Glucagon

Glucagon là hormon peptide tự nhiên giúp cơ thể duy trì đường huyết, đồng thời được sản xuất dưới dạng thuốc để xử trí hạ đường huyết nặng ở người mắc đái tháo đường. Thuốc hoạt động bằng cách kích hoạt thụ thể glucagon tại gan, thúc đẩy phân giải glycogen và giải phóng glucose vào máu; vì vậy, hiệu quả phụ thuộc vào lượng glycogen còn dự trữ trong gan. Các chế phẩm hiện có gồm dung dịch tiêm dưới da sử dụng ngay, bột tiêm cần hoàn nguyên và bột xịt mũi. Một số chế phẩm tiêm còn được dùng dưới sự giám sát y tế để tạm thời giảm nhu động đường tiêu hóa trong chẩn đoán hình ảnh. Glucagon là thuốc cấp cứu, không thay thế việc gọi hỗ trợ y tế. Sau khi dùng, cần đặt người bất tỉnh nằm nghiêng, gọi cấp cứu và cho dùng carbohydrate khi người bệnh đã tỉnh, có thể nuốt an toàn.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hormon peptide gồm 29 acid amin, có cấu trúc giống glucagon người.
  • Điều trị cấp cứu hạ đường huyết nặng ở người mắc đái tháo đường.
  • Xịt mũi, tiêm dưới da, tiêm bắp; đường tĩnh mạch chỉ do nhân viên y tế sử dụng.
  • Kích thích gan phân giải glycogen và giải phóng glucose vào máu.
  • Gọi cấp cứu, đặt người bất tỉnh nằm nghiêng và cho carbohydrate khi đã tỉnh, nuốt được.
  • U tủy thượng thận, insulinoma và quá mẫn với thuốc; glucagonoma là chống chỉ định khi dùng làm thuốc hỗ trợ chẩn đoán.
  • Thuốc có thể ít hoặc không hiệu quả khi dự trữ glycogen gan suy giảm do nhịn đói kéo dài, suy thượng thận hoặc hạ đường huyết mạn.

Hoạt chất Glucagon là gì?

Glucagon là hormon peptide tự nhiên có vai trò làm tăng đường huyết khi nồng độ glucose giảm. Dưới dạng thuốc, glucagon được sử dụng chủ yếu để cấp cứu hạ đường huyết nặng khi người bệnh không thể tự ăn, uống hoặc cần sự trợ giúp của người khác.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Glucagon

CAS 16941-32-5 Công thức C153H225N43O49S

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Glucagon

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Glucagon

Tên khác / tên đồng nghĩa

Human glucagon; glucagon người; glucagon hydrochloride trong một số chế phẩm bột tiêm; pancreatic glucagon; tên mã acid amin ba chữ: Glu hoặc GCG không được sử dụng như tên thuốc chuẩn.

Tên Latinh / tên dược điển

Glucagonum

Tên USAN

glucagon

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

16941-32-5

UNII

76LA80IG2G

PubChem CID

16132283

RxNorm CUI

4832

Công thức phân tử

C153H225N43O49S

Dược động học của Glucagon

Dược động học thay đổi theo dạng bào chế và đường dùng. Sau tiêm dưới da Gvoke 1 mg, nồng độ glucagon đạt đỉnh trung bình sau khoảng 50 phút và thời gian bán thải khoảng 32 phút. Với Baqsimi xịt mũi, nồng độ đỉnh đạt được sau khoảng 15 phút và thời gian bán thải trung vị khoảng 35 phút. Glucagon dạng bột tiêm hoàn nguyên đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 10–13 phút khi tiêm dưới da và khoảng 10 phút khi tiêm bắp.

Giai đoạn I: Hấp thu

Glucagon được hấp thu nhanh sau khi tiêm hoặc dùng qua niêm mạc mũi:

  • Bột tiêm hoàn nguyên: Tmax khoảng 10–13 phút sau tiêm dưới da và khoảng 10 phút sau tiêm bắp.
  • Baqsimi xịt mũi: nồng độ đỉnh trung bình khoảng 6.130 pg/mL sau khoảng 15 phút.
  • Gvoke tiêm dưới da: Tmax trung bình khoảng 50 phút trong nghiên cứu ở người lớn mắc đái tháo đường type 1.
    Sự khác biệt phản ánh công thức bào chế và thiết kế nghiên cứu, không nên dùng để tự lựa chọn sản phẩm.
Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Không có một giá trị sinh khả dụng tuyệt đối duy nhất áp dụng cho mọi chế phẩm glucagon. Đường tĩnh mạch đưa thuốc trực tiếp vào tuần hoàn;

Giai đoạn II: Phân bố

Gvoke có thể tích phân bố biểu kiến được báo cáo trong khoảng 137–2.425 L; Baqsimi có thể tích phân bố biểu kiến khoảng 885 L. Một nhãn GlucaGen cũ ghi nhận thể tích phân bố trung bình khoảng 0,25 L/kg sau liều tĩnh mạch 1 mg ở người tình nguyện. Các giá trị khác biệt đáng kể giữa công thức và phương pháp ước tính, vì vậy không thể quy đổi trực tiếp giữa các sản phẩm.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Glucagon là peptide và bị phân hủy rộng rãi tại gan, thận và huyết tương thành các đoạn peptide cùng acid amin nhỏ hơn.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Con đường thải trừ chủ yếu liên quan đến phân hủy chuyển hóa tại gan, thận và huyết tương. Lượng glucagon nguyên vẹn bài tiết trong nước tiểu chưa được định lượng trong các nhãn hiện hành được đối chiếu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải thay đổi theo công thức và đường dùng:

  • Glucagon dạng bột tiêm hoàn nguyên: khoảng 42 phút sau tiêm dưới da và 26 phút sau tiêm bắp.
  • Gvoke tiêm dưới da: khoảng 32 phút.
  • Baqsimi xịt mũi: khoảng 35 phút ở người lớn và 21–31 phút ở trẻ từ 1 đến dưới 17 tuổi.
  • Một nhãn GlucaGen dùng đường tĩnh mạch ghi nhận khoảng 8–18 phút.
CL · Độ thanh thải toàn phần

Một nhãn GlucaGen ghi nhận độ thanh thải trung bình khoảng 13,5 mL/phút/kg sau liều glucagon tĩnh mạch 1 mg ở người tình nguyện. Giá trị này không nên được áp dụng như thông số chung cho mọi dạng xịt mũi hoặc dung dịch tiêm dưới da hiện nay.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Đường dùng và công thức bào chế ảnh hưởng rõ đến Tmax, nồng độ đỉnh và thời gian bán thải. Với Baqsimi, cảm lạnh kèm nghẹt mũi, có hoặc không dùng thuốc thông mũi, không làm thay đổi có ý nghĩa dược động học hoặc dược lực học trong nghiên cứu của nhãn.
Dự trữ glycogen gan không phải yếu tố dược động học nhưng quyết định đáp ứng tăng đường huyết. Nhịn đói kéo dài, suy thượng thận hoặc hạ đường huyết mạn có thể làm glucagon kém hiệu quả.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Glucagon

Glucagon thuộc nhóm hormon phân giải glycogen, mã ATC H04AA01. Trong điều trị hạ đường huyết, thuốc được phân loại là chất chống hạ đường huyết. Khi sử dụng trong chẩn đoán hình ảnh đường tiêu hóa, glucagon được phân loại thêm là chất ức chế nhu động đường tiêu hóa.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Glucagon gắn và hoạt hóa thụ thể glucagon ở gan, kích thích phân giải glycogen và giải phóng glucose vào tuần hoàn. Dự trữ glycogen gan đầy đủ là điều kiện cần để thuốc phát huy tác dụng chống hạ đường huyết.
Ngoài gan, glucagon làm giãn cơ trơn dạ dày, tá tràng, ruột non và đại tràng, tạo cơ sở cho chỉ định tạm thời ức chế nhu động đường tiêu hóa trong một số thủ thuật chẩn đoán hình ảnh.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Sau khi tiêm glucagon dạng hoàn nguyên, đường huyết thường bắt đầu tăng trong khoảng 10 phút, đạt mức tối đa khoảng 30 phút và tác dụng tăng đường huyết sau tiêm tĩnh mạch hoặc tiêm bắp có thể kéo dài khoảng 60–90 phút.
Trong nghiên cứu Gvoke tiêm dưới da 1 mg ở người lớn mắc đái tháo đường type 1, mức tăng glucose tối đa trung bình so với ban đầu là 176 mg/dL. Với Baqsimi, mức tăng glucose tối đa trung bình ở người lớn là khoảng 140 mg/dL.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Glucagon

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Glucagon

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Glucagon

Các tương tác có ý nghĩa lâm sàng gồm:

  • Thuốc chẹn beta: có thể gây tăng tạm thời huyết áp và nhịp tim sau glucagon; người có bệnh mạch vành có thể cần điều trị.
  • Indomethacin: có thể làm glucagon mất khả năng tăng đường huyết hoặc gây hạ đường huyết.
  • Warfarin: glucagon có thể làm tăng tác dụng chống đông; cần theo dõi bầm tím và chảy máu.
  • Insulin: có tác dụng đối kháng với glucagon; cần theo dõi đường huyết, đặc biệt khi glucagon được dùng làm thuốc hỗ trợ chẩn đoán.
  • Thuốc kháng cholinergic: phối hợp khi dùng glucagon ức chế nhu động đường tiêu hóa có thể làm tăng tác dụng phụ tiêu hóa; một số nhãn không khuyến nghị phối hợp.

Thắc mắc về hoạt chất Glucagon

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *