Linezolid là kháng sinh tổng hợp thuộc nhóm oxazolidinone, có tác dụng chủ yếu trên vi khuẩn Gram dương. Thuốc gắn vào RNA 23S của tiểu đơn vị ribosome 50S, ngăn hình thành phức hợp khởi đầu 70S và ức chế quá trình tổng hợp protein của vi khuẩn. Linezolid được chỉ định cho một số trường hợp viêm phổi, nhiễm khuẩn da – mô mềm và nhiễm Enterococcus faecium kháng vancomycin do chủng vi khuẩn nhạy cảm.
Linezolid không điều trị được nhiễm khuẩn Gram âm và không nên dùng cho cảm lạnh, cúm hoặc bệnh do virus. Thuốc có sinh khả dụng đường uống gần 100%, nên có thể chuyển từ đường truyền sang đường uống mà thường không cần thay đổi liều. Tuy nhiên, Linezolid có thể gây ức chế tủy xương, bệnh thần kinh ngoại biên hoặc thị giác, nhiễm toan lactic và hội chứng serotonin khi tương tác với một số thuốc. Người bệnh không được tự mua hoặc tự sử dụng kháng sinh này.
Nội dung chính
- Nhóm thuốc: Kháng sinh oxazolidinone, mã ATC J01XX08.
- Phổ tác dụng chính: Một số vi khuẩn Gram dương, gồm MRSA và Enterococcus faecium kháng vancomycin khi chủng gây bệnh nhạy cảm.
- Liều người lớn thường gặp theo nhãn: 600 mg đường uống hoặc truyền tĩnh mạch mỗi 12 giờ cho phần lớn chỉ định được phê duyệt.
- Sinh khả dụng đường uống: Khoảng 100%; thường không phải chỉnh liều khi chuyển từ truyền tĩnh mạch sang uống.
- Nguy cơ nổi bật: Giảm tiểu cầu và các dạng ức chế tủy, bệnh thần kinh thị giác hoặc ngoại biên, hội chứng serotonin, nhiễm toan lactic, tiêu cơ vân và tiêu chảy do C. difficile.
- Tương tác đặc trưng: Thuốc ức chế MAO, thuốc tăng serotonin, thuốc cường giao cảm, thuốc vận mạch và thực phẩm chứa nhiều tyramine.
- Quản lý kháng sinh: Linezolid thuộc nhóm Reserve trong hệ thống AWaRe của WHO và cần được ưu tiên quản lý sử dụng kháng sinh chặt chẽ.
Hoạt chất Linezolid là gì?
Linezolid là kháng sinh tổng hợp thuộc nhóm oxazolidinone, chủ yếu được sử dụng để điều trị một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn Gram dương nhạy cảm, bao gồm một số chủng đa kháng như MRSA và Enterococcus faecium kháng vancomycin.
Thuốc không có chỉ định điều trị nhiễm khuẩn Gram âm và không có tác dụng đối với virus.
Linezolid
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Linezolid |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Linezolid |
| Tên IUPAC | N-[[(5S)-3-(3-fluoro-4-morpholin-4-ylphenyl)-2-oxo-1,3-oxazolidin-5-yl]methyl]acetamide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Tên chung quốc tế: Linezolid. Zyvox là tên biệt dược, không phải tên khác của hoạt chất. |
| Tên viết tắt | LZD |
| Tên Latinh / tên dược điển | Linezolidum |
| Tên USAN | linezolid |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 165800-03-3 |
|---|---|
| UNII | ISQ9I6J12J |
| PubChem CID | 441401 |
| RxNorm CUI | 190376 |
Dược động học của Linezolid
Linezolid được hấp thu gần như hoàn toàn qua đường uống, đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 1–2 giờ và có sinh khả dụng tuyệt đối gần 100%. Thuốc phân bố vào các mô được tưới máu tốt, gắn protein huyết tương khoảng 31% và có thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 40–50 lít.
Linezolid được chuyển hóa chủ yếu bằng quá trình oxy hóa vòng morpholine thành hai chất chuyển hóa acid carboxylic không có hoạt tính. Thuốc và các chất chuyển hóa được thải chủ yếu qua nước tiểu; thời gian bán thải trung bình ở người lớn khoảng 4,3–5,4 giờ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Linezolid được hấp thu nhanh và rộng qua đường uống. Nồng độ tối đa trong huyết tương thường đạt sau khoảng 1–2 giờ.
Bữa ăn nhiều chất béo có thể làm chậm thời gian đạt nồng độ đỉnh và giảm nồng độ đỉnh khoảng 17%, nhưng không làm thay đổi đáng kể tổng mức phơi nhiễm. Thuốc có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối đường uống khoảng 100%. Vì vậy, khi chuyển từ truyền tĩnh mạch sang đường uống, nhãn thuốc không yêu cầu điều chỉnh liều chỉ vì thay đổi đường dùng. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Linezolid phân bố dễ dàng vào các mô được tưới máu tốt. Tỷ lệ gắn protein huyết tương khoảng 31% và không phụ thuộc nồng độ. Thể tích phân bố trung bình ở trạng thái ổn định khoảng 40–50 lít ở người trưởng thành khỏe mạnh.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Linezolid được chuyển hóa chủ yếu bằng quá trình oxy hóa vòng morpholine để tạo thành hai chất chuyển hóa không hoạt tính:
- Chất chuyển hóa aminoethoxyacetic acid, còn gọi là chất chuyển hóa A.
- Chất chuyển hóa hydroxyethyl glycine, còn gọi là chất chuyển hóa B.
Linezolid không được chuyển hóa đáng kể qua các enzym cytochrome P450 có ý nghĩa lâm sàng và không ức chế các isoenzym CYP chính.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Ở trạng thái ổn định:
- Khoảng 30% liều được tìm thấy trong nước tiểu dưới dạng Linezolid không đổi.
- Khoảng 40% được thải qua nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa B.
- Khoảng 10% được thải qua nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa A.
- Chỉ một lượng rất nhỏ Linezolid không đổi được phát hiện trong phân; khoảng 6% và 3% liều xuất hiện trong phân lần lượt dưới dạng chất chuyển hóa B và A.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải biểu kiến trung bình ở người trưởng thành khoảng 4,3–5,4 giờ, tùy liều và trạng thái dùng thuốc. Trẻ nhỏ thường có độ thanh thải theo cân nặng cao hơn và thời gian bán thải ngắn hơn người lớn; trẻ sơ sinh non tháng trong tuần đầu có thể thải trừ chậm hơn. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải toàn thân trung bình ở người lớn thay đổi theo liều và đường dùng, khoảng 80–146 mL/phút trong các nghiên cứu dược động học được ghi trên nhãn. Độ thanh thải qua thận của Linezolid khoảng 40 mL/phút, gợi ý có tái hấp thu tại ống thận. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:
- Tuổi: trẻ em, đặc biệt từ một tuần tuổi đến 11 tuổi, thường có độ thanh thải theo cân nặng cao hơn người lớn.
- Suy thận: dược động học của Linezolid không thay đổi đáng kể, nhưng hai chất chuyển hóa chính tích lũy khi chức năng thận giảm.
- Thẩm tách máu: loại bỏ khoảng 30% liều trong một phiên thẩm tách kéo dài ba giờ; nên dùng thuốc sau thẩm tách.
- Suy gan nhẹ hoặc trung bình: không làm thay đổi đáng kể dược động học; suy gan nặng chưa được đánh giá đầy đủ.
- Rifampicin: làm giảm nồng độ đỉnh trung bình khoảng 21% và AUC khoảng 32%; ý nghĩa lâm sàng chưa được xác định đầy đủ.
- Giới tính và tuổi cao: không tạo khác biệt đủ lớn để tự động yêu cầu chỉnh liều.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Linezolid
Linezolid thuộc nhóm oxazolidinone, một nhóm kháng sinh có vị trí gắn và cơ chế ức chế tổng hợp protein khác với macrolide, lincosamide, aminoglycoside và tetracycline.
Theo dữ liệu vi sinh học trên nhãn:
- Linezolid chủ yếu kìm khuẩn đối với enterococci và staphylococci.
- Thuốc có tác dụng diệt khuẩn đối với phần lớn chủng streptococci được nghiên cứu.
- Hoạt tính lâm sàng đã được xác lập đối với những chủng Gram dương cụ thể trong từng chỉ định.
- Linezolid không được sử dụng đơn độc khi có nhiễm khuẩn Gram âm đã xác định hoặc nghi ngờ.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Linezolid gắn vào RNA ribosome 23S thuộc tiểu đơn vị 50S của vi khuẩn, ngăn hình thành phức hợp khởi đầu 70S có chức năng. Quá trình khởi đầu dịch mã bị gián đoạn, từ đó ức chế tổng hợp protein cần thiết cho sự phát triển và sinh sản của vi khuẩn.
Kháng Linezolid có thể liên quan đến đột biến điểm trên gen mã hóa RNA 23S hoặc các cơ chế kháng mắc phải khác. Kháng thuốc đã được báo cáo trong thực hành đối với Enterococcus faecium kháng vancomycin và Staphylococcus aureus kháng methicillin.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Thông số dược lực học liên quan chặt với hiệu quả Linezolid là khoảng thời gian nồng độ thuốc duy trì cao hơn nồng độ ức chế tối thiểu của vi khuẩn và tỷ lệ AUC so với MIC.
Linezolid là chất ức chế monoamine oxidase không chọn lọc, có hồi phục. Đặc tính này không phải cơ chế kháng khuẩn chính nhưng giải thích nguy cơ tương tác với thuốc tăng serotonin, thuốc adrenergic và thực phẩm chứa nhiều tyramine.
Trong nghiên cứu QT, liều Linezolid 600 mg và 1.200 mg truyền tĩnh mạch không gây ảnh hưởng đáng kể đến khoảng QTc ở người khỏe mạnh.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Linezolid
Theo nhãn Hoa Kỳ, Linezolid được chỉ định điều trị các nhiễm khuẩn do chủng Gram dương nhạy cảm sau:
- Viêm phổi bệnh viện do Staphylococcus aureus, bao gồm chủng nhạy và kháng methicillin, hoặc Streptococcus pneumoniae.
- Viêm phổi mắc phải tại cộng đồng do Streptococcus pneumoniae, kể cả trường hợp kèm nhiễm khuẩn huyết, hoặc Staphylococcus aureus nhạy methicillin.
- Nhiễm khuẩn da và cấu trúc da phức tạp, bao gồm nhiễm khuẩn bàn chân do đái tháo đường không kèm viêm xương, do các chủng được chỉ định.
- Nhiễm khuẩn da và cấu trúc da không phức tạp do Staphylococcus aureus nhạy methicillin hoặc Streptococcus pyogenes.
- Nhiễm Enterococcus faecium kháng vancomycin, bao gồm trường hợp kèm nhiễm khuẩn huyết.
Nhãn tại Anh tập trung vào viêm phổi mắc phải tại cộng đồng, viêm phổi bệnh viện và nhiễm khuẩn da – mô mềm phức tạp ở người lớn. Phạm vi chỉ định có thể khác giữa quốc gia và sản phẩm.
Linezolid không được chỉ định cho nhiễm khuẩn Gram âm. Khi nghi ngờ hoặc xác định đồng nhiễm Gram âm, phải sử dụng thêm liệu pháp có hoạt tính phù hợp.
Linezolid là thành phần trong các phác đồ điều trị lao đa kháng hoặc kháng rifampicin theo hướng dẫn WHO năm 2025, bao gồm BPaLM, BPaL và một số phác đồ toàn uống khác.
Trong phác đồ BPaLM hoặc BPaL dành cho người đủ điều kiện, WHO mô tả Linezolid 600 mg uống một lần mỗi ngày. Việc giảm liều, tạm ngừng hoặc ngừng hẳn có thể cần thiết khi xuất hiện ức chế tủy, bệnh thần kinh ngoại biên hoặc viêm thần kinh thị giác.
Đây là khuyến nghị điều trị lao chuyên biệt theo chương trình, không phải chỉ định thông thường để người bệnh tự áp dụng và không đồng nhất với các chỉ định nhiễm khuẩn Gram dương trên nhãn FDA.
Các ứng dụng ngoài chỉ định khác.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn Hoa Kỳ và không được tự áp dụng.
Người lớn và thanh thiếu niên từ 12 tuổi:
- Viêm phổi bệnh viện, viêm phổi mắc phải tại cộng đồng và nhiễm khuẩn da – cấu trúc da phức tạp: 600 mg đường uống hoặc truyền tĩnh mạch mỗi 12 giờ, thường trong 10–14 ngày.
- Nhiễm Enterococcus faecium kháng vancomycin: 600 mg đường uống hoặc truyền tĩnh mạch mỗi 12 giờ, thường trong 14–28 ngày.
- Nhiễm khuẩn da – cấu trúc da không phức tạp: người lớn 400 mg đường uống mỗi 12 giờ; thanh thiếu niên 600 mg mỗi 12 giờ, trong 10–14 ngày.
Trẻ từ khi sinh đến 11 tuổi:
- Phần lớn các chỉ định: 10 mg/kg đường uống hoặc truyền tĩnh mạch mỗi 8 giờ.
- Nhiễm khuẩn da không phức tạp: trẻ dưới 5 tuổi dùng 10 mg/kg đường uống mỗi 8 giờ; trẻ 5–11 tuổi dùng 10 mg/kg mỗi 12 giờ.
- Trẻ sinh non dưới 34 tuần tuổi thai và dưới 7 ngày tuổi thường bắt đầu với 10 mg/kg mỗi 12 giờ; có thể chuyển sang mỗi 8 giờ nếu đáp ứng chưa đạt theo đánh giá chuyên môn.
An toàn và hiệu quả của điều trị quá 28 ngày chưa được đánh giá trong thử nghiệm có đối chứng đối với các chỉ định thông thường. Điều trị kéo dài trong lao kháng thuốc là trường hợp chuyên biệt, cần phác đồ và theo dõi độc tính riêng.
Đường uống:
- Có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn.
- Uống đúng giờ theo đơn và hoàn thành thời gian điều trị được chỉ định.
- Không tự bỏ liều, tăng liều, giảm liều hoặc dùng lại thuốc thừa từ đợt điều trị trước.
Đường tĩnh mạch:
- Dung dịch phải được truyền trong khoảng 30–120 phút.
- Không tiêm tĩnh mạch nhanh hoặc tiêm bolus.
- Có thể chuyển từ đường truyền sang đường uống mà không cần chỉnh liều chỉ vì thay đổi đường dùng.
Trong thời gian dùng thuốc, cần tránh ăn hoặc uống quá nhiều thực phẩm giàu tyramine như phô mai ủ lâu, chiết xuất men, sản phẩm đậu nành lên men và đồ uống lên men không chưng cất.
Các nội dung theo dõi có thể gồm:
- Công thức máu toàn bộ, bao gồm hemoglobin, bạch cầu và tiểu cầu, ít nhất mỗi tuần.
- Theo dõi sát hơn nếu điều trị trên hai tuần, có suy thận nặng, suy gan trung bình hoặc nặng, giảm tế bào máu từ trước hoặc dùng thuốc ức chế tủy.
- Thị lực, khả năng phân biệt màu, thị trường và triệu chứng nhìn mờ; khám mắt ngay khi có bất thường.
- Theo dõi chức năng thị giác định kỳ khi điều trị kéo dài từ ba tháng.
- Dấu hiệu bệnh thần kinh ngoại biên như tê, châm chích, bỏng rát hoặc yếu chi.
- Nồng độ bicarbonate và dấu hiệu nhiễm toan lactic khi có buồn nôn, nôn tái diễn, đau bụng hoặc thở nhanh.
- Natri huyết ở người có nguy cơ hạ natri hoặc SIADH.
- Glucose huyết ở người đái tháo đường đang dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết.
- Đau cơ, yếu cơ, nước tiểu sẫm màu và creatine kinase khi nghi ngờ tiêu cơ vân.
- Tiêu chảy trong và sau khi điều trị để phát hiện bệnh do C. difficile.
Cảnh báo và lưu ý về Linezolid
Theo nhãn Hoa Kỳ:
- Quá mẫn với Linezolid hoặc bất kỳ thành phần nào của sản phẩm.
- Đang dùng thuốc ức chế monoamine oxidase A hoặc B, hoặc đã sử dụng thuốc này trong vòng hai tuần trước đó.
Nhãn tại Anh quy định chặt chẽ hơn đối với một số bệnh nền và thuốc phối hợp. Khi không có điều kiện theo dõi sát huyết áp và lâm sàng, Linezolid không nên được sử dụng ở người tăng huyết áp không kiểm soát, u tủy thượng thận, cường giáp, hội chứng carcinoid hoặc đang dùng một số thuốc serotonergic, cường giao cảm, vận mạch hay dopaminergic.
Cần áp dụng chống chỉ định theo nhãn của sản phẩm cụ thể và quy định tại quốc gia sử dụng.
Các tác dụng không mong muốn thường được ghi nhận gồm:
- Tiêu chảy.
- Buồn nôn hoặc nôn.
- Đau đầu.
- Thiếu máu.
- Đau bụng, khó tiêu hoặc táo bón.
- Thay đổi vị giác, có thể cảm thấy vị kim loại.
- Chóng mặt.
- Phát ban hoặc ngứa.
- Tăng men gan.
- Nhiễm nấm Candida ở miệng hoặc âm đạo.
- Đau hoặc viêm tại vị trí truyền.
- Đổi màu lưỡi hoặc răng bề mặt, thường có thể làm sạch bằng biện pháp nha khoa.
Tần suất và mức độ có thể thay đổi theo thời gian điều trị, bệnh nền và thuốc phối hợp.
Các phản ứng nghiêm trọng cần được đánh giá y tế gồm:
- Ức chế tủy xương: giảm tiểu cầu, thiếu máu, giảm bạch cầu hoặc giảm toàn thể tế bào máu.
- Bệnh thần kinh ngoại biên.
- Viêm hoặc bệnh thần kinh thị giác, giảm thị lực hoặc mất thị lực.
- Hội chứng serotonin, có thể biểu hiện sốt cao, kích động, lú lẫn, tăng phản xạ, rung giật cơ, cứng cơ và rối loạn thần kinh tự chủ.
- Nhiễm toan lactic.
- Co giật.
- Tiêu cơ vân.
- Hạ natri huyết hoặc SIADH.
- Hạ đường huyết có triệu chứng ở người đang dùng insulin hoặc thuốc hạ glucose huyết.
- Viêm đại tràng do Clostridioides difficile.
- Phản vệ, phù mạch, hội chứng Stevens–Johnson hoặc hoại tử thượng bì nhiễm độc.
Nguy cơ thiếu máu, giảm tiểu cầu và bệnh thần kinh tăng khi điều trị kéo dài, đặc biệt quá 28 ngày.
Cần thận trọng trong các trường hợp:
- Điều trị kéo dài trên 10–14 ngày hoặc quá 28 ngày.
- Thiếu máu, giảm bạch cầu hoặc giảm tiểu cầu từ trước.
- Đang dùng thuốc ức chế tủy hoặc ảnh hưởng chức năng tiểu cầu.
- Suy thận nặng, kể cả đang lọc máu.
- Suy gan trung bình hoặc nặng.
- Tiền sử co giật.
- Tăng huyết áp không kiểm soát, u tủy thượng thận hoặc cường giáp.
- Đang dùng thuốc serotonergic, adrenergic, vận mạch hoặc dopaminergic.
- Đái tháo đường đang điều trị bằng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết.
- Có bệnh thần kinh ngoại biên hoặc bệnh mắt.
- Nghi ngờ đồng nhiễm vi khuẩn Gram âm.
- Tiền sử tiêu chảy hoặc viêm đại tràng liên quan kháng sinh.
Linezolid không được phê duyệt để điều trị nhiễm khuẩn huyết liên quan catheter hoặc nhiễm khuẩn tại vị trí catheter. Một nghiên cứu ghi nhận mất cân bằng tử vong, chủ yếu ở người có vi khuẩn Gram âm, nhiễm hỗn hợp hoặc không xác định được tác nhân.
Chưa có thuốc giải độc đặc hiệu cho quá liều Linezolid.
Xử trí gồm:
- Điều trị hỗ trợ.
- Duy trì tưới máu và mức lọc cầu thận.
- Theo dõi huyết học, thần kinh, thị giác, huyết áp, điện giải và thăng bằng acid–base.
- Xử trí hội chứng serotonin, co giật hoặc các biến chứng khác nếu xuất hiện.
Thẩm tách máu có thể loại bỏ khoảng 30% một liều Linezolid trong phiên kéo dài ba giờ. Chưa có đủ dữ liệu về hiệu quả của thẩm phân phúc mạc hoặc lọc máu hấp phụ.
Viên nén theo nhãn DailyMed:
- Bảo quản ở 25°C.
- Cho phép dao động trong khoảng 15–30°C.
- Tránh ánh sáng.
- Giữ chai đóng kín để tránh ẩm.
Dung dịch truyền cần được bảo quản theo hướng dẫn trên bao bì của sản phẩm cụ thể, tránh ánh sáng và không sử dụng nếu túi bị rò rỉ, dung dịch có cặn hoặc thay đổi bất thường.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn Hoa Kỳ đã xác lập độ an toàn và hiệu quả ở trẻ em cho một số chỉ định dựa trên nghiên cứu ở người lớn, dữ liệu dược động học và thử nghiệm nhi khoa.
Trẻ từ khi sinh đến 11 tuổi thường cần dùng theo cân nặng mỗi 8 giờ vì độ thanh thải theo cân nặng cao hơn người lớn. Trẻ sinh non dưới 34 tuần tuổi thai trong bảy ngày đầu có thể bắt đầu với khoảng cách 12 giờ.
Nhãn tại Anh chưa đưa ra khuyến nghị liều nhi khoa cho sản phẩm Zyvox truyền tĩnh mạch, cho thấy phạm vi phê duyệt khác nhau giữa cơ quan quản lý.
Nồng độ Linezolid trong dịch não tủy ở trẻ đặt shunt não thất – phúc mạc có tính biến thiên và không duy trì ổn định; nhãn không khuyến nghị dùng kinh nghiệm để điều trị nhiễm khuẩn thần kinh trung ương ở trẻ.
Không cần chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi. Dược động học của Linezolid không thay đổi đáng kể ở người từ 65 tuổi trở lên.
Tuy nhiên, người cao tuổi có thể nhạy cảm hơn với giảm tế bào máu, hạ natri huyết, tương tác thuốc và biến cố thần kinh do thường có nhiều bệnh nền hoặc sử dụng nhiều thuốc. Cần theo dõi công thức máu, chức năng cơ quan và danh sách thuốc phối hợp.
Nhãn Hoa Kỳ cho biết dữ liệu công bố và báo cáo sau lưu hành hiện có chưa xác định được nguy cơ liên quan đến thuốc đối với dị tật bẩm sinh lớn, sảy thai hoặc kết cục bất lợi ở mẹ và thai. Tuy nhiên, số liệu ở người vẫn còn hạn chế.
Thông tin sản phẩm tại Anh khuyến nghị không dùng Linezolid trong thai kỳ trừ khi thật sự cần thiết và lợi ích dự kiến vượt trội nguy cơ lý thuyết.
Việc sử dụng phải do bác sĩ đánh giá dựa trên mức độ nhiễm khuẩn, vi khuẩn gây bệnh, lựa chọn thay thế và nguy cơ của việc không điều trị.
Linezolid có hiện diện trong sữa mẹ. Dựa trên một số báo cáo, lượng thuốc trẻ nhận qua sữa ước tính khoảng 6–9% liều điều trị nhi khoa khuyến cáo.
Nhãn Hoa Kỳ khuyến nghị cân nhắc lợi ích nuôi con bằng sữa mẹ, nhu cầu điều trị của người mẹ và nguy cơ đối với trẻ; cần theo dõi trẻ về tiêu chảy và nôn.
Thông tin sản phẩm tại Anh khuyến nghị ngừng cho con bú trước và trong thời gian dùng Linezolid.
Do có khác biệt giữa các nhãn quản lý, quyết định cần do bác sĩ đưa ra theo sản phẩm và hoàn cảnh lâm sàng cụ thể.
Không cần chỉnh liều ở người suy gan nhẹ hoặc trung bình theo dữ liệu hiện có.
Dược động học ở người suy gan nặng chưa được đánh giá đầy đủ. Giảm tiểu cầu được báo cáo thường xuyên hơn ở người suy gan trung bình đến nặng; vì vậy cần theo dõi công thức máu sát.
Nhãn tại Anh cho biết dữ liệu lâm sàng còn hạn chế và chỉ nên dùng khi lợi ích dự kiến vượt nguy cơ lý thuyết.
Không yêu cầu chỉnh liều Linezolid chỉ dựa trên mức độ suy thận vì mức phơi nhiễm hoạt chất mẹ không thay đổi đáng kể.
Tuy nhiên:
- Hai chất chuyển hóa chính tích lũy khi chức năng thận giảm.
- Người suy thận nặng có nguy cơ giảm tiểu cầu cao hơn.
- Nhãn tại Anh khuyến nghị đặc biệt thận trọng khi độ thanh thải creatinine dưới 30 mL/phút.
- Khoảng 30% liều được loại bỏ trong phiên thẩm tách máu ba giờ; nên dùng Linezolid sau thẩm tách.
Việc không cần chỉnh liều theo nhãn không đồng nghĩa thuốc không cần theo dõi ở người suy thận.
Linezolid có thể gây chóng mặt, nhìn mờ, thay đổi thị trường, giảm thị lực hoặc rối loạn nhận biết màu sắc.
Người có các triệu chứng này không nên lái xe, làm việc trên cao hoặc vận hành máy cho đến khi được đánh giá và triệu chứng đã hết.
Tương tác thuốc của Linezolid
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Desipramine
Khởi trị desipramine ở người đang dùng linezolid bị chống chỉ định vì linezolid có hoạt tính ức chế MAO và làm tăng nguy cơ hội chứng serotonin. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược lực học: linezolid ức chế monoamine oxidase, làm giảm chuyển hóa serotonin trong khi desipramine làm tăng dẫn truyền monoamine. Ảnh hưởng: Nguy cơ hội chứng serotonin với thay đổi ý thức, rối loạn thần kinh tự chủ, tăng thân nhiệt, rung giật cơ, tăng phản xạ và co giật. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh phối hợp. Nếu linezolid là bắt buộc, ngừng desipramine trước khi bắt đầu và quản lý theo hướng dẫn chuyên khoa. | Theo dõi sát trạng thái tâm thần, nhiệt độ, huyết áp, nhịp tim, clonus/tăng phản xạ và triệu chứng tiêu hóa. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Contraindications; Warnings—Serotonin Syndrome; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
Thắc mắc về hoạt chất Linezolid
Linezolid là kháng sinh tổng hợp thuộc nhóm oxazolidinone. Thuốc ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn bằng cách gắn vào RNA 23S trên tiểu đơn vị ribosome 50S và ngăn hình thành phức hợp khởi đầu 70S.
Linezolid 600 mg có thể được bác sĩ chỉ định cho một số trường hợp viêm phổi bệnh viện, viêm phổi cộng đồng, nhiễm khuẩn da – mô mềm phức tạp hoặc nhiễm Enterococcus faecium kháng vancomycin do chủng vi khuẩn nhạy cảm. Phạm vi chỉ định phụ thuộc nhãn thuốc tại từng quốc gia.
Linezolid có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn. Bữa ăn nhiều chất béo làm chậm và giảm nhẹ nồng độ đỉnh nhưng không làm thay đổi đáng kể tổng mức phơi nhiễm của thuốc.
Linezolid là chất ức chế monoamine oxidase không chọn lọc và có hồi phục. Khi phối hợp với thuốc làm tăng serotonin như SSRI, SNRI, thuốc chống trầm cảm ba vòng, buspirone, triptan hoặc một số opioid, serotonin có thể tăng quá mức và gây hội chứng serotonin. Không tự ngừng thuốc chống trầm cảm; bác sĩ phải đánh giá và lập kế hoạch theo dõi.
Nhãn thuốc khuyến nghị theo dõi công thức máu toàn bộ mỗi tuần trong thời gian dùng Linezolid. Việc theo dõi đặc biệt quan trọng khi điều trị trên hai tuần, có suy thận nặng, suy gan trung bình hoặc nặng, giảm tế bào máu từ trước hoặc đang dùng thuốc ức chế tủy.

