động serotonin khác.
- Không dùng cho ho kèm nhiều đờm nếu chưa được bác sĩ đánh giá.
- Thận trọng ở người hút thuốc hoặc có hen, khí phế thũng, viêm phế quản mạn.
- Không che lấp cơn ho kéo dài hoặc tái phát.
- Không tự tăng liều khi thuốc chưa giảm ho.
- Kiểm tra nhãn để tránh dùng nhiều sản phẩm chứa cùng hoạt chất.
- Thận trọng ở người có tiền sử lạm dụng thuốc hoặc chất kích thích.
- Một số viên nhai có thể chứa aspartame và cần lưu ý ở người mắc phenylketon niệu.
- Không sử dụng để tạo cảm giác thay đổi nhận thức hoặc tác dụng hướng thần.
- Không uống rượu trong thời gian dùng thuốc nếu sản phẩm gây buồn ngủ.
- Phải đánh giá tương tác trước khi dùng cùng thuốc điều trị trầm cảm, Parkinson hoặc các thuốc tâm thần khác.
Quá liều Dextromethorphan có thể gây:
- Buồn nôn và nôn.
- Chóng mặt, buồn ngủ hoặc mất thăng bằng.
- Mờ mắt hoặc rung giật nhãn cầu.
- Kích động, tăng hoạt động hoặc loạn thần độc.
- Ảo giác.
- Nhịp tim nhanh.
- Rối loạn trương lực cơ.
- Co giật.
- Suy hô hấp.
- Sững sờ, hôn mê.
- Hội chứng serotonin, đặc biệt khi phối hợp thuốc tác động serotonin.
Khi nghi ngờ quá liều:
- Gọi cấp cứu hoặc trung tâm chống độc ngay.
- Không chờ xuất hiện đủ triệu chứng.
- Không tự gây nôn.
- Mang theo bao bì của tất cả thuốc người bệnh đã dùng.
- Nhân viên y tế sẽ xử trí hỗ trợ đường thở, hô hấp, tuần hoàn, co giật, tăng thân nhiệt và các biến chứng khác.
Không có hướng dẫn xử trí tại nhà an toàn cho quá liều Dextromethorphan.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc sản phẩm. Nhiều nhãn hướng dẫn:
- Bảo quản ở 20–25°C.
- Đóng kín bao bì.
- Tránh nhiệt độ quá cao.
- Tránh ánh sáng đối với một số viên nang.
- Không để thuốc trong phòng tắm hoặc nơi ẩm.
- Để ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
- Không dùng dụng cụ định liều của sản phẩm này cho sản phẩm khác.
Luôn ưu tiên điều kiện ghi trên bao bì của sản phẩm cụ thể.
Đối tượng đặc biệt
Việc dùng Dextromethorphan cho trẻ phụ thuộc tuổi, hàm lượng và nhãn sản phẩm:
- FDA không khuyến cáo thuốc ho và cảm lạnh OTC cho trẻ dưới 2 tuổi do nguy cơ tác dụng phụ nghiêm trọng.
- Các nhà sản xuất tại Hoa Kỳ thường ghi “không dùng cho trẻ dưới 4 tuổi”.
- Một số sản phẩm dành cho người lớn ghi không dùng dưới 6 tuổi hoặc dưới 12 tuổi.
- Không dùng thuốc người lớn hoặc tự chia liều cho trẻ.
- Trẻ 4–11 tuổi chỉ dùng sản phẩm được ghi rõ phù hợp với độ tuổi và phải đo bằng dụng cụ kèm theo.
Cần đưa trẻ đi khám nếu có khó thở, tím môi, khò khè, sốt cao, li bì, mất nước hoặc tình trạng nặng lên.
Không có khuyến cáo điều chỉnh liều Dextromethorphan giảm ho đơn chất chỉ dựa trên tuổi trong các nhãn OTC tham chiếu.
Tuy nhiên, người cao tuổi có thể nhạy cảm hơn với:
- Chóng mặt và buồn ngủ.
- Nguy cơ té ngã.
- Tương tác với thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc an thần.
- Suy gan, suy thận và đa bệnh lý.
- Tác dụng của các hoạt chất phối hợp như thuốc kháng histamin hoặc thuốc thông mũi.
Nên ưu tiên sản phẩm ít hoạt chất nhất phù hợp triệu chứng và được bác sĩ hoặc dược sĩ kiểm tra tương tác.
Các nhãn OTC khuyến cáo phụ nữ mang thai hỏi chuyên gia y tế trước khi dùng.
Dữ liệu quan sát được MotherToBaby tổng hợp không cho thấy Dextromethorphan làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh trên mức nền. Một nghiên cứu ở 128 thai kỳ phơi nhiễm trong ba tháng đầu không ghi nhận tăng sẩy thai; nghiên cứu khác ở 184 thai kỳ không ghi nhận tăng thai chết lưu hoặc trẻ nhẹ cân. Tuy vậy, dữ liệu về sinh non, phát triển thần kinh và sử dụng kéo dài còn hạn chế.
Khi cần dùng trong thai kỳ:
- Chỉ dùng liều thấp nhất phù hợp trong thời gian ngắn.
- Ưu tiên sản phẩm đơn chất.
- Tránh tự dùng thuốc phối hợp nhiều hoạt chất.
- Kiểm tra siro có chứa cồn hay không.
- Hỏi bác sĩ nếu ho kéo dài, khó thở hoặc kèm sốt.
Khuyến cáo của thuốc phối hợp Dextromethorphan–bupropion hoặc Dextromethorphan–quinidine không được áp dụng trực tiếp cho siro giảm ho đơn chất.
LactMed cho biết lượng Dextromethorphan và dextrorphan trong sữa mẹ sau khi dùng siro ho rất thấp và không được dự kiến gây ảnh hưởng đáng kể cho trẻ bú mẹ. Nên tránh sản phẩm siro có hàm lượng cồn cao.
Một nghiên cứu ở 20 phụ nữ cho con bú sử dụng liều đơn 30 mg ghi nhận thuốc đi vào sữa với lượng nhỏ; một trẻ có phát ban tự hết nhưng chưa xác định có liên quan đến thuốc hay không.
Thuốc phối hợp Dextromethorphan–bupropion có khuyến cáo riêng: tránh cho con bú trong thời gian điều trị và năm ngày sau liều cuối. Khuyến cáo này không được suy rộng nguyên vẹn sang Dextromethorphan đơn chất.
Dextromethorphan được chuyển hóa mạnh tại gan, chủ yếu qua CYP2D6. Suy gan có thể làm thay đổi phơi nhiễm thuốc, nhưng hướng dẫn điều chỉnh liều cụ thể cho Dextromethorphan giảm ho đơn chất chưa được xác lập trong các nhãn OTC tham chiếu: Chưa có đủ dữ liệu..
Người suy gan nên:
- Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng.
- Tránh tự dùng liều cao hoặc kéo dài.
- Đặc biệt thận trọng với thuốc phối hợp chứa paracetamol.
- Không dùng nhiều sản phẩm cảm lạnh đồng thời.
Dữ liệu của thuốc Dextromethorphan–quinidine không được tự động áp dụng cho Dextromethorphan đơn chất.
Hướng dẫn điều chỉnh liều cụ thể của Dextromethorphan đơn chất ở người suy thận: Chưa có đủ dữ liệu..
Dextromethorphan được chuyển hóa tại gan nhưng các chất chuyển hóa được thải trừ qua thận. Người suy thận nặng hoặc đang dùng nhiều thuốc tác động thần kinh nên được bác sĩ hoặc dược sĩ đánh giá trước khi sử dụng.
Dextromethorphan có thể gây:
- Chóng mặt.
- Choáng váng.
- Buồn ngủ.
- Mất thăng bằng.
- Giảm khả năng phản ứng.
Không lái xe, vận hành máy móc hoặc làm việc trên cao cho đến khi biết thuốc ảnh hưởng như thế nào. Nguy cơ có thể tăng khi phối hợp rượu, thuốc an thần hoặc thuốc kháng histamin gây buồn ngủ.
Tương tác thuốc của Dextromethorphan
Thuốc ức chế monoamine oxidase
Không dùng Dextromethorphan với MAOI hoặc trong vòng 14 ngày sau khi ngừng MAOI vì nguy cơ phản ứng nghiêm trọng, bao gồm hội chứng serotonin và biến cố thần kinh – tim mạch.
Thuốc làm tăng serotonin
Cần thận trọng với:
- SSRI.
- SNRI.
- Thuốc chống trầm cảm ba vòng.
- Một số thuốc giảm đau có tác động serotonin.
- Linezolid.
- Xanh methylene đường tĩnh mạch.
- Các thuốc hoặc thực phẩm bổ sung khác tác động hệ serotonin.
Không tự phối hợp khi chưa được bác sĩ hoặc dược sĩ kiểm tra tương tác.
Thuốc ức chế CYP2D6
Các thuốc ức chế CYP2D6 có thể làm tăng nồng độ Dextromethorphan, ví dụ:
- Quinidine.
- Bupropion.
- Fluoxetine.
- Paroxetine.
Người bệnh có thể tăng nguy cơ chóng mặt, buồn ngủ và các phản ứng thần kinh.
Rượu và thuốc gây an thần
Rượu, thuốc ngủ, thuốc an thần, opioid hoặc thuốc kháng histamin gây buồn ngủ có thể làm tăng suy giảm tỉnh táo. Ngoài ra, một số siro ho có chứa cồn nên cần kiểm tra thành phần.
Thuốc cảm lạnh phối hợp
Dextromethorphan thường được phối hợp với:
- Paracetamol.
- Guaifenesin.
- Chlorpheniramine hoặc doxylamine.
- Phenylephrine hoặc pseudoephedrine.
Mỗi hoạt chất có chống chỉ định và liều tối đa riêng. Việc dùng hai thuốc cảm lạnh cùng lúc có thể gây quá liều dù tên thương mại khác nhau.
Thắc mắc về hoạt chất Dextromethorphan
Dextromethorphan là thuốc giảm ho tác động trung ương. Thuốc được dùng để giảm tạm thời ho do kích ứng nhẹ ở họng và phế quản, chẳng hạn khi cảm lạnh hoặc hít phải chất kích thích. Thuốc không điều trị nguyên nhân gây ho và không phải thuốc long đờm.
Không nên tự dùng Dextromethorphan khi ho kèm nhiều đờm. Ho là một cơ chế giúp tống dịch tiết khỏi đường hô hấp; ức chế ho không phù hợp có thể làm việc làm sạch đờm khó hơn. Nhãn thuốc yêu cầu hỏi bác sĩ trước khi dùng nếu ho có nhiều chất nhầy hoặc ho mạn tính do hút thuốc, hen, viêm phế quản mạn hay khí phế thũng.
Không dùng Dextromethorphan cùng MAOI hoặc trong vòng 14 ngày sau khi ngừng MAOI. Khi phối hợp với SSRI, thuốc chống trầm cảm ba vòng hoặc thuốc tác động serotonin khác, nguy cơ hội chứng serotonin có thể tăng. Người đang dùng thuốc điều trị trầm cảm, Parkinson hoặc bệnh tâm thần cần được bác sĩ hay dược sĩ kiểm tra tương tác trước khi dùng.
Đối với nhiều sản phẩm giảm ho dành cho người từ 12 tuổi, tổng liều Dextromethorphan tối đa thường là 120 mg trong 24 giờ. Tuy nhiên, khoảng cách liều và thể tích thuốc thay đổi theo hàm lượng và dạng giải phóng. Người dùng phải đọc nhãn sản phẩm, không tự quy đổi từ ml sang mg và không dùng đồng thời nhiều thuốc chứa Dextromethorphan.
Có. Quá liều có thể gây nôn, chóng mặt, mất thăng bằng, ảo giác, loạn thần, nhịp tim nhanh, co giật, suy hô hấp và hôn mê. Nguy cơ hội chứng serotonin tăng nếu dùng cùng thuốc tác động serotonin. Khi nghi ngờ quá liều, cần gọi cấp cứu hoặc trung tâm chống độc ngay, không tự gây nôn và không chờ triệu chứng nặng xuất hiện.

