Viêm xoang mạn là tình trạng viêm kéo dài của niêm mạc mũi và xoang trong ít nhất 12 tuần, thường gây nghẹt mũi, chảy dịch trước hoặc sau mũi, giảm khứu giác và cảm giác nặng vùng mặt. Bệnh không đơn thuần là một đợt nhiễm khuẩn chưa khỏi và không lây. Một số người có polyp mũi, hen, dị ứng, bất thường miễn dịch hoặc rối loạn lông chuyển đi kèm; các yếu tố này làm cách điều trị khác nhau. Chẩn đoán cần vừa có triệu chứng phù hợp, vừa có bằng chứng viêm qua nội soi mũi hoặc chụp CT khi được chỉ định. Điều trị thường tập trung vào kiểm soát viêm, làm sạch dịch, xử lý bệnh đồng mắc và theo dõi lâu dài. Phẫu thuật có thể giúp mở đường dẫn lưu ở người không đáp ứng điều trị nội khoa, nhưng không loại bỏ hoàn toàn khuynh hướng viêm.
Viêm xoang mạn là bệnh gì?
Viêm xoang mạn, chính xác hơn là viêm mũi xoang mạn, là một hội chứng viêm kéo dài ở mũi và các xoang cạnh mũi. Người bệnh phải có ít nhất hai triệu chứng trong nhóm nghẹt mũi, chảy dịch, đau–nặng mặt và giảm khứu giác, trong đó nghẹt hoặc chảy dịch thường là triệu chứng bắt buộc, kéo dài từ 12 tuần trở lên. Chẩn đoán không chỉ dựa trên lời kể mà cần xác nhận viêm bằng nội soi, soi mũi trước hoặc CT. Bệnh khác viêm xoang cấp ở chỗ viêm mạn thường liên quan rối loạn hàng rào niêm mạc, miễn dịch, polyp và bệnh đồng mắc, thay vì một nhiễm trùng ngắn hạn.

| Tên bệnh | Viêm xoang mạn |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Chronic rhinosinusitis |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Viêm mũi xoang mạn; chronic sinusitis; viêm xoang mạn tính |
| Mã ICD-10 | Nhóm J32; J32.9 dùng khi viêm xoang mạn chưa xác định xoang cụ thể; polyp mũi được mã hóa riêng trong nhóm J33 khi hiện diện |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Bệnh viêm mạn đường hô hấp trên; chuyên khoa Tai Mũi Họng, Dị ứng – Miễn dịch và Hô hấp khi có bệnh đồng mắc |
| Cơ quan ảnh hưởng | Niêm mạc mũi và xoang cạnh mũi; khứu giác, tai giữa, đường thở dưới và chất lượng giấc ngủ có thể bị ảnh hưởng |
| Tính chất bệnh | Bệnh viêm kéo dài ít nhất 12 tuần, không lây; có thể có hoặc không có polyp mũi và thường diễn tiến theo đợt |
| Mức độ phổ biến | Thường gặp trong thực hành Tai Mũi Họng và gây gánh nặng chất lượng sống đáng kể; tỷ lệ thay đổi theo tiêu chuẩn chẩn đoán |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng |
Tổng quan chuyên môn về Viêm xoang mạn
Nhiều yếu tố phối hợp làm hàng rào biểu mô mũi xoang suy yếu, vận chuyển nhầy–lông chuyển kém và đáp ứng miễn dịch trở nên dai dẳng. Tế bào viêm và cytokine gây phù nề, tăng tiết dịch, tái cấu trúc mô và đôi khi hình thành polyp. Vi khuẩn trong biofilm hoặc hệ vi sinh thay đổi có thể tham gia ở một số người nhưng không chứng minh bệnh luôn là nhiễm khuẩn. Kiểu viêm type 2 với bạch cầu ái toan thường liên quan polyp, hen và bệnh hô hấp làm nặng bởi aspirin; các kiểu viêm khác cũng tồn tại và ảnh hưởng đáp ứng điều trị.
Phân loại thực hành gồm viêm xoang mạn có polyp mũi và không có polyp. Hướng tiếp cận hiện đại còn xem xét bệnh khu trú hay lan tỏa, nguyên phát hay thứ phát, và endotype viêm như type 2. Một số thể đặc biệt gồm bệnh do răng, viêm xoang nấm dị ứng, bệnh liên quan xơ nang hoặc rối loạn vận động lông chuyển. Phân loại giúp quyết định xét nghiệm, thuốc sinh học, phẫu thuật và mức theo dõi; không nên tự gán thể bệnh chỉ từ màu dịch.
Bệnh gặp ở người lớn và trẻ em nhưng tiêu chuẩn, nguyên nhân thứ phát và lựa chọn điều trị có khác theo tuổi. Các nghiên cứu cộng đồng cho tỷ lệ khác nhau do nhiều khảo sát chỉ dựa vào triệu chứng mà không xác nhận bằng nội soi hoặc CT. Dữ liệu chuẩn hóa tại Việt Nam còn hạn chế. Hen, viêm mũi dị ứng và polyp mũi thường cùng tồn tại, đặc biệt trong nhóm viêm type 2.
Bệnh hình thành tại niêm mạc mũi xoang qua viêm kéo dài, giảm thanh thải chất nhầy và tắc nghẽn lỗ thông. Ở thể nguồn răng, viêm hoặc vật liệu nha khoa có thể lan vào xoang hàm. Trong rối loạn lông chuyển hoặc xơ nang, dịch đặc và vận chuyển kém gây ứ đọng từ sớm. Đây không phải bệnh truyền nhiễm nên không có đường lây giữa người với người.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Viêm xoang mạn
Không có một nguyên nhân duy nhất cho đa số trường hợp. Cơ chế nền có thể liên quan viêm miễn dịch dai dẳng, polyp, bất thường cấu trúc, dị ứng, hen, khói thuốc, nhiễm trùng răng, rối loạn lông chuyển hoặc suy giảm miễn dịch. Nấm có vai trò trong một số thể xác định nhưng thuốc chống nấm không dùng đại trà. Nhiễm khuẩn có thể gây đợt cấp trên nền bệnh mạn, song không giải thích toàn bộ tình trạng kéo dài.
Yếu tố liên quan gồm hen, polyp mũi, dị ứng, hút thuốc, ô nhiễm nghề nghiệp, lệch vách ngăn, bệnh răng hàm trên và tiền sử phẫu thuật mũi xoang. Các yếu tố ít thay đổi được gồm xơ nang, rối loạn vận động lông chuyển, bệnh miễn dịch và khuynh hướng viêm type 2. Việc có một yếu tố nguy cơ không đủ chẩn đoán; cần xác định yếu tố nào thực sự đang duy trì bệnh.
Người có hen khó kiểm soát, phản ứng với aspirin hoặc thuốc kháng viêm không steroid, nhiều đợt viêm xoang, giảm ngửi kéo dài hay polyp dễ mắc bệnh nặng và tái phát. Trẻ có xơ nang, bất thường lông chuyển hoặc suy giảm miễn dịch cần được đánh giá chuyên sâu. Người làm việc trong môi trường bụi, khói và hóa chất có thể có triệu chứng dai dẳng hơn.
Triệu chứng và dấu hiệu của Viêm xoang mạn
Triệu chứng tồn tại hầu hết các ngày trong ít nhất ba tháng, có thể dao động và xuất hiện đợt nặng lên. Nghẹt và chảy dịch thường chiếm ưu thế; giảm ngửi rõ hơn ở người có polyp. Đau mặt thường âm ỉ, không nhất thiết dữ dội, và sốt không điển hình ngoài đợt cấp. Mệt mỏi, ngủ kém và giảm năng suất có thể đáng kể dù khám ngoài mũi không thấy bất thường rõ.
- Nghẹt hoặc tắc mũi kéo dài, thường hai bên nhưng có thể không cân xứng.
- Dịch mũi đặc chảy ra trước hoặc xuống họng, gây khạc, ho và hôi miệng.
- Giảm, biến đổi hoặc mất khứu giác; vị giác có thể giảm theo.
- Cảm giác áp lực, đầy hoặc nặng vùng má, trán và giữa hai mắt.
- Ho dai dẳng, nhất là ở trẻ, do dịch mũi sau và bệnh đường thở đi kèm.
- Ngủ không sâu, thở miệng, mệt mỏi và giảm tập trung.
- Đau tai hoặc đầy tai do rối loạn thông khí vòi nhĩ.
- Chảy máu mũi tái diễn, đóng vảy hoặc mùi hôi một bên, cần tìm nguyên nhân khu trú.
- Đau răng hoặc dịch có mùi ở một bên trong bệnh nguồn gốc răng.
- Khò khè tăng, mất ngửi đột ngột hoặc phản ứng với aspirin trong bệnh đường thở type 2.
Nên đặt lịch khám
- Nghẹt, chảy dịch hoặc giảm ngửi kéo dài đủ 12 tuần, nhất là khi ảnh hưởng giấc ngủ và công việc.
- Có nhiều đợt dùng thuốc nhưng triệu chứng nhanh chóng trở lại.
- Nghẹt một bên, chảy máu, đau răng, mùi hôi hoặc giảm cân không giải thích được.
Cần khám trong ngày
- Sốt và đau mặt tăng nhanh trên nền bệnh mạn, hoặc sưng quanh mắt.
- Người suy giảm miễn dịch xuất hiện đau, tê mặt hoặc tổn thương niêm mạc bất thường.
Cần tái khám sớm
- Không cải thiện sau thời gian dùng thuốc đúng kỹ thuật.
- Khứu giác xấu đi, hen mất kiểm soát hoặc tác dụng phụ khiến không thể tiếp tục điều trị.
Đến cấp cứu hoặc gọi 115 nếu đột ngột nhìn đôi, giảm thị lực, mắt lồi, sưng đỏ quanh mắt, đau đầu tăng nhanh kèm nôn, cứng gáy, co giật, lú lẫn, yếu liệt hoặc sốt cao với tình trạng toàn thân suy sụp. Các biểu hiện này không phải diễn tiến thông thường của bệnh mạn và có thể báo hiệu biến chứng hốc mắt, nội sọ hoặc nhiễm trùng xâm lấn. Không trì hoãn để chờ lịch khám định kỳ.
Chẩn đoán Viêm xoang mạn
Bác sĩ xác định bệnh qua triệu chứng kéo dài, mức ảnh hưởng và bằng chứng viêm khách quan. Nội soi mũi có thể thấy polyp, phù nề hoặc dịch mủ; CT xoang cho biết phạm vi bệnh và giải phẫu. Đồng thời cần tìm bệnh đồng mắc như hen, dị ứng, bệnh răng và suy giảm miễn dịch. Xét nghiệm được lựa chọn theo kiểu bệnh, không thực hiện đồng loạt. Chẩn đoán chỉ từ đau đầu hoặc phim chụp tình cờ là không đủ.
Khám tập trung vào hốc mũi, vách ngăn, cuốn mũi, polyp, dịch ở khe giữa, miệng–răng, tai và phổi. Bác sĩ hỏi về khứu giác, số đợt nặng, thuốc đã dùng, kỹ thuật rửa/xịt, phản ứng với aspirin, hen và tiền sử phẫu thuật. Nội soi giúp phân biệt polyp, khối u, nấm, vảy và bệnh một bên. Đánh giá mắt và thần kinh cần thiết khi có triệu chứng cảnh báo.
Xét nghiệm dị ứng được cân nhắc khi bệnh sử gợi ý và kết quả có thể thay đổi kiểm soát môi trường hoặc điều trị. Định lượng globulin miễn dịch và đánh giá miễn dịch dùng cho người nhiễm trùng tái diễn hoặc bất thường. Bạch cầu ái toan, IgE toàn phần hay dấu ấn type 2 có thể hỗ trợ lựa chọn thuốc sinh học trong bối cảnh chuyên khoa nhưng không chẩn đoán độc lập. Nuôi cấy qua nội soi hữu ích trong đợt mủ không đáp ứng, khác với ngoáy mũi nông.
CT xoang lát cắt mỏng là phương tiện chính để xác nhận viêm, xác định xoang bị ảnh hưởng, bất thường xương và lập kế hoạch phẫu thuật. Chụp nên thực hiện sau điều trị phù hợp khi kết quả dự kiến thay đổi xử trí, trừ trường hợp biến chứng. MRI được dùng khi nghi khối, nấm xâm lấn hoặc tổn thương hốc mắt–nội sọ. Mức độ mờ trên CT không luôn tương ứng mức khó chịu của người bệnh.
Chẩn đoán yêu cầu ít nhất hai triệu chứng kéo dài từ 12 tuần, trong đó có nghẹt/tắc mũi hoặc chảy dịch, có thể kèm đau–nặng mặt và giảm/mất ngửi; đồng thời phải có dấu viêm qua soi mũi, nội soi hoặc CT. Polyp cần được xác nhận trực tiếp. Ở trẻ, ho có thể thay cho giảm ngửi trong một số khung chẩn đoán. Tiêu chuẩn này phải được áp dụng cùng đánh giá nguyên nhân thứ phát.
Điều trị Viêm xoang mạn
Điều trị nhằm giảm viêm, phục hồi dẫn lưu, cải thiện khứu giác và giấc ngủ, kiểm soát bệnh đồng mắc và ngăn đợt nặng. Nền tảng là chăm sóc tại chỗ đều đặn, đánh giá kỹ thuật và tuân thủ. Kháng sinh, corticoid toàn thân, thuốc sinh học hoặc phẫu thuật chỉ dành cho chỉ định cụ thể. Trước khi tăng bậc, cần xác nhận chẩn đoán, phân loại polyp, tìm bệnh nguồn răng và xem xét yếu tố miễn dịch.
Corticosteroid xịt mũi và rửa mũi bằng dung dịch muối là điều trị nền ở nhiều người. Corticoid đường uống đôi khi được bác sĩ dùng ngắn hạn cho polyp hoặc đợt viêm nặng, nhưng nguy cơ toàn thân giới hạn việc lặp lại. Kháng sinh chỉ dùng khi có bằng chứng hoặc nghi ngờ hợp lý về đợt nhiễm khuẩn, không phải mặc định cho bệnh mạn. Thuốc sinh học nhắm trúng đích được cân nhắc ở viêm xoang mạn có polyp nặng, type 2, sau đánh giá chuyên khoa. Không tự dùng thuốc chống nấm.
Nội soi làm sạch, lấy mẫu, xử lý ổ răng hoặc chăm sóc sau mổ có thể là phần của điều trị chuyên khoa. Ở người có polyp và bệnh hô hấp làm nặng bởi aspirin, giải mẫn cảm aspirin chỉ được thực hiện tại trung tâm có kinh nghiệm. Các thủ thuật can thiệp phải dựa trên kiểu bệnh và mục tiêu cụ thể, không thay cho kiểm soát viêm lâu dài.
Phẫu thuật nội soi chức năng mũi xoang được cân nhắc khi chẩn đoán đã xác nhận, triệu chứng vẫn đáng kể sau điều trị nội khoa thích hợp hoặc có bệnh khu trú cần xử lý. Mục tiêu là mở đường thông, lấy mô bệnh lý và tạo điều kiện cho thuốc tại chỗ tiếp cận tốt hơn. Kết quả phụ thuộc kiểu viêm, hen, polyp và chăm sóc sau mổ. Phẫu thuật không bảo đảm hết tái phát và người bệnh thường vẫn cần điều trị duy trì.
Rửa mũi thể tích phù hợp bằng dung dịch đẳng trương hoặc ưu trương có thể làm loãng dịch và hỗ trợ loại bỏ dị nguyên. Nước dùng để pha phải an toàn, dụng cụ được vệ sinh và phơi khô. Giữ môi trường không khói thuốc, xử lý ẩm mốc và chăm sóc răng miệng có lợi khi liên quan. Luyện khứu giác có thể được tư vấn cho người giảm ngửi kéo dài sau khi loại trừ tắc nghẽn cần can thiệp.
Đánh giá bằng mức nghẹt, dịch, đau, khứu giác, giấc ngủ, số đợt cấp và nhu cầu corticoid toàn thân hoặc kháng sinh. Bác sĩ kiểm tra kỹ thuật rửa–xịt, nội soi khi cần và theo dõi polyp. Ở người dùng thuốc sinh học, cần đánh giá tiêu chí đáp ứng và quyết định tiếp tục. Sau phẫu thuật, lịch làm sạch, lành niêm mạc và duy trì thuốc tại chỗ rất quan trọng.
Đây là bệnh mạn nên điều trị thường tính bằng tháng hoặc lâu hơn, với các giai đoạn tăng và giảm cường độ. Thuốc xịt cần dùng đều đặn đủ thời gian để đánh giá, không chỉ khi nghẹt. Hồi phục khứu giác có thể chậm và không hoàn toàn. Sau mổ, quá trình lành thương kéo dài nhiều tuần, còn kiểm soát viêm có thể cần duy trì lâu dài.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Bệnh có thể gây giảm hoặc mất ngửi kéo dài, rối loạn giấc ngủ, giảm năng suất, cơn hen và nhiễm trùng cấp tái diễn. Biến chứng hốc mắt hoặc nội sọ hiếm, thường liên quan đợt nhiễm trùng nặng. Corticoid toàn thân lặp lại có thể gây loãng xương, tăng đường huyết và nhiều tác dụng khác. Phẫu thuật có nguy cơ chảy máu, dính, rò dịch não tủy hoặc tổn thương mắt dù hiếm.
Nhiều người đạt kiểm soát tốt nhưng bệnh có xu hướng dao động và cần quản lý lâu dài. Tiên lượng kém hơn khi có polyp lớn, viêm type 2, hen nặng, bệnh hô hấp làm nặng bởi aspirin, hút thuốc hoặc tuân thủ kém. Phẫu thuật và thuốc sinh học có thể cải thiện đáng kể ở người phù hợp, song tái phát vẫn có thể xảy ra. Mục tiêu là kiểm soát ổn định hơn là cam kết chữa khỏi.
Đợt nặng lên có thể xuất hiện sau nhiễm virus, gián đoạn thuốc, tiếp xúc khói hoặc bệnh đồng mắc mất kiểm soát. Polyp có thể mọc lại sau phẫu thuật, đặc biệt ở nhóm viêm type 2. Kế hoạch duy trì, tái khám định kỳ và điều trị sớm đợt bùng phát giúp giảm gánh nặng. Tái phát cần được phân biệt với thất bại kỹ thuật, nguồn răng hoặc chẩn đoán khác.
Không có cách phòng tuyệt đối mọi trường hợp. Tránh khói thuốc, điều trị dị ứng và hen, chăm sóc răng, tiêm chủng hô hấp theo lịch và rửa tay giúp giảm tác nhân gây đợt cấp. Người đã phẫu thuật cần duy trì chăm sóc mũi theo chỉ định để giảm viêm tái phát. Không dùng kháng sinh kéo dài hoặc thuốc chống nấm với mục đích phòng bệnh khi chưa có chỉ định.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Viêm xoang mạn
Chế độ ăn cân bằng hỗ trợ sức khỏe chung nhưng không thay thế thuốc tại chỗ. Không có bằng chứng để kiêng sữa, đường hoặc “thực phẩm tạo nhầy” cho tất cả người bệnh. Người có bệnh hô hấp làm nặng bởi aspirin cần được bác sĩ hướng dẫn về thuốc, không tự suy rộng sang kiêng nhiều thực phẩm chứa salicylate. Béo phì, đái tháo đường và trào ngược nên được quản lý theo kế hoạch riêng.
Vận động phù hợp giúp sức khỏe tim phổi và giấc ngủ. Khi nghẹt nhiều, có thể chọn hoạt động cường độ vừa và tránh hồ bơi nếu clo kích thích. Người có hen cần mang kế hoạch kiểm soát đường thở và ngừng tập khi khò khè, đau ngực hoặc chóng mặt. Ngủ đủ và nâng đầu nhẹ có thể giảm dịch mũi sau, nhưng không sửa được tắc nghẽn cấu trúc.
Theo dõi điểm nghẹt, lượng dịch, khả năng ngửi, chất lượng ngủ và số lần cần thuốc cứu trợ. Có thể dùng nhật ký ảnh hưởng hằng tuần thay vì đánh giá theo một ngày tốt hoặc xấu. Ghi rõ kỹ thuật và tần suất rửa–xịt để bác sĩ phân biệt không đáp ứng thật với dùng chưa đúng. Không tự đánh giá polyp bằng cách đưa dụng cụ hoặc camera sâu vào mũi.
- Không dùng nhiều đợt kháng sinh chỉ vì triệu chứng kéo dài.
- Không lặp corticoid đường uống hoặc tiêm mà không theo dõi nguy cơ toàn thân.
- Không rửa mũi bằng nước chưa được xử lý an toàn hoặc dụng cụ bẩn.
- Không coi phẫu thuật là phương án chữa khỏi vĩnh viễn và bỏ thuốc duy trì.
- Không bỏ qua nghẹt một bên, chảy máu hoặc đau răng kéo dài.
- Không hút thuốc hoặc tiếp tục tiếp xúc khói bụi khi đang cố kiểm soát viêm.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Viêm xoang mạn ở trẻ cần xem xét VA quá phát, xơ nang, rối loạn lông chuyển, dị vật và suy giảm miễn dịch. Ho, dịch mũi, thở miệng và ngủ ngáy thường nổi bật. CT và phẫu thuật được cân nhắc thận trọng do xoang đang phát triển. Điều trị phải phù hợp tuổi và người chăm sóc cần hỗ trợ kỹ thuật rửa–xịt.
Triệu chứng có thể bị che lấp bởi khô niêm mạc, giảm khứu giác do tuổi và đa bệnh lý. Khả năng thao tác dụng cụ, thị lực và nhận thức ảnh hưởng tuân thủ. Cần rà soát thuốc gây khô mũi, nguy cơ corticoid toàn thân, bệnh mắt, loãng xương và đường huyết. Khối u hoặc bệnh một bên phải được loại trừ khi khởi phát mới.
Thai kỳ có thể làm nghẹt tăng nhưng không tự tạo bằng chứng viêm xoang mạn. Rửa mũi và biện pháp tại chỗ thường được ưu tiên; thuốc cần cân nhắc lợi ích–nguy cơ và dữ liệu an toàn. CT chỉ dùng khi thật sự cần, với kỹ thuật bảo vệ phù hợp. Không tự dừng thuốc hen hoặc điều trị kiểm soát vì bệnh đường thở mất kiểm soát cũng ảnh hưởng thai kỳ.
Điều trị tại mũi thường có mức hấp thu toàn thân thấp hơn, nhưng vẫn cần chọn hoạt chất và kỹ thuật phù hợp. Thuốc toàn thân hoặc thuốc sinh học được cân nhắc riêng theo mức độ bệnh, dữ liệu bài tiết sữa và lợi ích cho mẹ. Không mặc định ngừng cho bú. Rửa mũi, vệ sinh dụng cụ và theo dõi trẻ là các phần thực tế của kế hoạch.
Cần phân biệt viêm mạn thông thường với nhiễm khuẩn tái diễn, nấm xâm lấn và thiếu hụt kháng thể. Triệu chứng có thể ít rầm rộ nhưng tổn thương tiến triển nhanh. Nội soi, CT và lấy mẫu được chỉ định sớm hơn. Đau tăng, tê mặt, mảng hoại tử, sốt hoặc triệu chứng mắt là lý do cấp cứu.
Hen, bệnh hô hấp làm nặng bởi aspirin, xơ nang và rối loạn lông chuyển ảnh hưởng mạnh đến kiểu bệnh và đáp ứng. Đái tháo đường làm tăng nguy cơ tác dụng của corticoid và nhiễm trùng. Loãng xương, tăng nhãn áp, bệnh thận và đa thuốc cần được xem xét trước điều trị toàn thân. Phối hợp nhiều chuyên khoa có thể cần thiết.
Sau phẫu thuật, đóng vảy, nghẹt và dịch máu nhẹ có thể xuất hiện trong giai đoạn lành. Người bệnh cần rửa mũi, dùng thuốc và tái khám đúng lịch để bác sĩ làm sạch khi cần. Không ngoáy vảy, xì mũi mạnh hoặc tập nặng sớm. Chảy máu không cầm, dịch trong như nước một bên, sốt, đau mắt hoặc đau đầu tăng cần liên hệ ngay.
Câu hỏi thường gặp về Viêm xoang mạn
Không thể hiểu đơn giản như vậy. Viêm xoang mạn chủ yếu là hội chứng viêm kéo dài với nhiều cơ chế, gồm rối loạn hàng rào niêm mạc, miễn dịch, polyp, dẫn lưu và bệnh đồng mắc. Vi khuẩn có thể góp phần trong một số đợt cấp hoặc biofilm, nhưng không chứng minh người bệnh luôn cần kháng sinh. Vì vậy điều trị nền thường tập trung vào rửa mũi và kiểm soát viêm. Kháng sinh chỉ được cân nhắc khi có dấu hiệu phù hợp, lấy mẫu cần thiết hoặc chỉ định chuyên khoa.
Không. Quyết định phụ thuộc mức nghẹt, mất ngửi, hen, kích thước polyp, đáp ứng với điều trị tại chỗ và nguy cơ dùng thuốc toàn thân. Nhiều người kiểm soát được bằng corticosteroid tại mũi và các biện pháp khác. Phẫu thuật được cân nhắc khi triệu chứng vẫn nặng hoặc có tắc nghẽn đáng kể sau điều trị phù hợp. Sau mổ, polyp vẫn có thể tái phát nên thuốc duy trì và theo dõi tiếp tục cần thiết.
Không. Hình ảnh dày niêm mạc có thể xuất hiện tạm thời sau cảm lạnh hoặc ở người ít triệu chứng. Chẩn đoán cần cả triệu chứng kéo dài ít nhất 12 tuần và bằng chứng viêm khách quan. CT có giá trị nhất khi được chỉ định đúng thời điểm để xác nhận phạm vi bệnh, tìm nguyên nhân khu trú hoặc lập kế hoạch phẫu thuật. Không nên điều trị kéo dài chỉ dựa trên một kết quả chụp tình cờ.
Khứu giác có thể giảm do phù nề chặn luồng khí hoặc do viêm ảnh hưởng vùng khứu. Nhiều người cải thiện khi viêm và polyp được kiểm soát, nhưng mức hồi phục khác nhau và đôi khi không hoàn toàn, nhất là bệnh kéo dài hoặc tái phát nhiều lần. Cần loại trừ nguyên nhân thần kinh, sau virus và khối u nếu biểu hiện không điển hình. Luyện khứu giác có thể được hướng dẫn trong một số trường hợp.
Thường có. Mục tiêu phẫu thuật là mở đường dẫn lưu và giúp thuốc tại chỗ tiếp cận niêm mạc tốt hơn, không xóa bỏ khuynh hướng viêm. Rửa mũi hỗ trợ làm sạch dịch và vảy, còn thuốc xịt giúp duy trì kiểm soát theo chỉ định. Lịch dùng thay đổi theo giai đoạn lành và kiểu bệnh. Người bệnh không nên tự ngừng khi thấy thông mũi hơn; quyết định giảm điều trị cần dựa trên tái khám và nội soi.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

