Paroxetin (paroxetine)

Paroxetin là cách viết tiếng Việt thường gặp của paroxetine, một thuốc chống trầm cảm thuộc nhóm ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI). Thuốc làm tăng hoạt tính serotonin trong hệ thần kinh trung ương và được kê cho người lớn mắc rối loạn trầm cảm chủ yếu, ám ảnh cưỡng chế, hoảng sợ, lo âu xã hội, lo âu lan tỏa hoặc rối loạn stress sau sang chấn. Một chế phẩm paroxetine 7,5 mg riêng biệt còn được FDA phê duyệt cho triệu chứng vận mạch mức độ vừa đến nặng do mãn kinh. Paroxetine có cảnh báo về nguy cơ xuất hiện hoặc tăng ý nghĩ, hành vi tự sát ở trẻ em, thanh thiếu niên và người trẻ; thuốc không được FDA phê duyệt cho bệnh nhi. Không ngừng paroxetine đột ngột vì thuốc có nguy cơ gây triệu chứng cai hoặc hội chứng ngừng thuốc rõ rệt. Các nguy cơ khác gồm hội chứng serotonin, chảy máu, hạ natri máu, rối loạn chức năng tình dục và tương tác mạnh qua enzym CYP2D6.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Tên hoạt chất: Paroxetin; tên chuẩn tiếng Anh và INN là paroxetine.
  • Nhóm thuốc: Thuốc chống trầm cảm SSRI.
  • Mã ATC: N06AB05.
  • Chỉ định tâm thần ở người lớn: Trầm cảm chủ yếu, OCD, rối loạn hoảng sợ, lo âu xã hội, lo âu lan tỏa và PTSD.
  • Chỉ định dạng 7,5 mg riêng biệt: Triệu chứng vận mạch mức độ vừa đến nặng liên quan mãn kinh; dạng này không được dùng thay thế liều điều trị bệnh tâm thần.
  • Cảnh báo quan trọng: Ý nghĩ hoặc hành vi tự sát ở người trẻ, hội chứng serotonin, chảy máu, hạ natri máu, hưng cảm và hội chứng ngừng thuốc.
  • Tương tác nổi bật: MAOI, pimozide, thioridazine, thuốc tăng serotonin, thuốc chống đông, tamoxifen và các cơ chất CYP2D6.
  • Ngừng thuốc: Phải giảm liều từng bước; paroxetine có nguy cơ gây triệu chứng ngừng thuốc cao hơn một số thuốc chống trầm cảm khác.
  • Thai kỳ: Cần đánh giá kỹ lựa chọn khác, đặc biệt trong ba tháng đầu; không tự ngừng thuốc khi phát hiện mang thai.
  • Cho con bú: Lượng thuốc vào sữa thường thấp; cần theo dõi trẻ về an thần, kích thích, bú kém và tăng cân kém.

Hoạt chất Paroxetin là gì?

Paroxetin, hay paroxetine, là thuốc chống trầm cảm SSRI kê đơn. Thuốc làm tăng dẫn truyền serotonin trong não bằng cách hạn chế quá trình tái hấp thu serotonin vào tế bào thần kinh. Thuốc không có tác dụng ngay sau liều đầu và không phải thuốc an thần dùng khi cần.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Paroxetin

INN Paroxetine

CAS 61869-08-7

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Paroxetin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Paroxetine

Tên IUPAC

(3S,4R)-3-(1,3-benzodioxol-5-yloxymethyl)-4-(4-fluorophenyl)piperidine

Tên khác / tên đồng nghĩa

Paroxetin; paroxetine; paroxetine hydrochloride; paroxetine hydrochloride hemihydrate; paroxetine hydrochloride anhydrous; paroxetine mesylate. Hàm lượng trên nhãn thường được biểu thị theo lượng paroxetine base tương đương, vì vậy không tự quy đổi giữa các dạng muối hoặc dạng bào chế.

Tên Latinh / tên dược điển

Paroxetinum

Tên USAN

paroxetine

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

61869-08-7

UNII

41VRH5220H

PubChem CID

43815

RxNorm CUI

32937

Dược động học của Paroxetin

Paroxetine được hấp thu hoàn toàn sau khi uống nhưng chịu chuyển hóa bước đầu. Dược động học không tuyến tính do một con đường chuyển hóa có thể bão hòa. Sau khi dùng lặp lại, trạng thái ổn định thường đạt trong khoảng 7–14 ngày; trong nghiên cứu dùng 30 mg/ngày, thời gian đạt nồng độ đỉnh trung bình khoảng 5,2 giờ và thời gian bán thải trung bình khoảng 21 giờ. Thuốc phân bố rộng, khoảng 95% gắn protein huyết tương, được chuyển hóa nhiều qua oxy hóa và methyl hóa—một phần bởi CYP2D6—rồi thải chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa qua nước tiểu và phân.

Giai đoạn I: Hấp thu

Paroxetine được hấp thu tốt qua đường tiêu hóa. Ở trạng thái ổn định sau khi dùng viên 30 mg hằng ngày, thời gian đạt nồng độ đỉnh trung bình khoảng 5,2 giờ. Thức ăn làm tăng nhẹ diện tích dưới đường cong, tăng nồng độ đỉnh và rút ngắn thời gian đạt đỉnh nhưng không tạo khác biệt đủ để bắt buộc dùng thuốc khi đói.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Nhãn xác nhận paroxetine hydrochloride được hấp thu hoàn toàn sau khi uống nhưng không cung cấp một tỷ lệ sinh khả dụng tuyệt đối áp dụng chung cho mọi dạng bào chế. Viên nén giải phóng tức thì và hỗn dịch uống được ghi nhận có sinh khả dụng tương đương; chuyển hóa bước đầu làm lượng thuốc vào tuần hoàn thấp hơn lượng được hấp thu từ đường tiêu hóa.

Giai đoạn II: Phân bố

Paroxetine phân bố rộng vào mô, bao gồm hệ thần kinh trung ương; chỉ khoảng 1% lượng thuốc trong cơ thể nằm trong huyết tương. Khoảng 93–95% thuốc gắn với protein huyết tương ở nồng độ điều trị.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Paroxetine được chuyển hóa nhiều qua oxy hóa và methyl hóa, sau đó liên hợp chủ yếu với glucuronic acid hoặc sulfate. Các chất chuyển hóa chính có hoạt tính ức chế tái hấp thu serotonin rất yếu so với thuốc mẹ. CYP2D6 tham gia chuyển hóa paroxetine; enzym này có thể bị bão hòa ở liều điều trị, góp phần tạo dược động học không tuyến tính và tương tác thuốc.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 64% liều uống được thải qua nước tiểu trong vòng 10 ngày, trong đó khoảng 2% là paroxetine không đổi và phần còn lại chủ yếu là chất chuyển hóa. Khoảng 36% được thải qua phân, có thể qua mật; dưới 1% là thuốc không đổi.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trung bình khoảng 21 giờ sau khi dùng paroxetine 30 mg hằng ngày trong 30 ngày. Giá trị có thể thay đổi đáng kể giữa các cá thể do dược động học không tuyến tính, tuổi, chức năng gan, chức năng thận và hoạt tính CYP2D6.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Nhãn xác nhận độ thanh thải paroxetine giảm ở người cao tuổi và nồng độ thuốc tăng trong suy thận hoặc suy gan nặng. Giá trị độ thanh thải toàn thân định lượng áp dụng chung cho người trưởng thành.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố ảnh hưởng gồm liều và thời gian dùng, sự bão hòa CYP2D6, kiểu hình chuyển hóa CYP2D6, tuổi cao, suy thận nặng, suy gan, thuốc ức chế hoặc cảm ứng enzym và dạng bào chế. Nồng độ huyết tương có thể tăng không tỷ lệ thuận khi tăng liều. Fosamprenavir/ritonavir làm giảm đáng kể nồng độ paroxetine trong một nghiên cứu, trong khi paroxetine làm tăng phơi nhiễm của nhiều cơ chất CYP2D6.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Paroxetin

Paroxetine là chất ức chế mạnh và chọn lọc quá trình tái hấp thu serotonin tại neuron. Thuốc có tác động rất yếu lên tái hấp thu norepinephrine và dopamine, đồng thời có ái lực thấp với thụ thể muscarinic, histamine H1, dopamine D2 và các thụ thể adrenergic so với nhiều thuốc chống trầm cảm thế hệ cũ. Paroxetine cũng là chất ức chế CYP2D6 mạnh, đặc tính quan trọng đối với tương tác thuốc.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế điều trị chính xác chưa được xác định hoàn toàn. Tác dụng được cho là liên quan đến việc paroxetine ức chế chất vận chuyển serotonin, làm giảm tái hấp thu 5-hydroxytryptamine vào đầu tận cùng thần kinh và tăng hoạt tính serotonergic trong hệ thần kinh trung ương.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Paroxetine ức chế tái hấp thu serotonin trong neuron và trong tiểu cầu người. Tác dụng trên tiểu cầu góp phần làm tăng nguy cơ chảy máu, nhất là khi phối hợp aspirin, NSAID, thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc thuốc chống đông. Ở liều điều trị, thuốc có tác dụng rất yếu lên hệ norepinephrine và dopamine.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Paroxetin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Paroxetin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Paroxetin

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Desipramine

Paroxetine ức chế mạnh CYP2D6 và có thể làm tăng nhiều lần phơi nhiễm desipramine.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Tương tác dược động học: paroxetine ức chế CYP2D6, làm giảm mạnh thanh thải và 2-hydroxyl hóa desipramine.

Ảnh hưởng:

Nghiên cứu ở người chuyển hóa rộng ghi nhận Cmax tăng khoảng 358%, AUC24 tăng khoảng 421% và nồng độ đáy tăng khoảng 511%; một nghiên cứu khác ghi nhận thanh thải giảm khoảng 5 lần.

Khuyến nghị:

adjust_dose

Xử trí:

Ưu tiên lựa chọn SSRI ít ức chế CYP2D6 hơn hoặc giảm liều desipramine; định lượng nồng độ khi có thể và chỉnh liều theo độc tính/đáp ứng.

Theo dõi nồng độ desipramine, ECG/QRS/QTc, nhịp tim, huyết áp, an thần, lú lẫn và tác dụng kháng cholinergic.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Contraindications; Warnings—Serotonin Syndrome; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04
PubMed | Desipramine pharmacokinetics when coadministered with paroxetine or sertraline | Clinical PK study; PMID 9241008 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9241008/ | Kiểm tra ngày 2026-08-04
PubMed | Inhibition by paroxetine of desipramine metabolism in extensive but not poor metabolizers | Clinical PK study; PMID 8513845 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8513845/ | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Desipramine

SSRI có thể làm tăng nồng độ desipramine do ức chế CYP2D6 và đồng thời tăng nguy cơ hội chứng serotonin; mức độ khác nhau đáng kể giữa từng thuốc.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Tương tác phối hợp PK/PD: ức chế CYP2D6 làm giảm thanh thải desipramine và cộng hợp hoạt tính serotonergic.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng độc tính desipramine và hội chứng serotonin; fluoxetine/paroxetine thường gây tăng phơi nhiễm mạnh hơn sertraline.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Ưu tiên rule specific theo từng SSRI. Nếu chưa có rule specific, dùng liều desipramine thận trọng, theo dõi nồng độ và dấu hiệu serotonin.

Theo dõi nồng độ desipramine, ECG khi có nguy cơ, trạng thái tâm thần, nhiệt độ, clonus/tăng phản xạ và tác dụng kháng cholinergic.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Contraindications; Warnings—Serotonin Syndrome; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04
PubMed | Pharmacokinetics of desipramine coadministered with sertraline or fluoxetine | Clinical PK study; PMID 8195463 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8195463/ | Kiểm tra ngày 2026-08-04
PubMed | Desipramine pharmacokinetics when coadministered with paroxetine or sertraline | Clinical PK study; PMID 9241008 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9241008/ | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Zolmitriptan

Phối hợp zolmitriptan với SSRI có thể hiếm gặp gây hội chứng serotonin, một biến cố có thể đe dọa tính mạng.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực học do tăng hoạt tính serotonergic; không nhất thiết liên quan đến ức chế CYP1A2 ở mọi SSRI.

Ảnh hưởng:

Triệu chứng có thể xuất hiện trong vài phút đến vài giờ: kích động/lú lẫn, bất ổn thần kinh tự chủ, tăng thân nhiệt, run, tăng phản xạ, clonus và triệu chứng tiêu hóa. Dữ liệu quan sát cho thấy nguy cơ tuyệt đối thấp.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Không tự động cấm phối hợp. Nếu cần dùng, theo dõi chặt đặc biệt khi bắt đầu điều trị, tăng liều hoặc thêm thuốc serotonergic; ngừng thuốc và xử trí ngay nếu nghi hội chứng serotonin.

Theo dõi trạng thái tâm thần, nhiệt độ, nhịp tim/huyết áp, vã mồ hôi, run, tăng phản xạ, clonus, cứng cơ, buồn nôn, nôn và tiêu chảy.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[DailyMed/FDA label] | Zolmitriptan Tablets, current SPL version | Contraindications; Warnings 5.7; Drug Interactions 7.1–7.5; Clinical Pharmacology 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5fcdc5d6-38fa-458d-a581-4e3678a9e8fd | Kiểm tra ngày 2026-08-02
[UK SmPC] | Zomig Tablets 2.5 mg | Sections 4.3–4.5 | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1372/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02
[PubMed] | The FDA alert on serotonin syndrome with combined use of SSRIs or SNRIs and triptans: analysis of the 29 case reports; PMID 18092054 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18092054/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
[PMC/JAMA Neurology] | Association of coprescription of triptans and SSRI/SNRI antidepressants with serotonin syndrome; PMID 29482205 | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5885255/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Paroxetin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *