Lincomycin

Lincomycin là kháng sinh thuộc nhóm lincosamide, được tạo ra từ quá trình lên men Streptomyces lincolnensis. Thuốc ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn bằng cách gắn vào RNA 23S trên tiểu đơn vị 50S của ribosome và chủ yếu có tác dụng kìm khuẩn. Lincomycin được dùng cho một số nhiễm khuẩn nặng do liên cầu, phế cầu hoặc tụ cầu nhạy cảm, đặc biệt khi người bệnh dị ứng penicillin hoặc bác sĩ đánh giá penicillin không phù hợp.

Do Lincomycin có liên quan đến tiêu chảy và viêm đại tràng do Clostridioides difficile, kể cả trường hợp nặng hoặc tử vong, thuốc không nên dùng cho nhiễm khuẩn nhẹ, bệnh do virus hoặc khi có lựa chọn an toàn hơn. Dạng uống và dạng tiêm có hướng dẫn liều khác nhau; tiêm tĩnh mạch phải được pha loãng và truyền chậm, không tiêm bolus. Người bệnh không được tự mua hoặc tự sử dụng kháng sinh.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Kháng sinh lincosamide, mã ATC J01FF02.
  • Cơ chế: Gắn vào RNA 23S của tiểu đơn vị ribosome 50S, ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn.
  • Chỉ định cốt lõi: Nhiễm khuẩn nặng do liên cầu, phế cầu hoặc tụ cầu nhạy cảm khi penicillin không phù hợp.
  • Cảnh báo quan trọng: Có nguy cơ tiêu chảy và viêm đại tràng do C. difficile, có thể xuất hiện trong hoặc sau khi ngừng thuốc.
  • Dạng dùng đã xác minh: Viên nang 500 mg và dung dịch tiêm 300 mg/mL tại một số thị trường quốc tế.
  • Lưu ý khi truyền: Phải pha loãng và truyền tĩnh mạch chậm; không tiêm trực tiếp dạng bolus.
  • Nguyên tắc sử dụng: Chỉ dùng khi nhiễm khuẩn được xác định hoặc nghi ngờ mạnh do vi khuẩn nhạy cảm; không dùng trị cảm cúm hay nhiễm virus.

Hoạt chất Lincomycin là gì?

Lincomycin là kháng sinh lincosamide dùng điều trị một số nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn Gram dương nhạy cảm. Thuốc chủ yếu có tác dụng kìm khuẩn và chỉ nên được sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ, đặc biệt khi penicillin không phù hợp.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Lincomycin

CAS 154-21-2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Lincomycin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Lincomycin

Tên IUPAC

(2S,4R)-N-[(1R,2R)-2-hydroxy-1-[(2R,3R,4S,5R,6R)-3,4,5-trihydroxy-6-methylsulfanyloxan-2-yl]propyl]-1-methyl-4-propylpyrrolidine-2-carboxamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Lincomycin hydrochloride là dạng muối hydrochloride thường được sử dụng trong sản phẩm thuốc. Tên biệt dược Lincocin hoặc Lincocine không phải tên khác của hoạt chất.

Tên viết tắt

LCM

Tên Latinh / tên dược điển

lincomycinum

Tên USAN

lincomycin

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

154-21-2

UNII

BOD072YW0F

PubChem CID

3000540

RxNorm CUI

6398

Dược động học của Lincomycin

Sau uống một liều 500 mg lúc đói, nồng độ Lincomycin trung bình trong huyết thanh đạt khoảng 5,3 µg/mL sau hai giờ. Sau tiêm bắp 600 mg, nồng độ đỉnh trung bình khoảng 11,6 µg/mL sau 60 phút. Truyền tĩnh mạch 600 mg trong hai giờ tạo nồng độ đỉnh trung bình khoảng 15,9 µg/mL.

Thuốc phân bố vào phần lớn mô, bài tiết qua mật, nước tiểu và phân. Thời gian bán thải sinh học sau đường uống, tiêm bắp hoặc tĩnh mạch khoảng 5,4 ± 1 giờ và có thể kéo dài ở người suy gan hoặc suy thận nặng.

Giai đoạn I: Hấp thu

Lincomycin được hấp thu nhanh qua đường uống. Sau liều 500 mg lúc đói, nồng độ đỉnh trung bình đạt được sau khoảng hai giờ; các tài liệu khác ghi nhận khoảng hai đến bốn giờ. Uống ngay sau bữa ăn làm giảm hấp thu.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối đường uống.

Thức ăn làm giảm hấp thu Lincomycin đường uống; vì vậy, nhãn viên nang khuyến nghị dùng khi bụng tương đối rỗng.

Giai đoạn II: Phân bố

Lincomycin phân bố rộng vào phần lớn mô cơ thể, bao gồm mô xương. Tỷ lệ gắn protein huyết tương được ghi nhận khoảng 70%. Thuốc qua nhau thai và xuất hiện trong sữa mẹ. Mặc dù có thể khuếch tán vào dịch não tủy, nồng độ đạt được không đủ để điều trị viêm màng não.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Lincomycin được chuyển hóa tại gan. Mức độ và các chất chuyển hóa cụ thể có ý nghĩa lâm sàng.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Lincomycin được thải trừ qua mật, nước tiểu và phân. Sau tiêm bắp 600 mg, tỷ lệ bài xuất qua nước tiểu dao động khoảng 1,8–24,8%, trung bình 17,3%. Sau truyền tĩnh mạch 600 mg, tỷ lệ này khoảng 4,9–30,3%, trung bình 13,8% trong nhãn Hoa Kỳ.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải sinh học trung bình khoảng 5,4 ± 1,0 giờ sau đường uống, tiêm bắp hoặc tĩnh mạch. Một nhãn khu vực ghi nhận khoảng bốn đến sáu giờ. Thời gian bán thải có thể kéo dài ở người suy thận nặng và có thể tăng khoảng hai lần ở người suy gan.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố được ghi nhận gồm:

  • Thức ăn làm giảm hấp thu Lincomycin đường uống.
  • Suy thận nặng có thể kéo dài thời gian bán thải.
  • Suy gan có thể làm thời gian bán thải tăng khoảng hai lần.
  • Thẩm tách máu và thẩm phân phúc mạc không loại bỏ Lincomycin hiệu quả.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Lincomycin

Lincomycin thuộc nhóm lincosamide, cùng nhóm với clindamycin. Thuốc có hoạt tính lâm sàng đối với một số chủng Staphylococcus aureus và Streptococcus pneumoniae nhạy cảm. Hoạt tính in vitro còn được ghi nhận với Streptococcus pyogenes, liên cầu viridans, Corynebacterium diphtheriae, Clostridium tetani và Clostridium perfringens, nhưng dữ liệu in vitro không tự động đồng nghĩa với hiệu quả điều trị đã được xác lập.

Thuốc không có hoạt tính đáng tin cậy đối với phần lớn vi khuẩn Gram âm, Enterococcus faecalis, Neisseria, Haemophilus influenzae hoặc nấm men.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Lincomycin gắn vào RNA 23S của tiểu đơn vị 50S trên ribosome vi khuẩn, làm gián đoạn quá trình tổng hợp protein. Thuốc chủ yếu có tác dụng kìm khuẩn trong điều kiện in vitro.

Kháng thuốc thường liên quan đến methyl hóa nucleotide trên RNA 23S hoặc biến đổi vị trí gắn của thuốc. Có thể xảy ra kháng chéo với clindamycin, macrolide và streptogramin B theo kiểu hình MLSB. Các chủng kháng macrolide có thể cần xét nghiệm kháng cảm ứng bằng D-test hoặc phương pháp phù hợp.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Hiệu quả kháng khuẩn của Lincomycin có liên quan đến khoảng thời gian nồng độ thuốc duy trì cao hơn nồng độ ức chế tối thiểu của vi khuẩn. Phổ tác dụng và độ nhạy thay đổi theo khu vực, thời gian và cơ chế kháng thuốc; do đó kết quả nuôi cấy, kháng sinh đồ và dữ liệu dịch tễ địa phương có vai trò quan trọng.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Lincomycin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Lincomycin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Lincomycin

Các tương tác đáng lưu ý:

  • Lincomycin có đặc tính phong bế thần kinh – cơ và có thể tăng tác dụng của thuốc giãn cơ hoặc thuốc phong bế thần kinh – cơ dùng trong gây mê. Cần theo dõi mức độ liệt cơ và hô hấp.
  • Một nhãn khu vực khuyến nghị không phối hợp với erythromycin do nguy cơ đối kháng tại vị trí tác dụng trên ribosome.
  • Có kháng chéo giữa Lincomycin và clindamycin; đây là vấn đề vi sinh học, không phải tương tác dược động học thông thường.
  • Lincomycin có thể ảnh hưởng một số xét nghiệm phosphatase kiềm theo thông tin sản phẩm khu vực.

Người bệnh cần cung cấp đầy đủ danh sách thuốc, thực phẩm bổ sung và tiền sử gây mê cho bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thắc mắc về hoạt chất Lincomycin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *