Lisinopril là thuốc đường uống thuộc nhóm ức chế enzym chuyển angiotensin, thường gọi là thuốc ức chế ACE. Thuốc làm giảm sự hình thành angiotensin II và giảm tiết aldosterone, qua đó giúp giãn mạch, hạ huyết áp và giảm gánh nặng cho tim. Theo nhãn Hoa Kỳ, Lisinopril được chỉ định điều trị tăng huyết áp ở người lớn và trẻ từ 6 tuổi, hỗ trợ điều trị suy tim tâm thu và giảm tử vong ở người bệnh ổn định huyết động trong vòng 24 giờ sau nhồi máu cơ tim cấp.
Lisinopril có thể gây ho khan, chóng mặt, hạ huyết áp, suy giảm chức năng thận và tăng kali máu. Phù mạch ở mặt, môi, lưỡi hoặc thanh quản là phản ứng hiếm nhưng có thể đe dọa tính mạng. Thuốc có cảnh báo nghiêm trọng về độc tính đối với thai nhi và phải ngừng sớm khi phát hiện có thai. Người bệnh không được tự điều chỉnh liều hoặc tự phối hợp Lisinopril với thuốc khác.
Nội dung chính
- Nhóm thuốc: Thuốc ức chế enzym chuyển angiotensin, còn gọi là ACE inhibitor.
- Chỉ định chính: Tăng huyết áp, suy tim tâm thu và điều trị sau nhồi máu cơ tim cấp ở người bệnh ổn định huyết động.
- Liều tăng huyết áp người lớn: Thường khởi đầu 10 mg một lần mỗi ngày; 5 mg nếu đang dùng thuốc lợi tiểu. Liều phải được cá thể hóa.
- Cảnh báo thai kỳ: Có thể gây tổn thương hoặc tử vong thai nhi; phải ngừng thuốc sớm khi phát hiện mang thai.
- Nguy cơ nghiêm trọng: Phù mạch, suy thận, hạ huyết áp, tăng kali máu và tổn thương gan hiếm gặp.
- Tương tác nổi bật: Sacubitril/valsartan, aliskiren, thuốc lợi tiểu giữ kali, NSAID, lithium và các thuốc tác động lên hệ renin–angiotensin.
- Theo dõi: Huyết áp, creatinine hoặc eGFR và kali huyết thanh, đặc biệt sau khởi trị hoặc tăng liều.
Hoạt chất Lisinopril là gì?
Lisinopril là thuốc ức chế ACE có tác dụng kéo dài, dùng đường uống để làm giảm huyết áp và giảm hoạt hóa hệ renin–angiotensin–aldosterone. Thuốc được sử dụng trong tăng huyết áp, suy tim và một số trường hợp sau nhồi máu cơ tim cấp.
Lisinopril
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Lisinopril |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Lisinopril |
| Tên IUPAC | (2S)-1-[(2S)-6-amino-2-[[(1S)-1-carboxy-3-phenylpropyl]amino]hexanoyl]pyrrolidine-2-carboxylic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Lisinopril dihydrate là dạng hydrat thường được sử dụng trong sản phẩm thuốc. Zestril, Prinivil và Qbrelis là tên biệt dược quốc tế, không phải tên khác của hoạt chất. |
| Tên Latinh / tên dược điển | lisinoprilum |
| Tên USAN | lisinopril |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 76547-98-3 |
|---|---|
| UNII | 7Q3P4BS2FD |
| PubChem CID | 5362119 |
| RxNorm CUI | 29046 |
Dược động học của Lisinopril
Lisinopril được hấp thu không hoàn toàn qua đường tiêu hóa, đạt nồng độ đỉnh trong huyết thanh sau khoảng 7 giờ. Mức hấp thu trung bình khoảng 25% nhưng biến thiên giữa các cá thể từ khoảng 6–60%. Thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến hấp thu.
Thuốc hầu như không gắn với protein huyết thanh ngoài ACE, không được chuyển hóa và được thải nguyên dạng qua nước tiểu. Thời gian bán thải hiệu dụng khi dùng nhiều liều khoảng 12–12,6 giờ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau khi uống, nồng độ Lisinopril trong huyết thanh thường đạt đỉnh sau khoảng 7 giờ. Thời gian đạt đỉnh có thể chậm hơn nhẹ ở người vừa bị nhồi máu cơ tim. Thức ăn không làm thay đổi sinh khả dụng của viên nén.
| F · Sinh khả dụng | Mức hấp thu hoặc sinh khả dụng đường uống trung bình khoảng 25%, với biến thiên lớn từ 6–60%. Ở người suy tim ổn định, sinh khả dụng được ghi nhận giảm xuống khoảng 16%. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Lisinopril hầu như không gắn với protein huyết thanh ngoài enzym ACE lưu hành. Thuốc đi qua hàng rào máu–não kém trong nghiên cứu trên động vật. Thể tích phân bố chính xác ở người khỏe mạnh.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Lisinopril không trải qua chuyển hóa có ý nghĩa và được bài tiết dưới dạng không đổi.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Lisinopril được thải trừ gần như hoàn toàn dưới dạng không đổi qua nước tiểu. Suy thận làm giảm thải trừ, đặc biệt khi mức lọc cầu thận dưới khoảng 30 mL/phút.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải hiệu dụng hoặc bán thải tích lũy sau khi dùng nhiều liều khoảng 12–12,6 giờ. Pha cuối kéo dài được cho là liên quan đến sự gắn bão hòa với ACE và không làm thuốc tích lũy tương ứng. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải của Lisinopril ở người khỏe mạnh được ghi nhận khoảng 50 mL/phút. Thuốc có thể được loại bỏ bằng thẩm tách máu. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố ảnh hưởng gồm:
- Suy thận làm giảm thải trừ; mức phơi nhiễm tăng rõ khi độ thanh thải creatinine dưới 30 mL/phút.
- Thẩm tách máu có thể loại bỏ Lisinopril.
- Suy gan do xơ gan làm giảm hấp thu khoảng 30% nhưng có thể tăng mức phơi nhiễm khoảng 50% do giảm độ thanh thải.
- Người cao tuổi có thể có nồng độ thuốc và AUC cao hơn do chức năng thận giảm.
- Suy tim làm giảm mức hấp thu nhưng có thể làm tổng mức phơi nhiễm tăng.
- Thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến hấp thu.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Lisinopril
Lisinopril thuộc nhóm thuốc ức chế enzym chuyển angiotensin không chứa nhóm sulfhydryl. Không giống một số ACE inhibitor dạng tiền thuốc, Lisinopril có sẵn hoạt tính và không cần chuyển hóa tại gan để phát huy tác dụng.
Nhóm ACE inhibitor làm giảm angiotensin II và aldosterone, đồng thời có thể làm tăng bradykinin. Những thay đổi này góp phần gây giãn mạch nhưng cũng liên quan đến ho khan và phù mạch.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Lisinopril ức chế enzym chuyển angiotensin, làm giảm chuyển angiotensin I thành angiotensin II. Nồng độ angiotensin II giảm dẫn đến giảm co mạch và giảm tiết aldosterone, từ đó hạ huyết áp và có thể làm tăng kali huyết thanh.
ACE cũng là kininase II, enzym phân hủy bradykinin. Việc ức chế ACE có thể làm tăng bradykinin, nhưng vai trò chính xác của cơ chế này đối với hiệu quả điều trị chưa được xác định hoàn toàn.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Sau một liều uống, tác dụng hạ huyết áp thường bắt đầu trong khoảng một giờ, đạt mức mạnh hơn sau khoảng 6 giờ và có thể duy trì đến 24 giờ. Hiệu quả ở cuối khoảng liều có thể thấp hơn mức đạt được sau 6 giờ, đặc biệt ở liều thấp.
Việc ngừng Lisinopril đột ngột không được ghi nhận gây tăng huyết áp bật lại nhanh trong các nghiên cứu trên nhãn. Đáp ứng hạ huyết áp khi dùng đơn trị có thể trung bình thấp hơn ở một số người da đen so với người không da đen.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Lisinopril
Theo nhãn Hoa Kỳ, Lisinopril được chỉ định:
- Điều trị tăng huyết áp ở người lớn và trẻ từ 6 tuổi trở lên.
- Điều trị hỗ trợ nhằm giảm dấu hiệu và triệu chứng suy tim tâm thu.
- Giảm tử vong ở người bệnh ổn định huyết động được điều trị trong vòng 24 giờ sau nhồi máu cơ tim cấp.
Thông tin sản phẩm tại Anh còn ghi nhận điều trị ngắn hạn sau nhồi máu cơ tim và điều trị bệnh thận ở người tăng huyết áp mắc đái tháo đường type 2 kèm bệnh thận giai đoạn sớm. Phạm vi chỉ định có thể khác giữa quốc gia và sản phẩm.
Các ứng dụng ngoài phạm vi chỉ định đã được phê duyệt hoặc đang nghiên cứu riêng cho Lisinopril.
Việc sử dụng thuốc ức chế ACE trong bệnh thận mạn có albumin niệu là khuyến nghị theo từng hướng dẫn chuyên môn, nhưng không nên gọi mọi trường hợp sử dụng theo hướng dẫn là chỉ định được phê duyệt riêng của Lisinopril.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn thuốc quốc tế và không được tự áp dụng.
Tăng huyết áp ở người lớn:
- Liều khởi đầu thông thường: 10 mg một lần mỗi ngày.
- Nếu đang dùng thuốc lợi tiểu: liều khởi đầu thường là 5 mg một lần mỗi ngày.
- Liều thường dùng: 20–40 mg một lần mỗi ngày.
- Liều đến 80 mg đã được nghiên cứu nhưng không cho thấy hiệu quả tăng thêm rõ ràng trong nhãn Hoa Kỳ.
Suy tim tâm thu:
- Liều khởi đầu theo nhãn Hoa Kỳ: 5 mg một lần mỗi ngày.
- Có thể tăng dần theo khả năng dung nạp đến tối đa 40 mg mỗi ngày.
- Một số SmPC khuyến nghị khởi đầu 2,5 mg dưới giám sát y tế.
Sau nhồi máu cơ tim cấp:
- 5 mg trong vòng 24 giờ đầu ở người ổn định huyết động.
- 5 mg sau 24 giờ.
- 10 mg sau 48 giờ, sau đó 10 mg một lần mỗi ngày.
- Nếu huyết áp tâm thu thấp, nhãn có thể khuyến nghị liều khởi đầu 2,5 mg.
- Điều trị thường tiếp tục ít nhất 6 tuần trước khi đánh giá lại.
Trẻ từ 6 tuổi bị tăng huyết áp và có eGFR trên 30 mL/phút/1,73 m²:
- Khởi đầu 0,07 mg/kg một lần mỗi ngày, tối đa 5 mg ở liều khởi đầu.
- Có thể điều chỉnh đến tối đa 0,61 mg/kg hoặc 40 mg mỗi ngày.
Lisinopril được dùng một lần mỗi ngày, nên uống vào khoảng cùng thời điểm hằng ngày. Thuốc có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn.
Người bệnh cần:
- Uống đúng liều được kê.
- Không tự tăng, giảm hoặc ngừng thuốc.
- Không sử dụng muối thay thế chứa kali hoặc viên bổ sung kali nếu chưa hỏi bác sĩ.
- Duy trì đủ dịch, đặc biệt khi sốt, nôn, tiêu chảy hoặc ra nhiều mồ hôi.
- Đứng dậy chậm để giảm nguy cơ chóng mặt hoặc hạ huyết áp tư thế.
- Báo ngay khi có thai hoặc nghi ngờ mang thai.
Các nội dung theo dõi có thể gồm:
- Huyết áp tại cơ sở y tế và tại nhà theo hướng dẫn.
- Creatinine huyết thanh, eGFR hoặc độ thanh thải creatinine.
- Kali và natri huyết thanh.
- Dấu hiệu hạ huyết áp như chóng mặt, choáng hoặc ngất.
- Ho khan kéo dài.
- Phù mặt, môi, lưỡi, họng hoặc khó thở.
- Lượng nước tiểu, phù và dấu hiệu suy giảm chức năng thận.
- Glucose huyết ở người dùng insulin hoặc thuốc điều trị đái tháo đường.
- Men gan nếu xuất hiện vàng da, nước tiểu sẫm hoặc đau vùng gan.
Chức năng thận và điện giải thường cần được kiểm tra trước khi bắt đầu, sau khi tăng liều và định kỳ trong quá trình điều trị.
Cảnh báo và lưu ý về Lisinopril
Các chống chỉ định quan trọng gồm:
- Quá mẫn với Lisinopril hoặc thuốc ức chế ACE khác.
- Tiền sử phù mạch liên quan đến điều trị bằng ACE inhibitor.
- Phù mạch di truyền hoặc vô căn.
- Dùng đồng thời với sacubitril/valsartan hoặc chưa đủ 36 giờ kể từ khi ngừng thuốc này.
- Dùng đồng thời aliskiren ở người mắc đái tháo đường.
- Theo SmPC châu Âu: chống chỉ định trong ba tháng giữa và ba tháng cuối thai kỳ; không khuyến nghị bắt đầu thuốc ở bất kỳ giai đoạn thai kỳ nào.
Các tác dụng không mong muốn được ghi nhận gồm:
- Ho khan.
- Chóng mặt hoặc đau đầu.
- Hạ huyết áp và hạ huyết áp tư thế.
- Mệt mỏi hoặc suy nhược.
- Buồn nôn, tiêu chảy, táo bón hoặc đau bụng.
- Đau ngực.
- Tăng creatinine hoặc urê máu.
- Tăng kali máu.
- Phát ban, ngứa hoặc mày đay.
- Rối loạn vị giác.
- Giảm khả năng tình dục.
- Hạ đường huyết ở người dùng thuốc điều trị đái tháo đường.
Trong thử nghiệm tăng huyết áp, đau đầu, chóng mặt và ho là các phản ứng xuất hiện nhiều hơn giả dược.
Các phản ứng nghiêm trọng cần được đánh giá y tế gồm:
- Phù mạch ở mặt, môi, lưỡi, thanh môn hoặc thanh quản, có thể gây tắc nghẽn đường thở và tử vong.
- Phù mạch ở ruột gây đau bụng, buồn nôn hoặc nôn.
- Hạ huyết áp nghiêm trọng hoặc ngất.
- Suy thận cấp, thiểu niệu hoặc vô niệu.
- Tăng kali máu nặng gây yếu cơ hoặc rối loạn nhịp.
- Vàng da ứ mật, viêm gan hoặc suy gan tối cấp hiếm gặp.
- Phản ứng phản vệ trong thẩm tách bằng màng thông lượng cao hoặc trong giải mẫn cảm với nọc côn trùng.
- Giảm bạch cầu trung tính, mất bạch cầu hạt, giảm tiểu cầu hoặc ức chế tủy xương hiếm gặp.
- Hội chứng Stevens–Johnson hoặc hoại tử thượng bì nhiễm độc rất hiếm.
- Viêm tụy.
- Tổn thương hoặc tử vong thai nhi khi dùng trong thai kỳ.
Cần thận trọng trong các trường hợp:
- Mất nước, giảm thể tích tuần hoàn, ăn hạn chế muối, nôn hoặc tiêu chảy.
- Đang dùng thuốc lợi tiểu liều cao.
- Suy tim nặng hoặc huyết áp thấp.
- Hẹp động mạch thận một bên hoặc hai bên.
- Suy thận hoặc đang thẩm tách máu.
- Hẹp van động mạch chủ, bệnh cơ tim phì đại hoặc tắc nghẽn đường ra thất trái.
- Tiền sử phù mạch không liên quan đến ACE inhibitor.
- Đang dùng thuốc làm tăng kali.
- Đái tháo đường đang dùng thuốc hạ glucose huyết.
- Bệnh mạch máu collagen hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch.
- Phẫu thuật lớn hoặc gây mê bằng thuốc có khả năng gây hạ huyết áp.
- Người có khả năng mang thai hoặc đang có kế hoạch mang thai.
Lisinopril có thể gây tăng creatinine sau khởi trị. Mức tăng phải được bác sĩ đánh giá cùng tình trạng dịch, huyết áp, chức năng thận và các thuốc đang sử dụng.
Biểu hiện thường gặp nhất khi quá liều là hạ huyết áp. Các biểu hiện khác có thể gồm sốc tuần hoàn, rối loạn điện giải, suy thận, tăng hoặc giảm nhịp tim, chóng mặt, lo âu và ho.
Xử trí tại cơ sở y tế có thể gồm:
- Đặt người bệnh ở tư thế phù hợp và truyền dung dịch natri clorid đẳng trương.
- Theo dõi huyết áp, điện giải, creatinine, nhịp tim và lượng nước tiểu.
- Sử dụng thuốc vận mạch hoặc các biện pháp hỗ trợ khác khi cần.
- Điều trị nhịp chậm kháng trị bằng máy tạo nhịp trong trường hợp thích hợp.
- Thẩm tách máu có thể loại bỏ Lisinopril.
Không tự gây nôn hoặc xử trí quá liều tại nhà.
Viên nén theo nhãn DailyMed:
- Bảo quản ở nhiệt độ phòng có kiểm soát 20–25°C.
- Tránh ẩm, đông lạnh và nhiệt độ quá cao.
- Bảo quản trong bao bì kín.
Một số SmPC tại Anh ghi không cần điều kiện nhiệt độ đặc biệt nhưng phải giữ trong bao bì gốc để tránh ẩm. Cần ưu tiên hướng dẫn trên bao bì của sản phẩm cụ thể.
Đối tượng đặc biệt
Độ an toàn và hiệu quả hạ huyết áp đã được xác lập ở trẻ từ 6–16 tuổi có mức lọc cầu thận trên 30 mL/phút/1,73 m².
Lisinopril không được khuyến nghị:
- Cho trẻ dưới 6 tuổi.
- Cho trẻ có GFR dưới 30 mL/phút/1,73 m².
- Cho các chỉ định nhi khoa khác ngoài tăng huyết áp khi chưa có đủ dữ liệu.
Liều ở trẻ phải được tính theo cân nặng và điều chỉnh dựa trên huyết áp, chức năng thận và kali máu.
Không cần giảm liều chỉ vì tuổi cao. Tuy nhiên, người cao tuổi thường có chức năng thận giảm, nồng độ thuốc và AUC có thể cao hơn người trẻ.
Cần lựa chọn liều khởi đầu thận trọng, theo dõi huyết áp tư thế, creatinine, eGFR và kali, đặc biệt khi dùng đồng thời thuốc lợi tiểu, NSAID hoặc thuốc bổ sung kali.
Lisinopril có cảnh báo nghiêm trọng về độc tính đối với thai nhi. Thuốc tác động trực tiếp lên hệ renin–angiotensin có thể làm giảm chức năng thận của thai, gây thiểu ối, giảm sản phổi, biến dạng xương, giảm sản xương sọ, vô niệu, suy thận, hạ huyết áp và tử vong thai hoặc trẻ sơ sinh.
Không nên bắt đầu Lisinopril trong thai kỳ. Khi phát hiện mang thai, phải liên hệ bác sĩ và ngừng thuốc sớm theo hướng dẫn để chuyển sang phương án điều trị phù hợp. SmPC chống chỉ định thuốc trong ba tháng giữa và ba tháng cuối, đồng thời không khuyến nghị trong ba tháng đầu.
Nhãn Hoa Kỳ cho biết chưa có đủ dữ liệu về Lisinopril trong sữa mẹ và khuyến cáo không cho con bú trong thời gian điều trị do nguy cơ phản ứng nghiêm trọng ở trẻ.
SmPC tại Anh không khuyến nghị Lisinopril khi cho con bú và ưu tiên thuốc có dữ liệu an toàn tốt hơn, đặc biệt khi trẻ sơ sinh hoặc sinh non.
Khuyến nghị có thể khác giữa quốc gia và từng hoàn cảnh lâm sàng; quyết định phải do bác sĩ đánh giá.
Lisinopril không cần được hoạt hóa qua gan. Tuy nhiên, ở người xơ gan, mức hấp thu có thể giảm khoảng 30% trong khi mức phơi nhiễm tăng khoảng 50% do độ thanh thải giảm.
Không có phác đồ chỉnh liều chuẩn riêng cho mọi mức suy gan. Cần thận trọng, theo dõi huyết áp, chức năng thận và dấu hiệu tổn thương gan. Nếu xuất hiện vàng da hoặc men gan tăng rõ, phải ngừng thuốc và đánh giá y tế.
Chức năng thận giảm làm chậm thải trừ Lisinopril. Theo nhãn Hoa Kỳ:
- Độ thanh thải creatinine trên 30 mL/phút: thường không cần chỉnh liều ban đầu chỉ do chức năng thận.
- Từ 10–30 mL/phút: giảm liều khởi đầu xuống khoảng một nửa liều thông thường.
- Dưới 10 mL/phút hoặc đang thẩm tách máu: liều khởi đầu được khuyến nghị là 2,5 mg một lần mỗi ngày.
Cần theo dõi creatinine, eGFR, kali và huyết áp. Lisinopril có thể được loại bỏ bằng thẩm tách máu.
Lisinopril có thể gây chóng mặt, mệt mỏi hoặc hạ huyết áp, nhất là khi mới bắt đầu điều trị, tăng liều hoặc dùng cùng thuốc lợi tiểu.
Người có triệu chứng chóng mặt, choáng, nhìn mờ hoặc mệt nhiều không nên lái xe, làm việc trên cao hay vận hành máy cho đến khi biết rõ đáp ứng của cơ thể với thuốc.
Tương tác thuốc của Lisinopril
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Trimethoprim
Trimethoprim phối hợp thuốc ức chế men chuyển làm tăng nguy cơ tăng kali máu. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Trimethoprim giảm thải kali kết hợp với ức chế hệ renin–angiotensin–aldosterone. Ảnh hưởng: Nguy cơ tăng kali nặng và loạn nhịp tăng, nhất là ở người cao tuổi, suy thận hoặc đái tháo đường. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Cân nhắc kháng sinh thay thế ở người nguy cơ cao; nếu phối hợp, theo dõi kali và chức năng thận. | Kali, creatinine/eGFR, huyết áp và ECG khi có tăng kali. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC/SmPC] | Trimethoprim 50 mg/5 ml Suspension — SmPC | Section 4.5 Drug interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/4566/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Valacyclovir
Dữ liệu dược cảnh giác ghi tín hiệu tăng tổn thương thận cấp khi valacyclovir được dùng cùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin, có hoặc không kèm NSAID. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Tương tác dược lực học giả định: ACE inhibitor/ARB/renin inhibitor có thể giảm áp lực lọc cầu thận và lượng nước tiểu, làm tăng nguy cơ tích lũy/kết tinh acyclovir; cơ chế tương tác trực tiếp chưa được chứng minh. Ảnh hưởng: Phân tích JADER cho thấy ROR AKI tăng có ý nghĩa khi phối hợp valacyclovir với RAS inhibitor; tín hiệu tăng thêm khi đồng thời có NSAID. Dữ liệu báo cáo tự phát không cho phép tính tỷ lệ mắc. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Không bắt buộc ngừng RAS inhibitor ở mọi bệnh nhân. Đánh giá chức năng thận và thể tích tuần hoàn; tạm ngừng/điều chỉnh thuốc theo phác đồ 'sick day' của cơ sở khi mất nước hoặc AKI; tránh thêm NSAID nếu có thể. | Creatinine/eGFR, kali, huyết áp, lượng nước tiểu, cân nặng và dấu hiệu mất nước; kiểm tra sớm nếu cao tuổi, CKD, suy tim, nôn/tiêu chảy hoặc dùng liều valacyclovir cao. | Bằng chứng: low Nguồn: Frontiers/PMC | Risk Evaluation for AKI induced by valacyclovir, analgesics, and RAS inhibitors | JADER analysis—RAS inhibitors | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6694181/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Azathioprine
ACE inhibitor dùng cùng azathioprine có thể làm tăng nguy cơ thiếu máu và giảm bạch cầu nặng. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Cơ chế chưa rõ; có thể là độc tính huyết học cộng hợp. Ảnh hưởng: Đã có báo cáo thiếu máu và giảm bạch cầu nặng. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Có thể phối hợp khi cần nhưng phải đánh giá nguy cơ và theo dõi CBC; xem xét thuốc hạ huyết áp khác nếu xuất hiện độc tính. | CBC, hemoglobin, bạch cầu và dấu hiệu nhiễm trùng. | Bằng chứng: low Nguồn: [DailyMed] | Azathioprine tablet | Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=d288e484-32fc-4b46-b504-d75a0fac8663&version=13 | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
|
Vildagliptin
Dùng đồng thời vildagliptin với thuốc ức chế men chuyển có thể làm tăng nguy cơ phù mạch. Nguy cơ tuyệt đối thấp nhưng biến cố vùng lưỡi–hầu–thanh quản có thể nghiêm trọng. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực. ACE và DPP-4 cùng tham gia bất hoạt các peptide vận mạch, đặc biệt substance P; ức chế đồng thời có thể làm tăng tích lũy peptide và khuynh hướng phù mạch. Ảnh hưởng: Có thể xuất hiện sưng môi, mặt, lưỡi hoặc họng; khàn tiếng, khó nuốt hoặc khó thở. Phân tích gộp thử nghiệm vildagliptin ghi nhận nguy cơ phù mạch tăng ở người đang dùng ACE inhibitor (OR 4,57; 95% CI 1,57–13,28), dù số biến cố tuyệt đối nhỏ và phần lớn trường hợp trong chương trình thử nghiệm là nhẹ. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Thận trọng khi phối hợp. Tư vấn người bệnh nhận biết dấu hiệu phù mạch và tìm trợ giúp y tế khẩn cấp khi sưng lưỡi/họng hoặc khó thở. Khi nghi ngờ phù mạch, đánh giá ngay và xử trí/ngừng thuốc liên quan theo quyết định lâm sàng. | Theo dõi sưng mặt, môi, lưỡi, họng; khàn tiếng; khó nuốt; khó thở, đặc biệt khi mới bắt đầu hoặc thay đổi điều trị. | Bằng chứng: high Nguồn: eMC / SmPC | Galvus 50 mg tablets – Summary of Product Characteristics | Mục 4.5 và 4.8: tăng nguy cơ phù mạch khi dùng đồng thời ACE inhibitor | https://www.medicines.org.uk/emc/product/6225/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Chlorpromazine
Chlorpromazine có thể tăng tác dụng hạ huyết áp của nhiều thuốc hạ huyết áp và làm tăng hạ huyết áp tư thế. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược lực học: giãn mạch và phong bế alpha-adrenergic cộng hợp. Ảnh hưởng: Chóng mặt, ngất, té ngã hoặc hạ huyết áp có triệu chứng. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Theo dõi khi bắt đầu hoặc tăng liều; cân nhắc giảm liều một hoặc cả hai thuốc. | Huyết áp nằm/đứng, mạch, triệu chứng chóng mặt và té ngã. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Rituximab
Thuốc hạ huyết áp có thể làm tăng mức độ hạ huyết áp xảy ra trong hoặc quanh thời điểm truyền rituximab. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tác dụng hạ huyết áp của thuốc dùng nền có thể cộng hợp với hạ huyết áp liên quan phản ứng truyền rituximab. Ảnh hưởng: Có thể xuất hiện hạ huyết áp có triệu chứng, chóng mặt, ngất hoặc mất ổn định huyết động trong truyền. | Khuyến nghị: separate_timing Xử trí: Đối với rituximab truyền tĩnh mạch, SmPC khuyến cáo cân nhắc tạm ngừng thuốc hạ huyết áp 12 giờ trước truyền; quyết định cần cá thể hóa theo nguy cơ tim mạch. | Huyết áp trước truyền và định kỳ trong truyền; theo dõi chóng mặt, ngất và dấu hiệu mất ổn định huyết động. | Bằng chứng: high Nguồn: eMC | MabThera SmPC | Consider withholding antihypertensive medicines 12 hours before rituximab infusion because hypotension may occur | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3801/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
Thắc mắc về hoạt chất Lisinopril
Lisinopril là thuốc kê đơn thuộc nhóm ức chế ACE. Thuốc làm giảm angiotensin II và aldosterone, giúp giãn mạch, hạ huyết áp và giảm gánh nặng cho tim.
Lisinopril được phê duyệt tại Hoa Kỳ để điều trị tăng huyết áp, hỗ trợ điều trị suy tim tâm thu và giảm tử vong sau nhồi máu cơ tim cấp ở người bệnh ổn định huyết động. Một số nhãn quốc tế còn có chỉ định bệnh thận sớm do đái tháo đường type 2 ở người tăng huyết áp.
Lisinopril có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn vì thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến hấp thu. Nên uống vào khoảng cùng thời điểm mỗi ngày và tuân theo liều bác sĩ kê.
ACE cũng tham gia phân hủy bradykinin. Khi ACE bị ức chế, bradykinin và một số chất trung gian có thể tích tụ trong đường hô hấp, góp phần gây ho khan. Ho kéo dài cần được bác sĩ đánh giá; không tự ngừng hoặc đổi thuốc.
Cần được hỗ trợ y tế khẩn cấp khi có sưng mặt, môi, lưỡi hoặc họng; khó thở; ngất; tiểu rất ít; yếu cơ hoặc rối loạn nhịp nghi do tăng kali; hoặc vàng da kèm mệt nhiều. Phù mạch có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào trong quá trình điều trị.

