Glycyrrhizin, còn gọi là acid glycyrrhizic hoặc acid glycyrrhizinic, là saponin triterpenoid tạo vị ngọt chủ yếu trong rễ cam thảo. Sau khi uống, glycyrrhizin được vi khuẩn đường ruột chuyển thành acid glycyrrhetinic. Chất chuyển hóa này ức chế enzym 11β-hydroxysteroid dehydrogenase type 2, làm cortisol tác động mạnh hơn lên thụ thể mineralocorticoid. Vì vậy, sử dụng nhiều hoặc kéo dài có thể gây giữ natri và nước, mất kali, tăng huyết áp, phù, yếu cơ và rối loạn nhịp tim. Một số thuốc tiêm phối hợp chứa monoammonium glycyrrhizinate được phê duyệt tại Nhật Bản cho một số bệnh da, phản ứng dị ứng và cải thiện bất thường chức năng gan trong bệnh gan mạn. Tuy nhiên, bằng chứng chưa đủ để coi thực phẩm bổ sung glycyrrhizin là phương pháp điều trị viêm gan hoặc bệnh gan nói chung. Không có liều uống điều trị chuẩn áp dụng cho mọi sản phẩm.
Nội dung chính
- Bản chất: Saponin triterpenoid chính tạo vị ngọt trong rễ cam thảo
- Tên đồng nghĩa: Glycyrrhizic acid, glycyrrhizinic acid, 18β-glycyrrhizic acid
- Chất chuyển hóa quan trọng: 18β-glycyrrhetinic acid, còn gọi là enoxolone
- Dạng thuốc được xác minh: Thuốc tiêm phối hợp monoammonium glycyrrhizinate, glycin và L-cystein tại Nhật Bản
- Nguy cơ đặc trưng: Giả cường aldosteron, hạ kali, giữ nước, tăng huyết áp và rối loạn nhịp
- Tương tác đáng chú ý: Thuốc lợi tiểu, corticosteroid, glycosid tim, thuốc nhuận tràng kích thích và thuốc kéo dài QT
- Mức 100 mg/ngày: JECFA nhận định ít có khả năng gây hại cho đa số người lớn, nhưng không thiết lập ADI và người nhạy cảm vẫn có thể phản ứng ở mức thấp hơn
- Lưu ý: Không quy đổi liều giữa glycyrrhizin tinh khiết, cao cam thảo, trà cam thảo và thuốc tiêm phối hợp
Hoạt chất Glycyrrhizin là gì?
Glycyrrhizin là hợp chất saponin triterpenoid có vị ngọt, hiện diện chủ yếu trong rễ của Glycyrrhiza glabra, Glycyrrhiza uralensis và Glycyrrhiza inflata. Hoạt chất này được sử dụng làm chất đánh dấu để tiêu chuẩn hóa một số dược liệu cam thảo và là thành phần của một số thuốc tại một số quốc gia. 2
Glycyrrhizin không đồng nghĩa với toàn bộ cao cam thảo vì cao còn chứa flavonoid, polysaccharid và nhiều hợp chất khác.
Glycyrrhizin
INN Glycyrrhizin; glycyrrhizic acid; glycyrrhizinic acid
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Glycyrrhizin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Glycyrrhizin; glycyrrhizic acid; glycyrrhizinic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | 18β-Glycyrrhizic acid; glycyrrhizinic acid; glycyrrhizate; glycyrrhizinate; acid glycyrrhizic; acid glycyrrhizinic; licorice glycoside. Các muối thường gặp gồm monoammonium glycyrrhizinate, ammonium glycyrrhizate và dipotassium glycyrrhizate. Acid glycyrrhetinic hoặc enoxolone là phần aglycon và chất chuyển hóa có hoạt tính, không phải tên hoàn toàn đồng nghĩa với glycyrrhizin. |
| Tên viết tắt | GL |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 1405-86-3 |
|---|---|
| UNII | 6FO62043WK |
| PubChem CID | 14982 |
| RxNorm CUI | 1359426 |
| Công thức phân tử | C42H62O16 |
Dược động học của Glycyrrhizin
Dược động học thay đổi rõ theo đường dùng.
Sau đường uống, glycyrrhizin nguyên vẹn được hấp thu kém. Vi khuẩn đường ruột thủy phân glycyrrhizin thành 18β-glycyrrhetinic acid, sau đó chất này được hấp thu và chuyển hóa tiếp tại gan. Vì vậy, nồng độ glycyrrhizin nguyên vẹn trong huyết tương có thể rất thấp dù chất chuyển hóa có tác dụng toàn thân. 3
Sau khi tiêm tĩnh mạch chế phẩm phối hợp chứa 80 mg glycyrrhizic acid, nồng độ glycyrrhizin trong máu giảm nhanh trong 10 giờ đầu rồi giảm chậm hơn; glycyrrhetinic acid xuất hiện từ khoảng 6 giờ, đạt đỉnh khoảng 24 giờ và gần như biến mất sau 48 giờ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau khi uống, quá trình hấp thu phụ thuộc vào việc vi khuẩn ruột chuyển glycyrrhizin thành glycyrrhetinic acid. Thành phần hệ vi sinh, thời gian vận chuyển tiêu hóa, dạng cao và các thành phần khác trong cam thảo có thể làm thay đổi mức phơi nhiễm. 3
Sau tiêm tĩnh mạch, không có giai đoạn hấp thu qua đường tiêu hóa.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng của glycyrrhizin nguyên vẹn sau đường uống thấp do phụ thuộc chuyển hóa của hệ vi sinh đường ruột trước khi hấp thu. Chưa có một tỷ lệ sinh khả dụng tuyệt đối áp dụng chung cho cao cam thảo, glycyrrhizin tinh khiết và các dạng muối. Đường tĩnh mạch đưa glycyrrhizin trực tiếp vào tuần hoàn, nhưng thông số của thuốc tiêm phối hợp không được dùng để dự đoán phơi nhiễm từ sản phẩm uống. 1 |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Trong nghiên cứu tiêm tĩnh mạch ở người khỏe mạnh, thể tích phân bố trung tâm biểu kiến của glycyrrhizin được ghi nhận khoảng 37–64 mL/kg và thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 59–98 mL/kg. Những thông số này được thu thập từ số lượng người tham gia nhỏ và không đại diện cho đường uống hoặc mọi nhóm bệnh nhân.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Sau đường uống, glycyrrhizin được vi khuẩn đường ruột thủy phân thành 18β-glycyrrhetinic acid. Chất này được hấp thu, chuyển hóa tại gan thành các dạng liên hợp glucuronid và có thể tham gia chu trình gan–ruột.
Glycyrrhetinic acid có hoạt lực ức chế 11β-hydroxysteroid dehydrogenase type 2 mạnh hơn glycyrrhizin nguyên vẹn. Đây là cơ sở quan trọng của tác dụng giữ natri, mất kali và tăng huyết áp khi phơi nhiễm quá mức. 3
Giai đoạn IV: Thải trừ
Glycyrrhizin và các chất chuyển hóa được thải trừ qua chuyển hóa gan, bài tiết mật và một phần qua nước tiểu. Nhãn thuốc tiêm ghi nhận glycyrrhizin trong nước tiểu giảm dần theo thời gian; glycyrrhetinic acid xuất hiện từ khoảng 6 giờ và đạt đỉnh bài tiết niệu khoảng 22–27 giờ sau tiêm.
Tỷ lệ thải trừ chính xác sau từng dạng uống.
| t½ · Thời gian bán thải | Ở người khỏe mạnh dùng glycyrrhizin đường tĩnh mạch, thời gian bán thải cuối được ghi nhận khoảng 2,7–4,8 giờ trong nghiên cứu liều 40–120 mg. Ở người mắc viêm gan C mạn dùng đường tĩnh mạch, một nghiên cứu ghi nhận thời gian bán thải khoảng 9 giờ và có tích lũy sau khi dùng 200 mg sáu lần mỗi tuần trong hai tuần. 9 Các giá trị này không áp dụng trực tiếp cho glycyrrhetinic acid hình thành sau khi uống cam thảo. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Sau tiêm tĩnh mạch cho người khỏe mạnh, độ thanh thải toàn thân được ghi nhận khoảng 16–25 mL/kg/giờ trong một nghiên cứu dược động học nhỏ. Chức năng gan, nồng độ albumin và liều lặp lại có thể ảnh hưởng đến thông số này. 9 |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:
- Đường uống hoặc đường tĩnh mạch.
- Dạng acid tự do hay muối glycyrrhizinate.
- Loại và hàm lượng cao cam thảo.
- Thành phần hệ vi sinh đường ruột.
- Chức năng gan và nồng độ albumin.
- Liều, thời gian điều trị và việc dùng lặp lại.
- Tuổi cao.
- Thuốc gây thay đổi điện giải.
- Sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm chứa cam thảo.
- Lượng muối trong chế độ ăn và bệnh tim, thận hoặc tăng huyết áp.
Người nhạy cảm có thể xuất hiện tác động sinh lý ở mức glycyrrhizin thấp hơn 100 mg/ngày. 17
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Glycyrrhizin
Glycyrrhizin được mô tả theo nhiều bối cảnh:
- Saponin triterpenoid của cam thảo.
- Tiền chất đường uống của glycyrrhetinic acid.
- Thành phần trong một số thuốc điều trị hỗ trợ bệnh gan.
- Thành phần của một số chế phẩm chống dị ứng hoặc chống viêm tại một số quốc gia.
- Chất tạo ngọt và tạo hương trong thực phẩm theo giới hạn sử dụng.
- Thành phần trong sản phẩm mỹ phẩm.
Các hoạt tính chống viêm, điều hòa miễn dịch, bảo vệ tế bào gan hoặc kháng virus được quan sát phần lớn trong nghiên cứu tiền lâm sàng; không được suy rộng thành chỉ định điều trị mọi bệnh viêm, virus hoặc bệnh gan. 1
Phần III: Cơ chế tác dụng
Cơ chế có thể gồm:
- Glycyrrhizin được ghi nhận trong nghiên cứu tiền lâm sàng có khả năng ảnh hưởng phospholipase A2 và lipoxygenase trong con đường chuyển hóa acid arachidonic.
- Các nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy tác động lên hoạt hóa tế bào T, interferon-γ và một số phản ứng viêm.
- Glycyrrhizin và glycyrrhetinic acid có các tác động bảo vệ tế bào gan trong mô hình thí nghiệm.
Cơ chế gây độc đặc trưng là glycyrrhetinic acid ức chế 11β-hydroxysteroid dehydrogenase type 2 tại thận. Cortisol không được chuyển đầy đủ thành cortisone và kích hoạt thụ thể mineralocorticoid, dẫn đến giữ natri, giữ nước, tăng thải kali, giảm renin và aldosteron.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tác dụng dược lực học phụ thuộc chế phẩm và đường dùng. Thuốc tiêm phối hợp tại Nhật Bản được sử dụng nhằm cải thiện một số phản ứng viêm, dị ứng và bất thường xét nghiệm chức năng gan.
Khi phơi nhiễm đủ lớn hoặc kéo dài, tác dụng giống mineralocorticoid có thể chiếm ưu thế, gây tăng huyết áp, phù, tăng cân, hạ kali, kiềm chuyển hóa, yếu cơ và rối loạn nhịp. Tác dụng có thể xuất hiện ngay cả khi aldosteron nội sinh bị ức chế, vì vậy thường được gọi là giả cường aldosteron. 1
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Glycyrrhizin
Chỉ định phụ thuộc sản phẩm và quốc gia.
Theo nhãn PMDA của thuốc tiêm phối hợp monoammonium glycyrrhizinate, glycin và L-cystein tại Nhật Bản, thuốc được chỉ định trong:
- Một số bệnh da viêm hoặc dị ứng như chàm, viêm da, mày đay và ngứa.
- Một số tổn thương niêm mạc hoặc phản ứng da do thuốc, độc chất.
- Cải thiện bất thường chức năng gan trong bệnh gan mạn.
Chuyên luận EMA về rễ cam thảo ghi nhận sử dụng truyền thống để giảm triệu chứng tiêu hóa gồm nóng rát và khó tiêu, hoặc làm thuốc long đờm trong ho do cảm lạnh. Đây là chỉ định của chế phẩm dược liệu cam thảo, không phải chỉ định riêng của glycyrrhizin tinh khiết.
Glycyrrhizin đã hoặc đang được nghiên cứu trong:
- Viêm gan virus mạn.
- Tổn thương gan và tăng men gan.
- Các bệnh viêm và miễn dịch.
- Nhiễm virus.
- Tổn thương phổi.
- Bệnh da viêm.
- Bệnh ung thư.
- Các ứng dụng liên quan protein HMGB1.
NCCIH nhận định bằng chứng hiện chưa đủ để xác định glycyrrhizin có hiệu quả điều trị viêm gan C. Hoạt tính kháng virus trong ống nghiệm không đồng nghĩa hiệu quả điều trị ở người và không thay thế thuốc kháng virus được phê duyệt.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ mô tả các nguồn chính thức, không dùng để tự áp dụng.
Đối với thuốc tiêm Gulucolin tại Nhật Bản:
- Mỗi 20 mL chứa lượng monoammonium glycyrrhizinate tương đương 40 mg glycyrrhizic acid, cùng 400 mg glycin và 20 mg L-cystein.
- Đối với các chỉ định da, dị ứng và niêm mạc: người lớn dùng 5–20 mL tiêm tĩnh mạch một lần mỗi ngày, tương đương 10–40 mg glycyrrhizic acid.
- Đối với bệnh gan mạn: 40–60 mL mỗi ngày bằng tiêm hoặc truyền tĩnh mạch, tương đương 80–120 mg glycyrrhizic acid.
- Khi tăng liều, giới hạn theo nhãn là 100 mL mỗi ngày, tương đương 200 mg glycyrrhizic acid.
JECFA không thiết lập mức dung nạp hằng ngày. Cơ quan này nhận định 100 mg glycyrrhizinic acid mỗi ngày, khoảng 2 mg/kg/ngày, ít có khả năng gây tác dụng bất lợi ở đa số người lớn; người rất nhạy cảm vẫn có thể bị ảnh hưởng ở mức thấp hơn. Đây là mốc đánh giá an toàn, không phải liều điều trị.
Không có liều uống điều trị tiêu chuẩn áp dụng chung cho glycyrrhizin tinh khiết, trà cam thảo, kẹo cam thảo và mọi cao cam thảo.
Đối với thuốc tiêm:
- Chỉ sử dụng theo đơn tại cơ sở y tế.
- Tiêm hoặc truyền tĩnh mạch chậm trong khi theo dõi người bệnh.
- Chuẩn bị phương tiện xử trí sốc và phản vệ.
- Không dùng phần thuốc còn thừa sau khi mở.
Đối với sản phẩm uống:
- Kiểm tra lượng glycyrrhizin hoặc glycyrrhizic acid trên mỗi khẩu phần.
- Tính tổng lượng từ trà, cao cam thảo, viên bổ sung, thuốc đông dược và thực phẩm.
- Không dùng đồng thời nhiều sản phẩm chứa cam thảo.
- Không tự dùng kéo dài quá bốn tuần.
- Không dùng để thay thế điều trị viêm gan, tăng men gan, tăng huyết áp hoặc bệnh dị ứng.
- Ngừng sử dụng và đi khám khi có phù, tăng cân nhanh, yếu cơ, hồi hộp hoặc tăng huyết áp. 2
Khi dùng thuốc chứa glycyrrhizin, đặc biệt với liều cao hoặc kéo dài, có thể cần theo dõi:
- Huyết áp.
- Cân nặng và phù.
- Kali, natri và bicarbonat huyết thanh.
- Điện tâm đồ khi có hạ kali hoặc đang dùng thuốc kéo dài QT.
- Chức năng thận.
- Creatine kinase khi có yếu cơ hoặc đau cơ.
- Men gan nếu thuốc được dùng trong bệnh gan.
- Dấu hiệu phản vệ sau thuốc tiêm.
- Tất cả thuốc và sản phẩm cam thảo dùng đồng thời.
Người cao tuổi và người dùng thuốc lợi tiểu cần được theo dõi kali chặt chẽ hơn. 1
Cảnh báo và lưu ý về Glycyrrhizin
Theo nhãn thuốc tiêm phối hợp tại Nhật Bản, chống chỉ định gồm:
- Quá mẫn với bất kỳ thành phần nào của thuốc.
- Cường aldosteron.
- Bệnh cơ.
- Hạ kali máu, vì thuốc có thể làm nặng hạ kali và tăng huyết áp.
EMA không khuyến cáo thuốc cam thảo đường uống cho người:
- Tăng huyết áp.
- Bệnh thận.
- Bệnh gan.
- Bệnh tim mạch.
- Hạ kali máu.
- Đang dùng thuốc có thể làm nặng rối loạn điện giải.
Không sử dụng khi không xác định được thành phần hoặc hàm lượng glycyrrhizin của sản phẩm.
Các phản ứng được ghi nhận với thuốc tiêm phối hợp gồm:
- Phát ban, mày đay và ngứa.
- Giảm kali huyết thanh.
- Phù.
- Tăng huyết áp.
- Khó chịu vùng bụng trên.
- Buồn nôn hoặc nôn.
- Ho.
- Nhìn mờ hoặc cảm giác chớp sáng thoáng qua.
- Mệt mỏi, đau cơ hoặc cảm giác tê châm chích.
- Sốt, đau đầu, nóng bừng, khát hoặc đánh trống ngực.
Với cam thảo đường uống, nguy cơ tăng khi dùng lượng lớn, kéo dài hoặc phối hợp nhiều nguồn glycyrrhizin. 2
Các phản ứng nghiêm trọng có thể gồm:
- Sốc hoặc sốc phản vệ sau thuốc tiêm.
- Giả cường aldosteron.
- Hạ kali máu nặng.
- Tăng huyết áp nặng.
- Giữ natri và dịch, phù hoặc tăng cân nhanh.
- Rối loạn nhịp tim, kéo dài QT hoặc xoắn đỉnh khi có yếu tố nguy cơ.
- Yếu cơ, bệnh cơ hoặc liệt.
- Tiêu cơ vân.
- Bệnh não do tăng huyết áp.
- Ngừng tim trong trường hợp phơi nhiễm cam thảo quá mức và rối loạn điện giải nghiêm trọng. 1
Yếu cơ tăng dần, hồi hộp, ngất, đau ngực hoặc khó thở cần được đánh giá cấp cứu.
Glycyrrhizin có khoảng điều trị và ngưỡng gây độc thay đổi giữa các cá thể. Người ăn nhiều muối, người tăng huyết áp, bệnh tim hoặc bệnh thận có thể gặp phản ứng nghiêm trọng dù lượng sử dụng không quá lớn. 4
Cần đặc biệt thận trọng khi:
- Dùng liên tục trên vài tuần.
- Dùng nhiều trà, kẹo, cao thuốc và viên bổ sung chứa cam thảo cùng lúc.
- Có tiền sử hạ kali hoặc rối loạn nhịp.
- Đang dùng lợi tiểu, corticosteroid, digoxin hoặc thuốc kéo dài QT.
- Có tăng huyết áp khó kiểm soát.
- Có suy tim, suy thận hoặc phù.
- Chuẩn bị phẫu thuật.
- Đang mang thai hoặc cho con bú.
- Người sử dụng là trẻ em hoặc người cao tuổi.
Cam thảo đã loại glycyrrhizin không có cùng nguy cơ giả cường aldosteron, nhưng thành phần cụ thể vẫn phải được kiểm tra.
Quá liều cấp hoặc phơi nhiễm kéo dài có thể gây:
- Giữ nước và phù.
- Tăng huyết áp.
- Hạ kali và kiềm chuyển hóa.
- Yếu cơ hoặc liệt.
- Tiêu cơ vân.
- Nhịp tim bất thường.
- Bệnh não do tăng huyết áp.
- Ngất hoặc ngừng tim. 1
Xử trí tại cơ sở y tế gồm:
- Ngừng toàn bộ nguồn glycyrrhizin và cam thảo.
- Đánh giá đường thở, tuần hoàn và huyết áp.
- Định lượng kali, natri, bicarbonat, creatinin và creatine kinase.
- Theo dõi điện tâm đồ.
- Điều chỉnh kali và rối loạn điện giải có kiểm soát.
- Điều trị tăng huyết áp, quá tải dịch và rối loạn nhịp theo tình trạng lâm sàng.
- Theo dõi kéo dài do tác dụng có thể tồn tại sau khi ngừng sản phẩm.
Chưa có thuốc giải độc đặc hiệu cho glycyrrhizin.
Thuốc tiêm Gulucolin theo nhãn PMDA được bảo quản ở nhiệt độ phòng, trong bao bì bảo vệ nguyên vẹn; hạn dùng được ghi là ba năm. Bao bì chỉ được mở ngay trước khi sử dụng và không dùng phần thuốc còn lại.
Viên uống, cao cam thảo và nguyên liệu thực phẩm phải được bảo quản theo nhãn riêng, tránh ẩm, nhiệt độ cao và để xa tầm tay trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Chuyên luận EMA không khuyến cáo thuốc cam thảo đường uống cho trẻ em và thanh thiếu niên dưới 18 tuổi do thiếu dữ liệu đầy đủ.
Nhãn thuốc tiêm phối hợp được tham khảo chỉ đưa liều thông thường cho người lớn và không cung cấp một phác đồ liều nhi khoa tiêu chuẩn. Không tự dùng glycyrrhizin hoặc cam thảo liều cao cho trẻ để điều trị ho, dị ứng, bệnh gan hoặc bệnh da.
Nhãn PMDA ghi nhận người cao tuổi có xu hướng gặp tác dụng không mong muốn như hạ kali máu với tỷ lệ cao hơn và cần được dùng thận trọng trong khi theo dõi tình trạng người bệnh.
Người cao tuổi thường dùng thuốc lợi tiểu, digoxin, thuốc hạ huyết áp hoặc corticosteroid nên nguy cơ tương tác và rối loạn điện giải cao hơn.
EMA không khuyến cáo dùng thuốc cam thảo trong thai kỳ do chưa xác lập độ an toàn và có dữ liệu độc tính sinh sản trên động vật.
Nhãn thuốc tiêm phối hợp tại Nhật Bản chỉ cho phép sử dụng khi lợi ích điều trị được đánh giá vượt trội nguy cơ. Nghiên cứu động vật với liều monoammonium glycyrrhizinate cao đã ghi nhận bất thường ở thận thai.
Một nghiên cứu quan sát liên hệ mức tiêu thụ glycyrrhizin cao trong thai kỳ với nguy cơ sinh non tăng, nhưng không chứng minh quan hệ nhân quả tuyệt đối. Phụ nữ mang thai không nên tự sử dụng cam thảo hoặc glycyrrhizin liều dược lý.
Độ an toàn của thuốc cam thảo trong thời kỳ cho con bú chưa được xác lập và EMA không khuyến cáo sử dụng khi thiếu dữ liệu.
Nhãn thuốc tiêm tại Nhật Bản yêu cầu cân nhắc lợi ích điều trị và lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ; nghiên cứu trên chuột ghi nhận monoammonium glycyrrhizinate đi vào sữa.
Phụ nữ cho con bú không nên tự dùng glycyrrhizin liều cao hoặc nhiều sản phẩm cam thảo phối hợp.
Một thuốc tiêm phối hợp chứa glycyrrhizin được phê duyệt tại Nhật Bản để cải thiện bất thường chức năng gan trong bệnh gan mạn. Điều này không có nghĩa mọi sản phẩm glycyrrhizin hoặc cam thảo đều có chỉ định cho người suy gan.
EMA không khuyến cáo tự dùng thuốc cam thảo ở người có bệnh gan vì nhóm này có thể nhạy cảm hơn với giữ dịch và rối loạn điện giải.
Chưa có phác đồ hiệu chỉnh liều chung theo Child–Pugh.
Người có bệnh thận nhạy cảm hơn với giữ natri, giữ nước, tăng huyết áp và hạ kali do glycyrrhizin. EMA không khuyến cáo thuốc cam thảo cho người mắc bệnh thận. 2
Chưa có phác đồ hiệu chỉnh liều glycyrrhizin chuẩn theo mức lọc cầu thận.
Người suy thận không nên tự dùng sản phẩm cam thảo, đặc biệt khi đang dùng lợi tiểu hoặc thuốc tim mạch.
Chưa có nghiên cứu đầy đủ về ảnh hưởng trực tiếp của glycyrrhizin đối với khả năng lái xe và vận hành máy.
Không lái xe hoặc vận hành máy nếu xuất hiện đau đầu, nhìn mờ, chóng mặt, yếu cơ, đánh trống ngực hoặc phản ứng bất thường sau khi dùng sản phẩm.
Tương tác thuốc của Glycyrrhizin
Các tương tác quan trọng gồm:
- Thuốc lợi tiểu quai như furosemide và thuốc lợi tiểu thiazide: làm tăng nguy cơ mất kali, yếu cơ và rối loạn nhịp.
- Corticosteroid: có thể làm tăng giữ natri, mất kali và các tác dụng giống mineralocorticoid.
- Glycosid tim như digoxin: hạ kali có thể làm tăng độc tính và rối loạn nhịp.
- Thuốc nhuận tràng kích thích: có thể làm mất kali nặng hơn.
- Thuốc hạ huyết áp: cam thảo có thể đối kháng hiệu quả hạ huyết áp.
- Moxifloxacin và thuốc kéo dài QT: hạ kali do glycyrrhizin có thể làm tăng nguy cơ xoắn đỉnh.
- Các thuốc hoặc sản phẩm khác chứa cam thảo: làm tăng tổng liều glycyrrhizin.
- Thuốc gây hạ kali khác như amphotericin B hoặc một số thuốc nội tiết: cần được bác sĩ đánh giá nguy cơ cộng hợp. 1
Không tự ngừng thuốc tim mạch hoặc thuốc lợi tiểu; cần trao đổi với bác sĩ trước khi dùng sản phẩm cam thảo.
Thắc mắc về hoạt chất Glycyrrhizin
Có. Glycyrrhizin, glycyrrhizic acid và glycyrrhizinic acid thường được dùng để chỉ cùng hợp chất saponin chính của rễ cam thảo. Tuy nhiên, glycyrrhizinate là dạng muối của acid này, còn glycyrrhetinic acid hoặc enoxolone là chất aglycon và chất chuyển hóa khác về cấu trúc. 3
Sau khi uống, glycyrrhizin được chuyển thành glycyrrhetinic acid. Chất này ức chế enzym 11β-hydroxysteroid dehydrogenase type 2 tại thận, khiến cortisol kích hoạt thụ thể mineralocorticoid. Hậu quả là cơ thể giữ natri và nước, đồng thời tăng thải kali, dẫn đến tăng huyết áp, phù và hạ kali máu.
Không thể bảo đảm an toàn cho mọi người. JECFA nhận định mức 100 mg/ngày ít có khả năng gây tác dụng bất lợi ở đa số người lớn, nhưng không thiết lập mức dung nạp hằng ngày chính thức. Người nhạy cảm, người ăn nhiều muối, tăng huyết áp, bệnh tim hoặc bệnh thận có thể bị ảnh hưởng ở mức thấp hơn. 4
Mức 100 mg/ngày không phải liều điều trị và không nên dùng làm mục tiêu bổ sung.
Một số thuốc tiêm phối hợp chứa glycyrrhizin được phê duyệt tại Nhật Bản để cải thiện bất thường chức năng gan trong bệnh gan mạn. Tuy nhiên, chỉ định này áp dụng cho chế phẩm kê đơn cụ thể, không áp dụng cho trà cam thảo hoặc thực phẩm bổ sung.
NCCIH nhận định bằng chứng chưa đủ để xác định glycyrrhizin có hiệu quả điều trị viêm gan C. Glycyrrhizin không thay thế thuốc kháng virus hoặc phác đồ điều trị bệnh gan.
Người tăng huyết áp, hạ kali, suy tim, rối loạn nhịp, bệnh thận, bệnh gan hoặc phù không nên tự dùng. Cũng cần tránh hoặc hỏi bác sĩ khi đang dùng thuốc lợi tiểu, corticosteroid, digoxin, thuốc nhuận tràng kích thích hoặc thuốc kéo dài QT.
Phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú, trẻ em và người cao tuổi cần được đánh giá riêng trước khi sử dụng. 1

