Valacyclovir, tên INN viết là valaciclovir, là tiền dược đường uống của acyclovir. Sau khi hấp thu, thuốc được chuyển gần như hoàn toàn thành acyclovir và L-valine. Acyclovir tiếp tục được hoạt hóa trong tế bào nhiễm herpesvirus, từ đó ức chế DNA polymerase của virus và làm gián đoạn quá trình tổng hợp DNA. Theo nhãn Hoa Kỳ, valacyclovir được dùng cho herpes môi, herpes sinh dục và herpes zoster ở người lớn; thuốc còn được chỉ định cho herpes môi từ 12 tuổi và thủy đậu ở trẻ 2 đến dưới 18 tuổi. Một số SmPC châu Âu còn có chỉ định điều trị HSV ở mắt và dự phòng cytomegalovirus sau ghép tạng. Thuốc không loại bỏ virus tiềm ẩn và không loại trừ hoàn toàn nguy cơ lây truyền herpes sinh dục. Valacyclovir được thải trừ chủ yếu qua thận nên phải giảm liều khi suy thận, đồng thời duy trì đủ nước để hạn chế suy thận cấp và độc tính thần kinh. [1][2][3]
Nội dung chính
- Valacyclovir là thuốc kháng virus, sau hấp thu được chuyển thành acyclovir.
- Hoạt chất thường liên quan đến herpes môi, herpes sinh dục, zona và dự phòng tái phát khi phù hợp.
- Cần dùng sớm và đúng hướng dẫn của bác sĩ/dược sĩ; không thay thế biện pháp phòng lây truyền herpes.
- Có thể gây đau đầu, buồn nôn, đau bụng; nguy cơ thần kinh-thận tăng ở người suy thận hoặc mất nước.
- Báo bác sĩ nếu có bệnh thận, suy giảm miễn dịch, thai kỳ, cho con bú hoặc đang dùng thuốc ảnh hưởng thận.
Hoạt chất Valacyclovir là gì?
Valacyclovir là tiền dược đường uống của acyclovir. Dạng tiền dược giúp tăng khả năng hấp thu qua đường tiêu hóa, sau đó được chuyển thành acyclovir có hoạt tính chống herpesvirus. Thuốc làm giảm khả năng nhân lên của virus nhưng không loại bỏ HSV hoặc VZV tiềm ẩn khỏi cơ thể. [1][3]
Valacyclovir
INN Valaciclovir là tên INN được sử dụng tại nhiều quốc gia; valacyclovir là cách viết theo USAN và được dùng trong nhãn Hoa Kỳ.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Valacyclovir |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Valaciclovir là tên INN được sử dụng tại nhiều quốc gia; valacyclovir là cách viết theo USAN và được dùng trong nhãn Hoa Kỳ. |
| Tên IUPAC | 2-[(2-amino-6-oxo-1H-purin-9-yl)methoxy]ethyl (2S)-2-amino-3-methylbutanoate |
| Tên hóa học khác | L-Valine, 2-((2-amino-1,6-dihydro-6-oxo-9H-purin-9-yl)methoxy)ethyl ester | L-Valine, 2-[(2-amino-1,6-dihydro-6-oxo-9H-purin-9-yl)methoxy]ethyl ester |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Valaciclovir; valacyclovir hydrochloride; valaciclovir hydrochloride; L-valyl ester of acyclovir; L-valine ester of acyclovir. Không nên nhầm valacyclovir với acyclovir vì đây là hai hoạt chất có sinh khả dụng và chế độ liều khác nhau. [1][2] |
| Tên viết tắt | VACV |
| Tên Latinh / tên dược điển | Valaciclovirum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 124832-26-4 |
|---|---|
| UNII | MZ1IW7Q79D |
| PubChem CID | 135398742 |
| RxNorm CUI | 73645 |
Dược động học của Valacyclovir
Valacyclovir được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa và chuyển gần như hoàn toàn thành acyclovir cùng L-valine qua chuyển hóa bước đầu tại ruột hoặc gan. Sinh khả dụng của acyclovir tạo ra từ valacyclovir khoảng 54%. Thuốc ít gắn protein huyết tương, không được chuyển hóa đáng kể qua cytochrome P450 và được đào thải chủ yếu qua thận dưới dạng acyclovir cùng các chất chuyển hóa. [1][2]
Giai đoạn I: Hấp thu
Valacyclovir được hấp thu tốt và nhanh chóng chuyển thành acyclovir. Nồng độ đỉnh của acyclovir thường đạt sau khoảng 0,75–2 giờ, tùy liều. Dược động học không tỷ lệ hoàn toàn với liều: khi tăng liều, nồng độ đỉnh và tổng phơi nhiễm acyclovir tăng ít hơn tỷ lệ thuận. Thuốc có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn. [1][2]
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của acyclovir sau khi uống 1 g valacyclovir là 54,5% ± 9,1% theo nhãn Hoa Kỳ. SmPC Vương quốc Anh ghi sinh khả dụng khoảng 54%, cao hơn khoảng 3,3–5,5 lần so với acyclovir uống trong dữ liệu lịch sử. Thức ăn không làm giảm sinh khả dụng có ý nghĩa. [1][2] |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Tỷ lệ valacyclovir gắn với protein huyết tương khoảng 13,5%–17,9%; acyclovir gắn protein khoảng 9%–33%. SmPC ghi tỷ lệ AUC dịch não tủy so với huyết tương của acyclovir khoảng 25%. [1][2]
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Valacyclovir được valacyclovir hydrolase và các esterase chuyển thành acyclovir cùng L-valine qua chuyển hóa bước đầu tại ruột hoặc gan. Acyclovir được chuyển hóa một phần nhỏ thành CMMG và 8-hydroxy-acyclovir. Valacyclovir và acyclovir không được chuyển hóa qua hệ cytochrome P450. [1][2]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Valacyclovir được thải trong nước tiểu chủ yếu dưới dạng acyclovir, chiếm hơn 80% lượng thuốc thu hồi theo SmPC; CMMG chiếm khoảng 14%, 8-hydroxy-acyclovir dưới 2% và valacyclovir không đổi dưới 1%. Acyclovir được đào thải qua lọc cầu thận và bài tiết chủ động ở ống thận. [2]
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải của acyclovir sau khi dùng valacyclovir khoảng 3 giờ ở người có chức năng thận bình thường và khoảng 14 giờ ở người bệnh thận giai đoạn cuối. Trong thẩm tách máu, thời gian bán thải khoảng 4 giờ và khoảng một phần ba lượng acyclovir trong cơ thể có thể được loại bỏ qua một phiên thẩm tách 4 giờ. [1][2] |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải thận của acyclovir sau một liều valacyclovir 1 g ở người khỏe mạnh khoảng 255 ± 86 mL/phút, tương đương khoảng 42% độ thanh thải huyết tương biểu kiến toàn phần của acyclovir. Độ thanh thải giảm đáng kể khi chức năng thận suy giảm. [1] |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Suy thận làm tăng nồng độ và kéo dài thời gian bán thải của acyclovir.
- Tuổi cao thường đi kèm giảm chức năng thận, làm tăng nguy cơ độc tính.
- Mất nước và dùng thuốc độc thận có thể làm tăng nguy cơ kết tinh acyclovir trong ống thận.
- Thức ăn không làm thay đổi đáng kể sinh khả dụng.
- Suy gan làm chậm tốc độ chuyển valacyclovir thành acyclovir nhưng không làm giảm mức chuyển đổi tổng thể.
- Thai kỳ giai đoạn muộn không cho thấy ảnh hưởng đáng kể đến dược động học trong nghiên cứu được SmPC dẫn lại.
- Cimetidine và probenecid có thể làm tăng phơi nhiễm acyclovir do giảm bài tiết ở ống thận. [1][2]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Valacyclovir
- Thuốc kháng virus tác động trực tiếp dùng toàn thân.
- Tiền dược L-valine ester của acyclovir.
- Chất tương tự nucleoside purine.
- Chất ức chế DNA polymerase của herpesvirus sau khi được hoạt hóa thành acyclovir triphosphate.
- Mã ATC J05AB11. [1][2][4]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Sau khi valacyclovir được chuyển thành acyclovir, thymidine kinase của HSV, VZV hoặc EBV phosphoryl hóa acyclovir thành dạng monophosphate. Các kinase của tế bào tiếp tục tạo acyclovir triphosphate. Chất này cạnh tranh tại DNA polymerase của virus, được gắn vào chuỗi DNA và gây kết thúc chuỗi bắt buộc, từ đó ngăn tổng hợp DNA và hạn chế virus nhân lên. Với CMV, bước hoạt hóa ban đầu liên quan một phần đến sản phẩm của gene UL97. [1][2]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Acyclovir tạo ra từ valacyclovir có hoạt tính đối với HSV-1, HSV-2 và VZV. Hoạt tính in vitro cũng được ghi nhận đối với CMV, EBV và HHV-6, nhưng hoạt tính trong phòng thí nghiệm không đồng nghĩa với chỉ định lâm sàng được phê duyệt. Kháng thuốc thường liên quan đến thiếu hoặc biến đổi thymidine kinase của virus, hoặc đột biến DNA polymerase; các chủng HSV kháng acyclovir cũng kháng valacyclovir. [2][3]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Valacyclovir
Theo nhãn FDA Hoa Kỳ:
- Điều trị herpes môi ở người lớn và trẻ từ 12 tuổi.
- Điều trị đợt đầu hoặc đợt tái phát herpes sinh dục ở người lớn có miễn dịch bình thường.
- Điều trị ức chế herpes sinh dục tái phát ở người lớn có miễn dịch bình thường hoặc nhiễm HIV-1 đáp ứng tiêu chí của nhãn.
- Giảm nguy cơ lây truyền herpes sinh dục ở một số cặp dị nhiễm có miễn dịch bình thường, kết hợp biện pháp tình dục an toàn.
- Điều trị herpes zoster ở người lớn có miễn dịch bình thường.
- Điều trị thủy đậu ở trẻ có miễn dịch bình thường từ 2 đến dưới 18 tuổi. [1]
Theo SmPC Vương quốc Anh, valaciclovir còn được chỉ định cho:
- Herpes zoster và zona mắt ở người lớn có miễn dịch bình thường.
- Herpes zoster ở một số người suy giảm miễn dịch nhẹ hoặc vừa.
- Điều trị và ức chế HSV da–niêm mạc, bao gồm herpes sinh dục, ở người lớn và thanh thiếu niên từ 12 tuổi.
- Điều trị và ức chế HSV ở mắt.
- Dự phòng nhiễm và bệnh CMV sau ghép tạng đặc ở người lớn và thanh thiếu niên từ 12 tuổi. [2]
Chỉ định phải căn cứ nhãn sản phẩm được phê duyệt tại nơi điều trị.
CDC khuyến nghị trong viêm màng não do HSV-2, người bệnh nặng thường được điều trị ban đầu bằng acyclovir tĩnh mạch, sau đó có thể chuyển sang valacyclovir liều cao để hoàn thành tổng liệu trình 10–14 ngày. Với đợt viêm màng não HSV-2 tái phát đã được xác nhận, valacyclovir uống có thể được sử dụng trong toàn bộ liệu trình theo đánh giá chuyên khoa. Đây là khuyến nghị chuyên môn và không phải chỉ định được FDA phê duyệt trong nhãn Valtrex. [3]
Các ứng dụng khác đối với EBV, HHV-6 hoặc các nhiễm herpesvirus ngoài nhãn.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều sau đây được trích từ nhãn hoặc hướng dẫn chuyên môn, không phải liều cá nhân hóa và không được tự áp dụng:
Người lớn có chức năng thận bình thường theo nhãn FDA:
- Herpes môi: 2 g mỗi lần, ngày 2 lần trong 1 ngày; hai liều cách nhau khoảng 12 giờ.
- Herpes sinh dục đợt đầu: 1 g mỗi lần, ngày 2 lần trong 10 ngày. CDC khuyến nghị 7–10 ngày và có thể kéo dài nếu tổn thương chưa lành hoàn toàn.
- Herpes sinh dục tái phát: 500 mg mỗi lần, ngày 2 lần trong 3 ngày. CDC còn chấp nhận 1 g mỗi ngày trong 5 ngày.
- Điều trị ức chế herpes sinh dục: 1 g mỗi ngày; có thể dùng 500 mg mỗi ngày khi có không quá 9 đợt tái phát mỗi năm. CDC lưu ý 500 mg mỗi ngày có thể kém hiệu quả ở người có từ 10 đợt tái phát mỗi năm.
- Giảm lây truyền HSV-2: 500 mg mỗi ngày cho người mang virus có không quá 9 đợt tái phát mỗi năm, kết hợp bao cao su và tránh quan hệ khi có tổn thương hoặc triệu chứng báo trước.
- Herpes zoster: 1 g mỗi lần, ngày 3 lần trong 7 ngày. [1][3]
Trẻ em theo nhãn FDA:
- Herpes môi từ 12 tuổi: 2 g mỗi lần, ngày 2 lần trong 1 ngày.
- Thủy đậu từ 2 đến dưới 18 tuổi: 20 mg/kg mỗi lần, ngày 3 lần trong 5 ngày; không vượt quá 1 g mỗi lần. [1]
Theo SmPC Vương quốc Anh:
- HSV ở người có miễn dịch bình thường từ 12 tuổi: 500 mg, ngày 2 lần; đợt tái phát thường 3–5 ngày, đợt đầu có thể cần tới 10 ngày.
- HSV ở người lớn suy giảm miễn dịch: 1 g, ngày 2 lần, ít nhất 5 ngày.
- Dự phòng CMV sau ghép tạng: 2 g, ngày 4 lần, bắt đầu sớm sau ghép; thường dùng 90 ngày và có thể kéo dài ở người nguy cơ cao. Đây không phải chỉ định trong nhãn FDA. [2]
Mọi chế độ trên phải hiệu chỉnh theo chức năng thận.
- Có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn.
- Uống đủ nước, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc có nguy cơ mất nước.
- Bắt đầu điều trị càng sớm càng tốt khi có ngứa ran, bỏng rát, tổn thương herpes sinh dục hoặc phát ban zona.
- Herpes môi theo chế độ 1 ngày không được kéo dài quá 2 liều.
- Nếu quên liều, dùng khi nhớ ra trừ khi đã gần liều tiếp theo; không dùng gấp đôi.
- Valacyclovir không chữa khỏi herpes và không loại bỏ virus tiềm ẩn.
- Điều trị ức chế làm giảm nhưng không loại trừ nguy cơ lây truyền HSV; vẫn cần tránh quan hệ khi có tổn thương hoặc triệu chứng báo trước và áp dụng tình dục an toàn.
- Không tự dùng liều cao cho zona hoặc dự phòng CMV khi chưa đánh giá chức năng thận. [1][2][3]
Tùy chỉ định và nguy cơ, bác sĩ có thể theo dõi:
- Creatinin huyết thanh và độ thanh thải creatinin trước hoặc trong điều trị, nhất là ở người cao tuổi, suy thận, mất nước hoặc dùng liều cao.
- Lượng nước uống, lượng nước tiểu và dấu hiệu suy thận cấp.
- Lú lẫn, kích động, ảo giác, run, co giật hoặc giảm ý thức.
- Phát ban tiến triển, đau da, tổn thương niêm mạc, sốt hoặc phù mặt.
- Mức lành tổn thương herpes, zona và dấu hiệu nhiễm trùng lan tỏa.
- Công thức máu và chức năng thận ở người suy giảm miễn dịch hoặc dùng liều cao sau ghép tạng.
- Nhu cầu tiếp tục điều trị ức chế herpes sinh dục nên được đánh giá định kỳ; CDC khuyến nghị trao đổi lại ít nhất hằng năm. [1][2][3]
Cảnh báo và lưu ý về Valacyclovir
Valacyclovir chống chỉ định ở người có phản ứng quá mẫn có ý nghĩa lâm sàng với valacyclovir, acyclovir hoặc bất kỳ thành phần nào của thuốc. Nhãn FDA hiện hành bao gồm tiền sử phản vệ hoặc phản ứng da nghiêm trọng liên quan valacyclovir hay acyclovir. [1][2]
Các tác dụng không mong muốn thường gặp gồm:
- Đau đầu.
- Buồn nôn.
- Đau hoặc khó chịu ở bụng.
- Chóng mặt.
- Nôn và tiêu chảy.
- Phát ban, ngứa hoặc nhạy cảm ánh sáng.
- Tăng men gan có thể hồi phục.
Trong nhãn Hoa Kỳ, đau đầu, buồn nôn và đau bụng là các phản ứng được báo cáo trên 10% ở ít nhất một chỉ định và gặp nhiều hơn giả dược. Ở trẻ em, đau đầu là phản ứng duy nhất được báo cáo trên 10%. [1][2]
Các phản ứng nghiêm trọng có thể gồm:
- Suy thận cấp do tích tụ acyclovir hoặc kết tinh trong ống thận.
- Độc tính thần kinh: kích động, lú lẫn, mê sảng, ảo giác, co giật, bệnh não, giảm ý thức hoặc hôn mê.
- Phản vệ và phù mạch.
- Phản ứng da nghiêm trọng gồm AGEP, DRESS, hội chứng Stevens–Johnson và hoại tử thượng bì nhiễm độc.
- Ban xuất huyết giảm tiểu cầu huyết khối hoặc hội chứng tán huyết–tăng urê máu; nguy cơ này được báo cáo chủ yếu ở người bệnh HIV tiến triển hoặc người ghép tủy, ghép thận dùng 8 g/ngày trong thử nghiệm.
- Giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu, thiếu máu bất sản và viêm mạch hủy bạch cầu đã được báo cáo sau lưu hành. [1][2]
- Giảm liều ở người suy thận; dùng liều cao hơn mức phù hợp có thể gây suy thận và độc tính thần kinh.
- Duy trì đủ nước để giảm nguy cơ kết tinh acyclovir trong ống thận.
- Thận trọng ở người cao tuổi, kể cả khi chưa biết có suy thận.
- Theo dõi chặt khi dùng đồng thời thuốc độc thận.
- Ngừng thuốc và cấp cứu khi có lú lẫn nặng, ảo giác, co giật hoặc giảm ý thức.
- Ngừng thuốc ngay và tìm trợ giúp y tế khi có phát ban đau, tổn thương niêm mạc hoặc phát ban tiến triển.
- Zona lan tỏa, zona có tổn thương nội tạng, viêm não hoặc biến chứng mạch máu thường cần thuốc kháng virus tĩnh mạch thay vì chỉ dùng valacyclovir uống.
- Liều cao dự phòng CMV có nguy cơ độc tính thần kinh và thận cao hơn.
- Điều trị ức chế herpes sinh dục không loại bỏ hoàn toàn lây truyền; cần tiếp tục biện pháp tình dục an toàn. [1][2][3]
Quá liều valacyclovir có thể gây buồn nôn, nôn, suy thận cấp, lú lẫn, kích động, ảo giác, giảm ý thức, co giật hoặc hôn mê. Nhiều trường hợp được báo cáo xảy ra ở người cao tuổi hoặc suy thận dùng liều lặp lại mà không được hiệu chỉnh phù hợp. [1][2]
Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Xử trí tại cơ sở y tế gồm:
- Ngừng thuốc và đánh giá đường thở, tuần hoàn, thần kinh cùng chức năng thận.
- Theo dõi điện giải, creatinin, lượng nước tiểu và dấu hiệu co giật.
- Điều trị hỗ trợ và duy trì dịch phù hợp.
- Thẩm tách máu có thể được cân nhắc khi quá liều có triệu chứng, suy thận cấp hoặc vô niệu vì làm tăng đáng kể đào thải acyclovir. [1][2]
Khi uống nhầm lượng lớn, xuất hiện khó đánh thức, co giật, lú lẫn hoặc tiểu ít, cần gọi cấp cứu; không tự gây nôn.
- Viên Valtrex theo nhãn Hoa Kỳ: bảo quản ở 15–25°C trong bao bì kín.
- Hỗn dịch pha từ viên theo quy trình nhãn: bảo quản ở 2–8°C, lắc kỹ trước khi dùng và loại bỏ sau 28 ngày.
- Một số sản phẩm theo SmPC Vương quốc Anh không yêu cầu điều kiện nhiệt độ đặc biệt; phải ưu tiên hướng dẫn trên bao bì sản phẩm thực tế.
- Giữ thuốc ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ em. [1][2]
Đối tượng đặc biệt
Theo nhãn FDA:
- Herpes môi: chỉ định từ 12 tuổi trở lên.
- Thủy đậu: chỉ định cho trẻ có miễn dịch bình thường từ 2 đến dưới 18 tuổi.
- Hiệu quả và độ an toàn chưa được xác lập cho herpes sinh dục hoặc herpes zoster ở người dưới 18 tuổi.
- Dữ liệu hiệu chỉnh liều cho trẻ có độ thanh thải creatinin dưới 50 mL/phút/1,73 m² chưa có trong nhãn.
- Không được chỉ định làm điều trị ức chế sau herpes sơ sinh. [1]
SmPC Vương quốc Anh có chỉ định HSV da–niêm mạc, HSV ở mắt và dự phòng CMV ở thanh thiếu niên từ 12 tuổi, nhưng không xác lập an toàn và hiệu quả dưới 12 tuổi. Chỉ định và liều phải theo đúng nhãn tại nơi điều trị.
Người cao tuổi có nhiều khả năng suy giảm chức năng thận và dễ gặp suy thận cấp, lú lẫn, ảo giác, co giật hoặc bệnh não hơn. Cần đánh giá độ thanh thải creatinin, giảm liều khi cần và bảo đảm đủ nước. Tuổi đơn thuần không quyết định liều; chức năng thận và chỉ định điều trị mới là các yếu tố chính. [1][2]
Dữ liệu lâm sàng qua nhiều thập kỷ với valacyclovir và acyclovir chưa xác định nguy cơ tăng dị tật bẩm sinh lớn liên quan thuốc, nhưng dữ liệu về sẩy thai và một số kết cục mẹ–thai vẫn chưa đầy đủ. Một nghiên cứu đoàn hệ tại Đan Mạch không ghi nhận mối liên quan giữa phơi nhiễm acyclovir hoặc valacyclovir trong ba tháng đầu với tăng dị tật bẩm sinh lớn. [1][6]
CDC ghi nhận dữ liệu valacyclovir trong thai kỳ còn ít hơn acyclovir nhưng nguy cơ được đánh giá thấp. Với phụ nữ mang thai có herpes sinh dục tái phát, CDC khuyến nghị valacyclovir 500 mg, ngày 2 lần từ tuần thai thứ 36 để giảm tái phát lúc sinh; biện pháp này không bảo đảm ngăn hoàn toàn herpes sơ sinh. Đây là phác đồ theo hướng dẫn chuyên môn, không được tự áp dụng. [3]
Không tự ngừng hoặc bắt đầu thuốc khi mang thai; herpes sinh dục mắc gần thời điểm sinh có nguy cơ lây truyền cho trẻ sơ sinh cao và cần phối hợp bác sĩ sản khoa cùng chuyên khoa truyền nhiễm.
Valacyclovir không đổi không được phát hiện trong sữa mẹ, nhưng acyclovir có mặt trong sữa sau khi người mẹ dùng valacyclovir. Nhãn ước tính chế độ 500 mg, ngày 2 lần làm trẻ bú mẹ tiếp nhận khoảng 0,6 mg/kg acyclovir mỗi ngày. [1][2]
LactMed cập nhật năm 2026 đánh giá lượng acyclovir trẻ nhận qua sữa dưới 1% liều điều trị thông thường cho trẻ và không dự kiến gây tác dụng bất lợi; valacyclovir được xem là một lựa chọn điều trị herpes trong thời kỳ cho con bú. Tuy nhiên, vẫn cần đánh giá trẻ sinh non, trẻ có bệnh thận và tình trạng nhiễm herpes của người mẹ. [5]
Nghiên cứu với liều 1 g cho thấy không cần hiệu chỉnh liều ở người xơ gan nhẹ hoặc vừa. Dữ liệu dược động học ở xơ gan tiến triển không cho thấy cần hiệu chỉnh dựa riêng trên gan, nhưng kinh nghiệm lâm sàng còn hạn chế. Cần thận trọng với liều từ 4 g/ngày trở lên ở người bệnh gan và trong ghép gan. Chức năng thận vẫn là căn cứ chính để hiệu chỉnh liều. [2]
Valacyclovir phải được hiệu chỉnh theo độ thanh thải creatinin. Bảng sau tóm tắt nhãn FDA cho người lớn:
| Chỉ định | CrCl ≥50 mL/phút | CrCl 30–49 | CrCl 10–29 | CrCl dưới 10 |
|---|---|---|---|---|
| Herpes môi | 2 g mỗi 12 giờ, 2 liều | 1 g mỗi 12 giờ, 2 liều | 500 mg mỗi 12 giờ, 2 liều | 500 mg, 1 liều |
| Herpes sinh dục đợt đầu | 1 g mỗi 12 giờ | Không giảm | 1 g mỗi 24 giờ | 500 mg mỗi 24 giờ |
| Herpes sinh dục tái phát | 500 mg mỗi 12 giờ | Không giảm | 500 mg mỗi 24 giờ | 500 mg mỗi 24 giờ |
| Ức chế, miễn dịch bình thường | 1 g mỗi 24 giờ | Không giảm | 500 mg mỗi 24 giờ | 500 mg mỗi 24 giờ |
| Liều thay thế 500 mg/ngày | 500 mg mỗi 24 giờ | Không giảm | 500 mg mỗi 48 giờ | 500 mg mỗi 48 giờ |
| Ức chế ở người nhiễm HIV-1 | 500 mg mỗi 12 giờ | Không giảm | 500 mg mỗi 24 giờ | 500 mg mỗi 24 giờ |
| Herpes zoster | 1 g mỗi 8 giờ | 1 g mỗi 12 giờ | 1 g mỗi 24 giờ | 500 mg mỗi 24 giờ |
Người thẩm tách máu dùng liều sau phiên thẩm tách vào ngày lọc máu. Khoảng một phần ba acyclovir trong cơ thể được loại bỏ trong phiên thẩm tách 4 giờ. Dữ liệu ở trẻ có CrCl dưới 50 mL/phút/1,73 m² chưa có trong nhãn FDA. [1]
Đối với dự phòng CMV theo SmPC, liều giảm từ 2 g ngày 4 lần xuống 1,5 g ngày 4 lần, ngày 3 lần, ngày 2 lần hoặc ngày 1 lần tùy mức CrCl. Chế độ này chỉ do bác sĩ ghép tạng chỉ định và theo dõi. [2]
Chưa có nghiên cứu chuyên biệt về ảnh hưởng của valacyclovir lên khả năng lái xe. Thuốc có thể gây chóng mặt, lú lẫn, giảm ý thức, ảo giác hoặc các tác dụng thần kinh khác, đặc biệt khi suy thận hoặc dùng liều không phù hợp. Không lái xe hoặc vận hành máy nếu có các triệu chứng ảnh hưởng sự tỉnh táo và phản ứng. [1][2]
Tương tác thuốc của Valacyclovir
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Dùng valacyclovir cùng thuốc có khả năng gây độc thận làm tăng nguy cơ suy thận cấp, nhất là khi suy thận nền, cao tuổi, mất nước hoặc dùng liều valacyclovir cao. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Độc tính thận cộng hợp. Acyclovir được thải chủ yếu qua thận và có thể kết tinh trong ống thận; thuốc đồng dùng gây tổn thương thận hoặc giảm mức lọc làm tăng phơi nhiễm và nguy cơ độc tính. Ảnh hưởng: Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận các ca suy thận cấp ở bệnh nhân dùng đồng thời thuốc độc thận. SmPC yêu cầu thận trọng và theo dõi chức năng thận, nêu ví dụ aminoglycoside, hợp chất platinum, cản quang iod, methotrexate, pentamidine, foscarnet, ciclosporin và tacrolimus. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Tránh phối hợp nhiều thuốc độc thận nếu có lựa chọn. Hiệu chỉnh liều valacyclovir theo chức năng thận, duy trì đủ dịch và lập kế hoạch xét nghiệm khi phải phối hợp. | Creatinine/eGFR, điện giải, lượng nước tiểu và cân bằng dịch; theo dõi dấu hiệu AKI và độc thần kinh. Tần suất xét nghiệm tùy mức nguy cơ và thuốc đồng dùng. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | VALACYCLOVIR Prescribing Information | Warning 5.2—Patients receiving other nephrotoxic drugs | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=7f5e96e0-534c-47a5-bb79-926088afc73c | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Dữ liệu dược cảnh giác ghi tín hiệu tăng tổn thương thận cấp khi valacyclovir được dùng cùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin, có hoặc không kèm NSAID. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Tương tác dược lực học giả định: ACE inhibitor/ARB/renin inhibitor có thể giảm áp lực lọc cầu thận và lượng nước tiểu, làm tăng nguy cơ tích lũy/kết tinh acyclovir; cơ chế tương tác trực tiếp chưa được chứng minh. Ảnh hưởng: Phân tích JADER cho thấy ROR AKI tăng có ý nghĩa khi phối hợp valacyclovir với RAS inhibitor; tín hiệu tăng thêm khi đồng thời có NSAID. Dữ liệu báo cáo tự phát không cho phép tính tỷ lệ mắc. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Không bắt buộc ngừng RAS inhibitor ở mọi bệnh nhân. Đánh giá chức năng thận và thể tích tuần hoàn; tạm ngừng/điều chỉnh thuốc theo phác đồ 'sick day' của cơ sở khi mất nước hoặc AKI; tránh thêm NSAID nếu có thể. | Creatinine/eGFR, kali, huyết áp, lượng nước tiểu, cân nặng và dấu hiệu mất nước; kiểm tra sớm nếu cao tuổi, CKD, suy tim, nôn/tiêu chảy hoặc dùng liều valacyclovir cao. | Bằng chứng: low Nguồn: Frontiers/PMC | Risk Evaluation for AKI induced by valacyclovir, analgesics, and RAS inhibitors | JADER analysis—RAS inhibitors | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6694181/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Phối hợp valacyclovir với NSAID có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp, đặc biệt ở người cao tuổi, nữ, tăng huyết áp, mất nước, suy thận hoặc đồng dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Cơ chế chưa được chứng minh hoàn toàn. NSAID làm giảm prostaglandin và tưới máu thận; mất nước/giảm mức lọc cầu thận có thể làm tăng nồng độ acyclovir trong ống thận. Một số NSAID có thể ảnh hưởng chất vận chuyển anion hữu cơ. Ảnh hưởng: Hai phân tích hệ thống báo cáo tự phát cho thấy tín hiệu AKI tăng khi phối hợp valacyclovir–NSAID. Trong một phân tích, AKI xuất hiện trong 19,4% báo cáo valacyclovir/NSAID so với 10,5% báo cáo acyclovir/NSAID; không thể dùng các tỷ lệ này để ước tính nguy cơ tuyệt đối. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Ưu tiên acetaminophen hoặc lựa chọn không NSAID khi phù hợp. Nếu cần NSAID, đánh giá chức năng thận, tránh mất nước, hạn chế thời gian dùng và tránh phối hợp thêm thuốc độc thận/RAS inhibitor khi có thể. | Creatinine/eGFR, lượng nước tiểu và tình trạng hydrat hóa; theo dõi sớm trong tuần đầu, đặc biệt mùa nóng hoặc khi nôn/tiêu chảy; đánh giá triệu chứng độc thần kinh do tích lũy acyclovir. | Bằng chứng: low Nguồn: J-STAGE | Association between concomitant use of acyclovir or valacyclovir with NSAIDs and increased risk of acute kidney injury | Class-level FAERS analysis | https://www.jstage.jst.go.jp/article/bpb/41/2/41_b17-00547/_html/-char/en | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Loxoprofen
Phối hợp valacyclovir với Loxoprofen có tín hiệu tăng tổn thương thận cấp trong dữ liệu báo cáo tự phát; bằng chứng không xác lập được tỷ lệ mắc hoặc quan hệ nhân quả chắc chắn. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Tương tác dược lực học/dược động học chưa được chứng minh đầy đủ. Giảm tưới máu thận do NSAID, mất nước và khả năng ảnh hưởng chất vận chuyển anion hữu cơ có thể làm tăng tích lũy acyclovir và nguy cơ kết tinh/độc tính thận. Ảnh hưởng: Ở người ≥65 tuổi trong FAERS, ROR hiệu chỉnh của AKI là 26,0 (KTC 95% 19,2–35,3) khi phối hợp; nghiên cứu khác ghi AKI trong 45,8% báo cáo valacyclovir/loxoprofen so với 18,9% báo cáo acyclovir/loxoprofen. Đây là tỷ lệ trong báo cáo tự phát, không phải nguy cơ tuyệt đối. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Ưu tiên thuốc giảm đau không phải NSAID khi phù hợp, nhất là ở người cao tuổi, nữ, tăng huyết áp, suy thận, mất nước hoặc đang dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin. Nếu phải phối hợp, dùng thời gian ngắn nhất và bảo đảm đủ dịch. | Creatinine/eGFR trước điều trị và lặp lại sớm ở nhóm nguy cơ; lượng nước tiểu, đau hông lưng, buồn nôn, lú lẫn; ngừng và đánh giá ngay khi creatinine tăng hoặc thiểu niệu. | Bằng chứng: low Nguồn: PubMed | Acute kidney injury during concomitant use of valacyclovir and loxoprofen | Adjusted ROR analysis in older adults | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24788910/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Valacyclovir có thể làm giảm hiệu lực vaccine chứa virus varicella-zoster sống giảm độc lực do ức chế sự nhân lên của virus vaccine. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học: hoạt tính kháng herpesvirus của valacyclovir/acyclovir có thể ức chế virus vaccine sống cần nhân lên để tạo đáp ứng miễn dịch. Ảnh hưởng: CDC cảnh báo acyclovir hoặc valacyclovir có thể làm giảm hiệu lực các vaccine sống chứa virus varicella-zoster, như Varivax và ProQuad. Không áp dụng cho vaccine zoster tái tổ hợp không sống. | Khuyến nghị: separate_timing Xử trí: Nếu có thể, ngừng valacyclovir ít nhất 24 giờ trước tiêm vaccine sống chứa varicella-zoster. Khi phù hợp lâm sàng, trì hoãn dùng lại thuốc 14 ngày sau tiêm. Nếu đã dùng trong khoảng ảnh hưởng, đánh giá nhu cầu tiêm lại theo hướng dẫn vaccine hiện hành. | Xác nhận loại vaccine là sống hay không sống, ngày ngừng/khởi động lại valacyclovir và tình trạng miễn dịch; theo dõi đáp ứng/nhu cầu tiêm lại theo chương trình tiêm chủng. | Bằng chứng: high Nguồn: CDC | Special Situations—Vaccines & Immunizations | Antiviral drugs and live attenuated varicella-zoster virus vaccines | https://www.cdc.gov/vaccines/hcp/imz-best-practices/special-situations.html | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Các thuốc cạnh tranh hoặc ức chế bài tiết tích cực qua ống thận có thể làm tăng nồng độ acyclovir sau valacyclovir; valacyclovir cũng có thể làm tăng nồng độ thuốc đồng dùng được thải theo cùng cơ chế. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược động học qua vận chuyển ống thận. Acyclovir được thải chủ yếu nguyên dạng bằng bài tiết tích cực; cạnh tranh chất vận chuyển làm giảm thanh thải của một hoặc cả hai chất. Ảnh hưởng: Cimetidine và probenecid là bằng chứng lâm sàng điển hình; SmPC nêu tenofovir là ví dụ thuốc có thể cạnh tranh/ức chế bài tiết tích cực. Nguy cơ có ý nghĩa hơn khi phơi nhiễm acyclovir cao hoặc chức năng thận giảm. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Rà soát các thuốc thải trừ chủ yếu qua bài tiết ống thận, đặc biệt ở người suy thận hoặc dùng liều valacyclovir cao. Hiệu chỉnh liều theo chức năng thận và cân nhắc theo dõi nồng độ/độc tính của thuốc đồng dùng khi có chỉ định. | Creatinine/eGFR, lượng nước tiểu; theo dõi độc tính đặc hiệu của thuốc đồng dùng và độc tính acyclovir. Theo dõi nồng độ thuốc nếu thuốc có khoảng điều trị hẹp và có hướng dẫn. | Bằng chứng: high Nguồn: emc SmPC | Valaciclovir 500 mg tablets | Section 4.5—Active renal tubular secretion | https://www.medicines.org.uk/emc/product/15071/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Lornoxicam
Phối hợp valacyclovir với Lornoxicam có tín hiệu tăng tổn thương thận cấp trong dữ liệu báo cáo tự phát; bằng chứng không xác lập được tỷ lệ mắc hoặc quan hệ nhân quả chắc chắn. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học/dược động học chưa được chứng minh đầy đủ. Giảm tưới máu thận do NSAID, mất nước và khả năng ảnh hưởng chất vận chuyển anion hữu cơ có thể làm tăng tích lũy acyclovir và nguy cơ kết tinh/độc tính thận. Ảnh hưởng: Trong phân tích FAERS, AKI được ghi trong 4 báo cáo, chiếm 50,0% các báo cáo phối hợp valacyclovir/lornoxicam; số ca rất nhỏ và không chứng minh quan hệ nhân quả. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Ưu tiên thuốc giảm đau không phải NSAID khi phù hợp, nhất là ở người cao tuổi, nữ, tăng huyết áp, suy thận, mất nước hoặc đang dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin. Nếu phải phối hợp, dùng thời gian ngắn nhất và bảo đảm đủ dịch. | Creatinine/eGFR trước điều trị và lặp lại sớm ở nhóm nguy cơ; lượng nước tiểu, đau hông lưng, buồn nôn, lú lẫn; ngừng và đánh giá ngay khi creatinine tăng hoặc thiểu niệu. | Bằng chứng: low Nguồn: J-STAGE | Association between concomitant use of acyclovir or valacyclovir with NSAIDs and increased risk of acute kidney injury | Individual NSAID signal—Lornoxicam | https://www.jstage.jst.go.jp/article/bpb/41/2/41_b17-00547/_html/-char/en | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Piroxicam
Phối hợp valacyclovir với Piroxicam có tín hiệu tăng tổn thương thận cấp trong dữ liệu báo cáo tự phát; bằng chứng không xác lập được tỷ lệ mắc hoặc quan hệ nhân quả chắc chắn. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học/dược động học chưa được chứng minh đầy đủ. Giảm tưới máu thận do NSAID, mất nước và khả năng ảnh hưởng chất vận chuyển anion hữu cơ có thể làm tăng tích lũy acyclovir và nguy cơ kết tinh/độc tính thận. Ảnh hưởng: Trong phân tích FAERS, AKI được ghi trong 5 báo cáo, chiếm 33,3% các báo cáo phối hợp valacyclovir/piroxicam; số ca nhỏ và không chứng minh quan hệ nhân quả. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Ưu tiên thuốc giảm đau không phải NSAID khi phù hợp, nhất là ở người cao tuổi, nữ, tăng huyết áp, suy thận, mất nước hoặc đang dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin. Nếu phải phối hợp, dùng thời gian ngắn nhất và bảo đảm đủ dịch. | Creatinine/eGFR trước điều trị và lặp lại sớm ở nhóm nguy cơ; lượng nước tiểu, đau hông lưng, buồn nôn, lú lẫn; ngừng và đánh giá ngay khi creatinine tăng hoặc thiểu niệu. | Bằng chứng: low Nguồn: J-STAGE | Association between concomitant use of acyclovir or valacyclovir with NSAIDs and increased risk of acute kidney injury | Individual NSAID signal—Piroxicam | https://www.jstage.jst.go.jp/article/bpb/41/2/41_b17-00547/_html/-char/en | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Ketorolac
Phối hợp valacyclovir với Ketorolac có tín hiệu tăng tổn thương thận cấp trong dữ liệu báo cáo tự phát; bằng chứng không xác lập được tỷ lệ mắc hoặc quan hệ nhân quả chắc chắn. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học/dược động học chưa được chứng minh đầy đủ. Giảm tưới máu thận do NSAID, mất nước và khả năng ảnh hưởng chất vận chuyển anion hữu cơ có thể làm tăng tích lũy acyclovir và nguy cơ kết tinh/độc tính thận. Ảnh hưởng: Trong phân tích FAERS, AKI được ghi trong 5 báo cáo, chiếm 23,8% các báo cáo phối hợp valacyclovir/ketorolac; số ca nhỏ và không chứng minh quan hệ nhân quả. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Ưu tiên thuốc giảm đau không phải NSAID khi phù hợp, nhất là ở người cao tuổi, nữ, tăng huyết áp, suy thận, mất nước hoặc đang dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin. Nếu phải phối hợp, dùng thời gian ngắn nhất và bảo đảm đủ dịch. | Creatinine/eGFR trước điều trị và lặp lại sớm ở nhóm nguy cơ; lượng nước tiểu, đau hông lưng, buồn nôn, lú lẫn; ngừng và đánh giá ngay khi creatinine tăng hoặc thiểu niệu. | Bằng chứng: low Nguồn: J-STAGE | Association between concomitant use of acyclovir or valacyclovir with NSAIDs and increased risk of acute kidney injury | Individual NSAID signal—Ketorolac | https://www.jstage.jst.go.jp/article/bpb/41/2/41_b17-00547/_html/-char/en | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Etodolac
Phối hợp valacyclovir với Etodolac có tín hiệu tăng tổn thương thận cấp trong dữ liệu báo cáo tự phát; bằng chứng không xác lập được tỷ lệ mắc hoặc quan hệ nhân quả chắc chắn. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học/dược động học chưa được chứng minh đầy đủ. Giảm tưới máu thận do NSAID, mất nước và khả năng ảnh hưởng chất vận chuyển anion hữu cơ có thể làm tăng tích lũy acyclovir và nguy cơ kết tinh/độc tính thận. Ảnh hưởng: Trong phân tích FAERS, AKI được ghi trong 12 báo cáo, chiếm 36,4% các báo cáo phối hợp valacyclovir/etodolac; số ca nhỏ và không chứng minh quan hệ nhân quả. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Ưu tiên thuốc giảm đau không phải NSAID khi phù hợp, nhất là ở người cao tuổi, nữ, tăng huyết áp, suy thận, mất nước hoặc đang dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin. Nếu phải phối hợp, dùng thời gian ngắn nhất và bảo đảm đủ dịch. | Creatinine/eGFR trước điều trị và lặp lại sớm ở nhóm nguy cơ; lượng nước tiểu, đau hông lưng, buồn nôn, lú lẫn; ngừng và đánh giá ngay khi creatinine tăng hoặc thiểu niệu. | Bằng chứng: low Nguồn: J-STAGE | Association between concomitant use of acyclovir or valacyclovir with NSAIDs and increased risk of acute kidney injury | Individual NSAID signal—Etodolac | https://www.jstage.jst.go.jp/article/bpb/41/2/41_b17-00547/_html/-char/en | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Diclofenac
Phối hợp valacyclovir với Diclofenac có tín hiệu tăng tổn thương thận cấp trong dữ liệu báo cáo tự phát; bằng chứng không xác lập được tỷ lệ mắc hoặc quan hệ nhân quả chắc chắn. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học/dược động học chưa được chứng minh đầy đủ. Giảm tưới máu thận do NSAID, mất nước và khả năng ảnh hưởng chất vận chuyển anion hữu cơ có thể làm tăng tích lũy acyclovir và nguy cơ kết tinh/độc tính thận. Ảnh hưởng: Trong phân tích FAERS, AKI được ghi trong 37 báo cáo, chiếm 25,2% các báo cáo phối hợp valacyclovir/diclofenac; chênh lệch với nhóm acyclovir không đạt ý nghĩa thống kê. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Ưu tiên thuốc giảm đau không phải NSAID khi phù hợp, nhất là ở người cao tuổi, nữ, tăng huyết áp, suy thận, mất nước hoặc đang dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin. Nếu phải phối hợp, dùng thời gian ngắn nhất và bảo đảm đủ dịch. | Creatinine/eGFR trước điều trị và lặp lại sớm ở nhóm nguy cơ; lượng nước tiểu, đau hông lưng, buồn nôn, lú lẫn; ngừng và đánh giá ngay khi creatinine tăng hoặc thiểu niệu. | Bằng chứng: low Nguồn: J-STAGE | Association between concomitant use of acyclovir or valacyclovir with NSAIDs and increased risk of acute kidney injury | Individual NSAID signal—Diclofenac | https://www.jstage.jst.go.jp/article/bpb/41/2/41_b17-00547/_html/-char/en | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Mycophenolate mofetil
Bằng chứng về tương tác valacyclovir–mycophenolate mofetil còn không nhất quán. Nghiên cứu ở người khỏe mạnh không thấy thay đổi dược động học có ý nghĩa rõ, nhưng có báo cáo ca giảm bạch cầu trung tính và nguy cơ cạnh tranh bài tiết ống thận ở người suy thận. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Cơ chế chưa được xác nhận. Các chất chuyển hóa acyclovir/MPAG có thể cạnh tranh bài tiết tích cực qua ống thận khi chức năng thận giảm; báo cáo ca còn giả thuyết tăng phơi nhiễm nội bào gây độc huyết học. Ảnh hưởng: Nghiên cứu trên người khỏe mạnh không ghi thay đổi đáng kể các thông số acyclovir sau valacyclovir, ngoại trừ Tmax ngắn hơn; MPAG AUC giảm 12%. Một báo cáo ca ghi giảm bạch cầu trung tính trùng với thời gian phối hợp. Ý nghĩa lâm sàng chưa chắc chắn. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Không coi là chống chỉ định. Ở người ghép tạng, suy thận hoặc đã có giảm bạch cầu, cần cân nhắc nguy cơ–lợi ích, hiệu chỉnh liều valacyclovir theo thận và phối hợp với nhóm ghép tạng/dược sĩ lâm sàng. | CBC với bạch cầu trung tính; creatinine/eGFR; theo dõi sốt, nhiễm trùng, loét miệng, mệt nhiều và dấu hiệu độc tính acyclovir. | Bằng chứng: very_low Nguồn: PubMed | Evaluation of pharmacokinetic interactions after oral administration of mycophenolate mofetil and valaciclovir or aciclovir to healthy subjects | Valaciclovir arm | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15244498/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Cimetidin + Probenecid
Phối hợp cimetidine và probenecid làm tăng mức phơi nhiễm acyclovir sau valacyclovir nhiều hơn từng thuốc đơn độc. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược động học cộng hợp do giảm thanh thải thận acyclovir và ảnh hưởng lên vận chuyển/chuyển hóa valacyclovir. Ảnh hưởng: Sau valacyclovir 1 g, Cmax acyclovir tăng khoảng 30% và AUC tăng khoảng 65–78% tùy nguồn; nghiên cứu ở người khỏe mạnh không ghi nhận giảm dung nạp, nhưng nguy cơ tích lũy có thể cao hơn khi suy thận hoặc dùng liều cao. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Không tự động chỉnh liều ở người có chức năng thận bình thường, nhưng cần đánh giá chức năng thận và tình trạng hydrat hóa. Ở người suy thận hoặc có thêm yếu tố độc thận, cân nhắc tránh phối hợp hoặc giám sát chặt. | Creatinine/eGFR trước và trong phối hợp ở nhóm nguy cơ; lượng nước tiểu, tình trạng dịch, triệu chứng thần kinh trung ương và dấu hiệu AKI. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | VALACYCLOVIR Prescribing Information | Drug interaction studies—Cimetidine plus probenecid | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=7f5e96e0-534c-47a5-bb79-926088afc73c | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Probenecid
Probenecid làm tăng mức phơi nhiễm acyclovir tạo thành từ valacyclovir do giảm thải trừ qua thận; ở người có chức năng thận bình thường thường không cần chỉnh liều. | Mức 1: Tương tác cần theo dõi | Cơ chế: Tương tác dược động học do cạnh tranh/ức chế bài tiết tích cực qua ống thận, làm giảm độ thanh thải thận của acyclovir. Ảnh hưởng: Nghiên cứu lâm sàng ghi Cmax acyclovir tăng khoảng 22% và AUC tăng khoảng 48%; SmPC ghi AUC tăng khoảng 45%. Các thay đổi không làm giảm dung nạp trong nghiên cứu người khỏe mạnh. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Thông thường không cần chỉnh liều ở người có chức năng thận bình thường. Cân nhắc theo dõi sát hơn nếu suy thận, mất nước, cao tuổi hoặc dùng liều valacyclovir cao. | Creatinine/eGFR, lượng nước tiểu, trạng thái dịch; theo dõi lú lẫn, ảo giác, run, co giật hoặc buồn nôn nặng nếu nguy cơ tích lũy acyclovir. | Bằng chứng: high Nguồn: PubMed | Multiple interactions of cimetidine and probenecid with valaciclovir and its metabolite acyclovir | Clinical pharmacokinetic crossover study | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11796358/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Cimetidine
Cimetidine làm tăng mức phơi nhiễm acyclovir sau khi dùng valacyclovir, nhưng ở người có chức năng thận bình thường thay đổi này thường không được xem là có ý nghĩa lâm sàng. | Mức 1: Tương tác cần theo dõi | Cơ chế: Tương tác dược động học. Cimetidine ức chế bài tiết tích cực qua ống thận, làm giảm độ thanh thải thận của acyclovir; nghiên cứu cũng gợi ý ảnh hưởng lên vận chuyển/chuyển hóa valacyclovir. Ảnh hưởng: Sau valacyclovir 1 g, nhãn Hoa Kỳ ghi Cmax acyclovir tăng khoảng 8% và AUC tăng khoảng 32%; nghiên cứu bắt chéo ghi AUC acyclovir tăng khoảng 27%. Không ghi nhận giảm dung nạp trong nghiên cứu ở người khỏe mạnh. | Khuyến nghị: no_action Xử trí: Không cần chỉnh liều thường quy ở người có chức năng thận bình thường. Thận trọng hơn khi dùng liều valacyclovir cao, mất nước, cao tuổi hoặc suy thận; bảo đảm hiệu chỉnh liều valacyclovir theo chức năng thận. | Theo dõi creatinine/eGFR và dấu hiệu độc tính thần kinh hoặc thận nếu bệnh nhân có suy thận, dùng liều cao hoặc xuất hiện lú lẫn, ảo giác, thiểu niệu. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | VALACYCLOVIR Prescribing Information | Drug interaction studies—Cimetidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=7f5e96e0-534c-47a5-bb79-926088afc73c | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
Thắc mắc về hoạt chất Valacyclovir
Không hoàn toàn. Valacyclovir là tiền dược của acyclovir và được chuyển thành acyclovir sau khi uống. Valacyclovir có sinh khả dụng đường uống cao hơn nên thường dùng ít lần trong ngày hơn acyclovir. Hai thuốc không được tự quy đổi theo tỷ lệ cố định vì liều phụ thuộc bệnh, tuổi và chức năng thận. [1][2]
Không. Thuốc hạn chế virus nhân lên, giúp kiểm soát triệu chứng, rút ngắn đợt bệnh hoặc giảm tái phát, nhưng không loại bỏ HSV tiềm ẩn khỏi cơ thể. Sau khi ngừng điều trị, herpes vẫn có thể tái phát. [1][3]
Thuốc đạt lợi ích cao nhất khi được bắt đầu sớm. Với herpes môi, dùng ngay khi có ngứa ran, ngứa hoặc bỏng rát. Với herpes sinh dục tái phát, điều trị nên bắt đầu trong giai đoạn báo trước hoặc trong ngày đầu xuất hiện tổn thương. Với zona, nên bắt đầu càng sớm càng tốt và hiệu quả được xác lập rõ nhất khi dùng trong 72 giờ đầu sau phát ban. [1][2][3]
Valacyclovir được chuyển thành acyclovir và acyclovir được đào thải chủ yếu qua thận. Khi chức năng thận giảm, thuốc cùng chất chuyển hóa tích tụ, làm tăng nguy cơ suy thận cấp, lú lẫn, ảo giác, co giật và bệnh não. Liều phải được tính theo độ thanh thải creatinin, không chỉ dựa vào creatinin huyết thanh đơn lẻ. [1][2]
Dữ liệu hiện có chưa xác định valacyclovir làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh lớn, nhưng việc sử dụng trong thai kỳ phải do bác sĩ đánh giá theo loại nhiễm herpes và thời điểm mang thai. Acyclovir tạo ra từ thuốc có đi vào sữa mẹ với lượng thấp; LactMed đánh giá valacyclovir là một lựa chọn có thể sử dụng khi cho con bú. Không tự dùng hoặc tự ngừng thuốc, đặc biệt khi có herpes sinh dục gần ngày sinh. [1][3][5][6]

