Atenolol

Atenolol là thuốc chẹn chọn lọc tương đối thụ thể beta-1 adrenergic, làm giảm nhịp tim, sức co bóp cơ tim và nhu cầu oxy của cơ tim. Thuốc được phê duyệt để điều trị tăng huyết áp, kiểm soát đau thắt ngực và sử dụng ở một số người bệnh nhồi máu cơ tim ổn định về huyết động. Một số SmPC còn ghi nhận chỉ định điều trị rối loạn nhịp tim. Atenolol được thải trừ chủ yếu qua thận nên có thể tích lũy khi chức năng thận suy giảm và cần điều chỉnh liều. Thuốc có thể gây nhịp tim chậm, hạ huyết áp, chóng mặt, mệt mỏi, lạnh đầu chi, block tim hoặc làm nặng suy tim. Không được ngừng Atenolol đột ngột, đặc biệt ở người mắc bệnh mạch vành, vì có thể làm đau thắt ngực nặng lên, gây loạn nhịp hoặc nhồi máu cơ tim. Atenolol là thuốc kê đơn; liều phải được bác sĩ lựa chọn dựa trên chỉ định, nhịp tim, huyết áp, bệnh nền và chức năng thận.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Atenolol là gì: Thuốc chẹn beta-1 adrenergic chọn lọc tương đối, không có hoạt tính giao cảm nội tại hoặc ổn định màng đáng kể.
  • Chỉ định: Tăng huyết áp, đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim; một số SmPC còn phê duyệt điều trị rối loạn nhịp.
  • Liều thường gặp: Tăng huyết áp thường bắt đầu 25–50 mg mỗi ngày; giới hạn và cách tăng liều phụ thuộc nhãn, chức năng thận và đáp ứng.
  • Thải trừ: Chủ yếu qua thận, ít hoặc không chuyển hóa tại gan; cần giảm liều khi suy thận nặng.
  • Cảnh báo quan trọng: Không ngừng thuốc đột ngột; theo dõi nhịp tim chậm, hạ huyết áp, block tim và suy tim.
  • Hen và bệnh phổi: Tính chọn lọc beta-1 không tuyệt đối; thuốc vẫn có thể gây co thắt phế quản, nhất là khi dùng liều cao.
  • Đái tháo đường: Có thể che lấp dấu hiệu tim đập nhanh khi hạ đường huyết và làm tăng nguy cơ hạ đường huyết kéo dài.
  • Thai kỳ và cho con bú: Có liên quan đến thai chậm tăng trưởng; bài tiết đáng kể vào sữa, đặc biệt cần thận trọng với trẻ sơ sinh hoặc sinh non.

Hoạt chất Atenolol là gì?

Atenolol là thuốc chẹn beta-1 adrenergic chọn lọc tương đối. Thuốc làm giảm tác động của catecholamine như adrenalin và noradrenalin lên tim, qua đó làm chậm nhịp tim, giảm sức co bóp và giảm dẫn truyền qua nút nhĩ thất.

Tác dụng này giúp giảm huyết áp và giảm nhu cầu oxy của cơ tim, nhưng đồng thời có thể gây nhịp tim chậm, hạ huyết áp hoặc làm nặng rối loạn dẫn truyền tim.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Atenolol

CAS 29122-68-7

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Atenolol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Atenolol

Tên IUPAC

2-[4-[2-hydroxy-3-(propan-2-ylamino)propoxy]phenyl]acetamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Các tên gọi có thể gặp:

* Atenololum.
* Atenolol USP hoặc Atenolol BP.
* Tenormin là tên biệt dược gốc được sử dụng trong một số tài liệu quốc tế.

Tên thương mại không xác nhận sản phẩm đang có giấy đăng ký lưu hành tại Việt Nam.

Tên Latinh / tên dược điển

Atenololum

Tên USAN

atenolol

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

29122-68-7

UNII

50VV3VW0TI

PubChem CID

2249

RxNorm CUI

1202

Dược động học của Atenolol

Atenolol được hấp thu nhanh nhưng không hoàn toàn sau khi uống. Khoảng 40–50% liều được hấp thu, nồng độ đỉnh thường đạt sau 2–4 giờ. Thuốc ít hoặc không chuyển hóa tại gan và phần đã hấp thu được đào thải chủ yếu dưới dạng không đổi qua thận.

Atenolol gắn protein huyết tương thấp, thâm nhập mô não hạn chế và có thời gian bán thải khoảng 6–7 giờ ở người có chức năng thận bình thường. Mặc dù thời gian bán thải huyết tương tương đối ngắn, tác dụng chẹn beta và hạ huyết áp của liều 50–100 mg có thể kéo dài ít nhất 24 giờ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Khoảng 40–50% liều Atenolol đường uống được hấp thu qua đường tiêu hóa. Phần không được hấp thu chủ yếu được đào thải nguyên dạng qua phân. Nồng độ đỉnh trong máu thường xuất hiện sau 2–4 giờ.

Mức hấp thu tương đối ổn định nhưng không hoàn toàn.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng đường uống vào khoảng 40–50% do hấp thu qua đường tiêu hóa không hoàn toàn. Hơn 90% lượng thuốc đã được hấp thu đi vào tuần hoàn ở dạng không đổi vì Atenolol hầu như không trải qua chuyển hóa bước đầu đáng kể tại gan.

Đường tĩnh mạch có sinh khả dụng 100%.

Giai đoạn II: Phân bố

Atenolol có tính tan trong lipid thấp nên thâm nhập mô kém hơn một số thuốc chẹn beta tan trong lipid; nồng độ trong mô não tương đối thấp.

Tỷ lệ gắn protein huyết tương thấp, khoảng 3% trong SmPC Tenormin và khoảng 6–16% trong nhãn DailyMed. Sự khác biệt có thể liên quan đến phương pháp hoặc tài liệu được sử dụng.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Atenolol ít hoặc không được chuyển hóa tại gan. Hơn 90% lượng thuốc đã hấp thu có thể đến tuần hoàn và được thải trừ ở dạng không đổi.

Do không phụ thuộc nhiều vào chuyển hóa gan, chức năng thận là yếu tố quan trọng hơn đối với tích lũy và điều chỉnh liều Atenolol.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Atenolol được thải trừ chủ yếu qua thận dưới dạng không đổi. Hơn 85% liều tiêm tĩnh mạch được thải qua nước tiểu trong vòng 24 giờ; sau đường uống, khoảng 50% liều được tìm thấy trong nước tiểu.

Phần thuốc uống không được hấp thu được đào thải nguyên dạng qua phân.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải huyết tương của Atenolol thường khoảng 6–7 giờ ở người có chức năng thận bình thường.

Thời gian bán thải có thể kéo dài rõ trong suy thận nặng:

  • Độ thanh thải creatinin 15–35 mL/phút/1,73 m²: khoảng 16–27 giờ.
  • Độ thanh thải creatinin dưới 15 mL/phút/1,73 m²: có thể trên 27 giờ.

Atenolol có thể được loại khỏi tuần hoàn bằng thẩm tách máu.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải toàn thân thống nhất cho mọi nhóm người bệnh.

Độ thanh thải Atenolol phụ thuộc chặt chẽ vào mức lọc cầu thận. Ở người cao tuổi, độ thanh thải toàn phần có thể thấp hơn khoảng 50% so với người trẻ. Sự tích lũy đáng kể thường bắt đầu khi độ thanh thải creatinin dưới khoảng 35 mL/phút/1,73 m².

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố quan trọng gồm:

  • Suy thận làm giảm thải trừ và kéo dài thời gian bán thải.
  • Tuổi cao thường đi kèm giảm độ thanh thải thận.
  • Thẩm tách máu có thể loại Atenolol khỏi tuần hoàn.
  • Tính ưa nước và gắn protein thấp làm Atenolol bài tiết đáng kể vào sữa mẹ.
  • Dùng kéo dài không làm thay đổi đáng kể đặc điểm dược động học ở người có chức năng thận ổn định.

Liều cần được đánh giá lại khi chức năng thận thay đổi.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Atenolol

Atenolol là thuốc chẹn beta-1 tương đối chọn lọc, còn được gọi là thuốc chẹn beta hướng tim. Tính chọn lọc không tuyệt đối và giảm khi tăng liều; ở nồng độ cao, Atenolol có thể chẹn cả thụ thể beta-2 tại phế quản và mạch máu.

Thuốc không có hoạt tính giao cảm nội tại và có tác dụng giảm co bóp cơ tim. Vì vậy, Atenolol chống chỉ định trong suy tim mất bù hoặc suy tim không kiểm soát, nhưng đôi khi có thể được sử dụng thận trọng khi suy tim đã ổn định theo chỉ định chuyên môn.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Atenolol cạnh tranh với catecholamine tại thụ thể beta-1 adrenergic ở tim, làm:

  • Giảm nhịp tim.
  • Giảm sức co bóp cơ tim.
  • Giảm tốc độ dẫn truyền qua nút nhĩ thất.
  • Giảm cung lượng tim trong giai đoạn đầu.
  • Giảm giải phóng renin từ thận.
  • Giảm nhu cầu oxy của cơ tim.

Cơ chế hạ huyết áp đầy đủ chưa được xác lập hoàn toàn, nhưng liên quan đến giảm hoạt động tim, giảm renin và điều chỉnh sức cản mạch theo thời gian.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Sau liều uống 50 hoặc 100 mg, tác dụng chẹn beta và hạ huyết áp có thể kéo dài ít nhất 24 giờ. Hiệu quả hạ huyết áp đầy đủ thường được đánh giá sau khoảng 1–2 tuần.

Atenolol làm giảm nhịp tim khi nghỉ và khi gắng sức, giảm sức co bóp cơ tim, kéo dài thời gian dẫn truyền nhĩ thất và làm giảm đáp ứng tăng nhịp tim do catecholamine.

Tác dụng chọn lọc beta-1 giảm khi dùng liều cao.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Atenolol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Atenolol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Atenolol

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Verapamil và diltiazem: tăng nguy cơ nhịp tim chậm, block tim, hạ huyết áp và suy tim; đặc biệt nguy hiểm khi dùng đường tĩnh mạch gần thời điểm dùng Atenolol.
  • Digoxin và glycosid tim: có thể làm kéo dài dẫn truyền nhĩ thất và tăng nguy cơ nhịp chậm.
  • Amiodarone và thuốc chống loạn nhịp nhóm I như disopyramide: tăng tác dụng làm chậm nhịp và giảm co bóp tim.
  • Clonidine: ngừng clonidine khi vẫn còn chẹn beta có thể gây tăng huyết áp bật lại nghiêm trọng; trình tự ngừng thuốc phải do bác sĩ quyết định.
  • Reserpine và thuốc làm cạn catecholamine: tăng nguy cơ hạ huyết áp và nhịp tim chậm.
  • Insulin và sulfonylurea: có thể tăng nguy cơ hạ đường huyết và che lấp dấu hiệu tim đập nhanh.
  • Ibuprofen, indomethacin và một số NSAID: có thể làm giảm tác dụng hạ huyết áp.
  • Thuốc gây mê: có thể tăng nguy cơ giảm co bóp cơ tim và hạ huyết áp.
  • Adrenalin hoặc thuốc cường giao cảm: có thể gây đáp ứng huyết áp bất thường hoặc đối kháng một phần tác dụng chẹn beta.

Không tự phối hợp Atenolol với thuốc làm chậm nhịp tim khác.

Thắc mắc về hoạt chất Atenolol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 5 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *