Paroxetin là cách viết tiếng Việt thường gặp của paroxetine, một thuốc chống trầm cảm thuộc nhóm ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI). Thuốc làm tăng hoạt tính serotonin trong hệ thần kinh trung ương và được kê cho người lớn mắc rối loạn trầm cảm chủ yếu, ám ảnh cưỡng chế, hoảng sợ, lo âu xã hội, lo âu lan tỏa hoặc rối loạn stress sau sang chấn. Một chế phẩm paroxetine 7,5 mg riêng biệt còn được FDA phê duyệt cho triệu chứng vận mạch mức độ vừa đến nặng do mãn kinh. Paroxetine có cảnh báo về nguy cơ xuất hiện hoặc tăng ý nghĩ, hành vi tự sát ở trẻ em, thanh thiếu niên và người trẻ; thuốc không được FDA phê duyệt cho bệnh nhi. Không ngừng paroxetine đột ngột vì thuốc có nguy cơ gây triệu chứng cai hoặc hội chứng ngừng thuốc rõ rệt. Các nguy cơ khác gồm hội chứng serotonin, chảy máu, hạ natri máu, rối loạn chức năng tình dục và tương tác mạnh qua enzym CYP2D6.
Nội dung chính
- Tên hoạt chất: Paroxetin; tên chuẩn tiếng Anh và INN là paroxetine.
- Nhóm thuốc: Thuốc chống trầm cảm SSRI.
- Mã ATC: N06AB05.
- Chỉ định tâm thần ở người lớn: Trầm cảm chủ yếu, OCD, rối loạn hoảng sợ, lo âu xã hội, lo âu lan tỏa và PTSD.
- Chỉ định dạng 7,5 mg riêng biệt: Triệu chứng vận mạch mức độ vừa đến nặng liên quan mãn kinh; dạng này không được dùng thay thế liều điều trị bệnh tâm thần.
- Cảnh báo quan trọng: Ý nghĩ hoặc hành vi tự sát ở người trẻ, hội chứng serotonin, chảy máu, hạ natri máu, hưng cảm và hội chứng ngừng thuốc.
- Tương tác nổi bật: MAOI, pimozide, thioridazine, thuốc tăng serotonin, thuốc chống đông, tamoxifen và các cơ chất CYP2D6.
- Ngừng thuốc: Phải giảm liều từng bước; paroxetine có nguy cơ gây triệu chứng ngừng thuốc cao hơn một số thuốc chống trầm cảm khác.
- Thai kỳ: Cần đánh giá kỹ lựa chọn khác, đặc biệt trong ba tháng đầu; không tự ngừng thuốc khi phát hiện mang thai.
- Cho con bú: Lượng thuốc vào sữa thường thấp; cần theo dõi trẻ về an thần, kích thích, bú kém và tăng cân kém.
Hoạt chất Paroxetin là gì?
Paroxetin, hay paroxetine, là thuốc chống trầm cảm SSRI kê đơn. Thuốc làm tăng dẫn truyền serotonin trong não bằng cách hạn chế quá trình tái hấp thu serotonin vào tế bào thần kinh. Thuốc không có tác dụng ngay sau liều đầu và không phải thuốc an thần dùng khi cần.
Paroxetin
INN Paroxetine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Paroxetin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Paroxetine |
| Tên IUPAC | (3S,4R)-3-(1,3-benzodioxol-5-yloxymethyl)-4-(4-fluorophenyl)piperidine |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Paroxetin; paroxetine; paroxetine hydrochloride; paroxetine hydrochloride hemihydrate; paroxetine hydrochloride anhydrous; paroxetine mesylate. Hàm lượng trên nhãn thường được biểu thị theo lượng paroxetine base tương đương, vì vậy không tự quy đổi giữa các dạng muối hoặc dạng bào chế. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Paroxetinum |
| Tên USAN | paroxetine |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 61869-08-7 |
|---|---|
| UNII | 41VRH5220H |
| PubChem CID | 43815 |
| RxNorm CUI | 32937 |
Dược động học của Paroxetin
Paroxetine được hấp thu hoàn toàn sau khi uống nhưng chịu chuyển hóa bước đầu. Dược động học không tuyến tính do một con đường chuyển hóa có thể bão hòa. Sau khi dùng lặp lại, trạng thái ổn định thường đạt trong khoảng 7–14 ngày; trong nghiên cứu dùng 30 mg/ngày, thời gian đạt nồng độ đỉnh trung bình khoảng 5,2 giờ và thời gian bán thải trung bình khoảng 21 giờ. Thuốc phân bố rộng, khoảng 95% gắn protein huyết tương, được chuyển hóa nhiều qua oxy hóa và methyl hóa—một phần bởi CYP2D6—rồi thải chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa qua nước tiểu và phân.
Giai đoạn I: Hấp thu
Paroxetine được hấp thu tốt qua đường tiêu hóa. Ở trạng thái ổn định sau khi dùng viên 30 mg hằng ngày, thời gian đạt nồng độ đỉnh trung bình khoảng 5,2 giờ. Thức ăn làm tăng nhẹ diện tích dưới đường cong, tăng nồng độ đỉnh và rút ngắn thời gian đạt đỉnh nhưng không tạo khác biệt đủ để bắt buộc dùng thuốc khi đói.
| F · Sinh khả dụng | Nhãn xác nhận paroxetine hydrochloride được hấp thu hoàn toàn sau khi uống nhưng không cung cấp một tỷ lệ sinh khả dụng tuyệt đối áp dụng chung cho mọi dạng bào chế. Viên nén giải phóng tức thì và hỗn dịch uống được ghi nhận có sinh khả dụng tương đương; chuyển hóa bước đầu làm lượng thuốc vào tuần hoàn thấp hơn lượng được hấp thu từ đường tiêu hóa. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Paroxetine phân bố rộng vào mô, bao gồm hệ thần kinh trung ương; chỉ khoảng 1% lượng thuốc trong cơ thể nằm trong huyết tương. Khoảng 93–95% thuốc gắn với protein huyết tương ở nồng độ điều trị.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Paroxetine được chuyển hóa nhiều qua oxy hóa và methyl hóa, sau đó liên hợp chủ yếu với glucuronic acid hoặc sulfate. Các chất chuyển hóa chính có hoạt tính ức chế tái hấp thu serotonin rất yếu so với thuốc mẹ. CYP2D6 tham gia chuyển hóa paroxetine; enzym này có thể bị bão hòa ở liều điều trị, góp phần tạo dược động học không tuyến tính và tương tác thuốc.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng 64% liều uống được thải qua nước tiểu trong vòng 10 ngày, trong đó khoảng 2% là paroxetine không đổi và phần còn lại chủ yếu là chất chuyển hóa. Khoảng 36% được thải qua phân, có thể qua mật; dưới 1% là thuốc không đổi.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải trung bình khoảng 21 giờ sau khi dùng paroxetine 30 mg hằng ngày trong 30 ngày. Giá trị có thể thay đổi đáng kể giữa các cá thể do dược động học không tuyến tính, tuổi, chức năng gan, chức năng thận và hoạt tính CYP2D6. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Nhãn xác nhận độ thanh thải paroxetine giảm ở người cao tuổi và nồng độ thuốc tăng trong suy thận hoặc suy gan nặng. Giá trị độ thanh thải toàn thân định lượng áp dụng chung cho người trưởng thành. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố ảnh hưởng gồm liều và thời gian dùng, sự bão hòa CYP2D6, kiểu hình chuyển hóa CYP2D6, tuổi cao, suy thận nặng, suy gan, thuốc ức chế hoặc cảm ứng enzym và dạng bào chế. Nồng độ huyết tương có thể tăng không tỷ lệ thuận khi tăng liều. Fosamprenavir/ritonavir làm giảm đáng kể nồng độ paroxetine trong một nghiên cứu, trong khi paroxetine làm tăng phơi nhiễm của nhiều cơ chất CYP2D6.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Paroxetin
Paroxetine là chất ức chế mạnh và chọn lọc quá trình tái hấp thu serotonin tại neuron. Thuốc có tác động rất yếu lên tái hấp thu norepinephrine và dopamine, đồng thời có ái lực thấp với thụ thể muscarinic, histamine H1, dopamine D2 và các thụ thể adrenergic so với nhiều thuốc chống trầm cảm thế hệ cũ. Paroxetine cũng là chất ức chế CYP2D6 mạnh, đặc tính quan trọng đối với tương tác thuốc.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Cơ chế điều trị chính xác chưa được xác định hoàn toàn. Tác dụng được cho là liên quan đến việc paroxetine ức chế chất vận chuyển serotonin, làm giảm tái hấp thu 5-hydroxytryptamine vào đầu tận cùng thần kinh và tăng hoạt tính serotonergic trong hệ thần kinh trung ương.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Paroxetine ức chế tái hấp thu serotonin trong neuron và trong tiểu cầu người. Tác dụng trên tiểu cầu góp phần làm tăng nguy cơ chảy máu, nhất là khi phối hợp aspirin, NSAID, thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc thuốc chống đông. Ở liều điều trị, thuốc có tác dụng rất yếu lên hệ norepinephrine và dopamine.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Paroxetin
Theo nhãn viên nén giải phóng tức thì của Hoa Kỳ, paroxetine được phê duyệt ở người lớn để điều trị:
- Rối loạn trầm cảm chủ yếu.
- Rối loạn ám ảnh cưỡng chế.
- Rối loạn hoảng sợ.
- Rối loạn lo âu xã hội.
- Rối loạn lo âu lan tỏa.
- Rối loạn stress sau sang chấn.
Một chế phẩm viên nang paroxetine mesylate tương đương 7,5 mg paroxetine được FDA phê duyệt cho triệu chứng vận mạch mức độ vừa đến nặng liên quan mãn kinh. Chế phẩm 7,5 mg này không được phê duyệt để điều trị bệnh tâm thần.
Chỉ định của sản phẩm tại Việt Nam phải đối chiếu nhãn được phê duyệt của chính sản phẩm đó.
Paroxetine được sử dụng ngoài chỉ định trong điều trị xuất tinh sớm. Hướng dẫn của Hiệp hội Tiết niệu châu Âu mô tả SSRI dùng hằng ngày, bao gồm paroxetine, là lựa chọn ngoài chỉ định; hướng dẫn xếp SSRI ngoài chỉ định vào nhóm lựa chọn thay thế hàng hai sau các phương pháp được phê duyệt cho xuất tinh sớm. Đây không phải chỉ định tâm thần hoặc chỉ định xuất tinh sớm được phê duyệt trong nhãn DailyMed của viên paroxetine thông thường và không được tự áp dụng.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn viên nén giải phóng tức thì của Hoa Kỳ, chỉ có giá trị tham khảo và không phải liều cá nhân hóa:
- Rối loạn trầm cảm chủ yếu: khởi đầu 20 mg một lần mỗi ngày; tối đa 50 mg/ngày.
- Rối loạn ám ảnh cưỡng chế: khởi đầu 20 mg/ngày; tối đa 60 mg/ngày.
- Rối loạn hoảng sợ: khởi đầu 10 mg/ngày; tối đa 60 mg/ngày.
- PTSD: khởi đầu 20 mg/ngày; tối đa 50 mg/ngày.
- Rối loạn lo âu xã hội: liều khởi đầu và khuyến nghị 20 mg/ngày. Nhãn không cho thấy lợi ích bổ sung rõ khi dùng trên 20 mg, dù các thử nghiệm đã đánh giá đến 60 mg/ngày.
- Rối loạn lo âu lan tỏa: liều khởi đầu và khuyến nghị 20 mg/ngày. Dữ liệu không cho thấy lợi ích rõ của liều trên 20 mg, dù các thử nghiệm đã đánh giá đến 50 mg/ngày.
- Khi đáp ứng chưa đủ, nhãn cho phép bác sĩ tăng từng 10 mg/ngày với khoảng cách ít nhất một tuần tùy khả năng dung nạp.
- Người cao tuổi, suy thận nặng hoặc suy gan nặng: khởi đầu 10 mg/ngày; tối đa 40 mg/ngày.
- Triệu chứng vận mạch liên quan mãn kinh: chế phẩm viên nang riêng biệt 7,5 mg một lần vào giờ đi ngủ. Dạng này không thay thế liều điều trị trầm cảm hoặc lo âu.
SmPC Anh sử dụng cách trình bày liều khuyến nghị hoặc liều đích khác cho một số chỉ định, chẳng hạn 40 mg/ngày cho OCD và rối loạn hoảng sợ. Phải áp dụng đúng nhãn của sản phẩm tại nơi điều trị, không tự kết hợp các bảng liều từ nhiều quốc gia.
Viên giải phóng tức thì theo nhãn Hoa Kỳ được dùng một lần mỗi ngày vào buổi sáng, có thể cùng hoặc không cùng thức ăn. SmPC Anh khuyến nghị dùng buổi sáng cùng thức ăn và nuốt viên thay vì nhai. Dạng giải phóng kéo dài phải được nuốt nguyên nếu nhãn không cho phép bẻ hoặc nghiền.
Cần dùng đều đặn mỗi ngày; tác dụng cải thiện thường bắt đầu sau khoảng một tuần nhưng có thể chỉ rõ từ tuần thứ hai hoặc muộn hơn. Không tự tăng liều khi chưa thấy cải thiện ngay. Trước khi bắt đầu, bác sĩ cần sàng lọc tiền sử hưng cảm, hưng cảm nhẹ hoặc rối loạn lưỡng cực.
Không ngừng thuốc đột ngột. Việc giảm liều phải diễn ra từng bước và được điều chỉnh theo triệu chứng; NICE lưu ý paroxetine có nguy cơ gây triệu chứng ngừng thuốc cao hơn một số thuốc chống trầm cảm thông dụng khác.
Trong giai đoạn đầu và mỗi lần thay đổi liều, cần theo dõi sát tình trạng trầm cảm nặng hơn, kích động, thay đổi hành vi, ý nghĩ tự sát hoặc hành vi tự gây hại. Gia đình hoặc người chăm sóc nên được hướng dẫn nhận biết và báo ngay cho nhân viên y tế.
Các nội dung khác cần theo dõi gồm:
- Đáp ứng điều trị, tuân thủ và tác dụng phụ.
- Dấu hiệu hội chứng serotonin, nhất là khi phối hợp thuốc tăng serotonin.
- Hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ.
- Natri huyết ở người cao tuổi, người dùng lợi tiểu hoặc có nguy cơ giảm thể tích.
- Dấu hiệu bầm tím hoặc xuất huyết.
- Co giật, đau mắt hoặc nhìn quầng sáng gợi ý glaucoma góc đóng.
- Cân nặng, chức năng tình dục và khả năng sinh hoạt.
- Triệu chứng ngừng thuốc trong quá trình giảm liều.
- Chức năng gan hoặc thận khi có bệnh nền hoặc dấu hiệu độc tính.
Cảnh báo và lưu ý về Paroxetin
Paroxetine chống chỉ định trong các trường hợp:
- Quá mẫn với paroxetine hoặc thành phần của sản phẩm.
- Dùng đồng thời với thuốc ức chế monoamine oxidase.
- Bắt đầu paroxetine khi đang dùng linezolid hoặc methylene blue đường tĩnh mạch.
- Dùng cùng pimozide.
- Dùng cùng thioridazine.
Có khác biệt giữa các nhãn về khoảng cách chuyển đổi MAOI:
- Nhãn Hoa Kỳ yêu cầu ít nhất 14 ngày giữa việc ngừng MAOI và bắt đầu paroxetine, đồng thời ít nhất 14 ngày sau khi ngừng paroxetine mới bắt đầu MAOI.
- SmPC Anh cho phép bắt đầu paroxetine hai tuần sau MAOI không hồi phục hoặc ít nhất 24 giờ sau MAOI hồi phục; SmPC yêu cầu ít nhất một tuần sau khi ngừng paroxetine mới bắt đầu MAOI.
Phải tuân thủ nhãn sản phẩm và hướng dẫn chuyên môn tại nơi điều trị, không tự lựa chọn khoảng chuyển đổi ngắn hơn.
Các tác dụng không mong muốn thường gặp gồm buồn nôn, khô miệng, táo bón hoặc tiêu chảy, nôn, giảm cảm giác ngon miệng, chóng mặt, đau đầu, buồn ngủ, mất ngủ, kích động, run, mệt mỏi, vã mồ hôi, ngáp, nhìn mờ và tăng cân.
Rối loạn chức năng tình dục rất thường gặp hoặc thường gặp tùy biểu hiện, bao gồm giảm ham muốn, chậm hoặc không xuất tinh, rối loạn cương, giảm cảm giác cực khoái hoặc không đạt cực khoái. Tác dụng phụ có thể giảm dần khi tiếp tục điều trị nhưng không nên tự ngừng thuốc để xử lý.
Các tác dụng phụ nghiêm trọng có thể gồm:
- Ý nghĩ tự sát, hành vi tự gây hại hoặc tình trạng tâm thần xấu đi.
- Hội chứng serotonin với kích động, lú lẫn, sốt, vã mồ hôi, nhịp tim nhanh, huyết áp dao động, tăng phản xạ, rung giật cơ, cứng cơ, nôn hoặc tiêu chảy.
- Xuất huyết tiêu hóa, xuất huyết bất thường hoặc xuất huyết đe dọa tính mạng.
- Hạ natri máu hoặc SIADH gây lú lẫn, yếu, mất thăng bằng, co giật, hôn mê hoặc ngừng thở.
- Hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ.
- Co giật.
- Glaucoma góc đóng cấp.
- Phản vệ hoặc phù mạch.
- Viêm gan, vàng da hoặc suy gan.
- Hội chứng Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc hoặc phản ứng da nghiêm trọng.
- Loạn nhịp thất hoặc kéo dài QT, chủ yếu liên quan quá liều hoặc tương tác làm tăng nồng độ pimozide hay thioridazine.
Paroxetine cần được sử dụng thận trọng trong các trường hợp:
- Người dưới 25 tuổi hoặc có tiền sử ý nghĩ, hành vi tự sát.
- Rối loạn lưỡng cực, tiền sử hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ.
- Động kinh hoặc tiền sử co giật.
- Glaucoma góc hẹp chưa được điều trị.
- Tiền sử chảy máu, dùng thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc NSAID.
- Người cao tuổi, dùng thuốc lợi tiểu, mất nước hoặc có nguy cơ hạ natri máu.
- Bệnh gan hoặc bệnh thận.
- Đang dùng tamoxifen hoặc thuốc chuyển hóa qua CYP2D6.
- Đái tháo đường vì kiểm soát đường huyết có thể thay đổi.
- Thai kỳ, dự định mang thai hoặc thời kỳ sau sinh.
- Người chuẩn bị phẫu thuật hoặc dùng thuốc giãn cơ suxamethonium hay mivacurium.
- Người có rối loạn chức năng tình dục hoặc quan tâm đến khả năng sinh sản.
Không tự ngừng thuốc khi xuất hiện tác dụng phụ vì ngừng đột ngột có thể gây triệu chứng nặng; cần liên hệ người kê đơn để được đánh giá.
Quá liều paroxetine có thể gây buồn nôn, nôn, sốt, co cơ không tự chủ, co giật muộn, lú lẫn, hôn mê, hội chứng serotonin, tăng huyết áp hoặc hiếm hơn là hạ huyết áp. Độc tính tim mạch có thể xuất hiện muộn, bao gồm kéo dài QRS hoặc QTc và loạn nhịp. Nguy cơ nặng hơn khi dùng cùng thuốc tâm thần khác, thuốc tăng serotonin hoặc rượu.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Xử trí gồm đánh giá cấp cứu, theo dõi dấu hiệu sinh tồn và điện tâm đồ, bảo vệ đường thở, điều trị hỗ trợ và xử trí hội chứng serotonin hoặc co giật khi có. Than hoạt có thể được cơ sở y tế cân nhắc nếu người bệnh đến sớm. Không tự gây nôn hoặc theo dõi tại nhà khi nghi quá liều.
Viên paroxetine theo nhãn DailyMed được bảo quản ở 20–25°C. Viên nang 7,5 mg được bảo quản ở 20–25°C, cho phép dao động 15–30°C và cần tránh ánh sáng, độ ẩm. Điều kiện của sản phẩm cụ thể tại Việt Nam phải tuân theo bao bì và tờ hướng dẫn sử dụng được phê duyệt.
Đối tượng đặc biệt
Paroxetine không được FDA phê duyệt cho bệnh nhi. Hiệu quả không được chứng minh trong các thử nghiệm trầm cảm ở trẻ em, trong khi ghi nhận tăng hành vi liên quan tự sát, tự gây hại, kích động, thù địch và mất ổn định cảm xúc. SmPC Anh khuyến cáo không sử dụng paroxetine để điều trị trẻ em và thanh thiếu niên.
Trong trường hợp chuyên gia sử dụng ngoài chỉ định, việc theo dõi phải đặc biệt chặt chẽ. Nội dung này không phải khuyến nghị dùng paroxetine cho trẻ.
Ở người cao tuổi, độ thanh thải giảm và nồng độ paroxetine có thể tăng. Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo khởi đầu 10 mg/ngày và không vượt quá 40 mg/ngày. Người cao tuổi có nguy cơ hạ natri máu, té ngã, chảy máu, tương tác đa thuốc và tác dụng kháng cholinergic cao hơn; cần theo dõi natri, thăng bằng, nhận thức và thuốc dùng kèm.
Paroxetine qua nhau thai và cần được cân nhắc thận trọng trong thai kỳ. Phân tích dịch tễ học trong nhãn Hoa Kỳ cho thấy phơi nhiễm trong ba tháng đầu liên quan mức tăng dưới hai lần đối với nguy cơ dị tật tim mạch; các nghiên cứu riêng lẻ có kết quả không hoàn toàn đồng nhất. Khi người bệnh dự định mang thai hoặc đang ở ba tháng đầu, chỉ nên bắt đầu paroxetine sau khi cân nhắc các lựa chọn khác.
Phơi nhiễm SSRI ở cuối thai kỳ có thể liên quan tăng áp phổi dai dẳng ở trẻ sơ sinh và hội chứng thích nghi sơ sinh kém, gồm khó thở, tím tái, ngừng thở, rối loạn nhiệt độ, bú kém, hạ đường huyết, thay đổi trương lực, run, kích thích hoặc co giật. Dùng SSRI trong tháng trước sinh cũng liên quan nguy cơ xuất huyết sau sinh tăng dưới hai lần.
Không tự ngừng paroxetine khi phát hiện mang thai vì ngừng đột ngột có thể gây hội chứng ngừng thuốc và làm bệnh tâm thần tái phát. Quyết định tiếp tục, đổi thuốc hoặc giảm liều phải do bác sĩ cân bằng nguy cơ của thuốc với nguy cơ của bệnh không được điều trị.
Paroxetine đi vào sữa mẹ với lượng thấp; LactMed ghi nhận thuốc thường không đo được trong huyết thanh của phần lớn trẻ được khảo sát và nhiều chuyên gia xem paroxetine là một trong các thuốc chống trầm cảm được ưu tiên hơn khi cho con bú. Liều tương đối trẻ nhận qua sữa trong các nghiên cứu thường thấp.
Cần theo dõi trẻ về buồn ngủ quá mức, kích động, cáu gắt, bú kém và tăng cân kém, đặc biệt ở trẻ sơ sinh, trẻ sinh non hoặc trẻ đã phơi nhiễm thuốc trong thai kỳ. Nhu cầu điều trị của mẹ, tuổi của trẻ và các lựa chọn khác phải được bác sĩ cân nhắc.
Nồng độ paroxetine tăng ở người suy gan. Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo người suy gan nặng bắt đầu 10 mg/ngày và không vượt quá 40 mg/ngày; SmPC Anh khuyến cáo giới hạn liều ở đầu thấp của khoảng điều trị. Cần theo dõi tác dụng phụ, tương tác và dấu hiệu tổn thương gan.
Nồng độ paroxetine tăng trong suy thận, đặc biệt khi độ thanh thải creatinine dưới 30 mL/phút. Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo người suy thận nặng bắt đầu 10 mg/ngày và không vượt quá 40 mg/ngày. Không tự áp dụng mức liều này nếu dạng bào chế hoặc nhãn sản phẩm khác có hướng dẫn riêng.
Dữ liệu SmPC cho thấy paroxetine nhìn chung không làm suy giảm rõ chức năng nhận thức hoặc tâm thần vận động, nhưng thuốc có thể gây buồn ngủ, chóng mặt, nhìn mờ hoặc giảm tập trung ở một số người. Không lái xe hoặc vận hành máy cho đến khi biết thuốc ảnh hưởng thế nào. Tránh rượu vì có thể làm giảm khả năng đánh giá an toàn và làm nặng tác dụng không mong muốn.
Tương tác thuốc của Paroxetin
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Desipramine
Paroxetine ức chế mạnh CYP2D6 và có thể làm tăng nhiều lần phơi nhiễm desipramine. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Tương tác dược động học: paroxetine ức chế CYP2D6, làm giảm mạnh thanh thải và 2-hydroxyl hóa desipramine. Ảnh hưởng: Nghiên cứu ở người chuyển hóa rộng ghi nhận Cmax tăng khoảng 358%, AUC24 tăng khoảng 421% và nồng độ đáy tăng khoảng 511%; một nghiên cứu khác ghi nhận thanh thải giảm khoảng 5 lần. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Ưu tiên lựa chọn SSRI ít ức chế CYP2D6 hơn hoặc giảm liều desipramine; định lượng nồng độ khi có thể và chỉnh liều theo độc tính/đáp ứng. | Theo dõi nồng độ desipramine, ECG/QRS/QTc, nhịp tim, huyết áp, an thần, lú lẫn và tác dụng kháng cholinergic. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Contraindications; Warnings—Serotonin Syndrome; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
|
Desipramine
SSRI có thể làm tăng nồng độ desipramine do ức chế CYP2D6 và đồng thời tăng nguy cơ hội chứng serotonin; mức độ khác nhau đáng kể giữa từng thuốc. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Tương tác phối hợp PK/PD: ức chế CYP2D6 làm giảm thanh thải desipramine và cộng hợp hoạt tính serotonergic. Ảnh hưởng: Có thể tăng độc tính desipramine và hội chứng serotonin; fluoxetine/paroxetine thường gây tăng phơi nhiễm mạnh hơn sertraline. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Ưu tiên rule specific theo từng SSRI. Nếu chưa có rule specific, dùng liều desipramine thận trọng, theo dõi nồng độ và dấu hiệu serotonin. | Theo dõi nồng độ desipramine, ECG khi có nguy cơ, trạng thái tâm thần, nhiệt độ, clonus/tăng phản xạ và tác dụng kháng cholinergic. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Contraindications; Warnings—Serotonin Syndrome; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
|
Zolmitriptan
Phối hợp zolmitriptan với SSRI có thể hiếm gặp gây hội chứng serotonin, một biến cố có thể đe dọa tính mạng. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học do tăng hoạt tính serotonergic; không nhất thiết liên quan đến ức chế CYP1A2 ở mọi SSRI. Ảnh hưởng: Triệu chứng có thể xuất hiện trong vài phút đến vài giờ: kích động/lú lẫn, bất ổn thần kinh tự chủ, tăng thân nhiệt, run, tăng phản xạ, clonus và triệu chứng tiêu hóa. Dữ liệu quan sát cho thấy nguy cơ tuyệt đối thấp. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Không tự động cấm phối hợp. Nếu cần dùng, theo dõi chặt đặc biệt khi bắt đầu điều trị, tăng liều hoặc thêm thuốc serotonergic; ngừng thuốc và xử trí ngay nếu nghi hội chứng serotonin. | Theo dõi trạng thái tâm thần, nhiệt độ, nhịp tim/huyết áp, vã mồ hôi, run, tăng phản xạ, clonus, cứng cơ, buồn nôn, nôn và tiêu chảy. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [DailyMed/FDA label] | Zolmitriptan Tablets, current SPL version | Contraindications; Warnings 5.7; Drug Interactions 7.1–7.5; Clinical Pharmacology 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5fcdc5d6-38fa-458d-a581-4e3678a9e8fd | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
Thắc mắc về hoạt chất Paroxetin
Paroxetin là cách viết thường gặp của paroxetine, một thuốc chống trầm cảm SSRI kê đơn. Thuốc được sử dụng ở người lớn để điều trị trầm cảm, rối loạn ám ảnh cưỡng chế, hoảng sợ, lo âu xã hội, lo âu lan tỏa và PTSD.
Một số cải thiện có thể bắt đầu sau khoảng một tuần nhưng thường rõ hơn từ tuần thứ hai và có thể cần vài tuần để đánh giá đầy đủ. Không tự tăng liều vì chưa thấy hiệu quả trong những ngày đầu; bác sĩ thường đánh giá đáp ứng và khả năng dung nạp trước khi điều chỉnh.
Paroxetine không được xếp là chất gây nghiện theo cơ chế tạo khoái cảm hoặc thèm thuốc. Tuy nhiên, cơ thể có thể thích nghi với thuốc và việc ngừng đột ngột thường gây triệu chứng như chóng mặt, cảm giác điện giật, mất ngủ, lo âu, buồn nôn, run, vã mồ hôi hoặc kích thích. Vì vậy, thuốc phải được giảm liều từng bước.
Không. Ngừng đột ngột có thể gây hội chứng ngừng thuốc và làm bệnh tái phát. Paroxetine là một trong các thuốc chống trầm cảm có nguy cơ gây triệu chứng ngừng thuốc cao hơn, nên kế hoạch giảm liều có thể cần nhiều tuần hoặc nhiều tháng tùy liều, thời gian điều trị và phản ứng của người bệnh.
Không tự bắt đầu, đổi hoặc ngừng paroxetine khi mang thai. Thuốc có các nguy cơ tiềm tàng đối với thai và trẻ sơ sinh, nhưng trầm cảm hoặc rối loạn lo âu không được điều trị cũng có thể gây hại; bác sĩ phải cân bằng hai nhóm nguy cơ. Khi cho con bú, lượng thuốc vào sữa thường thấp và paroxetine được nhiều chuyên gia xem là lựa chọn có thể cân nhắc, nhưng vẫn cần theo dõi trẻ.

