Viêm xoang, chính xác hơn là viêm mũi xoang, là tình trạng niêm mạc mũi và các hốc xoang cạnh mũi bị viêm, sưng và dẫn lưu kém. Người bệnh thường nghẹt mũi, chảy dịch trước hoặc sau mũi, giảm ngửi, ho hoặc nặng vùng mặt; biểu hiện thay đổi tùy bệnh diễn tiến cấp, tái phát hay kéo dài.
Cảm lạnh, viêm mũi dị ứng, khói thuốc, polyp mũi, bệnh răng hàm trên và một số rối loạn miễn dịch có thể liên quan. Xác định đúng thể bệnh giúp tránh lạm dụng kháng sinh, lựa chọn chăm sóc phù hợp và phát hiện sớm biến chứng ở mắt hoặc thần kinh.
Viêm xoang là bệnh gì?
Viêm xoang là thuật ngữ bao quát, còn tên chuyên môn thường dùng là viêm mũi xoang vì niêm mạc mũi liên tục với niêm mạc các xoang. Khi lớp niêm mạc này viêm và phù nề, lỗ thông xoang có thể hẹp lại, dịch khó thoát và chức năng làm sạch của hệ lông chuyển suy giảm.

Viêm xoang không đồng nghĩa với có mủ trong xoang và cũng không mặc nhiên là nhiễm khuẩn. Đau đầu đơn độc, dịch mũi đổi màu hoặc hình ảnh dày niêm mạc tình cờ trên CT chưa đủ để kết luận.
| Tên bệnh | Viêm xoang |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Rhinosinusitis |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Viêm mũi xoang; sinusitis; rhinosinusitis |
| Mã ICD-10 | Viêm xoang cấp thuộc nhóm J01 và viêm xoang mạn thuộc nhóm J32 trong ICD-10. Bài tổng quan không tương ứng với một mã duy nhất vì mã hóa phụ thuộc diễn tiến, xoang bị ảnh hưởng và nguyên nhân. |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Bệnh viêm đường hô hấp trên; liên quan chuyên khoa Tai Mũi Họng, Dị ứng – Miễn dịch, Nhi khoa, Răng Hàm Mặt hoặc Y học gia đình tùy nguyên nhân và đối tượng. |
| Cơ quan ảnh hưởng | Niêm mạc mũi và các xoang cạnh mũi là vị trí chính. Khứu giác, vòi nhĩ, tai giữa, răng hàm trên, hốc mắt và hiếm hơn là cấu trúc nội sọ có thể bị ảnh hưởng. |
| Tính chất bệnh | Là nhóm tình trạng viêm có thể cấp, tái phát hoặc mạn. Nguyên nhân gồm nhiễm virus, một số nhiễm khuẩn và nhiều yếu tố viêm không lây. Đây không phải bệnh di truyền hay khối u, nhưng bệnh nền di truyền, miễn dịch hoặc bất thường cấu trúc có thể làm tăng nguy cơ. |
| Mức độ phổ biến | Viêm mũi xoang thường gặp trong cộng đồng và thực hành Tai Mũi Họng. Tỷ lệ được báo cáo thay đổi theo định nghĩa, tuổi và phương pháp khảo sát. Dữ liệu đại diện toàn quốc tại Việt Nam còn hạn chế. |
| Bệnh có lây không? | Tùy nguyên nhân. Bản thân viêm xoang không truyền từ người sang người, nhưng virus đường hô hấp gây một số đợt cấp có thể lây. |
| Đường lây | Khi liên quan virus đường hô hấp, tác nhân có thể lan qua giọt bắn, bàn tay nhiễm dịch tiết và tiếp xúc gần. Các thể do dị ứng, polyp, răng, bất thường cấu trúc hoặc viêm mạn không có đường lây. |
Tổng quan chuyên môn về Viêm xoang
Niêm mạc mũi xoang bình thường tạo chất nhầy và dùng chuyển động của lông chuyển để đưa dịch về hốc mũi. Virus, dị nguyên, khói thuốc, bất thường giải phẫu hoặc phản ứng viêm kéo dài có thể làm hàng rào niêm mạc tổn thương, tăng tiết dịch và gây phù quanh lỗ thông xoang.
Dịch bị giữ lại làm giảm thông khí, thay đổi môi trường tại chỗ và duy trì cảm giác nghẹt, áp lực hoặc chảy dịch sau mũi. Ở một số đợt, vi khuẩn phát triển thứ phát; trong bệnh mạn, rối loạn miễn dịch tại niêm mạc, bệnh đồng mắc và tái cấu trúc mô thường quan trọng hơn một nhiễm trùng đơn lẻ.
Viêm mũi xoang cấp là đợt mới xuất hiện và hồi phục hoàn toàn. Nhiều hướng dẫn người lớn dùng mốc dưới 4 tuần, trong khi một số hệ thống châu Âu xem triệu chứng dưới 12 tuần là cấp. Viêm mũi xoang mạn được nhận diện khi triệu chứng kéo dài ít nhất 12 tuần và có bằng chứng viêm khách quan.
Viêm xoang cấp tái phát gồm nhiều đợt riêng biệt với khoảng thời gian hết triệu chứng giữa các đợt. Bệnh mạn còn được phân loại có polyp mũi hoặc không có polyp và có thể phân nhóm theo kiểu viêm nền.
Viêm mũi xoang xuất hiện ở cả trẻ em và người lớn. Các đợt cấp thường đi sau nhiễm virus đường hô hấp; bệnh mạn gặp nhiều hơn ở người có dị ứng, hen, polyp, hút thuốc hoặc rối loạn dẫn lưu mũi xoang.
Tỷ lệ được báo cáo khác nhau đáng kể vì nghiên cứu có thể dựa trên tự khai triệu chứng, chẩn đoán của bác sĩ hoặc bằng chứng nội soi và CT. Không nên ngoại suy trực tiếp số liệu của quốc gia khác cho cộng đồng Việt Nam.
Viêm thường bắt đầu ở hốc mũi sau cảm lạnh hoặc tiếp xúc dị nguyên rồi lan liên tục tới niêm mạc xoang. Phù nề, polyp hoặc bất thường cấu trúc làm tắc đường dẫn lưu, khiến dịch ứ và tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển thứ phát.
Bệnh cũng có thể lan từ răng hàm trên, sau thủ thuật răng, chấn thương hoặc can thiệp mũi xoang. Ở người suy giảm miễn dịch, tác nhân cơ hội có thể xâm nhập mô nhanh và cần đánh giá khẩn.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Viêm xoang
Nguyên nhân và yếu tố thúc đẩy gồm nhiễm virus đường hô hấp; nhiễm khuẩn thứ phát ở một số đợt; viêm mũi dị ứng hoặc không dị ứng; polyp và các kiểu viêm mạn; bất thường vách ngăn hoặc đường dẫn lưu; ổ nhiễm răng hàm trên; khói thuốc, bụi và hóa chất; suy giảm miễn dịch; rối loạn lông chuyển hoặc xơ nang.
Nấm thường không phải nguyên nhân của viêm xoang thông thường nhưng có thể liên quan thể dị ứng hoặc xâm lấn ở nhóm nguy cơ. Nhiều người có hơn một yếu tố cùng lúc.
Có thể thay đổi: hút thuốc hoặc hít khói thuốc, tiếp xúc bụi và hóa chất, kiểm soát kém viêm mũi dị ứng, vệ sinh răng miệng chưa tốt, dùng thuốc xịt co mạch kéo dài và rửa mũi bằng nước không an toàn.
Khó thay đổi: cấu trúc mũi xoang, polyp, cơ địa viêm, tuổi, rối loạn miễn dịch, rối loạn lông chuyển và một số bệnh di truyền. Hen, bệnh hô hấp tăng nhạy cảm với aspirin và bệnh răng có thể liên quan ở từng người.
Nguy cơ mắc kéo dài hoặc biến chứng cao hơn ở người suy giảm miễn dịch, đái tháo đường kiểm soát kém, đang dùng thuốc ức chế miễn dịch, có rối loạn lông chuyển, xơ nang, polyp mũi lan rộng hoặc tiền sử phẫu thuật xoang.
Trẻ nhỏ có nhiều đợt nhiễm virus và VA lớn; người cao tuổi có thể kèm nhiều bệnh nền. Người có triệu chứng một bên kéo dài, tiền sử điều trị răng hàm trên, chấn thương vùng mặt hoặc tiếp xúc nghề nghiệp cũng cần đánh giá nguyên nhân cụ thể.
Triệu chứng và dấu hiệu của Viêm xoang
Biểu hiện thường bắt đầu bằng nghẹt hoặc chảy mũi, sau đó có thể xuất hiện dịch xuống họng, ho, giảm ngửi và cảm giác căng vùng mặt. Đợt cấp thường thay đổi theo ngày và có thể đi kèm triệu chứng cảm lạnh; bệnh mạn thường âm ỉ, ảnh hưởng giấc ngủ và chất lượng sống.
Trẻ em hay biểu hiện bằng ho, thở miệng hoặc khó chịu hơn là mô tả đau mặt. Một số người có hình ảnh bất thường trên CT nhưng không có hội chứng lâm sàng tương ứng.
- Nghẹt hoặc tắc mũi: có thể ở một hay hai bên và thường tăng khi niêm mạc phù nề.
- Chảy dịch mũi hoặc dịch xuống họng: dịch có thể trong, đục hoặc đặc; màu dịch không tự xác định nguyên nhân.
- Giảm hoặc mất khứu giác: do tắc luồng khí hoặc viêm ảnh hưởng niêm mạc khứu giác.
- Cảm giác nặng, căng hoặc đau vùng mặt: vị trí không phải lúc nào cũng trùng với xoang tổn thương.
- Ho và khạc vướng họng: thường rõ hơn ban đêm hoặc ở trẻ em.
- Mệt mỏi và ngủ kém: thường gặp khi nghẹt kéo dài nhưng không đặc hiệu.
- Hôi miệng, đau răng hàm trên hoặc dịch hôi một bên có thể gợi ý nguồn răng hoặc ứ đọng khu trú.
- Ù tai, đầy tai hoặc nghe kém thoáng qua có thể liên quan rối loạn thông khí vòi nhĩ.
- Chảy máu mũi tái diễn, tê mặt hoặc khối trong mũi không phải biểu hiện điển hình và cần loại trừ nguyên nhân khác.
- Sốt cao hoặc tình trạng toàn thân suy sụp ít gặp trong bệnh không biến chứng và cần đánh giá sớm.
Nên đặt lịch khám: khi nghẹt, chảy dịch, giảm ngửi hoặc nặng mặt kéo dài, tái diễn nhiều lần, ảnh hưởng giấc ngủ hay công việc hoặc chỉ xuất hiện rõ một bên.
Cần khám trong ngày: khi triệu chứng nặng lên sau giai đoạn đã cải thiện, sốt kéo dài, đau khu trú nhiều, sưng mặt, đau răng kèm dịch hôi hoặc người bệnh thuộc nhóm suy giảm miễn dịch.
Cần tái khám sớm: khi điều trị đã được chỉ định nhưng không cải thiện, xuất hiện tác dụng không mong muốn hoặc triệu chứng trở lại ngay sau điều trị.
Gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu ngay khi có sưng đỏ quanh mắt tiến triển nhanh, đau khi cử động mắt, nhìn đôi, giảm thị lực hoặc mắt lồi; đau đầu dữ dội khác thường, cứng gáy, nôn nhiều, co giật, lú lẫn hoặc yếu liệt.
Người suy giảm miễn dịch có đau mặt dữ dội, niêm mạc sẫm màu hoặc diễn tiến rất nhanh cũng cần xử trí khẩn. Không trì hoãn cấp cứu để thử thuốc cũ hoặc mẹo dân gian.
Chẩn đoán Viêm xoang
Chẩn đoán bắt đầu bằng nhóm triệu chứng, thời điểm khởi phát, diễn tiến, số lần tái phát và bệnh đồng mắc. Bác sĩ phân biệt đợt cấp không biến chứng với bệnh mạn, nguồn răng, dị ứng, đau đầu nguyên phát hoặc tổn thương một bên.
Viêm xoang cấp thông thường thường không cần xét nghiệm hoặc chụp phim. Khi nghi bệnh mạn, biến chứng, khối u, tác nhân cơ hội hoặc chuẩn bị can thiệp, nội soi, CT, MRI hay xét nghiệm chọn lọc có thể được chỉ định.
Bác sĩ hỏi về nghẹt, dịch mũi, khứu giác, đau mặt, ho, sốt, dị ứng, hen, thuốc đang dùng, hút thuốc, bệnh răng và phẫu thuật trước đó. Khám có thể gồm quan sát mặt và mắt, soi hốc mũi, đánh giá họng, tai, răng và hạch cổ.
Nội soi mũi tại chuyên khoa giúp phát hiện polyp, dịch mủ khu trú, tổn thương một bên hoặc lấy mẫu đúng vị trí. Khám thần kinh và mắt được mở rộng nếu có dấu hiệu biến chứng.
Xét nghiệm không được dùng thường quy cho mọi trường hợp. Công thức máu và chỉ dấu viêm có thể hỗ trợ khi người bệnh nặng nhưng không xác định được viêm xoang đơn thuần. Xét nghiệm dị ứng được cân nhắc khi triệu chứng theo mùa, tái diễn hoặc kèm hen.
Đánh giá miễn dịch, chức năng lông chuyển hoặc bệnh di truyền chỉ dành cho trường hợp nhiễm trùng tái phát bất thường. Nuôi cấy dịch mũi nông dễ lẫn hệ vi khuẩn cư trú; mẫu lấy qua nội soi có giá trị hơn khi thất bại điều trị hoặc nghi tác nhân đặc biệt.
CT xoang không cản quang cho thấy mức độ mờ xoang, tắc đường dẫn lưu, polyp và cấu trúc giải phẫu. CT không được dùng thường quy cho đợt cấp không biến chứng nhưng hữu ích khi nghi bệnh mạn, biến chứng, chuẩn bị phẫu thuật hoặc chẩn đoán chưa rõ.
MRI tốt hơn khi đánh giá mô mềm, khối u, biến chứng ổ mắt hoặc nội sọ. X-quang xoang thường quy có giá trị hạn chế và không thay thế CT khi thực sự cần hình ảnh.
Không có một tiêu chuẩn duy nhất áp dụng cho mọi thể. Viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn được nghĩ đến khi triệu chứng kéo dài không cải thiện khoảng 10 ngày hoặc xấu đi trở lại sau giai đoạn đã đỡ. Đánh giá vẫn phải đặt trong bối cảnh lâm sàng.
Viêm mũi xoang mạn thường cần ít nhất hai nhóm triệu chứng kéo dài từ 12 tuần, trong đó có nghẹt mũi hoặc chảy dịch, kèm bằng chứng viêm khách quan trên nội soi hoặc CT. Đau mặt hoặc đau đầu đơn độc không đủ chẩn đoán.
Điều trị Viêm xoang
Mục tiêu điều trị là phục hồi dẫn lưu, giảm viêm và khó chịu, xử lý nguyên nhân, kiểm soát bệnh đồng mắc và phòng biến chứng. Cách điều trị khác nhau giữa đợt cấp do virus, đợt nghi do vi khuẩn, bệnh mạn có hoặc không có polyp và viêm xoang do răng.
Phần lớn đợt cấp không biến chứng được chăm sóc hỗ trợ và theo dõi. Kháng sinh chỉ dùng khi có chỉ định; bệnh mạn cần điều trị đều đặn, đánh giá đáp ứng và cân nhắc chuyên khoa hoặc phẫu thuật khi điều trị nội khoa không đủ.
Thuốc giảm đau, hạ sốt có thể dùng ngắn hạn nếu phù hợp. Corticosteroid xịt mũi giúp giảm viêm, đặc biệt khi kèm dị ứng, polyp hoặc bệnh mạn. Rửa mũi bằng dung dịch muối có thể hỗ trợ làm sạch dịch và giảm nghẹt.
Kháng sinh như amoxicillin, có hoặc không phối hợp acid clavulanic, có thể được bác sĩ lựa chọn cho viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn. Thuốc co mạch xịt mũi không nên dùng kéo dài vì có thể gây nghẹt bật lại. Kháng histamin chủ yếu hữu ích khi có dị ứng đi kèm.
Nội soi có thể được dùng để hút dịch, lấy mẫu đúng vị trí, làm sạch sau mổ hoặc xử trí một số điểm tắc nghẽn. Chọc hoặc dẫn lưu xoang hiếm khi cần trong trường hợp thông thường nhưng có thể được cân nhắc khi nhiễm trùng nặng, biến chứng hoặc cần lấy mẫu.
Biến chứng ổ mắt hoặc nội sọ có thể cần dẫn lưu khẩn, phối hợp Tai Mũi Họng, Mắt, Ngoại thần kinh và Truyền nhiễm.
Phẫu thuật nội soi xoang được cân nhắc khi bệnh mạn đã được xác nhận, triệu chứng và bằng chứng viêm còn đáng kể sau điều trị nội khoa phù hợp, có polyp hoặc bất thường cấu trúc cần chỉnh sửa, hoặc xuất hiện biến chứng.
Phẫu thuật mở rộng đường dẫn lưu và lấy mô bệnh khi cần nhưng không loại bỏ hoàn toàn cơ địa viêm. Người bệnh vẫn có thể phải tiếp tục rửa mũi, xịt thuốc và theo dõi dài hạn.
Uống đủ nước theo nhu cầu, nghỉ ngơi, tránh khói thuốc và giữ môi trường sống thông thoáng. Có thể rửa mũi bằng dung dịch phù hợp, nhưng chỉ dùng nước cất, nước vô khuẩn hoặc nước đã đun sôi và để nguội; vệ sinh và làm khô dụng cụ sau mỗi lần dùng.
Chườm ấm nhẹ có thể giúp dễ chịu nhưng không thay thế điều trị. Giấc ngủ, kiểm soát dị ứng và chăm sóc răng miệng cũng quan trọng.
Theo dõi mức nghẹt, lượng dịch, khứu giác, đau mặt, sốt, giấc ngủ và khả năng sinh hoạt. Với đợt cấp, cần chú ý triệu chứng kéo dài không cải thiện hoặc xấu đi trở lại sau khi đã đỡ.
Trong bệnh mạn, đánh giá thường dựa trên mức độ triệu chứng, nội soi và đôi khi CT. Tái khám sớm nếu có tác dụng phụ thuốc, chảy máu mũi nhiều, triệu chứng một bên tăng hoặc dấu hiệu ở mắt và thần kinh.
Một đợt cấp do virus thường cải thiện dần trong khoảng một đến hai tuần. Viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn, nếu cần kháng sinh, được điều trị theo phác đồ và thời gian do bác sĩ chỉ định.
Viêm mũi xoang mạn cần điều trị và theo dõi trong nhiều tuần đến nhiều tháng. Sau phẫu thuật, niêm mạc cần thời gian lành và có thể phải nội soi làm sạch, rửa mũi và xịt thuốc kéo dài.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Phần lớn viêm xoang không biến chứng. Bệnh kéo dài có thể làm giảm khứu giác, rối loạn giấc ngủ, làm nặng hen, gây viêm tai giữa hoặc ảnh hưởng chất lượng sống.
Biến chứng hiếm nhưng nghiêm trọng gồm viêm mô tế bào hoặc áp xe ổ mắt, giảm thị lực, viêm xương trán, viêm màng não, áp xe não, huyết khối xoang hang và nhiễm trùng huyết. Nguy cơ cao hơn ở người suy giảm miễn dịch.
Tiên lượng thường thuận lợi khi đợt cấp không biến chứng được theo dõi và chăm sóc đúng. Bệnh mạn có thể kiểm soát tốt nhưng dễ dao động theo dị nguyên, nhiễm virus, khói thuốc, hen, polyp và mức độ tuân thủ điều trị.
Khứu giác và chất lượng sống có thể cải thiện sau điều trị nhưng không phải người nào cũng hồi phục hoàn toàn. Điều trị nguyên nhân răng, dị ứng hoặc cấu trúc giúp giảm tái phát ở nhóm phù hợp.
Viêm xoang có thể tái phát khi tiếp tục gặp nhiễm virus, dị nguyên, khói thuốc, bệnh răng, polyp hoặc bất thường dẫn lưu. Việc dùng kháng sinh lặp lại mà không xác định thể bệnh không ngăn được tái phát.
Người có nhiều đợt riêng biệt trong năm hoặc triệu chứng không hết giữa các đợt cần khám để phân biệt viêm xoang cấp tái phát với bệnh mạn và tìm yếu tố nền.
Không thể phòng mọi trường hợp, nhưng có thể giảm nguy cơ bằng rửa tay, hạn chế tiếp xúc khi đang có nhiễm virus, không hút thuốc, kiểm soát viêm mũi dị ứng, giữ vệ sinh răng miệng, điều trị bệnh răng và tránh lạm dụng thuốc co mạch xịt mũi.
Rửa mũi phải dùng nguồn nước an toàn và dụng cụ sạch. Tiêm chủng cúm, COVID-19 và các vắc xin phù hợp giúp giảm một số nhiễm trùng đường hô hấp có thể khởi phát đợt cấp.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Viêm xoang
Không có chế độ ăn đặc hiệu chữa viêm xoang. Người bệnh nên ăn đủ chất, uống đủ nước theo nhu cầu và hạn chế rượu nếu làm tăng nghẹt hoặc tương tác với thuốc.
Không cần kiêng sữa, đồ lạnh hoặc thực phẩm cụ thể nếu không có dị ứng hay bằng chứng rõ ràng. Người đái tháo đường, bệnh thận, thai kỳ hoặc dùng corticosteroid cần kế hoạch dinh dưỡng riêng.
Trong đợt có sốt hoặc mệt nhiều, nên nghỉ ngơi và quay lại vận động từ từ khi thể trạng cải thiện. Hoạt động nhẹ thường được duy trì nếu không chóng mặt, khó thở hoặc suy kiệt.
Ngủ đủ, tránh khói thuốc, bụi và hóa chất. Người làm việc trong môi trường kích thích nên dùng bảo hộ phù hợp và cải thiện thông khí.
Có thể ghi ngày khởi phát, mức nghẹt, sốt, khả năng ngửi, đau mặt, màu và mùi dịch, thuốc đã dùng và đáp ứng. Nhật ký giúp nhận biết triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc xấu đi sau giai đoạn đã đỡ.
Theo dõi tại nhà không thay thế khám khi có triệu chứng một bên, chảy máu tái diễn, đau răng, suy giảm miễn dịch hoặc bất thường ở mắt và thần kinh.
- Không tự mua kháng sinh chỉ vì dịch mũi vàng hoặc xanh.
- Không dùng thuốc xịt co mạch kéo dài quá thời gian được hướng dẫn.
- Không rửa mũi bằng nước máy chưa xử lý hoặc dùng chung dụng cụ rửa.
- Không xông hơi quá nóng, nhỏ hóa chất, tinh dầu đậm đặc hoặc mẹo dân gian có nguy cơ bỏng và kích ứng.
- Không tự ngoáy sâu, chọc hút hoặc đưa dụng cụ vào mũi.
- Không trì hoãn cấp cứu khi có sưng mắt, giảm thị lực, đau đầu dữ dội, cứng gáy hoặc lú lẫn.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Trẻ nhỏ thường không mô tả được đau hoặc giảm ngửi; ho, chảy mũi kéo dài, thở miệng, hơi thở hôi và khó chịu có thể nổi bật. Nhiễm virus lặp lại, VA lớn, dị ứng, dị vật mũi và rối loạn miễn dịch cần được xem xét.
Không tự dùng thuốc cảm, thuốc co mạch hoặc kháng sinh cho trẻ. Sưng quanh mắt, sốt cao, lừ đừ, nôn hoặc đau đầu bất thường cần khám khẩn.
Người cao tuổi có thể ít sốt, mô tả đau không rõ hoặc chủ yếu biểu hiện bằng nghẹt, mệt và giảm ngửi. Bệnh răng, thuốc gây khô niêm mạc, đái tháo đường và suy giảm miễn dịch có thể làm bệnh phức tạp hơn.
Cần rà soát tương tác thuốc, nguy cơ chảy máu, tăng huyết áp và tác dụng phụ của thuốc co mạch hoặc kháng histamin an thần.
Thai kỳ có thể làm niêm mạc mũi phù và gây nghẹt nhưng không phải mọi nghẹt mũi đều là viêm xoang. Chẩn đoán dựa trên triệu chứng và khám; hình ảnh chỉ dùng khi thật cần thiết.
Rửa mũi bằng dung dịch muối và một số thuốc xịt mũi có thể được cân nhắc, nhưng mọi thuốc, kể cả thuốc không kê đơn và thảo dược, nên được bác sĩ hoặc dược sĩ đánh giá theo tuổi thai.
Phần lớn người cho con bú vẫn có thể tiếp tục nuôi con khi bị viêm xoang. Virus đường hô hấp có thể lây qua tiếp xúc gần nên cần rửa tay, che khi ho và tránh để dịch tiết tiếp xúc với trẻ.
Việc lựa chọn giảm đau, xịt mũi hoặc kháng sinh phải tính đến mức bài tiết vào sữa và tuổi của trẻ. Không tự ngừng cho bú hoặc tự dùng thuốc phối hợp nhiều thành phần.
Người ghép tạng, bệnh máu ác tính, giảm bạch cầu, HIV tiến triển hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch có nguy cơ tác nhân cơ hội và viêm xoang do nấm xâm lấn. Diễn tiến có thể nhanh và ít biểu hiện điển hình.
Đau mặt dữ dội, sốt, sưng mắt, giảm thị lực, mô hoại tử hoặc tình trạng toàn thân xấu cần đánh giá khẩn tại bệnh viện.
Hen và viêm mũi dị ứng có thể làm triệu chứng đường thở trên và dưới ảnh hưởng lẫn nhau. Đái tháo đường, bệnh răng, suy giảm miễn dịch, xơ nang và rối loạn lông chuyển làm tăng nguy cơ bệnh kéo dài hoặc tái phát.
Điều trị cần phối hợp kiểm soát bệnh nền. Người tăng huyết áp, bệnh tim, phì đại tuyến tiền liệt hoặc glaucoma cần thận trọng với thuốc co mạch và một số thuốc cảm.
Sau phẫu thuật mũi xoang, nghẹt, đóng vảy, dịch lẫn ít máu và giảm ngửi tạm thời có thể xảy ra. Người bệnh cần rửa mũi, dùng thuốc và tái khám nội soi đúng kế hoạch.
Không xì mũi mạnh, ngoáy hoặc bóc vảy, tập nặng hay tự dùng thuốc làm tăng chảy máu khi chưa được phép. Chảy máu nhiều, sốt, đau tăng, sưng mắt, dịch trong liên tục hoặc giảm thị lực cần liên hệ cơ sở điều trị ngay.
Câu hỏi thường gặp về Viêm xoang
Không hoàn toàn giống nhau. Viêm mũi dị ứng là phản ứng miễn dịch với dị nguyên, thường gây hắt hơi, ngứa mũi và dịch trong. Viêm mũi xoang là tình trạng viêm mũi và xoang; hai bệnh có thể cùng tồn tại và làm triệu chứng kéo dài.
Không nên kết luận chỉ từ đau đầu. Đau do viêm xoang thường đi cùng nghẹt mũi, chảy dịch, giảm ngửi hoặc bằng chứng viêm. Đau nửa đầu và đau đầu căng thẳng thường bị nhầm với đau xoang và cần được đánh giá nếu tái diễn.
Rửa mũi có thể an toàn và hữu ích cho một số người khi dùng đúng dung dịch, nguồn nước an toàn và dụng cụ sạch. Không dùng nước máy chưa xử lý, không dùng chung bình rửa và ngừng rửa nếu đau tai, chảy máu nhiều hoặc triệu chứng tăng.
Có thể. Nghẹt và viêm thường gây giảm ngửi tạm thời, nhưng bệnh mạn, polyp hoặc tổn thương niêm mạc khứu giác có thể làm giảm ngửi kéo dài. Khả năng hồi phục phụ thuộc nguyên nhân và mức độ đáp ứng điều trị.
Nên khám khi triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn, giảm khứu giác rõ, có polyp, tắc mũi hoặc chảy máu một bên, nghi nguồn từ răng, điều trị ban đầu không hiệu quả hoặc cần nội soi và CT. Dấu hiệu ở mắt và thần kinh phải đi cấp cứu.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc cấp cứu, hãy liên hệ cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi 115.

