Bupropion

Bupropion là thuốc chống trầm cảm thuộc nhóm aminoketone, tác động chủ yếu lên hệ norepinephrine và dopamine. Tùy dạng bào chế, sản phẩm và quốc gia, thuốc có thể được phê duyệt để điều trị rối loạn trầm cảm nặng, dự phòng các đợt trầm cảm theo mùa hoặc hỗ trợ cai thuốc lá kết hợp với tư vấn hành vi. Đây là thuốc kê đơn và có nguy cơ gây co giật phụ thuộc liều, đặc biệt ở người có bệnh động kinh, rối loạn ăn uống hoặc đang ngừng rượu hay thuốc an thần đột ngột. Bupropion cũng có thể làm tăng huyết áp, gây mất ngủ và tương tác với nhiều thuốc chuyển hóa qua CYP2B6 hoặc CYP2D6. Người bệnh không nên tự mua, tự tăng giảm liều, nghiền viên giải phóng kéo dài hoặc ngừng thuốc khi chưa trao đổi với bác sĩ. Nội dung dưới đây chỉ cung cấp thông tin tham khảo và không thay thế việc khám, chẩn đoán hoặc kê đơn của chuyên gia y tế.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Bupropion là gì? Thuốc chống trầm cảm không điển hình thuộc nhóm aminoketone.
  • Nhóm ATC: N06AX12 – thuốc chống trầm cảm khác.
  • Cơ chế chính: Ức chế tương đối yếu sự tái hấp thu norepinephrine và dopamine; không ức chế monoamine oxidase và ít tác động trực tiếp lên tái hấp thu serotonin.
  • Chỉ định được phê duyệt: Tùy sản phẩm và quốc gia: rối loạn trầm cảm nặng, dự phòng trầm cảm theo mùa, hỗ trợ cai thuốc lá.
  • Đường dùng: Đường uống.
  • Cảnh báo nổi bật: Nguy cơ co giật phụ thuộc liều, ý nghĩ hoặc hành vi tự sát ở người trẻ, tăng huyết áp, hưng cảm và phản ứng thần kinh–tâm thần.
  • Không tự sử dụng khi: Có tiền sử co giật, chán ăn tâm thần hoặc cuồng ăn, đang ngừng rượu hay thuốc an thần đột ngột hoặc đang dùng MAOI.
  • Lưu ý dạng SR/XL: Phải nuốt nguyên viên; không nghiền, nhai hoặc bẻ nếu hướng dẫn sản phẩm không cho phép.

Hoạt chất Bupropion là gì?

Bupropion là một thuốc chống trầm cảm aminoketone không điển hình. Thuốc tác động chủ yếu lên dẫn truyền norepinephrine và dopamine, khác với các thuốc chống trầm cảm chủ yếu tác động lên serotonin.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Bupropion

CAS 34911-55-2 Công thức C13H18ClNO

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Bupropion

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Bupropion

Tên IUPAC

2-(tert-butylamino)-1-(3-chlorophenyl)propan-1-one

Tên hóa học khác

(+-)-1-(3-Chlorophenyl)-2-((1,1-dimethylethyl)amino)-1-propanone

Tên khác / tên đồng nghĩa

Amfebutamone: tên gọi cũ được ghi nhận trong một số tài liệu.
Bupropion hydrochloride: muối hydrochloride được sử dụng phổ biến trong các chế phẩm.
Bupropion hydrobromide: muối hydrobromide có trong một số chế phẩm tại một số thị trường.

Tên muối, hàm lượng và khả năng quy đổi không được tự suy diễn để thay thế lẫn nhau.

Tên Latinh / tên dược điển

Bupropionum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

34911-55-2

UNII

01ZG3TPX31

PubChem CID

444

RxNorm CUI

42347

Công thức phân tử

C13H18ClNO

Dược động học của Bupropion

Bupropion được hấp thu qua đường uống, phân bố rộng, chuyển hóa mạnh thành nhiều chất chuyển hóa còn hoạt tính và được thải trừ chủ yếu qua nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa. Nồng độ trạng thái ổn định thường đạt sau khoảng 5–8 ngày, tùy dạng bào chế và nguồn nhãn.

Giai đoạn I: Hấp thu

Bupropion được hấp thu sau khi uống:

  • Với dạng XL, thời gian trung vị đạt nồng độ đỉnh của bupropion khoảng 5 giờ.
  • Với một chế phẩm SR 150 mg, SmPC ghi nhận nồng độ đỉnh sau khoảng 2,5–3 giờ.
  • Ảnh hưởng của thức ăn khác nhau giữa chế phẩm và nhãn: nhãn XL được tham khảo không ghi nhận thay đổi đáng kể Cmax hoặc AUC, trong khi dữ liệu của một chế phẩm SR cho thấy bữa ăn nhiều chất béo có thể làm tăng phơi nhiễm.

Cần tuân theo hướng dẫn của đúng sản phẩm đang được kê đơn.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của bupropion chưa được xác định chắc chắn. Dữ liệu bài tiết cho thấy ít nhất khoảng 87% liều uống được hấp thu. Mức độ phơi nhiễm có thể thay đổi theo dạng bào chế và điều kiện dùng cùng thức ăn.

Giai đoạn II: Phân bố

Bupropion phân bố rộng, với thể tích phân bố biểu kiến khoảng 2.000 lít trong SmPC của Zyban. Tỷ lệ gắn protein huyết tương của bupropion khoảng 84%; hydroxybupropion có mức gắn tương tự hoặc khoảng 77% tùy nguồn, còn threohydrobupropion gắn protein thấp hơn.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Bupropion được chuyển hóa mạnh, chủ yếu tại gan:

  • CYP2B6 tham gia chủ yếu vào việc tạo hydroxybupropion.
  • Threohydrobupropion và erythrohydrobupropion được tạo thành qua phản ứng khử nhóm carbonyl.
  • Cả ba chất chuyển hóa trên đều còn hoạt tính dược lý.
  • Bupropion và các chất chuyển hóa có thể ức chế CYP2D6, làm tăng nồng độ của một số thuốc dùng đồng thời.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau một liều bupropion đánh dấu phóng xạ, khoảng 87% hoạt tính phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu và khoảng 10% trong phân. Chỉ khoảng 0,5% liều được bài tiết dưới dạng bupropion không đổi, phù hợp với đặc điểm chuyển hóa mạnh của thuốc.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trung bình tham khảo:

  • Bupropion: khoảng 20–21 giờ.
  • Hydroxybupropion: khoảng 20 giờ.
  • Erythrohydrobupropion: khoảng 33 giờ.
  • Threohydrobupropion: khoảng 37 giờ.

Sự tích lũy của các chất chuyển hóa có thể có ý nghĩa ở người suy gan hoặc suy thận.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải biểu kiến trung bình sau khi uống bupropion hydrochloride được ghi nhận khoảng 200 lít/giờ trong SmPC của Zyban. Thông số có thể khác theo quần thể, dạng bào chế và chức năng gan, thận.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:

  • Suy gan, đặc biệt xơ gan nặng.
  • Suy thận, do các chất chuyển hóa được thải qua thận và có thể tích lũy.
  • Tuổi cao và suy giảm chức năng thận đi kèm.
  • Thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP2B6.
  • Dạng bào chế IR, SR hoặc XL.
  • Thức ăn, tùy từng chế phẩm.
  • Suy tim hoặc các tình trạng làm thay đổi khả năng chuyển hóa.

Hút thuốc lá không tạo ra khác biệt có ý nghĩa rõ ràng về một số thông số dược động học sau liều đơn trong nghiên cứu được ghi trên nhãn.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Bupropion

  • Thuốc chống trầm cảm khác theo hệ thống ATC.
  • Thuốc chống trầm cảm aminoketone.
  • Chất ức chế tái hấp thu norepinephrine–dopamine ở mức tương đối yếu.
  • Hoạt chất hỗ trợ cai thuốc lá trong các chế phẩm và chỉ định được phê duyệt tương ứng.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế điều trị đầy đủ của bupropion chưa được xác định hoàn toàn. Thuốc được cho là phát huy tác dụng thông qua cơ chế noradrenergic và dopaminergic. Bupropion ức chế tương đối yếu sự tái hấp thu norepinephrine và dopamine, không ức chế monoamine oxidase và không ức chế đáng kể sự tái hấp thu serotonin theo nhãn thuốc. Cơ chế chính xác trong hỗ trợ cai thuốc lá vẫn chưa được xác định chắc chắn.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Bupropion và các chất chuyển hóa có hoạt tính, đặc biệt hydroxybupropion, cùng đóng góp vào tác dụng dược lý. Nồng độ của một số chất chuyển hóa ở trạng thái ổn định có thể cao hơn bupropion mẹ và thời gian bán thải kéo dài hơn. Nguy cơ co giật có liên quan đến liều và tăng rõ khi vượt giới hạn liều khuyến cáo.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Bupropion

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Bupropion

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Bupropion

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Desipramine

Bupropion và các chất chuyển hóa ức chế CYP2D6, làm tăng mạnh và kéo dài phơi nhiễm desipramine.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Tương tác dược động học do ức chế CYP2D6; hiệu ứng có thể tồn tại ít nhất 7 ngày sau liều bupropion cuối.

Ảnh hưởng:

Nhãn bupropion ghi nhận Cmax desipramine tăng khoảng 2 lần, AUC tăng khoảng 5 lần và thời gian bán thải tăng khoảng 2 lần.

Khuyến nghị:

adjust_dose

Xử trí:

Giảm liều desipramine hoặc dùng lựa chọn khác; theo dõi độc tính và lưu ý tương tác còn kéo dài sau khi ngừng bupropion.

Theo dõi nồng độ desipramine, ECG/QRS/QTc, nhịp tim, huyết áp, co giật, an thần và tác dụng kháng cholinergic.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Bupropion Hydrochloride tablets | Clinical Pharmacology/Drug Interactions—CYP2D6; desipramine study | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=744f7394-aac9-4864-9436-e5b0b35a6148 | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Thắc mắc về hoạt chất Bupropion

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *