Probenecid

Probenecid là thuốc tăng thải acid uric qua thận và đồng thời là chất ức chế vận chuyển ở ống thận. Thuốc làm giảm tái hấp thu urat, tăng bài xuất acid uric trong nước tiểu và giảm urat huyết. Probenecid được chỉ định đường uống để điều trị tăng acid uric máu liên quan đến gout và viêm khớp gout. Ngoài ra, nhờ ức chế bài tiết ống thận của một số kháng sinh beta-lactam, thuốc có thể được dùng bổ trợ để làm tăng và kéo dài nồng độ của penicillin hoặc một số penicillin bán tổng hợp.

Vì tác động lên vận chuyển ống thận, probenecid có nhiều tương tác thuốc quan trọng và có thể làm thay đổi thải trừ của thuốc dùng đồng thời. Khi bắt đầu điều trị gout, thuốc có thể làm khởi phát cơn gout cấp; tăng urat niệu cũng có thể thuận lợi cho sỏi urat ở người nguy cơ. Cần đánh giá chức năng thận, nguy cơ sỏi và toàn bộ thuốc đang sử dụng trước khi dùng.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 02/08/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Probenecid
  • Nhóm thuốc: Thuốc tăng thải acid uric và ức chế vận chuyển ống thận
  • Mã ATC: M04AB01
  • Đường dùng: Uống
  • Chỉ định chính: Tăng acid uric máu liên quan đến gout và viêm khớp gout
  • Vai trò: Có thể dùng bổ trợ để tăng và kéo dài nồng độ của penicillin và một số penicillin bán tổng hợp
  • Cơ chế: Giảm tái hấp thu urat ở ống thận và ức chế bài tiết ống thận của nhiều hợp chất hữu cơ
  • Cảnh báo chính: Nhiều tương tác thuốc; có thể khởi phát cơn gout cấp và tăng nguy cơ sỏi urat ở người nguy cơ

Hoạt chất Probenecid là gì?

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Probenecid

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Probenecid

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Probenecid

Tên IUPAC

4-(dipropylsulfamoyl)benzoic acid

Tên hóa học khác

Benzoic acid, 4-[(dipropylamino)sulfonyl]- | p-(Dipropylsulfamoyl)benzoic acid

Tên viết tắt

PROB

Tên Latinh / tên dược điển

Probenecidum

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Probenecid

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Cefaclor

Probenecid làm tăng và kéo dài nồng độ cefaclor trong huyết tương.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược động học: probenecid ức chế bài tiết chủ động cefaclor tại ống thận, làm giảm thanh thải thận của cefaclor.

Ảnh hưởng:

Phơi nhiễm cefaclor có thể tăng và kéo dài; nguy cơ phản ứng bất lợi liên quan cefaclor có thể tăng, đặc biệt khi chức năng thận giảm.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Đánh giá sự cần thiết của phối hợp. Không tự động chỉnh liều nếu nguồn không nêu; theo dõi dung nạp và đáp ứng, thận trọng ở người suy thận hoặc dùng liều cao.

Theo dõi đáp ứng nhiễm khuẩn, phản ứng quá mẫn, tiêu chảy và chức năng thận khi có yếu tố nguy cơ.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Cefaclor capsule | Drug Interactions: probenecid inhibits renal excretion of cefaclor | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=2f61354e-bcb0-41aa-955f-51eabc11387b | Kiểm tra ngày 2026-08-02
British Journal of Clinical Pharmacology | Probenecid: an unexplained effect on cephalosporin pharmacology | Tăng và kéo dài nồng độ cefaclor huyết thanh | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/508557/ | PMID 508557; DOI 10.1111/j.1365-2125.1979.tb01032.x | Kiểm tra ngày 2026-08-02
eMC | Cefaclor 500 mg Capsules SmPC | Probenecid inhibits renal excretion of cefaclor | https://www.medicines.org.uk/emc/product/15784/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Cefixime

Probenecid làm tăng nồng độ và AUC của cefixime trong một nghiên cứu dược động học ở người, đồng thời làm giảm độ thanh thải toàn phần và qua thận.

Mức 1: Tương tác cần theo dõi
Cơ chế:

Tương tác dược động học tại thận. Probenecid ức chế một phần bài tiết ống thận của cefixime; lọc cầu thận vẫn là đường thải trừ chủ yếu.

Ảnh hưởng:

Phơi nhiễm cefixime tăng và thời gian bán thải có thể kéo dài. Bằng chứng trực tiếp hiện có dựa trên cefixime đường tĩnh mạch thử nghiệm ở người khỏe mạnh, nên mức độ ảnh hưởng với chế phẩm uống chưa được định lượng chắc chắn.

Khuyến nghị:

monitor

Xử trí:

Không có khuyến cáo điều chỉnh liều cefixime thường quy từ dữ liệu hiện có. Theo dõi khả năng dung nạp và chức năng thận khi phối hợp, đặc biệt ở người suy thận.

Creatinine/eGFR; tác dụng không mong muốn của cefixime; đáp ứng điều trị.

Bằng chứng: low
Nguồn:

[J-STAGE] | Pharmacokinetics of FK027 (Cefixime) in Healthy Volunteers after Intravenous Injection | Human crossover PK study; DOI 10.3999/jscpt.17.559 | https://www.jstage.jst.go.jp/article/jscpt1970/17/3/17_3_559/_article | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Valacyclovir

Probenecid làm tăng mức phơi nhiễm acyclovir tạo thành từ valacyclovir do giảm thải trừ qua thận; ở người có chức năng thận bình thường thường không cần chỉnh liều.

Mức 1: Tương tác cần theo dõi
Cơ chế:

Tương tác dược động học do cạnh tranh/ức chế bài tiết tích cực qua ống thận, làm giảm độ thanh thải thận của acyclovir.

Ảnh hưởng:

Nghiên cứu lâm sàng ghi Cmax acyclovir tăng khoảng 22% và AUC tăng khoảng 48%; SmPC ghi AUC tăng khoảng 45%. Các thay đổi không làm giảm dung nạp trong nghiên cứu người khỏe mạnh.

Khuyến nghị:

monitor

Xử trí:

Thông thường không cần chỉnh liều ở người có chức năng thận bình thường. Cân nhắc theo dõi sát hơn nếu suy thận, mất nước, cao tuổi hoặc dùng liều valacyclovir cao.

Creatinine/eGFR, lượng nước tiểu, trạng thái dịch; theo dõi lú lẫn, ảo giác, run, co giật hoặc buồn nôn nặng nếu nguy cơ tích lũy acyclovir.

Bằng chứng: high
Nguồn:

PubMed | Multiple interactions of cimetidine and probenecid with valaciclovir and its metabolite acyclovir | Clinical pharmacokinetic crossover study | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11796358/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
emc SmPC | Valaciclovir 500 mg tablets | Section 4.5—Probenecid | https://www.medicines.org.uk/emc/product/15071/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02
DailyMed | VALACYCLOVIR Prescribing Information | Drug interaction studies—Probenecid/cimetidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=7f5e96e0-534c-47a5-bb79-926088afc73c | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Cidofovir

Probenecid phải được dùng cùng mỗi liều cidofovir truyền tĩnh mạch để giảm độc tính thận. Thuốc làm giảm độ thanh thải thận của cidofovir nhưng đồng thời hạn chế tích lũy cidofovir trong tế bào ống thận.

Thông tin
Cơ chế:

Tương tác dược động học. Probenecid ức chế vận chuyển anion hữu cơ và bài tiết chủ động cidofovir tại ống lượn gần, làm giảm độ thanh thải thận và giảm sự hấp thu cidofovir vào tế bào ống thận.

Ảnh hưởng:

Phối hợp đúng phác đồ làm giảm nguy cơ tổn thương ống thận gần và suy thận do cidofovir. Dùng cidofovir không kèm probenecid chưa được đánh giá đầy đủ về độ an toàn và có thể làm tăng mạnh độc tính thận.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Bắt buộc dùng probenecid theo nhãn: 2 g trước cidofovir 3 giờ, sau đó 1 g vào 2 giờ và 8 giờ sau khi kết thúc truyền (tổng 4 g), kèm bù dịch NaCl 0,9%. Rà soát toàn bộ thuốc dùng kèm vì probenecid có nhiều tương tác riêng.

Định lượng creatinine huyết thanh, CrCl/eGFR và protein niệu trong 24–48 giờ trước mỗi liều; theo dõi glucose niệu, phosphate, bicarbonate, acid uric và dấu hiệu hội chứng Fanconi khi nghi ngờ.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Warnings/Dosage: probenecid and saline required | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02
emc/UK SmPC | Cidofovir 75 mg/ml | Sections 4.2 and 4.4: prevention of nephrotoxicity | https://www.medicines.org.uk/emc/product/11151/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02
PubMed | Clinical pharmacokinetics of cidofovir and adefovir | Probenecid decreases renal clearance and nephrotoxicity | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10092959/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *