Guaifenesin (Glyceryl guaiacolate)

Guaifenesin, còn gọi là glyceryl guaiacolate hoặc glyceryl guaiacol ether, là thuốc long đờm dùng đường uống. Thuốc giúp làm loãng dịch tiết phế quản, hỗ trợ đưa chất nhầy ra khỏi đường hô hấp và làm cơn ho có đờm hiệu quả hơn. Guaifenesin chỉ giúp kiểm soát triệu chứng ứ đờm; thuốc không điều trị nguyên nhân gây ho và không được chứng minh làm bệnh cảm lạnh hồi phục nhanh hơn. Thuốc có dạng siro, dung dịch, viên nén, viên nang, cốm hòa tan và viên giải phóng kéo dài. Liều dùng phụ thuộc hàm lượng, dạng bào chế và độ tuổi. Viên giải phóng kéo dài phải được nuốt nguyên viên, không nghiền, nhai hoặc bẻ. Các tác dụng không mong muốn thường gặp gồm đau đầu, buồn nôn và nôn. Người có ho kéo dài, ho mạn tính, ho kèm quá nhiều đờm hoặc triệu chứng kéo dài trên 7 ngày cần được bác sĩ đánh giá.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Thuốc long đờm
  • Công dụng: Làm loãng dịch tiết phế quản và giúp ho khạc đờm dễ hơn
  • Không có tác dụng: Không điều trị nguyên nhân gây ho và không phải thuốc kháng sinh
  • Dạng tác dụng nhanh: Thường dùng mỗi 4 giờ theo đúng hàm lượng và nhãn sản phẩm
  • Viên giải phóng kéo dài: Thường dùng mỗi 12 giờ, chỉ dành cho người từ 12 tuổi theo nhãn được tham khảo
  • Liều tối đa từ 12 tuổi: 2.400 mg trong 24 giờ
  • Tác dụng phụ thường gặp: Đau đầu, buồn nôn, nôn
  • Cảnh báo quan trọng: Không dùng trùng nhiều thuốc cảm có cùng guaifenesin; khám khi ho kéo dài trên 7 ngày hoặc kèm sốt, phát ban, đau đầu dai dẳng
  • Nguy cơ khi lạm dụng: Liều rất lớn, đặc biệt sản phẩm phối hợp dextromethorphan, đã liên quan sỏi tiết niệu, tắc niệu quản và tổn thương thận cấp

Hoạt chất Guaifenesin là gì?

Guaifenesin là thuốc long đờm dùng để làm loãng chất nhầy trong đường hô hấp, giúp đờm dễ được đưa ra ngoài khi ho. Thuốc hỗ trợ giảm cảm giác ứ đờm hoặc nghẹt ngực nhưng không tiêu diệt virus, vi khuẩn và không điều trị nguyên nhân gây bệnh. 2

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Guaifenesin

CAS 93-14-1 Công thức C10H14O4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Guaifenesin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Guaifenesin

Tên IUPAC

3-(2-methoxyphenoxy)propane-1,2-diol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Glyceryl guaiacolate; glyceryl guaiacol ether; guaiacol glyceryl ether; guaiphenesin; 3-(2-methoxyphenoxy)propane-1,2-diol.

Tên viết tắt

GGE

Tên Latinh / tên dược điển

Guaifenesinum

Tên USAN

guaifenesin

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

93-14-1

UNII

495W7451VQ

PubChem CID

3516

RxNorm CUI

5032

Công thức phân tử

C10H14O4

Dược động học của Guaifenesin

Guaifenesin được hấp thu tương đối nhanh sau khi uống và có thời gian lưu trong huyết tương ngắn đối với dạng giải phóng tức thì. Thuốc được chuyển hóa nhanh, chủ yếu thông qua oxy hóa và khử methyl; một chất chuyển hóa chính được mô tả là beta-(2-methoxyphenoxy)lactic acid. Thuốc và các chất chuyển hóa được thải trừ chủ yếu qua nước tiểu. 5

Các thông số dược động học thay đổi theo dạng giải phóng tức thì, giải phóng kéo dài, độ tuổi và công thức sản phẩm.

Giai đoạn I: Hấp thu

Guaifenesin được hấp thu qua đường tiêu hóa. Ở người trưởng thành dùng dạng giải phóng tức thì, nồng độ đỉnh được ghi nhận trong khoảng dưới 2 giờ; nghiên cứu ở trẻ từ 2–17 tuổi cho thấy nồng độ đỉnh thường xuất hiện khoảng 30 phút sau liều đơn theo tuổi. 5

Thức ăn và công thức bào chế có thể ảnh hưởng tốc độ hấp thu, đặc biệt đối với viên giải phóng kéo dài.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của guaifenesin đường uống ở người chưa được xác lập bằng một giá trị chuẩn áp dụng cho mọi dạng bào chế.

Các nghiên cứu dược động học cho thấy thuốc được hấp thu toàn thân sau đường uống, nhưng dữ liệu của dạng giải phóng tức thì không thể dùng để quy đổi trực tiếp cho viên giải phóng kéo dài. 5

Giai đoạn II: Phân bố

Dữ liệu công khai đáng tin cậy về thể tích phân bố và tỷ lệ liên kết protein huyết tương của guaifenesin ở người còn hạn chế.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Guaifenesin được chuyển hóa nhanh, chủ yếu tại gan, thông qua oxy hóa thành beta-(2-methoxyphenoxy)lactic acid và các phản ứng khử methyl. Các chất chuyển hóa được thải qua thận.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Guaifenesin được thải trừ chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa trong nước tiểu. Chỉ một lượng rất nhỏ thuốc nguyên vẹn được tìm thấy trong nước tiểu sau liều thông thường.

Lạm dụng liều rất lớn có thể làm các chất chuyển hóa kết tinh trong đường tiết niệu và góp phần gây sỏi hoặc tắc niệu quản.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải của guaifenesin dạng giải phóng tức thì ở người thường khoảng 1 giờ. Nghiên cứu ở trẻ từ 2–17 tuổi cũng ghi nhận thời gian bán thải trong huyết tương xấp xỉ 1 giờ. 5

Viên giải phóng kéo dài duy trì quá trình giải phóng thuốc trong khoảng 12 giờ; điều này không có nghĩa thời gian bán thải của phân tử tăng lên 12 giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải chuẩn áp dụng cho tất cả dạng guaifenesin và mọi nhóm tuổi.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:

  • Dạng giải phóng tức thì hoặc giải phóng kéo dài.
  • Hàm lượng và công thức bào chế.
  • Tuổi và kích thước cơ thể.
  • Chức năng gan và thận.
  • Thức ăn.
  • Khả năng nuốt nguyên viên giải phóng kéo dài.
  • Dùng liều rất cao hoặc lạm dụng sản phẩm.
  • Các hoạt chất phối hợp trong cùng chế phẩm.

Không được nghiền hoặc nhai viên giải phóng kéo dài vì có thể làm thay đổi tốc độ giải phóng thuốc. 1

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Guaifenesin

Guaifenesin thuộc nhóm expectorant, tức thuốc hỗ trợ tống xuất dịch tiết. Thuốc được phân biệt với:

  • Thuốc giảm ho như dextromethorphan hoặc codeine, có tác dụng làm giảm phản xạ ho.
  • Thuốc tiêu nhầy như acetylcystein, tác động trực tiếp lên cấu trúc chất nhầy.
  • Thuốc giãn phế quản, dùng để làm giãn cơ trơn đường thở.
  • Thuốc kháng sinh, dùng cho một số nhiễm khuẩn được xác định.

Nhiều sản phẩm phối hợp chứa đồng thời guaifenesin và một hoặc nhiều nhóm thuốc trên.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế chính xác của guaifenesin chưa được xác định hoàn toàn. Cơ chế được đề xuất là thuốc kích thích nhẹ niêm mạc dạ dày, tạo phản xạ qua dây thần kinh phế vị làm tăng dịch tiết đường hô hấp. Điều này có thể làm tăng thể tích, giảm độ quánh của dịch tiết khí–phế quản và hỗ trợ hoạt động thanh thải nhầy–lông chuyển.

Không nên mô tả guaifenesin là thuốc “làm tan hoàn toàn đờm” hoặc thuốc ức chế ho.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Guaifenesin làm dịch tiết phế quản ít đặc hơn và hỗ trợ chuyển chất nhầy về phía đường thở lớn để được khạc ra ngoài. Kết quả mong đợi là cơn ho có đờm trở nên hiệu quả hơn, không phải loại bỏ hoàn toàn phản xạ ho. 1

Mức độ đáp ứng phụ thuộc nguyên nhân gây ho, tình trạng mất nước, lượng đờm và bệnh hô hấp nền.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Guaifenesin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Guaifenesin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Guaifenesin

Chưa xác định được tương tác thuốc nghiêm trọng phổ biến của guaifenesin đơn thành phần khi sử dụng đúng liều. Nguy cơ tương tác thường xuất phát từ các hoạt chất phối hợp:

  • Dextromethorphan có tương tác với thuốc ức chế monoamine oxidase và một số thuốc làm tăng serotonin.
  • Thuốc kháng histamin hoặc opioid có thể gây buồn ngủ và suy giảm khả năng phản xạ.
  • Pseudoephedrine hoặc phenylephrine có thể ảnh hưởng huyết áp và nhịp tim.
  • Paracetamol có nguy cơ quá liều nếu dùng trùng nhiều sản phẩm.
  • Codeine hoặc hydrocodone có nguy cơ an thần và ức chế hô hấp.

Guaifenesin có thể gây nhiễu màu trong một số phương pháp xét nghiệm nước tiểu định lượng 5-HIAA và VMA. Cần thông báo cho bác sĩ và phòng xét nghiệm trước khi lấy mẫu.

Thắc mắc về hoạt chất Guaifenesin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 20 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *