Linezolid

Linezolid là kháng sinh tổng hợp thuộc nhóm oxazolidinone, có tác dụng chủ yếu trên vi khuẩn Gram dương. Thuốc gắn vào RNA 23S của tiểu đơn vị ribosome 50S, ngăn hình thành phức hợp khởi đầu 70S và ức chế quá trình tổng hợp protein của vi khuẩn. Linezolid được chỉ định cho một số trường hợp viêm phổi, nhiễm khuẩn da – mô mềm và nhiễm Enterococcus faecium kháng vancomycin do chủng vi khuẩn nhạy cảm.

Linezolid không điều trị được nhiễm khuẩn Gram âm và không nên dùng cho cảm lạnh, cúm hoặc bệnh do virus. Thuốc có sinh khả dụng đường uống gần 100%, nên có thể chuyển từ đường truyền sang đường uống mà thường không cần thay đổi liều. Tuy nhiên, Linezolid có thể gây ức chế tủy xương, bệnh thần kinh ngoại biên hoặc thị giác, nhiễm toan lactic và hội chứng serotonin khi tương tác với một số thuốc. Người bệnh không được tự mua hoặc tự sử dụng kháng sinh này.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Kháng sinh oxazolidinone, mã ATC J01XX08.
  • Phổ tác dụng chính: Một số vi khuẩn Gram dương, gồm MRSA và Enterococcus faecium kháng vancomycin khi chủng gây bệnh nhạy cảm.
  • Liều người lớn thường gặp theo nhãn: 600 mg đường uống hoặc truyền tĩnh mạch mỗi 12 giờ cho phần lớn chỉ định được phê duyệt.
  • Sinh khả dụng đường uống: Khoảng 100%; thường không phải chỉnh liều khi chuyển từ truyền tĩnh mạch sang uống.
  • Nguy cơ nổi bật: Giảm tiểu cầu và các dạng ức chế tủy, bệnh thần kinh thị giác hoặc ngoại biên, hội chứng serotonin, nhiễm toan lactic, tiêu cơ vân và tiêu chảy do C. difficile.
  • Tương tác đặc trưng: Thuốc ức chế MAO, thuốc tăng serotonin, thuốc cường giao cảm, thuốc vận mạch và thực phẩm chứa nhiều tyramine.
  • Quản lý kháng sinh: Linezolid thuộc nhóm Reserve trong hệ thống AWaRe của WHO và cần được ưu tiên quản lý sử dụng kháng sinh chặt chẽ.

Hoạt chất Linezolid là gì?

Linezolid là kháng sinh tổng hợp thuộc nhóm oxazolidinone, chủ yếu được sử dụng để điều trị một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn Gram dương nhạy cảm, bao gồm một số chủng đa kháng như MRSA và Enterococcus faecium kháng vancomycin.

Thuốc không có chỉ định điều trị nhiễm khuẩn Gram âm và không có tác dụng đối với virus.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Linezolid

CAS 165800-03-3

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Linezolid

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Linezolid

Tên IUPAC

N-[[(5S)-3-(3-fluoro-4-morpholin-4-ylphenyl)-2-oxo-1,3-oxazolidin-5-yl]methyl]acetamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tên chung quốc tế: Linezolid.

Zyvox là tên biệt dược, không phải tên khác của hoạt chất.

Tên viết tắt

LZD

Tên Latinh / tên dược điển

Linezolidum

Tên USAN

linezolid

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

165800-03-3

UNII

ISQ9I6J12J

PubChem CID

441401

RxNorm CUI

190376

Dược động học của Linezolid

Linezolid được hấp thu gần như hoàn toàn qua đường uống, đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 1–2 giờ và có sinh khả dụng tuyệt đối gần 100%. Thuốc phân bố vào các mô được tưới máu tốt, gắn protein huyết tương khoảng 31% và có thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 40–50 lít.

Linezolid được chuyển hóa chủ yếu bằng quá trình oxy hóa vòng morpholine thành hai chất chuyển hóa acid carboxylic không có hoạt tính. Thuốc và các chất chuyển hóa được thải chủ yếu qua nước tiểu; thời gian bán thải trung bình ở người lớn khoảng 4,3–5,4 giờ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Linezolid được hấp thu nhanh và rộng qua đường uống. Nồng độ tối đa trong huyết tương thường đạt sau khoảng 1–2 giờ.

Bữa ăn nhiều chất béo có thể làm chậm thời gian đạt nồng độ đỉnh và giảm nồng độ đỉnh khoảng 17%, nhưng không làm thay đổi đáng kể tổng mức phơi nhiễm. Thuốc có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối đường uống khoảng 100%. Vì vậy, khi chuyển từ truyền tĩnh mạch sang đường uống, nhãn thuốc không yêu cầu điều chỉnh liều chỉ vì thay đổi đường dùng.

Giai đoạn II: Phân bố

Linezolid phân bố dễ dàng vào các mô được tưới máu tốt. Tỷ lệ gắn protein huyết tương khoảng 31% và không phụ thuộc nồng độ. Thể tích phân bố trung bình ở trạng thái ổn định khoảng 40–50 lít ở người trưởng thành khỏe mạnh.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Linezolid được chuyển hóa chủ yếu bằng quá trình oxy hóa vòng morpholine để tạo thành hai chất chuyển hóa không hoạt tính:

  • Chất chuyển hóa aminoethoxyacetic acid, còn gọi là chất chuyển hóa A.
  • Chất chuyển hóa hydroxyethyl glycine, còn gọi là chất chuyển hóa B.

Linezolid không được chuyển hóa đáng kể qua các enzym cytochrome P450 có ý nghĩa lâm sàng và không ức chế các isoenzym CYP chính.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Ở trạng thái ổn định:

  • Khoảng 30% liều được tìm thấy trong nước tiểu dưới dạng Linezolid không đổi.
  • Khoảng 40% được thải qua nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa B.
  • Khoảng 10% được thải qua nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa A.
  • Chỉ một lượng rất nhỏ Linezolid không đổi được phát hiện trong phân; khoảng 6% và 3% liều xuất hiện trong phân lần lượt dưới dạng chất chuyển hóa B và A.
Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải biểu kiến trung bình ở người trưởng thành khoảng 4,3–5,4 giờ, tùy liều và trạng thái dùng thuốc.

Trẻ nhỏ thường có độ thanh thải theo cân nặng cao hơn và thời gian bán thải ngắn hơn người lớn; trẻ sơ sinh non tháng trong tuần đầu có thể thải trừ chậm hơn.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân trung bình ở người lớn thay đổi theo liều và đường dùng, khoảng 80–146 mL/phút trong các nghiên cứu dược động học được ghi trên nhãn. Độ thanh thải qua thận của Linezolid khoảng 40 mL/phút, gợi ý có tái hấp thu tại ống thận.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:

  • Tuổi: trẻ em, đặc biệt từ một tuần tuổi đến 11 tuổi, thường có độ thanh thải theo cân nặng cao hơn người lớn.
  • Suy thận: dược động học của Linezolid không thay đổi đáng kể, nhưng hai chất chuyển hóa chính tích lũy khi chức năng thận giảm.
  • Thẩm tách máu: loại bỏ khoảng 30% liều trong một phiên thẩm tách kéo dài ba giờ; nên dùng thuốc sau thẩm tách.
  • Suy gan nhẹ hoặc trung bình: không làm thay đổi đáng kể dược động học; suy gan nặng chưa được đánh giá đầy đủ.
  • Rifampicin: làm giảm nồng độ đỉnh trung bình khoảng 21% và AUC khoảng 32%; ý nghĩa lâm sàng chưa được xác định đầy đủ.
  • Giới tính và tuổi cao: không tạo khác biệt đủ lớn để tự động yêu cầu chỉnh liều.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Linezolid

Linezolid thuộc nhóm oxazolidinone, một nhóm kháng sinh có vị trí gắn và cơ chế ức chế tổng hợp protein khác với macrolide, lincosamide, aminoglycoside và tetracycline.

Theo dữ liệu vi sinh học trên nhãn:

  • Linezolid chủ yếu kìm khuẩn đối với enterococci và staphylococci.
  • Thuốc có tác dụng diệt khuẩn đối với phần lớn chủng streptococci được nghiên cứu.
  • Hoạt tính lâm sàng đã được xác lập đối với những chủng Gram dương cụ thể trong từng chỉ định.
  • Linezolid không được sử dụng đơn độc khi có nhiễm khuẩn Gram âm đã xác định hoặc nghi ngờ.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Linezolid gắn vào RNA ribosome 23S thuộc tiểu đơn vị 50S của vi khuẩn, ngăn hình thành phức hợp khởi đầu 70S có chức năng. Quá trình khởi đầu dịch mã bị gián đoạn, từ đó ức chế tổng hợp protein cần thiết cho sự phát triển và sinh sản của vi khuẩn.

Kháng Linezolid có thể liên quan đến đột biến điểm trên gen mã hóa RNA 23S hoặc các cơ chế kháng mắc phải khác. Kháng thuốc đã được báo cáo trong thực hành đối với Enterococcus faecium kháng vancomycin và Staphylococcus aureus kháng methicillin.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Thông số dược lực học liên quan chặt với hiệu quả Linezolid là khoảng thời gian nồng độ thuốc duy trì cao hơn nồng độ ức chế tối thiểu của vi khuẩn và tỷ lệ AUC so với MIC.

Linezolid là chất ức chế monoamine oxidase không chọn lọc, có hồi phục. Đặc tính này không phải cơ chế kháng khuẩn chính nhưng giải thích nguy cơ tương tác với thuốc tăng serotonin, thuốc adrenergic và thực phẩm chứa nhiều tyramine.

Trong nghiên cứu QT, liều Linezolid 600 mg và 1.200 mg truyền tĩnh mạch không gây ảnh hưởng đáng kể đến khoảng QTc ở người khỏe mạnh.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Linezolid

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Linezolid

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Linezolid

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Desipramine

Khởi trị desipramine ở người đang dùng linezolid bị chống chỉ định vì linezolid có hoạt tính ức chế MAO và làm tăng nguy cơ hội chứng serotonin.

Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Tương tác dược lực học: linezolid ức chế monoamine oxidase, làm giảm chuyển hóa serotonin trong khi desipramine làm tăng dẫn truyền monoamine.

Ảnh hưởng:

Nguy cơ hội chứng serotonin với thay đổi ý thức, rối loạn thần kinh tự chủ, tăng thân nhiệt, rung giật cơ, tăng phản xạ và co giật.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Tránh phối hợp. Nếu linezolid là bắt buộc, ngừng desipramine trước khi bắt đầu và quản lý theo hướng dẫn chuyên khoa.

Theo dõi sát trạng thái tâm thần, nhiệt độ, huyết áp, nhịp tim, clonus/tăng phản xạ và triệu chứng tiêu hóa.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Contraindications; Warnings—Serotonin Syndrome; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Thắc mắc về hoạt chất Linezolid

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *