Linagliptin là thuốc hạ glucose huyết đường uống thuộc nhóm ức chế enzym dipeptidyl peptidase-4, thường được viết tắt là DPP-4. Thuốc được sử dụng cùng chế độ ăn và vận động để cải thiện kiểm soát đường huyết ở người lớn mắc đái tháo đường type 2. Linagliptin làm tăng nồng độ các hormon incretin còn hoạt tính, qua đó tăng tiết insulin và giảm tiết glucagon theo mức glucose huyết.
Liều được ghi nhận trong nhãn thuốc dành cho người lớn là 5 mg uống một lần mỗi ngày, có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn. Thuốc không được dùng để điều trị đái tháo đường type 1 hoặc nhiễm toan ceton do đái tháo đường. Việc lựa chọn Linagliptin cần dựa trên mục tiêu HbA1c, bệnh đồng mắc và các thuốc đang sử dụng; người bệnh không nên tự áp dụng liều hoặc tự thay đổi phác đồ.
Nội dung chính
- Nhóm thuốc: Thuốc ức chế DPP-4 dùng trong điều trị đái tháo đường type 2.
- Liều người lớn theo nhãn: 5 mg uống một lần mỗi ngày, cùng hoặc không cùng thức ăn.
- Suy thận: Nhãn FDA và EMA không yêu cầu chỉnh liều Linagliptin theo chức năng thận.
- Nguy cơ cần lưu ý: Viêm tụy cấp, phản ứng quá mẫn, đau khớp nặng, bóng nước dạng pemphigoid và hạ đường huyết khi phối hợp insulin hoặc sulfonylurea.
- Không sử dụng cho: Kiểm soát đái tháo đường type 1 hoặc điều trị nhiễm toan ceton do đái tháo đường.
- Yêu cầu sử dụng: Đây là thuốc kê đơn; phác đồ phải do bác sĩ đánh giá và theo dõi.
Hoạt chất Linagliptin là gì?
Linagliptin là thuốc hạ glucose huyết đường uống thuộc nhóm ức chế DPP-4. Thuốc hỗ trợ kiểm soát đường huyết ở người lớn mắc đái tháo đường type 2 bằng cách kéo dài hoạt động của các hormon incretin.
Linagliptin
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Linagliptin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Linagliptin |
| Tên IUPAC | 8-[(3R)-3-aminopiperidin-1-yl]-7-but-2-ynyl-3-methyl-1-[(4-methylquinazolin-2-yl)methyl]purine-2,6-dione |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Tên chung quốc tế: Linagliptin. Tradjenta và Trajenta là tên biệt dược, không phải tên khác của hoạt chất. |
| Tên Latinh / tên dược điển | linagliptinum |
| Tên USAN | linagliptin |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 668270-12-0 |
|---|---|
| UNII | 3X29ZEJ4R2 |
| PubChem CID | 10096344 |
| RxNorm CUI | 1100699 |
Dược động học của Linagliptin
Sau liều uống 5 mg, Linagliptin đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 1,5 giờ. Dược động học theo tổng nồng độ không tuyến tính do sự gắn kết bão hòa với DPP-4. Trạng thái ổn định đạt được khoảng liều thứ ba khi dùng một lần mỗi ngày. Sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 30%.
Giai đoạn I: Hấp thu
Linagliptin được hấp thu nhanh, với thời gian đạt nồng độ đỉnh khoảng 1,5 giờ. Bữa ăn nhiều chất béo làm giảm nhẹ nồng độ đỉnh nhưng không tạo ảnh hưởng có ý nghĩa lâm sàng đến mức phơi nhiễm; thuốc có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối đường uống khoảng 30%. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố biểu kiến trung bình ở trạng thái ổn định khoảng 1.110 lít, cho thấy Linagliptin phân bố rộng vào mô. Tỷ lệ gắn protein huyết tương phụ thuộc nồng độ, từ khoảng 99% ở nồng độ thấp đến 75–89% khi nồng độ tăng.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Chuyển hóa là con đường thải trừ thứ yếu. Khoảng 90% Linagliptin được bài xuất dưới dạng không đổi; một phần nhỏ được chuyển thành chất chuyển hóa không còn hoạt tính dược lý.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau khi dùng Linagliptin đánh dấu phóng xạ, khoảng 85% hoạt tính phóng xạ được thải trong vòng bốn ngày, chủ yếu qua hệ gan–ruột hoặc phân; khoảng 5% được thải qua nước tiểu.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải cuối ở trạng thái ổn định khoảng 200 giờ, liên quan đến sự gắn kết chặt và bão hòa với DPP-4. Thời gian bán thải hiệu dụng cho tích lũy khoảng 11–12 giờ; pha thải trừ cuối kéo dài không đồng nghĩa với tích lũy thuốc tương ứng. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải qua thận ở trạng thái ổn định được ghi nhận khoảng 70 ml/phút. Độ thanh thải toàn phần. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Tuổi, giới, chỉ số khối cơ thể và chủng tộc không tạo ảnh hưởng có ý nghĩa lâm sàng đến dược động học trong phân tích quần thể. Suy thận hoặc suy gan làm thay đổi một số thông số phơi nhiễm nhưng nhãn thuốc không yêu cầu chỉnh liều. Các chất cảm ứng mạnh P-glycoprotein hoặc CYP3A4 có thể làm giảm đáng kể nồng độ Linagliptin.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Linagliptin
Linagliptin thuộc nhóm thuốc tác động trên hệ incretin. Không giống insulin ngoại sinh, tác dụng tăng tiết insulin của thuốc phụ thuộc mức glucose huyết. Linagliptin không phải thuốc điều trị đái tháo đường type 1 và không thay thế insulin trong nhiễm toan ceton do đái tháo đường.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Linagliptin ức chế thuận nghịch enzym DPP-4, làm giảm phân hủy GLP-1 và GIP. Nồng độ incretin còn hoạt tính tăng lên sẽ thúc đẩy tế bào beta tụy tiết insulin khi glucose huyết bình thường hoặc tăng, đồng thời làm giảm tiết glucagon, từ đó giảm sản xuất glucose tại gan.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Linagliptin ức chế chọn lọc DPP-4 ở mức phơi nhiễm điều trị, làm tăng insulin và giảm glucagon theo mức glucose. Trong nghiên cứu điện sinh lý tim, liều 5 mg và liều đơn 100 mg không làm tăng khoảng QTc có ý nghĩa.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Linagliptin
Linagliptin được chỉ định kết hợp với chế độ ăn và vận động nhằm cải thiện kiểm soát đường huyết ở người lớn mắc đái tháo đường type 2.
Theo thông tin sản phẩm EMA, thuốc có thể được dùng đơn trị khi metformin không phù hợp do không dung nạp hoặc chống chỉ định liên quan đến suy thận; Linagliptin cũng có thể được phối hợp với các thuốc điều trị đái tháo đường khác, bao gồm insulin, khi kiểm soát đường huyết chưa đạt yêu cầu.
Việc lựa chọn thuốc cụ thể trong phác đồ cần dựa trên mục tiêu đường huyết cá thể hóa, nguy cơ tim mạch, chức năng thận, nguy cơ hạ đường huyết và hướng dẫn điều trị hiện hành.
Các nghiên cứu kết cục lớn chủ yếu đánh giá độ an toàn tim mạch và thận, không xác lập thêm chỉ định điều trị ngoài kiểm soát đường huyết:
- Trong CARMELINA, Linagliptin không kém hơn giả dược về biến cố tim mạch chính, nhưng không chứng minh ưu thế giảm biến cố tim mạch hoặc kết cục thận tổng hợp.
- Trong CAROLINA, Linagliptin không kém hơn glimepiride về kết cục tim mạch chính và có tỷ lệ hạ đường huyết thấp hơn glimepiride.
Các kết quả này không đồng nghĩa Linagliptin được chỉ định để điều trị bệnh tim mạch hoặc làm chậm tiến triển bệnh thận.
Liều dùng và cách sử dụng
Người lớn: 5 mg uống một lần mỗi ngày, có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn.
Khi phối hợp với sulfonylurea hoặc insulin, bác sĩ có thể cân nhắc giảm liều sulfonylurea hoặc insulin để hạn chế hạ đường huyết. Không tự thay đổi liều các thuốc đang phối hợp.
Nhãn thuốc không yêu cầu chỉnh liều Linagliptin ở người suy thận, suy gan hoặc chỉ dựa trên tuổi.
Uống nguyên viên với nước, vào thời điểm thuận tiện và duy trì đều đặn mỗi ngày. Có thể uống trước, trong hoặc sau bữa ăn.
Nếu quên liều, dùng ngay khi nhớ ra. Không dùng hai liều trong cùng một ngày để bù liều đã quên.
Linagliptin phải được sử dụng cùng chế độ ăn uống, vận động và kế hoạch theo dõi do bác sĩ hướng dẫn. Không tự ngừng thuốc khi chỉ số glucose huyết cải thiện.
Có thể cần theo dõi:
- Glucose huyết và HbA1c để đánh giá đáp ứng.
- Dấu hiệu hạ đường huyết, đặc biệt khi phối hợp insulin hoặc sulfonylurea.
- Đau bụng dữ dội kéo dài, có thể lan ra sau lưng, gợi ý viêm tụy.
- Phù mặt, môi, lưỡi, khó thở, phát ban hoặc bong tróc da gợi ý quá mẫn.
- Bóng nước hoặc trợt da gợi ý bóng nước dạng pemphigoid.
- Khó thở, phù chân hoặc tăng cân nhanh ở người có nguy cơ suy tim.
Bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm tùy bệnh đồng mắc và các thuốc phối hợp.
Cảnh báo và lưu ý về Linagliptin
Quá mẫn với Linagliptin hoặc bất kỳ tá dược nào của sản phẩm. Các phản ứng đã được báo cáo gồm phản vệ, phù mạch, mày đay, phản ứng da bong tróc và tăng phản ứng phế quản.
Đái tháo đường type 1 và nhiễm toan ceton do đái tháo đường là các trường hợp không nên sử dụng Linagliptin vì thuốc không có vai trò điều trị phù hợp, nhưng không được xếp là chống chỉ định tuyệt đối trong phần chống chỉ định của nhãn thuốc.
Các tác dụng không mong muốn được ghi nhận với Linagliptin đơn trị hoặc trong phác đồ phối hợp gồm:
- Viêm mũi họng.
- Tiêu chảy.
- Ho.
- Đau cơ.
- Phát ban hoặc mày đay.
- Hạ đường huyết, chủ yếu tăng khi phối hợp sulfonylurea hoặc insulin.
- Một số bất thường xét nghiệm như tăng acid uric, lipase hoặc amylase.
Tỷ lệ trong thử nghiệm không phản ánh chính xác nguy cơ của từng người bệnh và có thể thay đổi theo thuốc phối hợp.
Các phản ứng nghiêm trọng cần được đánh giá y tế gồm:
- Viêm tụy cấp, kể cả trường hợp tử vong đã được báo cáo.
- Phản vệ, phù mạch và phản ứng da bong tróc.
- Đau khớp nặng, gây hạn chế vận động.
- Bóng nước dạng pemphigoid, đôi khi cần nhập viện.
- Hạ đường huyết nặng khi dùng cùng insulin hoặc thuốc kích thích tiết insulin.
- Tiêu cơ vân được ghi nhận sau lưu hành.
- Xuất hiện hoặc nặng lên các biểu hiện suy tim ở người có nguy cơ.
Không thể xác định chính xác tần suất hoặc quan hệ nhân quả của mọi phản ứng được báo cáo tự nguyện sau lưu hành.
Thận trọng trong các trường hợp:
- Tiền sử viêm tụy: chưa xác định rõ nguy cơ tái phát; cần theo dõi triệu chứng và ngừng thuốc để đánh giá nếu nghi ngờ viêm tụy.
- Tiền sử phù mạch với thuốc ức chế DPP-4 khác: chưa biết nguy cơ phản ứng chéo.
- Đang dùng insulin hoặc sulfonylurea: tăng nguy cơ hạ đường huyết.
- Tiền sử suy tim hoặc suy thận: theo dõi khó thở, phù, tăng cân nhanh hoặc mệt bất thường.
- Xuất hiện bóng nước, trợt da hoặc đau khớp nặng: cần liên hệ nhân viên y tế.
- Không dùng để điều trị đái tháo đường type 1 hoặc nhiễm toan ceton do đái tháo đường.
Chưa có thuốc giải độc đặc hiệu. Khi quá liều, cần liên hệ cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc, áp dụng điều trị hỗ trợ, theo dõi lâm sàng và xử trí triệu chứng.
Trong thử nghiệm ở người khỏe mạnh, liều đơn đến 600 mg nhìn chung được dung nạp, nhưng dữ liệu này không chứng minh liều cao là an toàn và không được dùng để hướng dẫn tự xử trí. Loại bỏ Linagliptin bằng thẩm tách máu hoặc thẩm phân phúc mạc được cho là khó đạt hiệu quả.
Theo nhãn DailyMed, bảo quản ở 20–25°C; khoảng dao động cho phép 15–30°C. Đựng trong bao bì kín và để xa tầm nhìn, tầm với của trẻ em.
Thông tin sản phẩm EMA ghi nhận thuốc không cần điều kiện bảo quản đặc biệt. Cần ưu tiên điều kiện ghi trên bao bì và tờ hướng dẫn của sản phẩm đang sử dụng.
Đối tượng đặc biệt
Độ an toàn và hiệu quả của Linagliptin chưa được xác lập ở trẻ em theo nhãn Hoa Kỳ. Thử nghiệm ở người từ 10 đến 17 tuổi không chứng minh Linagliptin cải thiện HbA1c có ý nghĩa so với giả dược; EMA không khuyến nghị điều trị trẻ em và thanh thiếu niên bằng Linagliptin.
Không cần chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi. Các nghiên cứu không ghi nhận khác biệt tổng thể rõ ràng về độ an toàn hoặc hiệu quả giữa người cao tuổi và người trẻ hơn, nhưng cần đánh giá chức năng cơ quan, nguy cơ hạ đường huyết, bệnh đồng mắc và thuốc phối hợp.
Dữ liệu sử dụng Linagliptin ở phụ nữ mang thai còn hạn chế và chưa đủ để xác định nguy cơ dị tật hoặc sảy thai liên quan đến thuốc. EMA khuyến nghị nên tránh sử dụng trong thai kỳ như một biện pháp thận trọng.
Đái tháo đường kiểm soát kém trong thai kỳ cũng gây nguy cơ đáng kể cho mẹ và thai nhi. Việc lựa chọn điều trị phải do bác sĩ sản khoa và bác sĩ chuyên khoa đánh giá; không tự tiếp tục hoặc ngừng thuốc.
Chưa có dữ liệu xác định Linagliptin có hiện diện trong sữa mẹ hay ảnh hưởng đến trẻ bú mẹ hoặc quá trình tiết sữa. Hoạt chất hoặc chất chuyển hóa được ghi nhận trong sữa động vật.
Cần cân nhắc lợi ích của việc cho con bú, nhu cầu điều trị của người mẹ và nguy cơ tiềm tàng đối với trẻ để quyết định tiếp tục cho bú hay thay đổi điều trị.
Nhãn thuốc không yêu cầu chỉnh liều Linagliptin ở người suy gan. Tuy nhiên, EMA lưu ý kinh nghiệm lâm sàng ở nhóm này còn hạn chế; cần sử dụng theo đánh giá của bác sĩ và theo dõi bệnh gan nền.
Không cần chỉnh liều Linagliptin theo mức độ suy thận trong nhãn FDA và EMA. Đây là đặc điểm liên quan đến việc chỉ một phần nhỏ liều được thải qua nước tiểu.
Không nên suy luận rằng thuốc bảo vệ thận hoặc thay thế các điều trị có lợi ích thận đã được chứng minh. CARMELINA không cho thấy Linagliptin vượt trội giả dược về kết cục thận tổng hợp.
Linagliptin đơn độc không có hoặc có ảnh hưởng không đáng kể đến khả năng lái xe và vận hành máy. Tuy nhiên, hạ đường huyết có thể xảy ra khi phối hợp với insulin hoặc sulfonylurea; người bệnh có triệu chứng run, vã mồ hôi, chóng mặt, lú lẫn hoặc nhìn mờ không nên lái xe hay vận hành máy.
Tương tác thuốc của Linagliptin
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Chlorpromazine
Liều chlorpromazine cao có thể làm giảm kiểm soát đường huyết và giảm đáp ứng với thuốc điều trị đái tháo đường. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược lực học: giảm phóng thích insulin và ảnh hưởng dung nạp glucose. Ảnh hưởng: Tăng đường huyết hoặc mất kiểm soát đái tháo đường. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Cảnh báo người bệnh, tăng tự theo dõi đường huyết và chỉnh thuốc đái tháo đường khi cần trong và sau khi ngừng chlorpromazine. | Đường huyết mao mạch, glucose niệu khi áp dụng và HbA1c trong điều trị kéo dài. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
Thắc mắc về hoạt chất Linagliptin
Linagliptin là thuốc kê đơn đường uống thuộc nhóm ức chế DPP-4, được dùng cùng chế độ ăn và vận động để cải thiện kiểm soát đường huyết ở người lớn mắc đái tháo đường type 2.
Liều theo nhãn thuốc là 5 mg uống một lần mỗi ngày, cùng hoặc không cùng thức ăn. Đây là liều tham khảo từ tài liệu sản phẩm, không phải chỉ định cá nhân; người bệnh cần dùng đúng đơn của bác sĩ.
Nhãn FDA và EMA không yêu cầu chỉnh liều Linagliptin ở người suy thận. Tuy nhiên, bác sĩ vẫn phải đánh giá chức năng thận để lựa chọn và điều chỉnh các thuốc điều trị đái tháo đường khác trong phác đồ.
Nguy cơ hạ đường huyết của Linagliptin đơn độc tương đối thấp, nhưng tăng lên khi dùng cùng insulin hoặc sulfonylurea. Bác sĩ có thể cân nhắc giảm liều thuốc phối hợp; người bệnh không được tự điều chỉnh liều.
Cần được đánh giá y tế khi có đau bụng dữ dội kéo dài hoặc lan ra sau lưng, khó thở, phù mặt hoặc lưỡi, phát ban bong tróc, bóng nước trên da, đau khớp nghiêm trọng, hạ đường huyết nặng, phù chân hoặc tăng cân nhanh.

