Atenolol là thuốc chẹn chọn lọc tương đối thụ thể beta-1 adrenergic, làm giảm nhịp tim, sức co bóp cơ tim và nhu cầu oxy của cơ tim. Thuốc được phê duyệt để điều trị tăng huyết áp, kiểm soát đau thắt ngực và sử dụng ở một số người bệnh nhồi máu cơ tim ổn định về huyết động. Một số SmPC còn ghi nhận chỉ định điều trị rối loạn nhịp tim. Atenolol được thải trừ chủ yếu qua thận nên có thể tích lũy khi chức năng thận suy giảm và cần điều chỉnh liều. Thuốc có thể gây nhịp tim chậm, hạ huyết áp, chóng mặt, mệt mỏi, lạnh đầu chi, block tim hoặc làm nặng suy tim. Không được ngừng Atenolol đột ngột, đặc biệt ở người mắc bệnh mạch vành, vì có thể làm đau thắt ngực nặng lên, gây loạn nhịp hoặc nhồi máu cơ tim. Atenolol là thuốc kê đơn; liều phải được bác sĩ lựa chọn dựa trên chỉ định, nhịp tim, huyết áp, bệnh nền và chức năng thận.
Nội dung chính
- Atenolol là gì: Thuốc chẹn beta-1 adrenergic chọn lọc tương đối, không có hoạt tính giao cảm nội tại hoặc ổn định màng đáng kể.
- Chỉ định: Tăng huyết áp, đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim; một số SmPC còn phê duyệt điều trị rối loạn nhịp.
- Liều thường gặp: Tăng huyết áp thường bắt đầu 25–50 mg mỗi ngày; giới hạn và cách tăng liều phụ thuộc nhãn, chức năng thận và đáp ứng.
- Thải trừ: Chủ yếu qua thận, ít hoặc không chuyển hóa tại gan; cần giảm liều khi suy thận nặng.
- Cảnh báo quan trọng: Không ngừng thuốc đột ngột; theo dõi nhịp tim chậm, hạ huyết áp, block tim và suy tim.
- Hen và bệnh phổi: Tính chọn lọc beta-1 không tuyệt đối; thuốc vẫn có thể gây co thắt phế quản, nhất là khi dùng liều cao.
- Đái tháo đường: Có thể che lấp dấu hiệu tim đập nhanh khi hạ đường huyết và làm tăng nguy cơ hạ đường huyết kéo dài.
- Thai kỳ và cho con bú: Có liên quan đến thai chậm tăng trưởng; bài tiết đáng kể vào sữa, đặc biệt cần thận trọng với trẻ sơ sinh hoặc sinh non.
Hoạt chất Atenolol là gì?
Atenolol là thuốc chẹn beta-1 adrenergic chọn lọc tương đối. Thuốc làm giảm tác động của catecholamine như adrenalin và noradrenalin lên tim, qua đó làm chậm nhịp tim, giảm sức co bóp và giảm dẫn truyền qua nút nhĩ thất.
Tác dụng này giúp giảm huyết áp và giảm nhu cầu oxy của cơ tim, nhưng đồng thời có thể gây nhịp tim chậm, hạ huyết áp hoặc làm nặng rối loạn dẫn truyền tim.
Atenolol
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Atenolol |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Atenolol |
| Tên IUPAC | 2-[4-[2-hydroxy-3-(propan-2-ylamino)propoxy]phenyl]acetamide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Các tên gọi có thể gặp: * Atenololum. Tên thương mại không xác nhận sản phẩm đang có giấy đăng ký lưu hành tại Việt Nam. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Atenololum |
| Tên USAN | atenolol |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 29122-68-7 |
|---|---|
| UNII | 50VV3VW0TI |
| PubChem CID | 2249 |
| RxNorm CUI | 1202 |
Dược động học của Atenolol
Atenolol được hấp thu nhanh nhưng không hoàn toàn sau khi uống. Khoảng 40–50% liều được hấp thu, nồng độ đỉnh thường đạt sau 2–4 giờ. Thuốc ít hoặc không chuyển hóa tại gan và phần đã hấp thu được đào thải chủ yếu dưới dạng không đổi qua thận.
Atenolol gắn protein huyết tương thấp, thâm nhập mô não hạn chế và có thời gian bán thải khoảng 6–7 giờ ở người có chức năng thận bình thường. Mặc dù thời gian bán thải huyết tương tương đối ngắn, tác dụng chẹn beta và hạ huyết áp của liều 50–100 mg có thể kéo dài ít nhất 24 giờ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Khoảng 40–50% liều Atenolol đường uống được hấp thu qua đường tiêu hóa. Phần không được hấp thu chủ yếu được đào thải nguyên dạng qua phân. Nồng độ đỉnh trong máu thường xuất hiện sau 2–4 giờ.
Mức hấp thu tương đối ổn định nhưng không hoàn toàn.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng đường uống vào khoảng 40–50% do hấp thu qua đường tiêu hóa không hoàn toàn. Hơn 90% lượng thuốc đã được hấp thu đi vào tuần hoàn ở dạng không đổi vì Atenolol hầu như không trải qua chuyển hóa bước đầu đáng kể tại gan. Đường tĩnh mạch có sinh khả dụng 100%. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Atenolol có tính tan trong lipid thấp nên thâm nhập mô kém hơn một số thuốc chẹn beta tan trong lipid; nồng độ trong mô não tương đối thấp.
Tỷ lệ gắn protein huyết tương thấp, khoảng 3% trong SmPC Tenormin và khoảng 6–16% trong nhãn DailyMed. Sự khác biệt có thể liên quan đến phương pháp hoặc tài liệu được sử dụng.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Atenolol ít hoặc không được chuyển hóa tại gan. Hơn 90% lượng thuốc đã hấp thu có thể đến tuần hoàn và được thải trừ ở dạng không đổi.
Do không phụ thuộc nhiều vào chuyển hóa gan, chức năng thận là yếu tố quan trọng hơn đối với tích lũy và điều chỉnh liều Atenolol.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Atenolol được thải trừ chủ yếu qua thận dưới dạng không đổi. Hơn 85% liều tiêm tĩnh mạch được thải qua nước tiểu trong vòng 24 giờ; sau đường uống, khoảng 50% liều được tìm thấy trong nước tiểu.
Phần thuốc uống không được hấp thu được đào thải nguyên dạng qua phân.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải huyết tương của Atenolol thường khoảng 6–7 giờ ở người có chức năng thận bình thường. Thời gian bán thải có thể kéo dài rõ trong suy thận nặng:
Atenolol có thể được loại khỏi tuần hoàn bằng thẩm tách máu. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Giá trị độ thanh thải toàn thân thống nhất cho mọi nhóm người bệnh. Độ thanh thải Atenolol phụ thuộc chặt chẽ vào mức lọc cầu thận. Ở người cao tuổi, độ thanh thải toàn phần có thể thấp hơn khoảng 50% so với người trẻ. Sự tích lũy đáng kể thường bắt đầu khi độ thanh thải creatinin dưới khoảng 35 mL/phút/1,73 m². |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố quan trọng gồm:
- Suy thận làm giảm thải trừ và kéo dài thời gian bán thải.
- Tuổi cao thường đi kèm giảm độ thanh thải thận.
- Thẩm tách máu có thể loại Atenolol khỏi tuần hoàn.
- Tính ưa nước và gắn protein thấp làm Atenolol bài tiết đáng kể vào sữa mẹ.
- Dùng kéo dài không làm thay đổi đáng kể đặc điểm dược động học ở người có chức năng thận ổn định.
Liều cần được đánh giá lại khi chức năng thận thay đổi.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Atenolol
Atenolol là thuốc chẹn beta-1 tương đối chọn lọc, còn được gọi là thuốc chẹn beta hướng tim. Tính chọn lọc không tuyệt đối và giảm khi tăng liều; ở nồng độ cao, Atenolol có thể chẹn cả thụ thể beta-2 tại phế quản và mạch máu.
Thuốc không có hoạt tính giao cảm nội tại và có tác dụng giảm co bóp cơ tim. Vì vậy, Atenolol chống chỉ định trong suy tim mất bù hoặc suy tim không kiểm soát, nhưng đôi khi có thể được sử dụng thận trọng khi suy tim đã ổn định theo chỉ định chuyên môn.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Atenolol cạnh tranh với catecholamine tại thụ thể beta-1 adrenergic ở tim, làm:
- Giảm nhịp tim.
- Giảm sức co bóp cơ tim.
- Giảm tốc độ dẫn truyền qua nút nhĩ thất.
- Giảm cung lượng tim trong giai đoạn đầu.
- Giảm giải phóng renin từ thận.
- Giảm nhu cầu oxy của cơ tim.
Cơ chế hạ huyết áp đầy đủ chưa được xác lập hoàn toàn, nhưng liên quan đến giảm hoạt động tim, giảm renin và điều chỉnh sức cản mạch theo thời gian.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Sau liều uống 50 hoặc 100 mg, tác dụng chẹn beta và hạ huyết áp có thể kéo dài ít nhất 24 giờ. Hiệu quả hạ huyết áp đầy đủ thường được đánh giá sau khoảng 1–2 tuần.
Atenolol làm giảm nhịp tim khi nghỉ và khi gắng sức, giảm sức co bóp cơ tim, kéo dài thời gian dẫn truyền nhĩ thất và làm giảm đáp ứng tăng nhịp tim do catecholamine.
Tác dụng chọn lọc beta-1 giảm khi dùng liều cao.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Atenolol
Các chỉ định được phê duyệt khác nhau giữa các nhãn:
Nhãn DailyMed:
- Điều trị tăng huyết áp.
- Điều trị dài hạn đau thắt ngực do xơ vữa động mạch vành.
- Điều trị người bệnh nhồi máu cơ tim cấp xác định hoặc nghi ngờ, ổn định về huyết động, nhằm giảm tử vong tim mạch.
SmPC Anh:
- Điều trị tăng huyết áp.
- Điều trị đau thắt ngực.
- Điều trị rối loạn nhịp tim.
- Can thiệp sớm trong nhồi máu cơ tim cấp và dự phòng dài hạn sau khi hồi phục.
Việc Atenolol có chỉ định trên nhãn không có nghĩa thuốc là lựa chọn tối ưu cho mọi người bệnh; lựa chọn phải dựa trên hướng dẫn hiện hành và bệnh kèm theo.
Các sử dụng ngoài chỉ định hoặc ứng dụng đang nghiên cứu cần được đánh giá theo từng hướng dẫn chuyên khoa và quần thể người bệnh.
Dữ liệu đã kiểm chứng để kết luận một ứng dụng nghiên cứu cụ thể trong phạm vi bài này.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ các nhãn cụ thể, chỉ mang tính tham khảo và không phải liều cá nhân hóa.
Tăng huyết áp:
- Nhãn DailyMed: khởi đầu 50 mg một lần mỗi ngày. Có thể tăng lên 100 mg một lần mỗi ngày nếu đáp ứng chưa tối ưu; liều trên 100 mg/ngày thường không mang lại thêm lợi ích hạ huyết áp.
- Một số SmPC khác sử dụng liều thấp nhất phù hợp; người bệnh cao tuổi hoặc suy thận có thể cần khởi đầu 25 mg mỗi ngày.
Đau thắt ngực:
- Khởi đầu thường 50 mg một lần mỗi ngày.
- Có thể tăng lên 100 mg mỗi ngày nếu cần.
- Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận một số người bệnh có thể cần 200 mg mỗi ngày, trong khi SmPC Anh cho rằng tăng quá 100 mg thường ít mang lại thêm lợi ích.
Rối loạn nhịp:
- SmPC dạng tiêm: 2,5 mg tiêm tĩnh mạch trong 2,5 phút, có thể lặp lại mỗi 5 phút đến tổng liều tối đa 10 mg; hoặc truyền 0,15 mg/kg trong 20 phút.
- Liều duy trì đường uống sau kiểm soát nhịp thường 50–100 mg mỗi ngày.
Nhồi máu cơ tim cấp:
- Phác đồ tiêm và uống chỉ áp dụng cho người bệnh phù hợp, ổn định huyết động và được theo dõi tại bệnh viện.
- Nhãn có thể sử dụng 5–10 mg tiêm tĩnh mạch chậm, tiếp theo là các liều uống nếu không xuất hiện nhịp tim chậm, hạ huyết áp hoặc biến cố khác.
Không tự áp dụng liều điều trị đau thắt ngực, rối loạn nhịp hoặc nhồi máu cơ tim.
- Uống vào cùng thời điểm mỗi ngày.
- Có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn, nhưng nên duy trì cách dùng nhất quán.
- Nuốt thuốc với nước.
- Không tự tăng liều nếu huyết áp chưa giảm ngay; hiệu quả đầy đủ có thể cần 1–2 tuần.
- Không tự ngừng thuốc đột ngột.
- Nếu quên liều, dùng khi nhớ ra trừ khi gần liều kế tiếp; không dùng gấp đôi.
- Đo huyết áp và nhịp tim theo hướng dẫn.
- Không tự chia viên nếu sản phẩm không có rãnh chia hoặc tờ hướng dẫn không cho phép.
- Dạng tiêm chỉ được dùng tại cơ sở y tế, với theo dõi huyết áp, nhịp tim và điện tâm đồ.
Người bệnh không nên tự thay Atenolol bằng thuốc chẹn beta khác vì mức chọn lọc, đường thải trừ, liều và chỉ định không giống nhau.
Cần theo dõi tùy chỉ định:
- Huyết áp khi ngồi và khi đứng.
- Nhịp tim lúc nghỉ.
- Điện tâm đồ ở người có rối loạn nhịp, bệnh dẫn truyền hoặc dùng thuốc làm chậm nhịp khác.
- Dấu hiệu suy tim như khó thở, phù chân, tăng cân nhanh hoặc mệt tăng dần.
- Cơn đau thắt ngực và khả năng gắng sức.
- Chức năng thận, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc bệnh thận mạn.
- Đường huyết ở người đái tháo đường, người nhịn ăn, nôn hoặc đang dùng insulin, sulfonylurea.
- Triệu chứng co thắt phế quản ở người có tiền sử hen hoặc khò khè.
- Tưới máu ngoại vi ở người mắc bệnh động mạch ngoại biên.
Cần liên hệ bác sĩ nếu nhịp tim chậm kèm chóng mặt, ngất, khó thở hoặc đau ngực.
Cảnh báo và lưu ý về Atenolol
Các chống chỉ định được ghi nhận gồm:
- Quá mẫn với Atenolol hoặc tá dược.
- Nhịp chậm xoang có ý nghĩa.
- Hội chứng nút xoang bệnh lý.
- Block nhĩ thất độ hai hoặc độ ba khi không có máy tạo nhịp phù hợp.
- Sốc tim.
- Suy tim mất bù hoặc suy tim không kiểm soát.
- Hạ huyết áp.
- U tủy thượng thận chưa được điều trị bằng thuốc chẹn alpha.
- Nhiễm toan chuyển hóa.
- Rối loạn tuần hoàn động mạch ngoại vi nặng.
Ngưỡng nhịp tim cụ thể khác nhau theo nhãn; SmPC dạng tiêm chống chỉ định khi nhịp dưới 45 lần/phút.
Các tác dụng không mong muốn thường gặp hoặc được ghi nhận gồm:
- Nhịp tim chậm.
- Lạnh bàn tay hoặc bàn chân.
- Mệt mỏi, giảm sức lực hoặc buồn ngủ.
- Chóng mặt, choáng váng.
- Hạ huyết áp tư thế.
- Buồn nôn, tiêu chảy hoặc khó chịu tiêu hóa.
- Đau chân hoặc làm nặng đau cách hồi.
- Khó thở hoặc khò khè ở người nhạy cảm.
- Rối loạn giấc ngủ hoặc thay đổi tâm trạng.
- Khô mắt hoặc phát ban da.
- Rối loạn chức năng tình dục được ghi nhận ở một số người dùng thuốc chẹn beta.
Mức độ và tần suất thay đổi giữa các nghiên cứu, liều dùng và bệnh nền.
Các phản ứng nghiêm trọng gồm:
- Nhịp tim chậm có triệu chứng.
- Block nhĩ thất.
- Hạ huyết áp nặng hoặc ngất.
- Suy tim mới xuất hiện hoặc suy tim nặng lên.
- Sốc tim.
- Co thắt phế quản nặng.
- Làm nặng thiếu máu chi hoặc bệnh động mạch ngoại biên.
- Phản vệ, phù mạch hoặc mày đay.
- Hạ đường huyết nặng hoặc kéo dài.
- Đau thắt ngực nặng lên, loạn nhịp thất hoặc nhồi máu cơ tim sau khi ngừng thuốc đột ngột.
Cần cấp cứu khi có ngất, đau ngực mới hoặc nặng lên, khó thở rõ, nhịp tim rất chậm, tím tái, lú lẫn hoặc sưng mặt, môi, lưỡi và họng.
- Không ngừng Atenolol đột ngột, kể cả khi chỉ đang điều trị tăng huyết áp.
- Thận trọng ở người bệnh mạch vành, đau thắt ngực hoặc từng nhồi máu cơ tim.
- Theo dõi sát ở người suy tim đã ổn định; chống chỉ định khi suy tim mất bù.
- Tính chọn lọc beta-1 không tuyệt đối; cần thận trọng ở người hen, COPD hoặc từng khò khè.
- Có thể che lấp nhịp tim nhanh do hạ đường huyết hoặc cường giáp.
- Ngừng đột ngột ở người cường giáp có thể thúc đẩy cơn bão giáp.
- Có thể làm nặng bệnh động mạch ngoại biên hoặc hiện tượng Raynaud.
- Thận trọng trong block nhĩ thất độ một.
- Có thể làm phản ứng phản vệ nặng hơn và giảm đáp ứng với liều adrenalin thông thường.
- Cần giảm liều khi độ thanh thải creatinin dưới khoảng 35 mL/phút/1,73 m².
- Báo với bác sĩ gây mê trước phẫu thuật; không tự ngừng thuốc trước mổ.
SmPC khuyến nghị khi cần ngừng thuốc, giảm liều từ từ trong khoảng 7–14 ngày và theo dõi sát, đặc biệt ở người bệnh tim thiếu máu cục bộ.
Quá liều Atenolol có thể gây:
- Mệt lả hoặc giảm ý thức.
- Nhịp tim chậm hoặc ngừng xoang.
- Block nhĩ thất.
- Hạ huyết áp và sốc.
- Suy tim cấp.
- Khó thở, co thắt phế quản.
- Hạ đường huyết.
- Rối loạn hô hấp.
Xử trí tại cơ sở y tế có thể gồm:
- Bảo đảm đường thở, hô hấp và tuần hoàn.
- Theo dõi liên tục điện tâm đồ, huyết áp, glucose và điện giải.
- Than hoạt nếu đáp ứng tiêu chuẩn chống độc.
- Atropine cho nhịp tim chậm.
- Máy tạo nhịp trong trường hợp không đáp ứng.
- Glucagon và thuốc tăng co bóp hoặc vận mạch tùy tình trạng.
- Thuốc giãn phế quản khi co thắt phế quản.
- Glucose tĩnh mạch khi hạ đường huyết.
- Thẩm tách máu trong một số trường hợp vì Atenolol có thể được loại khỏi tuần hoàn.
Không tự gây nôn. Khi nghi ngờ quá liều, phải đến cơ sở cấp cứu ngay, kể cả khi chưa có triệu chứng.
Viên Atenolol theo nhãn DailyMed:
- Bảo quản ở 20–25°C.
- Cho phép dao động 15–30°C.
- Đựng trong bao bì kín và tránh ánh sáng.
Dung dịch tiêm Tenormin:
- Không bảo quản trên 25°C.
- Giữ ống thuốc trong hộp bên ngoài.
Điều kiện bảo quản chính xác phải tuân theo bao bì của từng sản phẩm. Giữ thuốc ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn DailyMed ghi nhận an toàn và hiệu quả của Atenolol ở trẻ em chưa được xác lập. SmPC dạng tiêm cũng không khuyến nghị dùng cho trẻ do thiếu kinh nghiệm lâm sàng.
Atenolol vẫn có thể xuất hiện trong một số phác đồ chuyên khoa nhi ngoài chỉ định được phê duyệt, nhưng liều phải do bác sĩ chuyên khoa tính theo cân nặng, chỉ định, nhịp tim và chức năng thận.
Không tự dùng viên Atenolol của người lớn cho trẻ em.
Người cao tuổi thường có nồng độ Atenolol trong huyết tương cao hơn và độ thanh thải thấp hơn do chức năng thận suy giảm theo tuổi.
Cần:
- Khởi đầu ở giới hạn liều thấp.
- Đánh giá chức năng thận.
- Theo dõi nhịp tim và huyết áp tư thế.
- Kiểm tra nguy cơ té ngã, chóng mặt và ngất.
- Rà soát các thuốc làm chậm nhịp tim.
- Cân nhắc liều khởi đầu 25 mg mỗi ngày trong một số trường hợp tăng huyết áp và suy thận.
Tuổi cao đơn thuần không quyết định liều; chức năng thận và khả năng dung nạp quan trọng hơn.
Atenolol đi qua nhau thai và xuất hiện trong máu cuống rốn. Việc sử dụng từ tam cá nguyệt thứ hai đã được liên hệ với trẻ nhỏ so với tuổi thai hoặc thai chậm tăng trưởng. Chưa xác định chắc mức độ nguy cơ do bản thân thuốc so với ảnh hưởng của tăng huyết áp và bệnh tim của người mẹ.
Thuốc chẹn beta dùng gần thời điểm sinh có thể làm trẻ sơ sinh bị:
- Nhịp tim chậm.
- Hạ huyết áp.
- Hạ đường huyết.
- Suy hô hấp trong một số trường hợp.
WHO không lựa chọn Atenolol trong nhóm thuốc ưu tiên điều trị tăng huyết áp khi mang thai do lo ngại thai chậm phát triển. Phụ nữ đang dùng Atenolol không được tự ngừng thuốc khi phát hiện mang thai; cần được bác sĩ tim mạch và sản khoa đánh giá sớm để cân nhắc lợi ích, nguy cơ và thuốc thay thế.
Atenolol bài tiết tương đối nhiều vào sữa mẹ do gắn protein thấp và được thải chủ yếu qua thận. Thuốc có thể tích lũy ở trẻ sơ sinh vì chức năng thận của trẻ chưa hoàn thiện.
LactMed khuyến nghị ưu tiên thuốc khác khi:
- Trẻ đang trong giai đoạn sơ sinh.
- Trẻ sinh non.
- Mẹ dùng liều Atenolol cao.
- Trẻ có suy giảm chức năng thận.
Đã có báo cáo trẻ bú mẹ bị nhịp tim chậm, tím tái, hạ thân nhiệt, hạ huyết áp hoặc lừ đừ. Nguy cơ được đánh giá thấp hơn ở trẻ trên 3 tháng tuổi, nhưng vẫn cần theo dõi nhịp tim, bú kém, buồn ngủ, lạnh đầu chi và tăng cân.
Atenolol ít hoặc không chuyển hóa tại gan nên các nhãn được đối chiếu không nêu chế độ giảm liều thường quy chỉ dựa trên suy gan.
Tuy nhiên, người suy gan có thể đồng thời bị hạ huyết áp, cổ trướng, suy thận, rối loạn điện giải hoặc giảm thể tích tuần hoàn. Liều phải được lựa chọn dựa trên huyết động, chức năng thận và bệnh tim kèm theo.
Hướng dẫn định lượng riêng cho từng mức độ suy gan.
Atenolol được thải chủ yếu qua thận và cần giảm liều trong suy thận nặng.
Theo nhãn DailyMed:
- Độ thanh thải creatinin 15–35 mL/phút/1,73 m²: liều uống tối đa khuyến nghị 50 mg mỗi ngày.
- Độ thanh thải creatinin dưới 15 mL/phút/1,73 m²: liều uống tối đa khuyến nghị 25 mg mỗi ngày.
- Người chạy thận nhân tạo: có thể dùng 25 hoặc 50 mg sau mỗi lần lọc máu dưới giám sát tại bệnh viện vì nguy cơ tụt huyết áp rõ.
SmPC Anh đưa ra hướng dẫn tương tự nhưng một số liều trong lọc máu có khác biệt giữa sản phẩm. Vì vậy, phải căn cứ đúng nhãn và chỉ định của bác sĩ, không tự điều chỉnh theo xét nghiệm creatinin.
Atenolol thường không ảnh hưởng đáng kể đến khả năng lái xe hoặc vận hành máy, nhưng có thể gây chóng mặt, mệt mỏi, buồn ngủ hoặc hạ huyết áp, nhất là khi bắt đầu điều trị hoặc tăng liều.
Không lái xe, làm việc trên cao hoặc vận hành máy nếu xuất hiện:
- Chóng mặt.
- Choáng váng.
- Mệt nhiều.
- Nhìn mờ.
- Nhịp tim chậm có triệu chứng.
- Cảm giác sắp ngất.
Tương tác thuốc của Atenolol
Các tương tác quan trọng gồm:
- Verapamil và diltiazem: tăng nguy cơ nhịp tim chậm, block tim, hạ huyết áp và suy tim; đặc biệt nguy hiểm khi dùng đường tĩnh mạch gần thời điểm dùng Atenolol.
- Digoxin và glycosid tim: có thể làm kéo dài dẫn truyền nhĩ thất và tăng nguy cơ nhịp chậm.
- Amiodarone và thuốc chống loạn nhịp nhóm I như disopyramide: tăng tác dụng làm chậm nhịp và giảm co bóp tim.
- Clonidine: ngừng clonidine khi vẫn còn chẹn beta có thể gây tăng huyết áp bật lại nghiêm trọng; trình tự ngừng thuốc phải do bác sĩ quyết định.
- Reserpine và thuốc làm cạn catecholamine: tăng nguy cơ hạ huyết áp và nhịp tim chậm.
- Insulin và sulfonylurea: có thể tăng nguy cơ hạ đường huyết và che lấp dấu hiệu tim đập nhanh.
- Ibuprofen, indomethacin và một số NSAID: có thể làm giảm tác dụng hạ huyết áp.
- Thuốc gây mê: có thể tăng nguy cơ giảm co bóp cơ tim và hạ huyết áp.
- Adrenalin hoặc thuốc cường giao cảm: có thể gây đáp ứng huyết áp bất thường hoặc đối kháng một phần tác dụng chẹn beta.
Không tự phối hợp Atenolol với thuốc làm chậm nhịp tim khác.
Thắc mắc về hoạt chất Atenolol
Atenolol là thuốc chẹn beta-1 adrenergic chọn lọc tương đối. Thuốc làm chậm nhịp tim, giảm sức co bóp và giảm nhu cầu oxy của cơ tim. Atenolol được dùng để điều trị tăng huyết áp, đau thắt ngực, một số rối loạn nhịp và nhồi máu cơ tim ở người bệnh phù hợp.
Thuốc không phù hợp với mọi người có huyết áp cao và chỉ được dùng theo đơn.
Có. Làm chậm nhịp tim là tác dụng dược lý của Atenolol. Mức giảm nhẹ có thể được dự kiến, nhưng nhịp tim chậm kèm chóng mặt, mệt lả, khó thở, đau ngực hoặc ngất cần được bác sĩ đánh giá.
SmPC khuyến nghị xem xét giảm liều khi nhịp tim lúc nghỉ giảm xuống dưới khoảng 50–55 lần/phút và có triệu chứng liên quan. Không tự giảm liều hoặc ngừng thuốc.
Không được tự ngừng. Ngừng Atenolol đột ngột có thể làm đau thắt ngực nặng hơn và gây loạn nhịp thất hoặc nhồi máu cơ tim, kể cả ở người chưa biết mình mắc bệnh mạch vành.
Khi cần dừng thuốc, bác sĩ thường giảm liều từ từ trong khoảng 7–14 ngày và theo dõi triệu chứng tim mạch.
Atenolol chọn lọc tương đối trên beta-1 nên thường ít ảnh hưởng phế quản hơn thuốc chẹn beta không chọn lọc, nhưng tính chọn lọc không tuyệt đối. Thuốc vẫn có thể gây co thắt phế quản, đặc biệt khi dùng liều cao.
Người có hen, COPD hoặc từng khò khè phải báo bác sĩ. Chỉ dùng khi có lý do lâm sàng rõ, ở liều thấp nhất phù hợp và có kế hoạch xử trí co thắt phế quản.
Atenolol đi qua nhau thai và có liên quan đến thai chậm tăng trưởng hoặc trẻ nhỏ so với tuổi thai. Trẻ phơi nhiễm gần lúc sinh có thể bị nhịp tim chậm và hạ đường huyết.
Thuốc cũng bài tiết đáng kể vào sữa và có thể tích lũy ở trẻ sơ sinh hoặc sinh non. LactMed ưu tiên thuốc khác trong giai đoạn này khi có lựa chọn phù hợp.
Không tự ngừng Atenolol khi mang thai hoặc cho con bú; cần để bác sĩ cân nhắc thuốc thay thế và kế hoạch theo dõi.

