Glutathione

Glutathione, thường viết tắt là GSH, là một tripeptide được tạo thành từ glutamate, cysteine và glycine. Chất này hiện diện tự nhiên trong tế bào, tham gia duy trì cân bằng oxy hóa–khử, chuyển hóa một số chất ngoại lai và bảo vệ cấu trúc tế bào trước các chất oxy hóa. Tại Việt Nam, Cục Quản lý Dược thống nhất thuốc glutathion chỉ sử dụng bằng đường truyền tĩnh mạch cho hai nhóm chỉ định: giảm bạch cầu hoặc viêm niêm mạc miệng do xạ trị; và dự phòng bệnh thần kinh do cisplatin hoặc các dẫn xuất platinum. Glutathione dạng uống và bôi ngoài da đã được nghiên cứu cho nhiều mục đích, bao gồm làm sáng da, nhưng bằng chứng còn hạn chế và không đồng nghĩa với chỉ định thuốc được phê duyệt. Glutathione tiêm để làm trắng da không được FDA Hoa Kỳ chấp thuận và có thể gây biến cố nghiêm trọng nếu sản phẩm không bảo đảm vô khuẩn hoặc được sử dụng sai đường.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Bản chất: Tripeptide nội sinh gồm glutamate, cysteine và glycine; dạng khử được ký hiệu là GSH.
  • Vai trò sinh học: Tham gia chống oxy hóa, phản ứng khử peroxide, liên hợp và chuyển hóa một số chất ngoại lai.
  • Chỉ định tại Việt Nam: Truyền tĩnh mạch trong giảm bạch cầu hoặc viêm niêm mạc miệng do xạ trị; dự phòng bệnh thần kinh liên quan cisplatin và dẫn xuất platinum.
  • Làm sáng da: Một số nghiên cứu nhỏ về đường uống hoặc bôi ghi nhận thay đổi chỉ số melanin, nhưng hiệu quả không đồng nhất và dữ liệu dài hạn còn thiếu.
  • Tiêm trắng da: Không phải chỉ định được Cục Quản lý Dược Việt Nam nêu trong Công văn 1455/QLD-ĐK; FDA Hoa Kỳ chưa phê duyệt thuốc tiêm làm trắng da.
  • Nguy cơ chính: Quá mẫn, buồn nôn, rét run, sốt, tụt huyết áp, khó thở; thuốc pha chế không bảo đảm vô khuẩn có nguy cơ nhiễm nội độc tố và nhiễm trùng.
  • Khuyến cáo: Không tự tiêm, truyền, pha thuốc hoặc dùng glutathione thay thế phác đồ điều trị đã được bác sĩ chỉ định.

Hoạt chất Glutathione là gì?

Glutathione là một tripeptide chống oxy hóa được cơ thể tự tổng hợp. Dạng khử GSH giúp duy trì môi trường oxy hóa–khử của tế bào, tham gia khử peroxide, bảo vệ nhóm thiol của protein và hỗ trợ liên hợp một số chất ngoại lai. Glutathione dùng làm thuốc không phải là chất có khả năng “thải độc toàn thân” cho mọi đối tượng và không thay thế điều trị nguyên nhân. 2

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Glutathione

CAS 70-18-8 Công thức C10H17N3O6S

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Glutathione

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Glutathione

Tên IUPAC

(2S)-2-amino-5-[[(2R)-1-(carboxymethylamino)-1-oxo-3-sulfanylpropan-2-yl]amino]-5-oxopentanoic acid

Tên hóa học khác

L-gamma-glutamyl-L-cysteinyl-glycine

Tên khác / tên đồng nghĩa

Glutathion; reduced glutathione; L-glutathione; GSH; γ-L-glutamyl-L-cysteinylglycine; glutathione reduced.

Tên viết tắt

GSH

Tên Latinh / tên dược điển

Glutathionum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

70-18-8

UNII

GAN16C9B8O

PubChem CID

124886

RxNorm CUI

4890

Công thức phân tử

C10H17N3O6S

Dược động học của Glutathione

Glutathione là chất nội sinh nên dược động học khác với nhiều thuốc ngoại sinh. Sau khi được đưa vào tuần hoàn, glutathione ngoại sinh nhanh chóng tham gia các phản ứng oxy hóa–khử hoặc bị phân giải ngoài tế bào bởi các enzyme thuộc chu trình γ-glutamyl. Dữ liệu dược động học còn phụ thuộc liều, tốc độ truyền, tình trạng gan thận và phương pháp định lượng.

Giai đoạn I: Hấp thu

Glutathione dùng đường tĩnh mạch không trải qua hấp thu tiêu hóa. Với đường uống, glutathione có thể bị phân giải một phần trong đường tiêu hóa; mức hấp thu và tác động lên dự trữ glutathione thay đổi theo công thức sản phẩm, liều và thời gian sử dụng. Nghiên cứu ở người cho kết quả không hoàn toàn đồng nhất, do đó không nên coi mọi chế phẩm uống là tương đương.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Đường tĩnh mạch đưa glutathione trực tiếp vào tuần hoàn nên sinh khả dụng tại thời điểm dùng là 100%, nhưng nồng độ huyết tương giảm nhanh do phân bố và chuyển hóa. Sinh khả dụng tuyệt đối của glutathione đường uống chưa có một giá trị thống nhất; một thử nghiệm ngẫu nhiên cho thấy sử dụng 250 hoặc 1.000 mg/ngày trong sáu tháng có thể làm tăng glutathione ở một số khoang cơ thể, nhưng kết quả này không xác định một tỷ lệ sinh khả dụng áp dụng cho mọi công thức.

Giai đoạn II: Phân bố

Glutathione nội sinh có mặt trong nhiều mô và ở nồng độ cao trong tế bào, đặc biệt tại gan. Glutathione huyết tương ngoại sinh có thể phân bố trong dịch ngoại bào nhưng nhanh chóng bị chuyển hóa; một nghiên cứu dược động học ghi nhận thể tích phân bố có thể thay đổi ở người xơ gan.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Glutathione được tổng hợp nội sinh từ glutamate, cysteine và glycine. GSH khử peroxide thông qua glutathione peroxidase và tạo GSSG; glutathione reductase sử dụng NADPH để chuyển GSSG trở lại GSH. Glutathione còn tham gia liên hợp chất điện ly thông qua glutathione S-transferase. Ngoài tế bào, glutathione có thể được phân giải thành các thành phần để tái sử dụng trong chu trình γ-glutamyl.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Glutathione ngoại sinh không chủ yếu được thải nguyên vẹn như một thuốc thông thường. Phân tử được chuyển hóa thành các peptide, acid amin, dạng oxy hóa hoặc các chất liên hợp; sản phẩm chuyển hóa tiếp tục được tái sử dụng hoặc đào thải qua mật và nước tiểu tùy con đường chuyển hóa. Tỷ lệ thải trừ nguyên vẹn ở người.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Trong một nghiên cứu dược động học quy mô nhỏ về glutathione truyền tĩnh mạch liều cao ở người, thời gian bán thải huyết tương trung bình được báo cáo là khoảng 14,1 ± 9,2 phút. Giá trị này không được dùng để tự xây dựng chế độ liều và không nhất thiết áp dụng cho mọi sản phẩm hoặc nhóm người bệnh.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Một giá trị độ thanh thải chuẩn áp dụng cho mọi đối tượng và mọi dạng dùng chưa được xác lập. Glutathione truyền tĩnh mạch có độ thanh thải huyết tương nhanh; mức thanh thải có thể bị ảnh hưởng bởi hoạt tính enzyme ngoài tế bào, chức năng gan thận, liều và tình trạng bệnh.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm đường dùng, dạng bào chế, liều và tốc độ truyền, hoạt tính γ-glutamyl transferase, tình trạng oxy hóa–khử, tuổi, dinh dưỡng, hút thuốc, bệnh gan, bệnh thận, tình trạng viêm và việc sử dụng đồng thời hóa trị hoặc xạ trị. Dữ liệu định lượng cho từng yếu tố còn hạn chế.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Glutathione

Glutathione có thể được mô tả trong các nhóm sau:

  • Chất chống oxy hóa nội sinh và chất điều hòa cân bằng oxy hóa–khử.
  • Cơ chất của glutathione peroxidase.
  • Chất tham gia liên hợp và chuyển hóa chất ngoại lai qua glutathione S-transferase.
  • Thuốc giải độc thuộc mã ATC V03AB32.
  • Thuốc hỗ trợ dự phòng một số độc tính liên quan xạ trị hoặc hóa trị theo chỉ định được cơ quan quản lý Việt Nam thống nhất. 1

Phần III: Cơ chế tác dụng

Nhóm thiol của cysteine trong glutathione có khả năng cho electron, giúp khử các chất oxy hóa và peroxide. Sau phản ứng, GSH có thể chuyển thành GSSG rồi được glutathione reductase tái tạo nhờ NADPH. Glutathione còn liên hợp với một số chất phản ứng hoặc chất chuyển hóa thông qua glutathione S-transferase, từ đó hỗ trợ làm giảm tính phản ứng và thúc đẩy chuyển hóa của chúng. 2

Trong dự phòng độc tính thần kinh do cisplatin, cơ chế được đề xuất liên quan đến giảm stress oxy hóa và tương tác với các hợp chất platinum ở mô lành. Hiệu quả thực tế phụ thuộc phác đồ, thời điểm dùng và phải được bác sĩ ung bướu đánh giá; không được tự bổ sung chất chống oxy hóa trong khi hóa trị.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Glutathione góp phần duy trì tỷ lệ GSH/GSSG và khả năng khử của tế bào. Tác động sinh học không chỉ phụ thuộc nồng độ glutathione ngoại sinh mà còn phụ thuộc khả năng vận chuyển, tái tổng hợp, hoạt tính glutathione peroxidase, glutathione reductase và nhu cầu oxy hóa của từng mô. Việc làm tăng nồng độ glutathione trong máu không tự động chứng minh hiệu quả điều trị đối với một bệnh cụ thể. 5

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Glutathione

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Glutathione

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Glutathione

Dữ liệu tương tác thuốc có ý nghĩa lâm sàng của glutathione còn hạn chế.

  • Glutathione được sử dụng trong một số phác đồ nhằm dự phòng bệnh thần kinh do cisplatin hoặc dẫn xuất platinum tại Việt Nam; thời điểm truyền phải tuân theo phác đồ ung bướu.
  • Do glutathione có hoạt tính chống oxy hóa và tham gia liên hợp chất ngoại lai, người bệnh không nên tự bổ sung liều cao trong hóa trị hoặc xạ trị vì có thể làm thay đổi mục tiêu và lịch điều trị.
  • Khả năng tương hợp vật lý và hóa học với thuốc tiêm khác phải được kiểm tra theo tờ hướng dẫn; không tự trộn chung trong một bơm tiêm hoặc chai dịch truyền.
  • Dữ liệu tương tác với thuốc chống đông, thuốc hạ đường huyết, thuốc tim mạch và thuốc hướng thần.

Thắc mắc về hoạt chất Glutathione

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *