Haemophilus influenzae

Haemophilus influenzae là vi khuẩn Gram âm có thể cư trú tại mũi và họng mà không gây triệu chứng, nhưng cũng có khả năng gây viêm tai giữa, viêm xoang, viêm phế quản, viêm phổi và các bệnh xâm lấn nghiêm trọng. Vi khuẩn có sáu type có vỏ từ a đến f và các chủng không có vỏ, thường gọi là chủng không định type. Type b, viết tắt Hib, từng là nguyên nhân hàng đầu gây viêm màng não do vi khuẩn ở trẻ nhỏ trước khi vắc xin liên hợp được sử dụng rộng rãi.

Hib có thể gây nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não, viêm nắp thanh quản và viêm phổi, cần được điều trị kháng sinh khẩn cấp tại bệnh viện. Vắc xin hiện chỉ phòng bệnh do type b, không bảo vệ trực tiếp trước các type khác hoặc chủng không định type.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Haemophilus influenzae là vi khuẩn, không phải virus cúm và không phải hoạt chất dược phẩm.
  • Vi khuẩn có sáu type có vỏ từ a đến f; Hib là type b. Ngoài ra còn có các chủng không định type, không có vỏ polysaccharide.
  • Chủng có vỏ thường gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi và viêm nắp thanh quản; chủng không định type thường gây viêm tai giữa, viêm xoang và viêm phế quản nhưng vẫn có thể gây bệnh xâm lấn.
  • Chẩn đoán bệnh xâm lấn dựa vào nuôi cấy hoặc PCR từ máu, dịch não tủy hay mẫu lấy từ vị trí bình thường vô khuẩn.
  • Viêm màng não Hib được điều trị bằng kháng sinh đường tĩnh mạch, thường là ceftriaxone hoặc cefotaxime theo hướng dẫn chuyên môn.
  • Rifampin chỉ được dự phòng cho người bệnh hoặc người tiếp xúc đáp ứng các tiêu chí cụ thể; không dùng đại trà cho mọi người tiếp xúc.
  • Vắc xin Hib chỉ phòng bệnh do type b, không phòng các type a, c, d, e, f hoặc chủng không định type.

Hoạt chất Haemophilus influenzae là gì?

Haemophilus influenzae là vi khuẩn Gram âm sống chủ yếu tại vùng mũi họng của con người. Vi khuẩn có thể tồn tại mà không gây triệu chứng hoặc gây bệnh từ nhẹ đến đe dọa tính mạng.

Tên gọi “influenzae” có nguồn gốc lịch sử vì vi khuẩn từng bị nhầm là nguyên nhân gây bệnh cúm. Cúm thực sự do virus influenza gây ra; H. influenzae không gây bệnh cúm.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Haemophilus influenzae

CAS Không áp dụng

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Haemophilus influenzae

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Haemophilus influenzae

Tên khác / tên đồng nghĩa

H. influenzae; Haemophilus influenza; trực khuẩn Pfeiffer là tên gọi lịch sử. Haemophilus influenzae type b được viết tắt là Hib. Hib chỉ là một type của loài H. influenzae, không phải tên gọi cho toàn bộ các chủng vi khuẩn.

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

Không áp dụng

UNII

Không áp dụng

PubChem CID

Không áp dụng

RxNorm CUI

Không áp dụng

Dược động học của Haemophilus influenzae

Không áp dụng vì dược động học mô tả quá trình hấp thu, phân bố, chuyển hóa và thải trừ của thuốc.

Diễn biến sinh học của H. influenzae gồm cư trú tại vùng mũi họng, lây qua giọt bắn hoặc tiếp xúc dịch tiết hô hấp, sau đó có thể xâm nhập mô, máu hoặc dịch não tủy ở người nhạy cảm.

Giai đoạn I: Hấp thu

Không áp dụng theo nghĩa hấp thu thuốc.

Con người mắc hoặc mang H. influenzae chủ yếu sau khi hít phải hoặc tiếp xúc trực tiếp với giọt bắn chứa vi khuẩn từ người bệnh hoặc người mang vi khuẩn tại vùng mũi họng. Trẻ sơ sinh cũng có thể nhiễm khi tiếp xúc với dịch tiết đường sinh dục có vi khuẩn trong quá trình sinh.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Không áp dụng đối với vi khuẩn.

Giai đoạn II: Phân bố

Không áp dụng theo nghĩa phân bố dược chất.

Sau khi cư trú tại đường hô hấp trên, vi khuẩn có thể gây nhiễm khuẩn niêm mạc như viêm tai giữa, viêm xoang hoặc viêm phế quản. Khi vượt qua hàng rào niêm mạc và vào máu, vi khuẩn có thể lan đến màng não, phổi, khớp, nắp thanh quản, màng tim, xương hoặc các mô khác.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Không áp dụng theo nghĩa chuyển hóa thuốc.

Trong phòng xét nghiệm, H. influenzae cần yếu tố X và V để phát triển. Khả năng tồn tại, nhân lên và gây bệnh phụ thuộc type vi khuẩn, vỏ polysaccharide, sức đề kháng của vật chủ và vị trí nhiễm khuẩn.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Không áp dụng theo nghĩa thải trừ dược chất.

Vi khuẩn có thể được loại bỏ nhờ đáp ứng miễn dịch và kháng sinh phù hợp. Cefotaxime hoặc ceftriaxone có khả năng điều trị bệnh xâm lấn và loại bỏ sự cư trú Hib tại mũi họng; người được điều trị bằng các thuốc này thường không cần rifampin để loại trừ mang khuẩn.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Không áp dụng. Vi khuẩn không có thời gian bán thải dược động học như thuốc.

Thời gian ủ bệnh của Hib được ước tính trong khoảng vài ngày và không được dùng thay cho khái niệm thời gian bán thải.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Không áp dụng đối với vi khuẩn.

Khả năng loại bỏ vi khuẩn phụ thuộc vị trí nhiễm khuẩn, mức độ xâm lấn, tình trạng miễn dịch, kháng sinh được lựa chọn và độ nhạy cảm kháng sinh của chủng gây bệnh.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Không áp dụng theo nghĩa dược động học.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ bệnh xâm lấn gồm:

  • Trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt trẻ chưa tiêm hoặc chưa tiêm đủ vắc xin Hib.
  • Người từ 65 tuổi trở lên.
  • Không có lách hoặc suy giảm chức năng lách.
  • Nhiễm HIV.
  • Thiếu immunoglobulin hoặc thành phần bổ thể.
  • Bệnh hồng cầu hình liềm.
  • Ung thư, hóa trị, xạ trị hoặc ghép tế bào gốc tạo máu.
  • Tiếp xúc gần với người mắc Hib trong gia đình hoặc cơ sở chăm sóc trẻ.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Haemophilus influenzae

Không áp dụng theo phân loại thuốc.

Về vi sinh học, H. influenzae được chia thành:

  • Các chủng có vỏ, gồm sáu type a, b, c, d, e và f.
  • Các chủng không có vỏ, còn gọi là không định type hoặc nontypeable H. influenzae.

Vỏ polysaccharide là yếu tố độc lực quan trọng. Vỏ Hib chứa polyribosyl-ribitol-phosphate, giúp vi khuẩn tránh thực bào khi cơ thể chưa có kháng thể bảo vệ.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Không áp dụng theo nghĩa cơ chế tác dụng của thuốc.

Cơ chế gây bệnh gồm:

  • Cư trú và bám vào niêm mạc đường hô hấp.
  • Vượt qua hàng rào niêm mạc.
  • Tránh đáp ứng miễn dịch của vật chủ.
  • Xâm nhập máu và lan đến các cơ quan.
  • Gây phản ứng viêm tại màng não, phổi, khớp, nắp thanh quản hoặc mô khác.

Vỏ PRP của Hib bảo vệ vi khuẩn trước thực bào và hỗ trợ vi khuẩn xâm nhập máu, dịch não tủy.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Không áp dụng theo nghĩa dược lực học.

Khả năng gây bệnh phụ thuộc vào vỏ polysaccharide, lipooligosaccharide, protein bám dính và khả năng thích nghi tại niêm mạc. Hib có khả năng gây bệnh xâm lấn mạnh, trong khi các chủng không định type thường gây bệnh niêm mạc nhưng ngày càng được ghi nhận trong bệnh xâm lấn ở mọi lứa tuổi.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Haemophilus influenzae

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Haemophilus influenzae

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Haemophilus influenzae

Không có tương tác thuốc trực tiếp với bản thân vi khuẩn theo cách mô tả dược chất.

Tương tác cần đánh giá thuộc về kháng sinh được lựa chọn, ví dụ:

  • Rifampin có nhiều tương tác do cảm ứng enzym chuyển hóa thuốc.
  • Ceftriaxone có lưu ý riêng ở trẻ sơ sinh và với dung dịch chứa calci.
  • Liều kháng sinh có thể phải điều chỉnh theo chức năng thận hoặc gan.
  • Kháng sinh có thể ảnh hưởng thuốc chống đông, thuốc chống động kinh hoặc thuốc tránh thai tùy hoạt chất.

Cần kiểm tra toàn bộ thuốc đang sử dụng trước khi điều trị hoặc dự phòng.

Thắc mắc về hoạt chất Haemophilus influenzae

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 7 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *