Ceftriaxone

Ceftriaxone là kháng sinh beta-lactam thuộc nhóm cephalosporin thế hệ 3, được sử dụng bằng đường tiêm bắp hoặc tiêm, truyền tĩnh mạch để điều trị nhiều nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm. Thuốc có thể được chỉ định trong viêm phổi, nhiễm khuẩn tiết niệu, nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não, nhiễm khuẩn ổ bụng, xương khớp và một số trường hợp bệnh lậu. Ceftriaxone không có tác dụng đối với cảm cúm hoặc các bệnh do virus.

Thuốc phải được kê đơn và sử dụng dưới sự giám sát của nhân viên y tế. Các nguy cơ đáng chú ý gồm phản vệ, tiêu chảy liên quan Clostridioides difficile, thiếu máu tán huyết miễn dịch, kết tủa tại túi mật hoặc đường tiết niệu và tương tác nghiêm trọng với dung dịch chứa calci ở trẻ sơ sinh. Liều dùng phụ thuộc tuổi, cân nặng, vị trí nhiễm khuẩn, mức độ bệnh, chức năng gan thận và hướng dẫn điều trị hiện hành.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Kháng sinh cephalosporin thế hệ 3, thuộc nhóm beta-lactam.
  • Đường dùng: Tiêm bắp hoặc tiêm, truyền tĩnh mạch; không dùng đường uống.
  • Công dụng: Điều trị một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm, gồm nhiễm khuẩn hô hấp dưới, tiết niệu, huyết, ổ bụng, xương khớp và viêm màng não.
  • Cảnh báo nổi bật: Phản vệ, tiêu chảy do C. difficile, thiếu máu tán huyết, kết tủa đường mật hoặc tiết niệu và biến cố thần kinh.
  • Tương tác đặc biệt: Không pha chung với dung dịch chứa calci. Chống chỉ định ở trẻ sơ sinh từ 28 ngày tuổi trở xuống nếu cần truyền calci đường tĩnh mạch.
  • Nguyên tắc sử dụng: Chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ; lựa chọn thuốc cần dựa trên vị trí nhiễm khuẩn, kháng sinh đồ và dữ liệu kháng thuốc tại địa phương.

Hoạt chất Ceftriaxone là gì?

Ceftriaxone là kháng sinh cephalosporin thế hệ 3 dạng tiêm có tác dụng diệt khuẩn. Thuốc được sử dụng để điều trị các nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm, đặc biệt trong những trường hợp cần điều trị đường tiêm hoặc nhiễm khuẩn nặng. Ceftriaxone không điều trị được bệnh do virus.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Ceftriaxone

CAS 73384-59-5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Ceftriaxone

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Ceftriaxone

Tên IUPAC

(6R,7R)-7-[[(2Z)-2-(2-amino-1,3-thiazol-4-yl)-2-methoxyiminoacetyl]amino]-3-[(2-methyl-5,6-dioxo-1H-1,2,4-triazin-3-yl)sulfanylmethyl]-8-oxo-5-thia-1-azabicyclo[4.2.0]oct-2-ene-2-carboxylic acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

Ceftriaxone sodium; ceftriaxone natri, là dạng muối natri được sử dụng trong thuốc tiêm.

Tên viết tắt

CRO

Tên Latinh / tên dược điển

Ceftriaxonum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

73384-59-5

UNII

75J73V1629

PubChem CID

5479530

RxNorm CUI

2193

Dược động học của Ceftriaxone

Sau tiêm bắp, ceftriaxone được hấp thu gần như hoàn toàn và đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 2–3 giờ. Thuốc phân bố vào nhiều mô, dịch cơ thể và dịch não tủy khi màng não bị viêm. Ceftriaxone gắn protein huyết tương cao nhưng phụ thuộc nồng độ. Thuốc được thải trừ qua cả nước tiểu và mật, với thời gian bán thải ở người lớn khỏe mạnh khoảng 5,8–8,7 giờ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Ceftriaxone hấp thu kém qua đường tiêu hóa nên được bào chế để tiêm. Sau tiêm bắp, nồng độ đỉnh thường đạt trong khoảng 2–3 giờ.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sau tiêm bắp, ceftriaxone được hấp thu hoàn toàn hoặc gần 100% so với đường tĩnh mạch. Khi dùng trực tiếp đường tĩnh mạch, thuốc đi thẳng vào tuần hoàn toàn thân.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố biểu kiến ở người lớn khỏe mạnh khoảng 5,78–13,5 lít. Ceftriaxone phân bố vào nhiều mô và dịch cơ thể, gồm dịch màng phổi, dịch màng bụng, dịch hoạt dịch, xương, mật và dịch não tủy khi màng não viêm. Thuốc qua được nhau thai và có thể xuất hiện với nồng độ thấp trong sữa mẹ.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Ceftriaxone không được mô tả là chuyển hóa đáng kể trước khi thải trừ. Khoảng 33–67% liều được bài tiết dưới dạng không đổi trong nước tiểu; phần còn lại được bài tiết qua mật vào phân và có thể chuyển thành các hợp chất không còn hoạt tính kháng khuẩn trong đường ruột.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Thuốc được thải trừ theo hai đường chính là thận và mật. Khoảng một phần ba đến hai phần ba liều được bài tiết nguyên dạng qua nước tiểu; phần còn lại đi vào mật và phân. Ceftriaxone không được loại bỏ đáng kể bằng thẩm tách máu hoặc thẩm phân phúc mạc.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trung bình ở người lớn khỏe mạnh khoảng 5,8–8,7 giờ. Thời gian này có thể kéo dài ở trẻ sơ sinh, người cao tuổi và một số người suy giảm chức năng thận.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Ở người lớn khỏe mạnh, độ thanh thải huyết tương được ghi nhận khoảng 0,58–1,45 lít/giờ và độ thanh thải qua thận khoảng 0,32–0,73 lít/giờ. Các thông số có thể thay đổi ở trẻ sơ sinh, người cao tuổi và người suy thận hoặc suy gan.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến dược động học gồm:

  • Tuổi: trẻ sơ sinh và người cao tuổi có thể có thời gian bán thải dài hơn.
  • Suy thận: độ thanh thải qua thận giảm nhưng được bù một phần bằng bài tiết qua mật; cần theo dõi ở suy thận nặng.
  • Suy đồng thời cả gan và thận: nguy cơ tích lũy tăng, cần theo dõi nồng độ hoặc độc tính và giới hạn liều theo nhãn áp dụng.
  • Nồng độ thuốc: tỷ lệ gắn protein giảm khi nồng độ ceftriaxone trong huyết tương tăng.
  • Thẩm tách máu: không loại bỏ ceftriaxone hiệu quả.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Ceftriaxone

Ceftriaxone thuộc nhóm kháng sinh beta-lactam, phân nhóm cephalosporin thế hệ 3. Thuốc có phổ tác dụng trên nhiều vi khuẩn Gram âm và một số vi khuẩn Gram dương, nhưng hiệu lực thực tế phụ thuộc chủng vi khuẩn, cơ chế kháng thuốc và dữ liệu nhạy cảm tại địa phương.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Ceftriaxone gắn với các protein liên kết penicillin trên màng tế bào vi khuẩn, ức chế giai đoạn cuối của quá trình tổng hợp peptidoglycan tạo thành thành tế bào. Thành tế bào suy yếu dẫn đến ly giải và chết vi khuẩn.

Vi khuẩn có thể kháng ceftriaxone thông qua tạo beta-lactamase, thay đổi protein liên kết penicillin, giảm tính thấm màng ngoài hoặc phối hợp nhiều cơ chế.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Ceftriaxone có tác dụng diệt khuẩn đối với các chủng vi khuẩn nhạy cảm bằng cách ức chế tổng hợp thành tế bào. Phổ tác dụng ghi nhận gồm một số vi khuẩn Gram âm và Gram dương hiếu khí, nhưng thuốc không có hiệu lực đáng tin cậy với mọi chủng và không tác dụng với virus. Việc lựa chọn ceftriaxone cần dựa trên vị trí nhiễm khuẩn, mẫu bệnh phẩm, kháng sinh đồ và mô hình kháng thuốc tại cơ sở điều trị.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Ceftriaxone

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Ceftriaxone

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Ceftriaxone

Các tương tác và tương kỵ đáng chú ý gồm:

  • Calci đường tĩnh mạch: có nguy cơ tạo kết tủa ceftriaxone–calci. Chống chỉ định phối hợp ở trẻ sơ sinh từ 28 ngày tuổi trở xuống nếu trẻ cần calci đường tĩnh mạch. Ở người lớn và trẻ lớn hơn, không được truyền đồng thời qua cùng đường truyền; có thể dùng tuần tự khi đường truyền được súc rửa kỹ bằng dịch tương hợp.
  • Thuốc đối kháng vitamin K như warfarin: có thể làm tăng nguy cơ chảy máu hoặc kéo dài thời gian prothrombin; cần theo dõi INR.
  • Vancomycin, aminoglycoside, fluconazole và amsacrine: có thể không tương hợp vật lý khi pha chung; không trộn trong cùng dung dịch nếu tài liệu tương hợp của sản phẩm không cho phép.
  • Chloramphenicol: đối kháng đã được quan sát trong nghiên cứu in vitro; ý nghĩa lâm sàng chưa được xác định rõ.
  • Probenecid: không làm thay đổi đáng kể thải trừ ceftriaxone theo nhãn DailyMed.

Người bệnh cần cung cấp đầy đủ danh sách thuốc, dịch truyền, vitamin và thực phẩm bổ sung cho bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thắc mắc về hoạt chất Ceftriaxone

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 5 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *