Acetylcystein

Acetylcystein (N-acetyl-L-cysteine, NAC) là hoạt chất thuộc nhóm thuốc tiêu chất nhầy và đồng thời là thuốc giải độc được sử dụng trong điều trị ngộ độc paracetamol theo chỉ định chuyên môn. Tùy dạng bào chế và chỉ định đã được phê duyệt, hoạt chất này có thể được dùng đường uống, khí dung hoặc tiêm truyền. Việc sử dụng cần tuân theo hướng dẫn của nhân viên y tế vì chỉ định, liều lượng và đường dùng khác nhau giữa từng bệnh cảnh và từng chế phẩm.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 09/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Acetylcystein (N-acetyl-L-cysteine)
  • Nhóm thuốc: Thuốc tiêu chất nhầy; thuốc giải độc
  • Công dụng chính: Làm giảm độ quánh của đờm; điều trị ngộ độc paracetamol theo chỉ định
  • Đường dùng: Uống, khí dung, tiêm tĩnh mạch (tùy chế phẩm)
  • Cần đơn thuốc: Phụ thuộc từng chế phẩm và quy định quản lý
  • Lưu ý: Không tự ý sử dụng hoặc thay đổi liều; cần tham khảo bác sĩ/dược sĩ

Hoạt chất Acetylcystein là gì?

Acetylcystein là dược chất tương ứng với N-acetyl-L-cystein (NAC), dẫn xuất N-acetyl của acid amin tự nhiên L-cystein. Record này được chuẩn hóa cho acetylcystein tự do, có UNII WYQ7N0BPYC, CAS 616-91-1, PubChem CID 12035 và RxNorm ingredient RxCUI 197; không đồng nhất với acetylcystein natri, các muối hoặc phức kim loại hay chế phẩm chứa acetylcystein. Về bản chất, đây là một phân tử chứa nhóm thiol với công thức C5H9NO3S. Trong dược học, acetylcystein được sử dụng chủ yếu như thuốc tiêu nhầy và thuốc giải độc paracetamol, tùy đường dùng và dạng bào chế. Các thông tin định lượng trong hồ sơ phải gắn với exact entity này; dữ liệu của muối, dẫn xuất, phối hợp hoặc thành phẩm không được dùng thay thế cho dược chất tự do.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Acetylcystein

INN Acetylcysteine

CAS 616-91-1 Công thức C5H9NO3S

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Acetylcystein

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Acetylcysteine

Tên IUPAC

(2R)-2-acetamido-3-sulfanylpropanoic acid

Tên hóa học khác

L-Cysteine, N-acetyl- | N-Acetyl-3-mercaptoalanine | L-alpha-Acetamido-beta-mercaptopropionic acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

N-acetyl-L-cysteine
N-acetylcysteine
NAC

Tên viết tắt

NAC

Tên Latinh / tên dược điển

Acetylcysteinum

Tên USAN

acetylcysteine

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

616-91-1

UNII

WYQ7N0BPYC

PubChem CID

12035

RxNorm CUI

197

Công thức phân tử

C5H9NO3S

Khối lượng phân tử

163,19 g/mol

Tính chất vật lý

Đặc tính quan sát và các thông số vật lý

Ngoại quan

Bột tinh thể màu trắng, có mùi rất nhẹ.

Điểm / khoảng nóng chảy

104–110 °C

Tính chất lý – hóa

Các thông số lý–hóa có ý nghĩa dược học

Độ tan / tính tan

Khoảng 1 g tan trong 5 mL nước hoặc 4 mL ethanol; thực tế không tan trong chloroform và ether (dữ liệu được PubChem tổng hợp từ Remington's Pharmaceutical Sciences).

pKa

pKa nhóm carboxyl khoảng 3,24; pKa nhóm thiol khoảng 9,52.

Tiêu chuẩn dược điển & kiểm nghiệm

Chuyên luận và các chỉ tiêu kiểm nghiệm

Dược điển / chuyên luận liên quan

USP–NF: chuyên luận Acetylcysteine; hàm lượng 98,0–102,0% C5H9NO3S tính trên cơ sở đã làm khô; DOI 10.31003/USPNF_M750_04_01.

Dược động học của Acetylcystein

Dược động học của acetylcystein phụ thuộc rõ vào đường dùng và cách định lượng acetylcystein dạng khử so với acetylcystein toàn phần. Sau một liều tĩnh mạch, nồng độ acetylcystein toàn phần giảm đa pha; nhãn ACETADOTE báo cáo t1/2 terminal trung bình 5,6 giờ, độ thanh thải 0,11 L/giờ/kg, Vdss 0,47 L/kg và gắn protein 66–87%. Trong nghiên cứu chéo ở 6 người khỏe mạnh dùng 200 mg tĩnh mạch và 400 mg uống, sinh khả dụng đường uống là 4,0% khi dựa trên acetylcystein dạng khử nhưng 9,1% khi dựa trên acetylcystein toàn phần; vì vậy các thông số từ hai phép đo không được xem là tương đương. Acetylcystein được chuyển hóa thành cystein và các disulfide; cystein tiếp tục tham gia tạo glutathion và các chất chuyển hóa khác. Sau 100 mg [35S]-acetylcystein uống, 13–38% tổng hoạt độ phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu 24 giờ, không chứng minh tỷ lệ thuốc nguyên dạng. Ở suy gan, sau 600 mg tĩnh mạch, t1/2 tăng khoảng 80%, độ thanh thải giảm 30% và AUC tăng 1,6 lần; nhãn đánh giá thay đổi này không có ý nghĩa lâm sàng. Lọc máu có thể loại đáng kể acetylcystein.

Giai đoạn I: Hấp thu

Acetylcystein được hấp thu sau đường uống nhưng phơi nhiễm hệ thống thấp so với đường tĩnh mạch; nghiên cứu chéo 200 mg tĩnh mạch/400 mg uống cho thấy sinh khả dụng thay đổi theo phép đo dạng khử hay toàn phần.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Nghiên cứu chéo n=6 người khỏe mạnh, 200 mg tĩnh mạch so với 400 mg uống: F đường uống 4,0% với acetylcystein dạng khử và 9,1% với acetylcystein toàn phần.

So sánh đường dùng

So với 200 mg tĩnh mạch, 400 mg đường uống cho sinh khả dụng 4,0% theo acetylcystein dạng khử và 9,1% theo acetylcystein toàn phần trong nghiên cứu chéo ở 6 người khỏe mạnh.

Giai đoạn II: Phân bố

Sau đường tĩnh mạch, Vdss của acetylcystein toàn phần khoảng 0,47 L/kg; gắn protein huyết tương được báo cáo trong khoảng 66–87%.

Các thông số phân bố

Các thông số phân bố
Vd / Vss · Thể tích phân bố

Vdss khoảng 0,47 L/kg với acetylcystein toàn phần sau tĩnh mạch; nghiên cứu chéo n=6 báo cáo Vdss khoảng 0,59 L/kg khi phân tích acetylcystein dạng khử.

Gắn protein huyết tương

Khoảng 66–87% sau dùng tĩnh mạch theo nhãn ACETADOTE.

Qua nhau thai

Acetylcystein qua nhau thai theo nhãn ACETADOTE.

Vào sữa mẹ

Chưa có dữ liệu về sự hiện diện của acetylcystein trong sữa người. Dựa trên dữ liệu PK, nhãn ACETADOTE ước tính thuốc gần như được thải khỏi cơ thể sau khoảng 30 giờ.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Acetylcystein được chuyển hóa thành cystein và các disulfide, gồm N,N-diacetylcystine và các dạng disulfide liên quan; cystein tiếp tục được chuyển hóa để tạo glutathion và các chất chuyển hóa khác.

Thông tin chuyển hóa
Con đường chuyển hóa

Deacetyl hóa/tạo cystein; tạo các disulfide; cystein tiếp tục tham gia tổng hợp glutathion và các chất chuyển hóa khác.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Độ thanh thải thận chiếm khoảng 30% độ thanh thải toàn phần. Sau 100 mg [35S]-acetylcystein uống, 13–38% tổng hoạt độ phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu trong 24 giờ; số liệu này không phải tỷ lệ acetylcystein nguyên dạng và chưa phải cân bằng khối lượng đầy đủ.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Khoảng 5,6 giờ đối với acetylcystein toàn phần sau tĩnh mạch; nghiên cứu Olsson báo cáo 5,58 giờ sau tĩnh mạch và 6,25 giờ sau uống với phép đo acetylcystein toàn phần.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Khoảng 0,11 L/giờ/kg sau tĩnh mạch đối với acetylcystein toàn phần.

CLr · Độ thanh thải thận

Khoảng 30% độ thanh thải toàn phần theo nhãn ACETADOTE.

Đường thải chính

Thải trừ qua thận đóng góp đáng kể; độ thanh thải thận khoảng 30% độ thanh thải toàn phần. Chưa xác lập tỷ lệ bài tiết nguyên dạng.

Tỷ lệ thải qua nước tiểu

13–38% tổng hoạt độ phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu 24 giờ sau một liều uống 100 mg [35S]-acetylcystein; không đồng nghĩa với 13–38% thuốc nguyên dạng.

Khả năng thẩm tách

Lọc máu có thể loại acetylcystein; nhãn ACETADOTE ghi nhận loại bỏ ngoài cơ thể đáng kể trong các nghiên cứu lọc máu ở ngộ độc paracetamol.

Dược động học quần thể và nhóm đặc biệt
Dược động học quần thể và nhóm đặc biệt
Suy thận

Nhãn không cung cấp bộ thông số PK định lượng theo mức suy thận; lọc máu có thể loại một phần đáng kể acetylcystein.

Suy gan

Sau 600 mg tĩnh mạch ở 9 người suy gan (Child-Pugh A n=1, B n=4, C n=4) so với 6 người đối chứng, t1/2 trung bình tăng khoảng 80%, độ thanh thải giảm khoảng 30% và AUC tăng 1,6 lần; nhãn đánh giá các thay đổi này không có ý nghĩa lâm sàng.

Thai kỳ

Acetylcystein qua nhau thai; dữ liệu này mô tả phơi nhiễm qua nhau thai, không phải khuyến cáo an toàn thai kỳ.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Đường dùng và chất phân tích (dạng khử so với toàn phần) ảnh hưởng mạnh đến thông số PK. Ở người suy gan dùng 600 mg tĩnh mạch, t1/2 tăng khoảng 80%, độ thanh thải giảm 30% và AUC tăng khoảng 1,6 lần.

Nguồn và chất lượng bằng chứng
Nguồn và chất lượng bằng chứng
Đường dùng

Tĩnh mạch và đường uống.

Liều nghiên cứu

Nghiên cứu Olsson: 200 mg tĩnh mạch và 400 mg uống; nghiên cứu suy gan trong nhãn: 600 mg tĩnh mạch; nghiên cứu thải trừ phóng xạ: 100 mg [35S]-acetylcystein uống.

Dạng bào chế

Dung dịch tiêm tĩnh mạch và chế phẩm acetylcystein đường uống trong các nghiên cứu PK được dẫn.

Quần thể

Nghiên cứu Olsson gồm 6 người khỏe mạnh; dữ liệu suy gan gồm 9 người suy gan và 6 đối chứng khỏe mạnh.

Khoảng lấy mẫu

Nghiên cứu chéo Olsson theo dõi nồng độ đến 30 giờ sau liều.

Phương pháp

Phân biệt định lượng acetylcystein dạng khử (reduced NAC) và acetylcystein toàn phần (total NAC); dữ liệu thải trừ bổ sung dùng chất đánh dấu [35S].

Nguồn dữ liệu

DailyMed ACETADOTE, mục 12.3 Pharmacokinetics; Olsson B và cộng sự, Eur J Clin Pharmacol 1988, PMID 3360052.

Giới hạn dữ liệu

Các trị số PK không được trộn giữa acetylcystein dạng khử và acetylcystein toàn phần. Nghiên cứu Olsson có cỡ mẫu nhỏ (n=6) nên khả năng khái quát hạn chế, nhưng nhất quán với một số thông số regulatory của acetylcystein toàn phần. Tỷ lệ 13–38% trong nước tiểu là thu hồi tổng hoạt độ phóng xạ, không phải tỷ lệ thuốc nguyên dạng; cân bằng khối lượng định lượng chưa đầy đủ.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Acetylcystein

Acetylcystein không có một protein đích trực tiếp duy nhất phù hợp để mô tả toàn bộ dược lý canonical. Khi dùng làm thuốc tiêu nhầy, nhóm sulfhydryl tự do của phân tử có thể mở các liên kết disulfide trong mucoprotein, làm giảm độ nhớt dịch nhầy; nhãn DailyMed cho biết hoạt tính tiêu nhầy tăng khi pH tăng và có ý nghĩa trong khoảng pH 7–9. Trong ngộ độc paracetamol, acetylcystein làm giảm tổn thương gan chủ yếu bằng cách duy trì hoặc phục hồi glutathion và/hoặc đóng vai trò cơ chất thay thế để liên hợp, khử độc chất chuyển hóa phản ứng của paracetamol. Vì cơ chế chính mang tính hóa học–redox và chuyển hóa, việc ép acetylcystein vào mô hình agonist/antagonist hoặc gán Ki, Kd, IC50, EC50 cho một receptor duy nhất sẽ không phản ánh đúng bằng chứng. Dữ liệu lâm sàng của nhãn dùng độc tính gan, gồm AST/ALT tăng cao, làm endpoint; hiệu quả bảo vệ gan phụ thuộc mạnh vào thời điểm bắt đầu điều trị sau quá liều.

Phần I: Phân loại và phạm vi tác dụng

Thông tin phân loại dược lý

Thông tin phân loại dược lý
Phân loại theo cơ chế

Tác nhân thiol khử/phá cầu disulfide trong chất nhầy; chất cung cấp cystein cho hệ glutathion và cơ chất thay thế trong khử độc chất chuyển hóa phản ứng của paracetamol.

Phân loại theo tác dụng

Thuốc tiêu nhầy; thuốc giải độc paracetamol.

Vị trí tác dụng

Dịch nhầy đường hô hấp khi dùng đường hít; hệ glutathion và quá trình khử độc ở gan trong ngộ độc paracetamol.

Phần II: Đích tác dụng và tương tác thuốc–đích

Thông tin đích tác dụng

Thông tin đích tác dụng
Ghi chú về đích

Không xác lập một protein target trực tiếp duy nhất làm cơ chế canonical. Các tác dụng chính được mô tả bằng phản ứng thiol–disulfide và chuyển hóa/cung cấp cystein–glutathion, vì vậy các field target được để trống.

Phần III: Cơ chế tác dụng

  • Phá vỡ cầu nối disulfide trong chất nhầy, giúp giảm độ nhớt của đờm.
  • Bổ sung tiền chất để tổng hợp glutathione, góp phần bất hoạt chất chuyển hóa độc NAPQI của paracetamol.

Chuỗi cơ chế tác dụng

Chuỗi cơ chế tác dụng
Cơ chế tác dụng tóm tắt

Nhóm thiol của acetylcystein làm gián đoạn liên kết disulfide của mucoprotein để giảm độ nhớt chất nhầy; trong ngộ độc paracetamol, acetylcystein duy trì/phục hồi glutathion hoặc làm cơ chất thay thế giúp khử độc chất chuyển hóa phản ứng.

Sự kiện khởi đầu ở mức phân tử

Tương tác thiol–disulfide với mucoprotein và deacetyl hóa cung cấp cystein cho tổng hợp glutathion.

Biến đổi sinh hóa

Giảm liên kết disulfide trong mucoprotein; tăng khả năng cung cấp cystein cho glutathion và hỗ trợ liên hợp khử độc chất chuyển hóa phản ứng của paracetamol.

Đáp ứng mô / cơ quan

Giảm độ nhớt dịch nhầy đường hô hấp; giảm mức độ tổn thương gan liên quan quá liều paracetamol khi điều trị phù hợp.

Tác dụng sinh lý

Làm loãng dịch tiết hô hấp và hỗ trợ năng lực khử độc qua hệ glutathion.

Liên kết cơ chế với hiệu quả điều trị

Phá cầu disulfide làm giảm độ nhớt dịch tiết, phù hợp tác dụng tiêu nhầy; duy trì/phục hồi glutathion và khử độc chất chuyển hóa phản ứng của paracetamol tạo cầu nối cơ chế với giảm độc tính gan.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Ở hệ hô hấp, endpoint dược lực học chính là giảm độ nhớt và làm loãng dịch tiết sau phá cầu disulfide của mucoprotein. Trong ngộ độc paracetamol, endpoint lâm sàng là phòng hoặc giảm độc tính gan; nhãn ACETADOTE mô tả độc tính gan trong cơ sở dữ liệu quan sát bằng AST hoặc ALT >1.000 U/L. Lợi ích giảm rõ khi điều trị bắt đầu muộn hơn so với giai đoạn sớm sau ngộ độc, do đó thời điểm điều trị là biến số đáp ứng quan trọng. Các endpoint này không nên được chuyển thành thông số gắn receptor.

Thông số dược lực học và diễn biến tác dụng

Thông số dược lực học và diễn biến tác dụng
Tổng quan ái lực và hiệu lực

Không có một bộ Ki/Kd/IC50/EC50 canonical phù hợp cho dược lý chính của acetylcystein vì cơ chế không dựa trên một receptor/protein target duy nhất.

Thông số định lượng khác

Nhãn dung dịch hít ghi nhận tiêu nhầy đáng kể trong khoảng pH 7–9.

Tác dụng dược lý chính

Tiêu nhầy; giải độc paracetamol và giảm tổn thương gan liên quan chất chuyển hóa phản ứng.

Biomarker dược lực học

Nồng độ paracetamol huyết tương/huyết thanh; AST/ALT và các xét nghiệm chức năng gan để đánh giá độc tính và đáp ứng.

Endpoint dược lực học / lâm sàng

Giảm độc tính/tổn thương gan; giảm độ nhớt và làm loãng dịch tiết phế quản.

Bối cảnh nghiên cứu và chất lượng bằng chứng
Bối cảnh nghiên cứu và chất lượng bằng chứng
Đường dùng

Đường hít, đường uống và đường tĩnh mạch.

Liều / nồng độ nghiên cứu

Nhãn tiêu nhầy dùng dung dịch 10% hoặc 20%; dữ liệu lâm sàng ngộ độc paracetamol trong nhãn bao gồm acetylcystein tĩnh mạch tổng liều 300 mg/kg theo các phác đồ được ghi nhãn.

Dạng bào chế

Dung dịch hít/uống 10% hoặc 20%; dung dịch tiêm tĩnh mạch 200 mg/mL sau pha loãng.

Quần thể nghiên cứu

Người bệnh ngộ độc paracetamol trong các nghiên cứu lâm sàng/quan sát của nhãn; sử dụng lâm sàng tiêu nhầy được mô tả trong nhãn dung dịch hít.

Loài / mô hình nghiên cứu

Nhãn regulatory, dữ liệu lâm sàng quan sát và mô tả cơ chế hóa học của tác dụng tiêu nhầy.

Assay / phương pháp đo

Độc tính gan được đánh giá bằng AST/ALT trong dữ liệu lâm sàng; cơ chế tiêu nhầy được liên hệ với giảm liên kết disulfide và độ nhớt chất nhầy.

Định nghĩa endpoint và thời điểm đo

Trong cơ sở dữ liệu quan sát được mô tả ở nhãn ACETADOTE, độc tính gan được định nghĩa là AST hoặc ALT >1.000 U/L.

Nguồn dữ liệu

DailyMed ACETADOTE, mục 12.1 và 14; DailyMed Acetylcysteine Solution, mục Clinical Pharmacology, Indications and Usage và Dosage and Administration.

Giới hạn và độ không chắc chắn

Không có protein target trực tiếp duy nhất hoặc bộ thông số ái lực receptor phù hợp để chuẩn hóa. Cơ chế giải độc trong nhãn được diễn đạt theo mức độ 'có lẽ', còn cơ chế tiêu nhầy chủ yếu là phản ứng hóa học thiol–disulfide. Không suy diễn các đường truyền tín hiệu hoặc off-target khi chưa có bằng chứng trực tiếp.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Acetylcystein

Trong phạm vi nhãn Hoa Kỳ, acetylcystein có các bối cảnh điều trị được xác minh theo dạng bào chế. ACETADOTE đường tĩnh mạch là thuốc giải độc paracetamol, được chỉ định để phòng hoặc làm giảm tổn thương gan sau lượng paracetamol có khả năng gây độc ở người lớn và trẻ em nặng từ 5 kg, bao gồm nuốt cấp tính và phơi nhiễm lặp lại trên liều điều trị. Dung dịch acetylcystein 10%/20% không dùng để tiêm được ghi nhãn cho đường hít như thuốc tiêu nhầy hỗ trợ ở người có dịch tiết phế quản bất thường, quánh hoặc đặc trong nhiều bệnh/tình huống phế quản-phổi; cùng dạng dung dịch này cũng có hướng dẫn dùng đường uống như thuốc giải độc paracetamol. Các trạng thái dưới đây chỉ phản ánh phạm vi regulatory Hoa Kỳ của những nhãn DailyMed được dẫn nguồn; không ngoại suy sang quốc gia, đường dùng hay dạng bào chế khác.

1

Phòng hoặc giảm tổn thương gan sau nuốt paracetamol cấp có khả năng gây độc

Được phê duyệt

Bệnh lý liên quan: Ngộ độc paracetamol

Cơ quan / khu vực

Hoa Kỳ

Quần thể

Người lớn và trẻ em nặng ≥5 kg

Tuyến điều trị / bối cảnh

Điều trị giải độc sau phơi nhiễm cấp

Biomarker / tiêu chí lựa chọn

Nồng độ paracetamol huyết tương/huyết thanh; đánh giá nguy cơ theo nomogram khi biết thời điểm nuốt.

Điều kiện / giới hạn

Nuốt cấp tính lượng paracetamol có khả năng gây độc.

Dạng bào chế / đường dùng

ACETADOTE 200 mg/mL, truyền tĩnh mạch sau pha loãng.

Tóm tắt bằng chứng

Nhãn ACETADOTE ghi chỉ định phòng hoặc giảm tổn thương gan ở người lớn và trẻ em ≥5 kg sau nuốt paracetamol cấp có khả năng gây độc.

2

Phòng hoặc giảm tổn thương gan do phơi nhiễm paracetamol lặp lại trên liều điều trị

Được phê duyệt

Bệnh lý liên quan: Ngộ độc paracetamol

Cơ quan / khu vực

Hoa Kỳ

Quần thể

Người lớn và trẻ em nặng ≥5 kg

Tuyến điều trị / bối cảnh

Điều trị giải độc trong phơi nhiễm lặp lại trên liều điều trị

Biomarker / tiêu chí lựa chọn

Nồng độ paracetamol cùng AST/ALT và các xét nghiệm chức năng gan/thận; nomogram Rumack–Matthew sửa đổi không áp dụng.

Điều kiện / giới hạn

Phơi nhiễm paracetamol lặp lại ở liều cao hơn khuyến cáo trong một khoảng thời gian kéo dài.

Dạng bào chế / đường dùng

ACETADOTE 200 mg/mL, truyền tĩnh mạch sau pha loãng.

Tóm tắt bằng chứng

Nhãn ACETADOTE bao gồm phơi nhiễm lặp lại trên liều điều trị trong chỉ định; quyết định tiếp tục điều trị dựa trên xét nghiệm và đánh giá lâm sàng.

3

Điều trị hỗ trợ tiêu nhầy trong bệnh hoặc tình huống phế quản-phổi có dịch tiết quánh

Được phê duyệt

Bệnh lý liên quan: Dịch tiết phế quản bất thường, quánh hoặc đặc

Cơ quan / khu vực

Hoa Kỳ

Quần thể

Người bệnh có dịch tiết phế quản bất thường, quánh hoặc đặc

Tuyến điều trị / bối cảnh

Điều trị hỗ trợ

Điều kiện / giới hạn

Bệnh phế quản-phổi mạn hoặc cấp; biến chứng phổi của xơ nang; chăm sóc mở khí quản; biến chứng phổi liên quan phẫu thuật hoặc gây mê; tình trạng ngực sau chấn thương; xẹp phổi do tắc nhầy; một số thăm dò phế quản.

Dạng bào chế / đường dùng

Dung dịch acetylcystein 10% hoặc 20% dùng đường hít; không dùng để tiêm.

Tóm tắt bằng chứng

Nhãn DailyMed của Acetylcysteine Solution ghi acetylcystein là thuốc tiêu nhầy dùng hỗ trợ khi dịch tiết phế quản bất thường, quánh hoặc đặc trong các bối cảnh được liệt kê.

4

Giải độc paracetamol bằng acetylcystein đường uống

Được phê duyệt

Bệnh lý liên quan: Ngộ độc paracetamol

Cơ quan / khu vực

Hoa Kỳ

Quần thể

Người bệnh quá liều paracetamol; liều tính theo cân nặng

Tuyến điều trị / bối cảnh

Điều trị giải độc sau quá liều cấp

Biomarker / tiêu chí lựa chọn

Nồng độ paracetamol huyết tương/huyết thanh để quyết định tiếp tục liệu trình, cùng xét nghiệm chức năng gan và thận.

Điều kiện / giới hạn

Quá liều paracetamol có nguy cơ độc gan theo đánh giá nồng độ và thời điểm nuốt.

Dạng bào chế / đường dùng

Acetylcysteine Solution 20% pha loãng đến 5% để uống; không dùng để tiêm.

Tóm tắt bằng chứng

Nhãn DailyMed của Acetylcysteine Solution mô tả dùng đường uống như thuốc giải độc paracetamol và cung cấp phác đồ liều nạp/duy trì.

Liều dùng và cách sử dụng Acetylcystein

Nhãn Hoa Kỳ xác nhận các phác đồ khác nhau theo chỉ định và đường dùng. Với ngộ độc paracetamol cấp, ACETADOTE tĩnh mạch có tổng liều 300 mg/kg theo phác đồ ba túi trong 21 giờ cho người bệnh ≥5 kg hoặc phác đồ hai túi trong 20 giờ cho người bệnh ≥41 kg; hiệu quả phòng độc gan của hai túi chưa được xác lập là tương đương ba túi. Với phơi nhiễm paracetamol lặp lại trên liều điều trị, nhãn yêu cầu đánh giá xét nghiệm và cá thể hóa, không đưa một phác đồ cố định tương tự ngộ độc cấp. Dung dịch acetylcystein uống dùng liều nạp 140 mg/kg, sau đó 70 mg/kg mỗi 4 giờ, tổng 17 liều duy trì. Khi dùng tiêu nhầy qua khí dung, liều thường dùng là 3–5 mL dung dịch 20% hoặc 6–10 mL dung dịch 10%, 3–4 lần/ngày. Các phác đồ này không được hoán đổi giữa đường dùng hoặc dạng bào chế.

Phác đồ / liều dùng

Chỉ định / đối tượngLiều & lịch dùngCách dùng & theo dõiNguồn / rà soát
Phác đồ ACETADOTE ba túi cho nuốt paracetamol cấp
Ngộ độc paracetamol
Đối tượng: Khác

Người lớn và trẻ em nặng ≥5 kg; liều dựa theo cân nặng.

Giai đoạn: Cấp cứu / rescue
Tổng 300 mg/kg: 150 mg/kg trong 1 giờ → 50 mg/kg trong 4 giờ → 100 mg/kg trong 16 giờ.
Cơ sở: Theo cân nặng
Tần suất:

Ba truyền nối tiếp

Thời gian / chu kỳ:

21 giờ

Liều nạp: 150 mg/kg truyền trong 1 giờ.
Duy trì:

50 mg/kg truyền trong 4 giờ, sau đó 100 mg/kg truyền trong 16 giờ.

Liều tối đa: Ở người bệnh ≥100 kg: lần lượt 15.000 mg, 5.000 mg và 10.000 mg cho ba túi.
Đường dùng: Tĩnh mạch
Dạng: ACETADOTE 200 mg/mL, pha loãng trước truyền tĩnh mạch.
Cách dùng:

Pha loãng bằng nước cất pha tiêm, NaCl 0,45% hoặc glucose 5%; thể tích pha loãng thay đổi theo cân nặng.

Theo dõi:

Theo dõi nồng độ paracetamol và các xét nghiệm chức năng gan/thận, điện giải và cân bằng dịch theo nhãn.

Ghi chú:

Liều khuyến cáo cho người bệnh <5 kg chưa được nghiên cứu.

Phác đồ ACETADOTE hai túi cho nuốt paracetamol cấp
Ngộ độc paracetamol
Đối tượng: Khác

Người bệnh nặng ≥41 kg.

Giai đoạn: Cấp cứu / rescue
Tổng 300 mg/kg: 200 mg/kg trong 4 giờ → 100 mg/kg trong 16 giờ.
Cơ sở: Theo cân nặng
Tần suất:

Hai truyền nối tiếp

Thời gian / chu kỳ:

20 giờ

Liều nạp: 200 mg/kg truyền trong 4 giờ.
Duy trì:

100 mg/kg truyền trong 16 giờ.

Liều tối đa: Ở người bệnh ≥100 kg: 20.000 mg trong túi 1 và 10.000 mg trong túi 2.
Đường dùng: Tĩnh mạch
Dạng: ACETADOTE 200 mg/mL, pha loãng trước truyền tĩnh mạch.
Cách dùng:

Pha loãng bằng nước cất pha tiêm, NaCl 0,45% hoặc glucose 5%.

Theo dõi:

Theo dõi nồng độ paracetamol và các xét nghiệm chức năng gan/thận, điện giải và cân bằng dịch theo nhãn.

Ghi chú:

Chưa biết hiệu quả phòng độc gan của phác đồ hai túi có tương đương ba túi hay không; người ≤40 kg phải dùng phác đồ ba túi.

Phác đồ acetylcystein đường uống
Ngộ độc paracetamol
Đối tượng: Không xác định riêng

Người bệnh quá liều paracetamol; liều tính theo cân nặng, bao gồm trẻ nhỏ theo hướng dẫn tính liều của nhãn.

Giai đoạn: Cấp cứu / rescue
Liều nạp 140 mg/kg, sau đó 70 mg/kg mỗi 4 giờ, tổng 17 liều duy trì.
Cơ sở: Theo cân nặng
Tần suất:

Liều duy trì mỗi 4 giờ.

Thời gian / chu kỳ:

17 liều duy trì sau liều nạp.

Liều nạp: 140 mg/kg một lần.
Duy trì:

70 mg/kg mỗi 4 giờ, tổng 17 liều.

Đường dùng: Uống
Dạng: Dung dịch acetylcystein 20% pha loãng đến 5% để uống; không dùng để tiêm.
Cách dùng:

Pha loãng dung dịch 20% đến nồng độ 5% ngay trước dùng; nếu nôn trong vòng 1 giờ sau liều uống thì lặp lại liều đó.

Theo dõi:

Theo dõi nồng độ paracetamol, chức năng gan/thận, điện giải và các xét nghiệm được nhãn chỉ định.

Khí dung acetylcystein để tiêu nhầy
Dịch tiết phế quản bất thường, quánh hoặc đặc
Đối tượng: Không xác định riêng

Người bệnh cần điều trị tiêu nhầy bằng khí dung.

Giai đoạn: Điều trị liên tục
Liều thường dùng: 3–5 mL dung dịch 20% hoặc 6–10 mL dung dịch 10%, 3–4 lần/ngày.
Cơ sở: Liều cố định
Tần suất:

3–4 lần/ngày.

Đường dùng: Hít
Dạng: Dung dịch acetylcystein 20% hoặc 10%.
Cách dùng:

Khí dung qua mặt nạ, ống ngậm hoặc mở khí quản theo thiết bị phù hợp.

Ghi chú:

Nhãn cho phép khoảng rộng hơn 1–10 mL dung dịch 20% hoặc 2–20 mL dung dịch 10% mỗi 2–6 giờ; dòng này ghi liều khuyến cáo cho đa số người bệnh.

Hiệu chỉnh liều

Tình huốngHành độngLiều / phác đồ sau hiệu chỉnhCơ sở / nguồn
Cân nặng / BSA

Người bệnh ≥100 kg dùng ACETADOTE tĩnh mạch cho ngộ độc paracetamol cấp.

Khác

Ba túi: 15.000 mg → 5.000 mg → 10.000 mg; hai túi: 20.000 mg → 10.000 mg, với thời gian truyền tương ứng theo bảng của nhãn.

Cơ sở:

Nhãn sử dụng liều tuyệt đối ở nhóm ≥100 kg và nêu dữ liệu về nhu cầu hiệu chỉnh liều ở nhóm này còn hạn chế.

Cân nặng / BSA

Người bệnh ≤40 kg khi cân nhắc phác đồ ACETADOTE hai túi.

Khác

Không dùng phác đồ hai túi; sử dụng phác đồ ba túi.

Cơ sở:

Dữ liệu không đủ để khuyến cáo phác đồ hai túi ở người bệnh ≤40 kg.

Hướng dẫn sử dụng chung

ACETADOTE phải dùng đường tĩnh mạch sau pha loãng; cần chọn phác đồ ba túi hoặc hai túi trước khi bắt đầu. Phác đồ hai túi chỉ áp dụng cho người bệnh ≥41 kg; với người ≤40 kg dùng phác đồ ba túi. Có thể pha trong nước cất pha tiêm, NaCl 0,45% hoặc glucose 5%. Với dung dịch uống giải độc, dung dịch 20% được pha loãng đến nồng độ 5%; nếu nôn trong vòng 1 giờ sau một liều uống thì lặp lại liều đó. Với khí dung tiêu nhầy, dung dịch 20% có thể pha loãng, còn dung dịch 10% có thể dùng không pha; liều và thiết bị phải theo nhãn của dạng bào chế.

Cảnh báo và lưu ý về Acetylcystein

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Acetylcystein

Một số tương tác được ghi nhận:

  • Có thể làm giảm hấp thu một số kháng sinh đường uống nếu dùng đồng thời; một số tài liệu khuyến nghị dùng cách nhau theo hướng dẫn của chế phẩm.
  • Thận trọng khi phối hợp với thuốc chống ho vì có thể làm cản trở tống xuất đờm.
  • Cần tham khảo hướng dẫn sử dụng của từng chế phẩm.

Thắc mắc về hoạt chất Acetylcystein

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 24 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *