Viêm xoang cấp là tình trạng niêm mạc mũi và các xoang cạnh mũi sưng viêm trong thời gian ngắn, thường xuất hiện sau cảm lạnh. Nghẹt mũi, chảy dịch mũi, đau hoặc nặng vùng mặt, giảm ngửi và ho là những biểu hiện thường gặp. Đa số đợt bệnh do virus và cải thiện trong khoảng hai đến ba tuần mà không cần kháng sinh; một số ít chuyển thành viêm mũi xoang do vi khuẩn, đặc biệt khi triệu chứng kéo dài không đỡ hoặc nặng lên sau giai đoạn đã cải thiện. Việc đánh giá đúng diễn tiến quan trọng hơn màu dịch mũi đơn lẻ. Chăm sóc triệu chứng, theo dõi có hướng dẫn và nhận biết sớm dấu hiệu ở mắt, thần kinh hoặc nhiễm trùng nặng giúp hạn chế dùng thuốc không cần thiết và phát hiện biến chứng hiếm nhưng nguy hiểm.
Viêm xoang cấp là bệnh gì?
Viêm xoang cấp, còn gọi là viêm mũi xoang cấp, là đợt viêm niêm mạc khoang mũi và xoang kéo dài dưới 12 tuần, nhưng trong thực hành thường diễn tiến trong vài ngày đến vài tuần. Cảm lạnh do virus là nguyên nhân thường gặp nhất. Khi niêm mạc sưng, lỗ thông xoang hẹp lại, chất nhầy khó thoát và tạo cảm giác nghẹt, áp lực hoặc đau mặt. “Nhiễm trùng xoang” không đồng nghĩa với nhiễm khuẩn: phần lớn là virus. Viêm xoang cấp khác viêm xoang mạn ở thời gian và cơ chế; bệnh mạn là tình trạng viêm kéo dài ít nhất 12 tuần và cần bằng chứng viêm khách quan.

| Tên bệnh | Viêm xoang cấp |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Acute rhinosinusitis |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Viêm mũi xoang cấp; acute sinusitis; viêm xoang cấp tính |
| Mã ICD-10 | Nhóm J01; J01.9 dùng khi viêm xoang cấp chưa xác định xoang cụ thể |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Bệnh đường hô hấp trên; chuyên khoa Tai Mũi Họng, Nhi khoa hoặc Y học gia đình tùy đối tượng |
| Cơ quan ảnh hưởng | Niêm mạc mũi và một hay nhiều xoang cạnh mũi; biến chứng hiếm có thể ảnh hưởng hốc mắt, xương hoặc hệ thần kinh trung ương |
| Tính chất bệnh | Tình trạng viêm cấp, thường sau nhiễm virus; một tỷ lệ nhỏ liên quan vi khuẩn, có thể lây nếu nguyên nhân là virus nhưng bản thân viêm xoang không lây trực tiếp |
| Mức độ phổ biến | Thường gặp sau cảm lạnh; phần lớn trường hợp nhẹ và tự giới hạn |
| Bệnh có lây không? | Tùy nguyên nhân |
| Đường lây | Virus gây nhiễm trùng hô hấp khởi đầu có thể lan qua giọt bắn, dịch tiết tay–mặt và tiếp xúc gần. Viêm xoang do tắc dẫn lưu hoặc nhiễm khuẩn thứ phát không truyền trực tiếp từ người bệnh sang người khác. |
Tổng quan chuyên môn về Viêm xoang cấp
Virus hoặc tác nhân kích thích làm hàng rào niêm mạc mũi bị viêm, tăng tiết dịch và phù nề quanh các lỗ dẫn lưu xoang. Không khí và chất nhầy bị giữ lại, hoạt động lông chuyển giảm, áp lực trong xoang thay đổi và gây đau hoặc nặng mặt. Dịch ứ tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn cư trú phát triển ở một số người, nhưng chuyển sang nhiễm khuẩn là ngoại lệ chứ không phải quy luật. Dị ứng, lệch vách ngăn hoặc polyp có thể làm cản trở dẫn lưu và kéo dài đợt bệnh.
Đợt cấp được phân thành viêm mũi xoang do virus và viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn dựa chủ yếu vào diễn tiến lâm sàng. Virus thường cải thiện trong vòng 10 ngày. Vi khuẩn được nghĩ đến khi triệu chứng kéo dài từ 10 ngày trở lên mà không cải thiện, hoặc đang đỡ rồi nặng trở lại. Có thể mô tả xoang bị ảnh hưởng như hàm, trán, sàng, bướm hoặc nhiều xoang, nhưng việc xác định vị trí không phải lúc nào cũng thay đổi xử trí ban đầu.
Viêm mũi xoang cấp là một trong các lý do khám hô hấp thường gặp, đặc biệt trong mùa lưu hành virus. Trẻ em có nhiều đợt nhiễm đường hô hấp hơn người lớn nên dễ có triệu chứng mũi xoang, nhưng tiêu chuẩn và biểu hiện có khác theo tuổi. Số liệu Việt Nam về tỷ lệ viêm xoang cấp do virus và vi khuẩn trong cộng đồng còn hạn chế; tỷ lệ phụ thuộc định nghĩa chẩn đoán và thói quen kê kháng sinh.
Nhiễm virus thường bắt đầu ở niêm mạc mũi sau khi hít giọt bắn hoặc đưa dịch tiết lên mắt, mũi, miệng. Viêm lan liên tục vào niêm mạc xoang, làm bít lỗ thông và ứ dịch. Trong viêm xoang nguồn gốc răng, vi khuẩn có thể lan từ chân răng hàm trên vào xoang hàm. Ở người suy giảm miễn dịch nặng, nấm có thể xâm nhập mô và mạch máu, một cơ chế hiếm nhưng cần xử trí khẩn.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Viêm xoang cấp
Virus cảm lạnh là nguyên nhân chính. Vi khuẩn có thể gây nhiễm thứ phát khi dẫn lưu xoang bị cản trở; các tác nhân thường gặp thay đổi theo tuổi và khu vực. Ngoài ra, nhiễm trùng răng hàm trên, dị vật mũi, chấn thương áp suất, nấm ở người suy giảm miễn dịch hoặc bất thường cấu trúc có thể tạo bệnh cảnh đặc biệt. Viêm mũi dị ứng và khói thuốc thường là yếu tố thuận lợi hơn là nguyên nhân nhiễm trùng trực tiếp.
Nguy cơ tăng khi có nhiễm virus gần đây, viêm mũi dị ứng không kiểm soát, hút thuốc hoặc hít khói thụ động, polyp mũi, lệch vách ngăn và rối loạn lông chuyển. Lặn, bay khi đang nghẹt mũi và nhiễm trùng răng có thể góp phần ở một số trường hợp. Suy giảm miễn dịch, xơ nang hoặc bệnh mạn nặng làm tăng nguy cơ diễn tiến phức tạp và cần ngưỡng khám thấp hơn.
Trẻ nhỏ đi nhà trẻ, người tiếp xúc đông người trong mùa virus, người có bệnh dị ứng mũi, người hút thuốc và bệnh nhân có cấu trúc mũi xoang bất thường dễ xuất hiện đợt cấp. Người suy giảm miễn dịch, đái tháo đường kiểm soát kém, bệnh thận nặng hoặc đang hóa trị có nguy cơ biến chứng và nhiễm tác nhân không điển hình cao hơn.
Triệu chứng và dấu hiệu của Viêm xoang cấp
Bệnh thường bắt đầu giống cảm lạnh với nghẹt, chảy mũi và ho, sau đó có thể xuất hiện áp lực vùng mặt hoặc giảm ngửi. Đau tăng khi cúi người không phải dấu hiệu đặc hiệu. Ở trẻ, ho ngày hoặc đêm và dịch mũi kéo dài có thể nổi bật hơn đau mặt. Sốt có thể có trong nhiễm virus hoặc vi khuẩn. Điểm cần theo dõi là triệu chứng đang cải thiện, đứng yên hay nặng lên sau một giai đoạn đỡ.
- Nghẹt hoặc tắc mũi khiến thở bằng mũi khó hơn.
- Chảy dịch ra trước hoặc xuống họng; dịch có thể trong, đục, vàng hoặc xanh.
- Đau, căng hoặc nặng quanh má, giữa hai mắt, trán hoặc răng hàm trên.
- Giảm hoặc mất tạm thời khứu giác do phù nề vùng khe mũi.
- Ho, đặc biệt về đêm ở trẻ em, do dịch mũi sau và kích thích họng.
- Đau đầu, mệt mỏi, hơi thở có mùi hoặc cảm giác đầy tai.
- Đau khu trú một bên dữ dội hoặc đau răng rõ, có thể gợi ý nguồn răng hoặc bệnh khu trú.
- Sưng nhẹ mô mềm vùng mặt trong viêm nặng.
- Chảy dịch hôi một bên, nhất là ở trẻ, cần loại trừ dị vật.
- Giảm cảm giác vùng mặt hoặc tổn thương niêm mạc đen là dấu hiệu không điển hình, cần đánh giá khẩn ở người suy giảm miễn dịch.
Nên đặt lịch khám
- Triệu chứng kéo dài khoảng 10 ngày mà không có xu hướng cải thiện, hoặc còn dai dẳng quá ba tuần.
- Đang hồi phục sau cảm lạnh nhưng sốt, đau mặt hoặc dịch mũi tăng trở lại.
- Có nhiều đợt tương tự trong năm, nghẹt một bên hoặc nghi nguyên nhân từ răng.
Cần khám trong ngày
- Đau mặt khu trú dữ dội, sốt cao kéo dài, nôn, mất nước hoặc tình trạng toàn thân xấu.
- Người suy giảm miễn dịch, đái tháo đường mất kiểm soát hoặc đang điều trị ung thư có triệu chứng xoang mới.
Cần tái khám sớm
- Không cải thiện theo kế hoạch theo dõi, hoặc nặng lên sau khi đã bắt đầu điều trị.
- Xuất hiện phát ban, tiêu chảy nặng hoặc phản ứng bất thường với thuốc.
Gọi 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu khi có sưng đỏ quanh mắt, mắt lồi, đau khi cử động mắt, nhìn đôi, giảm thị lực, đau đầu trán dữ dội, sưng trán, cứng gáy, co giật, lú lẫn, yếu liệt, khó đánh thức hoặc dấu hiệu nhiễm trùng toàn thân nặng. Đây có thể là biến chứng hốc mắt hoặc nội sọ. Không tự lái xe nếu thị lực thay đổi, choáng hoặc rối loạn ý thức; không chờ thuốc tại nhà phát huy tác dụng.
Chẩn đoán Viêm xoang cấp
Bác sĩ chủ yếu dựa vào thời gian, mô hình diễn tiến và mức độ triệu chứng kết hợp khám mũi, họng, mặt và mắt. Việc phân biệt virus với vi khuẩn không thể dựa vào một dấu hiệu duy nhất. Xét nghiệm vi sinh, nội soi hoặc chụp hình ảnh chỉ dành cho trường hợp nặng, tái phát, điều trị thất bại, nghi biến chứng hoặc chẩn đoán khác. Tự chẩn đoán qua màu dịch mũi dễ dẫn đến dùng kháng sinh không cần thiết.
Khám thường ghi nhận dịch trong hốc mũi, phù niêm mạc, đau khi ấn vùng xoang và tình trạng họng do dịch sau. Bác sĩ kiểm tra mắt, vận nhãn, thị lực, thần kinh, răng hàm trên và dấu mất nước khi cần. Ở trẻ, tai giữa và dị vật mũi cũng được xem xét. Nội soi mũi có thể giúp thấy mủ ở khe giữa, polyp, khối hoặc nguồn chảy máu nhưng không bắt buộc ở đợt không biến chứng.
Không cần xét nghiệm máu thường quy. Công thức máu hoặc chỉ dấu viêm có thể hỗ trợ khi người bệnh rất nặng nhưng không xác định chắc nguyên nhân. Nuôi cấy dịch mũi thông thường dễ lẫn vi khuẩn cư trú và ít giá trị; lấy mẫu qua nội soi được dành cho ca thất bại điều trị hoặc nghi tác nhân đặc biệt. Xét nghiệm virus có thể được dùng theo bối cảnh dịch tễ nhưng kết quả không tự động quyết định xử trí xoang.
CT xoang không được khuyến cáo trong viêm xoang cấp thông thường vì hình ảnh dày niêm mạc cũng gặp trong cảm lạnh. CT có cản quang hoặc MRI được chỉ định khi nghi biến chứng hốc mắt, nội sọ, khối u hoặc bệnh xâm lấn. X-quang xoang không đủ chính xác để phân biệt virus và vi khuẩn. Phát hiện hình ảnh phải được diễn giải cùng khám lâm sàng.
Viêm mũi xoang cấp được nhận diện khi có nghẹt hoặc chảy mũi kèm đau–nặng mặt và/hoặc giảm ngửi trong thời gian ngắn. Viêm do vi khuẩn được cân nhắc nếu triệu chứng không cải thiện từ 10 ngày trở lên hoặc nặng lên rõ sau giai đoạn ban đầu đã đỡ. Một số hướng dẫn còn xem xét mức độ nặng và sốt, nhưng không có tiêu chí đơn lẻ tuyệt đối. Tiêu chuẩn cần được bác sĩ áp dụng theo tuổi và bối cảnh.
Điều trị Viêm xoang cấp
Mục tiêu là giảm đau và nghẹt, duy trì ăn uống–ngủ nghỉ, theo dõi diễn tiến và chỉ dùng kháng sinh khi lợi ích dự kiến vượt nguy cơ. Trường hợp không biến chứng có thể theo dõi chủ động với hướng dẫn tái khám rõ. Nếu nghi vi khuẩn, bác sĩ cân nhắc điều trị ngay hoặc trì hoãn tùy mức độ, bệnh nền và khả năng theo dõi. Biến chứng, nhiễm trùng nguồn răng hoặc suy giảm miễn dịch cần xử trí chuyên khoa và đôi khi nhập viện.
Thuốc giảm đau–hạ sốt có thể được dùng khi phù hợp với tuổi và bệnh nền. Xịt hoặc rửa mũi bằng nước muối giúp làm sạch dịch; corticosteroid xịt mũi có thể hữu ích, nhất là khi có dị ứng. Thuốc co mạch tại chỗ chỉ dùng rất ngắn theo hướng dẫn vì nguy cơ nghẹt bật lại. Kháng sinh không cần cho đa số đợt do virus và chỉ được kê khi bác sĩ đánh giá khả năng nhiễm khuẩn. Không tự phối hợp nhiều thuốc cảm vì dễ trùng hoạt chất và tăng tác dụng phụ.
Chọc hoặc dẫn lưu xoang không phải điều trị thường quy. Can thiệp được cân nhắc khi cần lấy mẫu chính xác, có ổ mủ không dẫn lưu, biến chứng hốc mắt–nội sọ hoặc bệnh nguồn răng cần xử lý. Quyết định do bác sĩ Tai Mũi Họng, mắt, răng hàm mặt hoặc ngoại thần kinh phối hợp tùy vị trí tổn thương.
Phẫu thuật hiếm khi cần trong đợt cấp đơn thuần. Nội soi dẫn lưu xoang hoặc phẫu thuật ổ biến chứng có thể được chỉ định khi nhiễm trùng lan, áp-xe, hoại tử hoặc thất bại với điều trị thích hợp. Phẫu thuật không thay thế hồi sức và kháng sinh đường toàn thân trong ca nặng. Người có nhiều đợt cấp cần đánh giá bệnh mạn hoặc bất thường cấu trúc trước khi bàn về mổ.
Nghỉ ngơi, uống đủ nước, dùng khăn ấm vùng mặt và giữ không khí dễ chịu có thể giảm khó chịu. Rửa mũi nên dùng dung dịch và dụng cụ sạch; nước pha cần đạt tiêu chuẩn an toàn. Tránh khói thuốc, rượu quá mức và môi trường rất khô. Xông hơi quá nóng không chứng minh rút ngắn bệnh và có nguy cơ bỏng, đặc biệt ở trẻ.
Theo dõi số ngày bệnh, nhiệt độ, mức đau mặt, khả năng ăn uống, thị lực và xu hướng cải thiện. Nếu được theo dõi không kháng sinh, cần biết thời điểm liên hệ lại khi không đỡ hoặc nặng lên. Khi dùng kháng sinh, bác sĩ đánh giá đáp ứng sau vài ngày; không đáp ứng đòi hỏi xác nhận lại chẩn đoán, nguồn răng, biến chứng và kháng thuốc. Không tự kéo dài hoặc đổi thuốc.
Nhiều đợt do virus giảm dần trong 7–10 ngày, nhưng triệu chứng có thể kéo dài hai đến ba tuần. Thời gian dùng thuốc phụ thuộc loại thuốc, tuổi và chẩn đoán; không nên suy ra thời gian khỏi chỉ từ một đơn thuốc. Nếu bệnh kéo dài trên 12 tuần, cần đánh giá viêm xoang mạn thay vì tiếp tục coi là một đợt cấp thông thường.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Biến chứng phần lớn hiếm. Nhiễm trùng có thể lan vào mô quanh mắt gây viêm mô tế bào hoặc áp-xe hốc mắt, lan vào xương trán, màng não, xoang tĩnh mạch hang hoặc nhu mô não. Viêm tai giữa, cơn hen hoặc mất nước có thể xảy ra ở một số người. Dùng kháng sinh không cần thiết gây tiêu chảy, dị ứng và tăng nguy cơ kháng thuốc.
Tiên lượng nhìn chung tốt; đa số người bệnh hồi phục hoàn toàn bằng chăm sóc triệu chứng và thời gian. Nguy cơ kéo dài tăng khi có dị ứng, bất thường cấu trúc, hút thuốc hoặc bệnh nền miễn dịch. Dấu hiệu cải thiện là giảm đau, thông mũi hơn, ngủ và ăn uống tốt dần. Biến chứng được phát hiện sớm thường có cơ hội xử trí tốt hơn.
Các đợt có thể lặp lại vì mỗi lần nhiễm virus mới, dị ứng không kiểm soát hoặc cản trở dẫn lưu. “Viêm xoang cấp tái diễn” cần được phân biệt với viêm xoang mạn có đợt bùng phát. Bác sĩ có thể đánh giá nội soi, dị ứng, miễn dịch hoặc cấu trúc nếu có nhiều đợt tách biệt. Kháng sinh dự phòng không phải biện pháp phòng tái phát thông thường.
Rửa tay, che ho, hạn chế tiếp xúc gần khi đang nhiễm virus và tiêm chủng theo lịch giúp giảm một số nhiễm trùng hô hấp dẫn đến đợt xoang. Kiểm soát viêm mũi dị ứng, tránh khói thuốc và chăm sóc răng miệng làm giảm yếu tố thuận lợi. Không có vaccine riêng cho viêm xoang cấp. Rửa mũi đúng cách có thể hỗ trợ nhưng không bảo đảm ngăn bệnh.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Viêm xoang cấp
Không có thực phẩm đặc hiệu làm hết viêm xoang cấp. Ưu tiên đủ nước, bữa mềm dễ ăn khi đau họng và dinh dưỡng bình thường. Người đái tháo đường hoặc bệnh thận cần tuân thủ chế độ riêng khi bị ốm. Không cần kiêng sữa nếu không có bất dung nạp; cảm giác dịch đặc hơn không đồng nghĩa sữa gây nhiễm trùng. Tránh rượu nếu làm mất nước hoặc tương tác thuốc.
Nghỉ tương đối trong giai đoạn sốt hoặc mệt nhiều. Có thể vận động nhẹ khi không sốt, không chóng mặt và hô hấp ổn định. Tránh lặn, bay hoặc thay đổi áp suất khi nghẹt nặng vì có thể tăng đau. Quay lại tập luyện từ từ sau khi triệu chứng toàn thân giảm; đau đầu tăng hoặc khó thở khi vận động là lý do dừng và đánh giá.
Có thể ghi nhiệt độ, ngày bệnh, mức đau theo thang điểm, màu và lượng dịch, khả năng ngửi, uống nước và ngủ. Điều quan trọng nhất là xu hướng: cải thiện đều, không thay đổi hay nặng lên lần hai. Kiểm tra vùng quanh mắt trong ánh sáng tốt và hỏi trẻ về nhìn mờ hoặc đau mắt. Không tự soi sâu hoặc đưa dụng cụ vào mũi.
- Không dùng kháng sinh từ đơn cũ hoặc mua theo màu dịch mũi.
- Không sử dụng thuốc co mạch xịt mũi kéo dài quá thời gian được khuyến cáo.
- Không xông nước sôi sát mặt hoặc dùng tinh dầu đậm đặc gây bỏng và kích ứng.
- Không trì hoãn cấp cứu khi có dấu hiệu mắt hoặc thần kinh.
- Không dùng aspirin cho trẻ và thiếu niên đang mắc bệnh do virus.
- Không tự chọc, hút hoặc bơm rửa xoang bằng dụng cụ không vô khuẩn.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Ở trẻ, ho kéo dài, dịch mũi và hơi thở hôi có thể rõ hơn đau mặt. Trẻ nhỏ không diễn đạt được nhìn đôi, đau đầu hoặc giảm ngửi, nên người chăm sóc cần quan sát sưng mắt, lừ đừ và ăn uống. Thuốc cảm không kê đơn không phù hợp với nhiều nhóm tuổi. Tiêu chuẩn nghi vi khuẩn và lựa chọn thuốc phải do bác sĩ nhi khoa áp dụng.
Người cao tuổi có thể ít sốt nhưng dễ mất nước, lú lẫn hoặc suy giảm chức năng khi nhiễm trùng. Thuốc co mạch và một số thuốc cảm có thể làm tăng huyết áp, rối loạn nhịp, bí tiểu hoặc té ngã. Cần rà soát đa thuốc, chức năng thận và bệnh tim. Triệu chứng một bên mới xuất hiện hoặc chảy máu phải được đánh giá kỹ.
Đa số đợt cấp vẫn do virus. Rửa mũi và biện pháp không dùng thuốc thường được ưu tiên, còn thuốc giảm đau, xịt mũi hoặc kháng sinh phải được lựa chọn theo tuổi thai, mức độ bệnh và tiền sử dị ứng. Không tự dùng thuốc co mạch đường uống hay kháng sinh. Sốt cao, mất nước, khó thở hoặc đau nặng cần khám sớm để bảo vệ cả mẹ và thai.
Việc cho bú thường có thể tiếp tục. Bác sĩ chọn thuốc có dữ liệu phù hợp, theo dõi trẻ bú kém, buồn ngủ hoặc tiêu chảy và cân nhắc ảnh hưởng của thuốc co mạch lên nguồn sữa. Uống đủ nước và nghỉ ngơi quan trọng nhưng không cần tăng quá mức. Không dùng thuốc phối hợp cảm cúm khi chưa kiểm tra từng hoạt chất.
Người suy giảm miễn dịch có thể mắc vi khuẩn hoặc nấm xâm lấn với diễn tiến nhanh và biểu hiện không điển hình. Đau mặt dữ dội, tê mặt, loét hoặc mảng đen trong mũi, sưng mắt và sốt cần đánh giá cấp cứu. Ngưỡng chụp hình ảnh, nội soi và lấy mẫu thấp hơn. Không nên chỉ điều trị tại nhà kéo dài.
Hen có thể nặng lên do nhiễm hô hấp. Bệnh phổi mạn, suy tim và bệnh thận làm giảm khả năng chịu đựng mất nước hoặc sốt. Đái tháo đường mất kiểm soát tăng nguy cơ nhiễm trùng nặng. Người dùng thuốc chống đông cần hỏi trước khi dùng thuốc giảm đau. Bệnh răng hàm trên cần điều trị nguồn nhiễm song song.
Sau phẫu thuật mũi xoang, nghẹt và dịch có thể là một phần của hồi phục, nhưng sốt, đau tăng, chảy máu nhiều, dịch hôi hoặc thay đổi thị lực cần báo bác sĩ phẫu thuật. Không tự bơm rửa áp lực cao hoặc đưa thuốc vào mũi ngoài hướng dẫn. Viêm xoang cấp sau mổ cần phân biệt với đóng vảy và viêm lành thương.
Câu hỏi thường gặp về Viêm xoang cấp
Nhiều trường hợp do virus bắt đầu giảm sau khoảng một tuần, nhưng nghẹt, ho hoặc dịch mũi có thể còn đến hai hoặc ba tuần. Thời gian kéo dài không tự động chứng minh có vi khuẩn. Cần chú ý xu hướng: nếu triệu chứng không cải thiện từ khoảng ngày thứ 10, nặng lên sau giai đoạn đã đỡ hoặc còn dai dẳng quá ba tuần, nên được đánh giá. Bệnh kéo dài ít nhất 12 tuần thuộc nhóm viêm xoang mạn và cần cách chẩn đoán khác.
Không thể kết luận chỉ từ màu dịch. Trong nhiễm virus, tế bào viêm và men trong dịch cũng có thể làm dịch chuyển vàng hoặc xanh. Bác sĩ đánh giá thời gian bệnh, mức cải thiện, sốt, đau khu trú, tình trạng toàn thân và dấu hiệu biến chứng. Dùng kháng sinh theo màu dịch dễ gây tác dụng phụ và kháng thuốc mà không giúp nhanh khỏi. Nếu dịch hôi một bên, đau răng hoặc triệu chứng kéo dài, cần khám để tìm nguyên nhân cụ thể.
Không cần trong phần lớn đợt không biến chứng. Cảm lạnh thông thường cũng có thể tạo hình ảnh dày niêm mạc hoặc dịch trong xoang, nên CT dễ phát hiện bất thường không làm thay đổi điều trị. Chụp được dành cho nghi biến chứng quanh mắt, nội sọ, khối u, bệnh xâm lấn hoặc chẩn đoán chưa rõ sau đánh giá chuyên khoa. Phơi nhiễm bức xạ và chi phí cần được cân nhắc, đặc biệt ở trẻ.
Bản thân tình trạng ứ dịch và viêm trong xoang không lây. Tuy nhiên, virus cảm lạnh gây ra nhiều đợt viêm xoang có thể truyền qua giọt bắn, tay nhiễm dịch tiết và tiếp xúc gần. Vì vậy người bệnh nên rửa tay, che ho, không dùng chung đồ cá nhân và hạn chế tiếp xúc khi đang sốt hoặc có triệu chứng hô hấp rõ. Viêm xoang do răng, dị ứng hoặc bất thường cấu trúc không lây.
Kháng sinh được cân nhắc khi bác sĩ nghi viêm mũi xoang cấp do vi khuẩn, chẳng hạn triệu chứng kéo dài từ khoảng 10 ngày không cải thiện, nặng lên rõ sau khi đã đỡ, hoặc người bệnh rất nặng và có nguy cơ biến chứng. Khả năng theo dõi và bệnh nền cũng ảnh hưởng quyết định. Nhiều ca có thể theo dõi có hướng dẫn thay vì dùng ngay. Không nên tự mua thuốc, dùng đơn cũ hoặc dừng sớm khi đã được kê.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

