Cefixime là kháng sinh cephalosporin thế hệ 3 dùng đường uống, có tác dụng diệt khuẩn bằng cách ức chế quá trình tổng hợp thành tế bào vi khuẩn. Một số nhãn thuốc chính thức ghi nhận cefixime trong điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu không biến chứng, viêm họng hoặc viêm amidan do vi khuẩn nhạy cảm, đợt cấp của viêm phế quản mạn và một số trường hợp lậu không biến chứng. Phạm vi chỉ định có thể khác nhau giữa quốc gia, dạng bào chế và sản phẩm cụ thể.[1][2] Cefixime không điều trị cảm lạnh, cúm hoặc các bệnh do virus. WHO xếp cefixime vào nhóm kháng sinh Watch, do đó việc sử dụng cần gắn với chẩn đoán phù hợp, dữ liệu vi sinh khi cần và nguyên tắc quản lý sử dụng kháng sinh.[4] Người bệnh không nên tự mua, tự phối hợp, thay đổi liều hoặc ngừng thuốc khi chưa trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ.
Nội dung chính
- Cefixime là kháng sinh cephalosporin thế hệ ba, dùng đường uống.
- Hoạt chất thường liên quan đến một số nhiễm khuẩn hô hấp, tiết niệu hoặc tai mũi họng khi phù hợp.
- Cần dùng theo đơn, không tự dùng cho cảm lạnh hoặc nhiễm virus.
- Có thể gây tiêu chảy, buồn nôn, phát ban hoặc phản ứng dị ứng ở người nhạy cảm với beta-lactam.
- Báo bác sĩ/dược sĩ nếu từng dị ứng penicillin/cephalosporin, bệnh thận, thai kỳ hoặc đang dùng thuốc chống đông.
Hoạt chất Cefixime là gì?
Cefixime là kháng sinh cephalosporin thế hệ 3 dùng đường uống. Thuốc tiêu diệt một số vi khuẩn nhạy cảm bằng cách cản trở quá trình hình thành thành tế bào. Cefixime không có tác dụng đối với virus và không nên được sử dụng khi chưa có căn cứ nhiễm khuẩn phù hợp.[1][2]
Cefixime
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Cefixime |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Cefixime |
| Tên IUPAC | (6R,7R)-7-[[(2Z)-2-(2-amino-1,3-thiazol-4-yl)-2-(carboxymethoxyimino)acetyl]amino]-3-ethenyl-8-oxo-5-thia-1-azabicyclo[4.2.0]oct-2-ene-2-carboxylic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Cefixime trihydrate là dạng hydrat thường được sử dụng làm nguyên liệu trong các chế phẩm uống. Tên hoạt chất quốc tế không độc quyền là cefixime.[1] |
| Tên Latinh / tên dược điển | Cefiximum |
| Tên USAN | cefixime |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 125110-14-7 |
|---|---|
| UNII | 97I1C92E55 |
| PubChem CID | 5491577 |
| RxNorm CUI | 25033 |
Dược động học của Cefixime
Sau khi uống, cefixime được hấp thu một phần, đạt nồng độ đỉnh trong huyết thanh sau vài giờ, gắn protein huyết tương ở mức khoảng 65–70% và được thải trừ chủ yếu dưới dạng không đổi qua nước tiểu. Thuốc ít tích lũy khi dùng lặp lại ở người có chức năng thận bình thường. Suy thận có thể kéo dài đáng kể thời gian bán thải.[1][2]
Giai đoạn I: Hấp thu
Nồng độ đỉnh thường đạt khoảng 2–6 giờ sau viên nén hoặc hỗn dịch và khoảng 3–8 giờ sau viên nang theo nhãn DailyMed. Thức ăn không làm thay đổi đáng kể mức hấp thu theo SmPC của viên nén Suprax, nhưng nhãn viên nang DailyMed ghi nhận thức ăn có thể làm giảm Cmax và AUC ở mức nhất định. Vì vậy, cần làm theo hướng dẫn của dạng bào chế cụ thể.[1][2]
| F · Sinh khả dụng | Các tài liệu chính thức đưa ra phạm vi khác nhau. SmPC của Suprax nêu sinh khả dụng tuyệt đối đường uống khoảng 22–54%; nhãn DailyMed mô tả khoảng 40–50% liều viên nén hoặc hỗn dịch được hấp thu. Sự khác biệt có thể liên quan đến dạng bào chế, thiết kế nghiên cứu và cách biểu thị dữ liệu; không nên mặc định các chế phẩm có sinh khả dụng tương đương.[1][2] |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Cefixime gắn chủ yếu với albumin huyết tương. Nhãn DailyMed nêu mức gắn protein khoảng 65%, trong khi SmPC mô tả phần thuốc tự do trung bình khoảng 30%, tương ứng mức gắn khoảng 70%. Dữ liệu về nồng độ cefixime trong dịch não tủy chưa đủ để xác định hiệu quả trong nhiễm khuẩn hệ thần kinh trung ương.[1][2]
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Không có bằng chứng rõ ràng về chuyển hóa cefixime đáng kể trong cơ thể người; SmPC cho biết chưa phân lập được chất chuyển hóa từ huyết thanh hoặc nước tiểu người.[1][2]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Cefixime được thải trừ chủ yếu dưới dạng không đổi qua nước tiểu, với lọc cầu thận được xem là cơ chế quan trọng. Nhãn DailyMed ghi nhận khoảng 50% phần liều đã hấp thu được bài tiết không đổi trong nước tiểu trong vòng 24 giờ. Thẩm tách máu hoặc thẩm phân phúc mạc không loại bỏ cefixime khỏi tuần hoàn với lượng đáng kể.[1][2]
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải huyết thanh trung bình thường khoảng 3–4 giờ nhưng có thể kéo dài đến khoảng 9 giờ ở một số người khỏe mạnh. Nhãn DailyMed ghi nhận thời gian bán thải trung bình khoảng 6,4 giờ khi độ thanh thải creatinin 20–40 mL/phút và khoảng 11,5 giờ khi độ thanh thải creatinin 5–20 mL/phút.[1] |
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Chức năng thận: Suy thận làm giảm thải trừ và kéo dài thời gian bán thải.[1][2]
- Tuổi: Người cao tuổi có thể có Cmax và AUC cao hơn nhẹ, phần lớn liên quan đến chức năng thận.[2]
- Dạng bào chế: Hỗn dịch có thể tạo nồng độ đỉnh và mức phơi nhiễm khác viên nén hoặc viên nang.[1]
- Thức ăn: Ảnh hưởng thay đổi theo dạng bào chế; cần tuân theo nhãn cụ thể.[1][2]
- Thẩm tách: Không loại bỏ thuốc với lượng đáng kể.[1][2]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Cefixime
Cefixime thuộc nhóm kháng sinh beta-lactam, phân nhóm cephalosporin thế hệ 3, mã ATC J01DD08. Thuốc có hoạt tính trên một số vi khuẩn Gram âm và Gram dương, nhưng phổ tác dụng không bao gồm mọi chủng. Nhiều chủng tụ cầu, bao gồm tụ cầu kháng methicillin, enterococcus, *Pseudomonas*, *Bacteroides fragilis*, *Listeria monocytogenes* và một số vi khuẩn khác có tính kháng tự nhiên hoặc thường không nhạy cảm.[1][2]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Cefixime gắn vào một hoặc nhiều protein gắn penicillin của vi khuẩn, ức chế bước tạo liên kết chéo peptidoglycan trong quá trình tổng hợp thành tế bào. Thành tế bào bị suy yếu dẫn đến ly giải và chết vi khuẩn. Thuốc bền với một số beta-lactamase nhưng không bền với tất cả enzyme kháng thuốc, đặc biệt một số beta-lactamase phổ rộng.[1][2]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Cefixime có tác dụng diệt khuẩn. Hiệu quả của kháng sinh beta-lactam thường liên quan đến khoảng thời gian nồng độ thuốc tự do duy trì trên nồng độ ức chế tối thiểu của vi khuẩn. Độ nhạy cảm phụ thuộc loài vi khuẩn, cơ chế đề kháng, vị trí nhiễm khuẩn và dữ liệu kháng thuốc tại địa phương; kết quả nuôi cấy và kháng sinh đồ nên được sử dụng khi phù hợp.[1][2]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Cefixime
Các chỉ định phụ thuộc nhãn thuốc được phê duyệt:
- Theo nhãn DailyMed tại Hoa Kỳ: nhiễm khuẩn tiết niệu không biến chứng; viêm họng hoặc viêm amidan; đợt cấp của viêm phế quản mạn; và lậu cổ tử cung hoặc niệu đạo không biến chứng do vi khuẩn nhạy cảm, ở người lớn và trẻ từ 6 tháng tuổi khi phù hợp.[1]
- Theo SmPC Suprax tại Anh: một số nhiễm khuẩn đường hô hấp trên, bao gồm viêm tai giữa; viêm phế quản; và nhiễm khuẩn tiết niệu, bao gồm một số trường hợp viêm bể thận không biến chứng, khi tác nhân nhạy cảm.[2]
- Theo CDC về bệnh lậu: ceftriaxone là lựa chọn ưu tiên; cefixime 800 mg đường uống chỉ là phác đồ thay thế khi không thể sử dụng ceftriaxone và có hiệu quả hạn chế hơn ở lậu hầu họng.[3]
Cefixime chỉ nên dùng cho nhiễm khuẩn đã được chứng minh hoặc được nghi ngờ có cơ sở do vi khuẩn nhạy cảm. Không tự suy rộng chỉ định của một nhãn thuốc sang mọi sản phẩm hoặc quốc gia.[1][2][3]
Liều dùng và cách sử dụng
Thông tin dưới đây chỉ tóm tắt nhãn hoặc hướng dẫn chuyên môn, không phải liều cá nhân hóa và không được tự áp dụng:
- Nhãn DailyMed nêu liều thông thường ở người lớn là tổng cộng 400 mg mỗi ngày. Trẻ từ 6 tháng tuổi dùng liều theo cân nặng, tổng cộng 8 mg/kg/ngày; trẻ trên 45 kg hoặc trên 12 tuổi có thể sử dụng liều người lớn theo nhãn.[1]
- SmPC Suprax nêu liều 200–400 mg/ngày cho người lớn và trẻ trên 10 tuổi hoặc nặng trên 50 kg. Thời gian thường khoảng 7 ngày và có thể kéo dài đến 14 ngày tùy loại và mức độ nhiễm khuẩn.[2]
- CDC nêu cefixime 800 mg uống một lần chỉ là phác đồ thay thế cho lậu niệu sinh dục hoặc trực tràng không biến chứng khi ceftriaxone không có sẵn hoặc không khả thi; đây không phải lựa chọn ưu tiên và không được khuyến nghị như lựa chọn tin cậy cho lậu hầu họng.[3]
- Nhãn DailyMed cũ hoặc nhãn tại một số thị trường có thể ghi liều khác đối với bệnh lậu. Khi hướng dẫn hiện hành và nhãn khác nhau, bác sĩ phải cân nhắc vị trí nhiễm khuẩn, tình hình kháng thuốc, quy định địa phương và nhãn sản phẩm cụ thể.[1][3]
- Người suy thận cần hiệu chỉnh liều theo nhãn áp dụng và chức năng thận.[1][2]
Không tự tăng liều, giảm liều, dùng lại đơn cũ hoặc dùng thuốc của người khác.[1][2][3]
- Uống thuốc đúng hàm lượng, số lần và thời gian do bác sĩ chỉ định.
- Viên nén Suprax có thể dùng không phụ thuộc bữa ăn theo SmPC; ảnh hưởng của thức ăn có thể khác ở viên nang hoặc dạng bào chế khác, vì vậy cần đọc nhãn sản phẩm.[1][2]
- Không tự thay viên nén, viên nang, viên nhai hoặc hỗn dịch theo tỷ lệ milligram đơn thuần nếu chưa được bác sĩ hoặc dược sĩ xác nhận, do mức hấp thu có thể khác nhau.[1]
- Với hỗn dịch, phải pha, lắc và đo liều bằng dụng cụ định lượng theo đúng hướng dẫn của sản phẩm.
- Không dùng cefixime để điều trị cảm lạnh, cúm hoặc nhiễm virus.
- Không chia sẻ thuốc, dùng phần thuốc còn thừa hoặc ngừng sớm chỉ vì triệu chứng đã giảm.
- Khi quên liều hoặc nôn sau khi uống, hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ thay vì tự uống bù gấp đôi.[1][2]
Tùy tình trạng lâm sàng, bác sĩ có thể theo dõi:
- Đáp ứng về triệu chứng, thân nhiệt và dấu hiệu nhiễm khuẩn.
- Kết quả nuôi cấy, định danh vi khuẩn và kháng sinh đồ khi có chỉ định.
- Chức năng thận trước và trong điều trị ở người có nguy cơ.
- Dấu hiệu dị ứng như mề đay, phù mặt, khó thở hoặc tụt huyết áp.
- Tiêu chảy nặng, kéo dài, có máu hoặc xuất hiện sau khi ngừng thuốc.
- Phát ban lan rộng, phỏng nước, tổn thương niêm mạc, sốt hoặc phù mặt.
- Thời gian prothrombin hoặc INR ở người dùng warfarin, thuốc chống đông hoặc có nguy cơ rối loạn đông máu.
- Triệu chứng thần kinh như lú lẫn, co giật hoặc giảm ý thức, đặc biệt ở người suy thận hoặc dùng quá liều.[1][2]
Cảnh báo và lưu ý về Cefixime
Chống chỉ định ở người có tiền sử quá mẫn với cefixime hoặc cephalosporin khác.[1][2] Người từng phản vệ hoặc có phản ứng dị ứng tức thì nghiêm trọng với penicillin hoặc kháng sinh beta-lactam khác cần được bác sĩ đánh giá nguy cơ dị ứng chéo trước khi sử dụng.[1][2]
Tác dụng không mong muốn thường gặp nhất liên quan đến đường tiêu hóa. Trong các thử nghiệm được trình bày trên nhãn DailyMed, tiêu chảy được báo cáo khoảng 16%, buồn nôn 7%, phân lỏng 6%, đầy hơi 4%, đau bụng 3% và khó tiêu 3%; tỷ lệ có thể khác giữa nghiên cứu, dạng bào chế và quần thể.[1] Các phản ứng khác có thể gồm nôn, đau đầu, chóng mặt, phát ban, ngứa, mề đay, viêm âm đạo hoặc nhiễm nấm Candida.[1][2]
Các phản ứng nghiêm trọng đã được cảnh báo hoặc ghi nhận sau lưu hành gồm:
- Phản vệ, sốc phản vệ, phù mạch và phản ứng quá mẫn nặng.
- Tiêu chảy hoặc viêm đại tràng liên quan đến *Clostridioides difficile*.
- Hội chứng Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc, DRESS và ngoại ban mụn mủ toàn thân cấp tính.
- Thiếu máu tán huyết, giảm tiểu cầu, giảm bạch cầu, giảm toàn thể huyết cầu hoặc mất bạch cầu hạt.
- Viêm gan, vàng da hoặc bất thường chức năng gan.
- Viêm thận kẽ hoặc suy thận cấp.
- Bệnh não, lú lẫn hoặc co giật, nhất là khi suy thận, quá liều hoặc tích lũy thuốc.[1][2]
Khi xuất hiện khó thở, sưng môi hoặc lưỡi, phát ban phỏng nước, tổn thương niêm mạc, tiêu chảy có máu, co giật hoặc giảm ý thức, cần ngừng dùng thuốc và được đánh giá y tế khẩn cấp.[1][2]
- Khai thác kỹ tiền sử dị ứng với cephalosporin, penicillin và beta-lactam khác trước khi dùng.[1][2]
- Phản ứng phản vệ có thể diễn tiến nhanh và đe dọa tính mạng.[1]
- Tiêu chảy do *C. difficile* có thể xuất hiện trong khi dùng hoặc nhiều tuần sau khi ngừng kháng sinh.[1][2]
- Cần hiệu chỉnh liều ở người suy thận theo nhãn áp dụng; tích lũy thuốc làm tăng nguy cơ độc tính thần kinh.[1][2]
- Thận trọng ở người có tiền sử bệnh đường tiêu hóa, đặc biệt viêm đại tràng.[2]
- Cephalosporin có thể liên quan đến giảm hoạt tính prothrombin, nhất là ở người suy gan, suy thận, dinh dưỡng kém, điều trị kéo dài hoặc đang dùng thuốc chống đông.[1]
- Sử dụng kéo dài có thể làm phát triển quá mức vi sinh vật không nhạy cảm hoặc gây bội nhiễm.[1][2]
- Chỉ dùng khi có chỉ định phù hợp nhằm hạn chế kháng kháng sinh; cefixime thuộc nhóm Watch của WHO.[1][4]
Không có thuốc giải độc đặc hiệu cho cefixime. Xử trí chủ yếu là ngừng thuốc khi phù hợp, đánh giá đường thở, hô hấp và tuần hoàn, theo dõi triệu chứng thần kinh, điện giải, chức năng thận và áp dụng biện pháp hỗ trợ. Rửa dạ dày có thể được cân nhắc trong một số trường hợp rất sớm bởi cơ sở y tế. Cefixime không được loại bỏ đáng kể bằng thẩm tách máu hoặc thẩm phân phúc mạc.[1][2] Người nghi quá liều không nên tự xử trí tại nhà mà cần liên hệ cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc.[1][2]
Điều kiện bảo quản phụ thuộc sản phẩm. Nhãn viên nang DailyMed yêu cầu bảo quản ở 20–25°C, cho phép dao động 15–30°C trong vận chuyển; SmPC Suprax nêu bảo quản không quá 25°C.[1][2] Hỗn dịch sau pha có thể có thời hạn và điều kiện bảo quản khác nhau. Luôn tuân theo nhãn, giữ thuốc trong bao bì kín, tránh ẩm và để xa tầm nhìn, tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn DailyMed ghi nhận tính an toàn và hiệu quả ở trẻ từ 6 tháng tuổi đối với các chỉ định được nêu trong nhãn; chưa xác lập ở trẻ dưới 6 tháng.[1] Liều trẻ em được tính theo cân nặng và phụ thuộc dạng bào chế. SmPC viên nén Suprax 200 mg không phù hợp cho trẻ dưới 10 tuổi ở dạng viên này và khuyến nghị sử dụng dạng bào chế thích hợp hơn.[2] Không tự chia viên hoặc quy đổi liều cho trẻ nếu chưa có chỉ định của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Không phải lúc nào cũng cần giảm liều chỉ dựa trên tuổi. Tuy nhiên, chức năng thận thường giảm ở người cao tuổi và cefixime được thải trừ chủ yếu qua thận, nên cần đánh giá độ thanh thải creatinin, bệnh đồng mắc và thuốc dùng kèm. Người cao tuổi có thể có mức phơi nhiễm cao hơn nhẹ và nguy cơ bệnh não tăng khi thuốc tích lũy.[1][2]
Dữ liệu quan sát hiện có chưa xác lập nguy cơ dị tật bẩm sinh lớn, sảy thai hoặc kết cục bất lợi liên quan trực tiếp đến cefixime, nhưng dữ liệu còn hạn chế. Các nghiên cứu trên động vật không thay thế được đánh giá ở người.[1] Chỉ sử dụng trong thai kỳ khi bác sĩ đánh giá lợi ích điều trị lớn hơn nguy cơ tiềm ẩn, dựa trên loại nhiễm khuẩn, tuổi thai và lựa chọn thay thế. Không tự dùng cefixime khi mang thai.[1][2]
Nhãn DailyMed cho biết chưa có dữ liệu đầy đủ về cefixime trong sữa mẹ, ảnh hưởng đối với trẻ bú mẹ hoặc sản xuất sữa.[1] LactMed nhận định cephalosporin nhìn chung ít có khả năng gây tác dụng nghiêm trọng ở trẻ bú mẹ và xem cefixime là có thể chấp nhận trong thời kỳ cho con bú, nhưng có thể gặp tiêu chảy hoặc tưa miệng do thay đổi hệ vi sinh đường ruột; dữ liệu trực tiếp về nồng độ cefixime trong sữa và tác động ở trẻ còn thiếu.[5] Quyết định sử dụng cần do bác sĩ cân nhắc và theo dõi trẻ phù hợp.[1][5]
Các nhãn tham chiếu không nêu phác đồ hiệu chỉnh liều riêng chỉ dựa trên suy gan. Tuy nhiên, cefixime có thể liên quan đến bất thường men gan, viêm gan, vàng da và giảm hoạt tính prothrombin; nguy cơ rối loạn đông máu có thể cao hơn ở người suy gan hoặc dinh dưỡng kém.[1][2] Bác sĩ cần đánh giá chức năng gan, đông máu và các thuốc dùng đồng thời; không tự áp dụng liều thông thường.
Suy thận làm giảm thải trừ và kéo dài thời gian bán thải của cefixime. Nhãn DailyMed yêu cầu hiệu chỉnh liều khi độ thanh thải creatinin dưới 60 mL/phút, trong khi SmPC Suprax cho phép liều thông thường khi độ thanh thải creatinin từ 20 mL/phút trở lên và giới hạn tối đa 200 mg/ngày khi dưới 20 mL/phút.[1][2] Sự khác biệt phản ánh nhãn, công thức và khu vực quản lý khác nhau; bác sĩ phải sử dụng bảng liều của đúng sản phẩm. Thẩm tách không loại bỏ thuốc đáng kể.[1][2]
Cefixime thường không được xem là ảnh hưởng trực tiếp đáng kể đến khả năng lái xe. Tuy nhiên, SmPC cảnh báo thuốc có thể liên quan đến bệnh não với các biểu hiện như lú lẫn, giảm ý thức, cử động bất thường hoặc co giật, đặc biệt khi quá liều hoặc suy thận.[2] Không lái xe hoặc vận hành máy móc nếu xuất hiện chóng mặt, lú lẫn, buồn ngủ bất thường, co giật hoặc triệu chứng thần kinh khác.
Tương tác thuốc của Cefixime
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Kháng sinh như cefixime có thể làm giảm hiệu quả BCG sống dùng nội bàng quang; nhãn TICE BCG khuyến cáo hoãn điều trị BCG trong khi dùng kháng sinh. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Cơ chế chưa được xác định đầy đủ. Nhãn TICE BCG cảnh báo điều trị kháng sinh có thể can thiệp vào hiệu quả BCG nội bàng quang; dữ liệu quan sát cũng ghi nhận kết cục kém hơn khi dùng kháng sinh quanh thời điểm BCG. Chưa có bằng chứng trực tiếp chứng minh cefixime ức chế chủng BCG trong cơ thể. Ảnh hưởng: Đáp ứng điều trị BCG có thể giảm, tiềm ẩn tăng nguy cơ thất bại điều trị. Dữ liệu quan sát về mức độ ảnh hưởng của từng kháng sinh còn không đồng nhất. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Hoãn BCG nội bàng quang trong thời gian dùng cefixime và phối hợp với bác sĩ tiết niệu để xác định thời điểm tiếp tục sau khi nhiễm khuẩn đã được xử lý và đợt kháng sinh hoàn tất. Không tự ấn định khoảng cách nếu chưa có chỉ định chuyên khoa. | Ngày bắt đầu/kết thúc cefixime; tình trạng nhiễm khuẩn; lịch BCG; đáp ứng điều trị và theo dõi ung thư bàng quang theo chuyên khoa. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed] | TICE BCG | Antimicrobial therapy: postpone intravesical BCG during antibiotic treatment | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=c9b74876-e665-442b-87ad-b7333bc9a67a | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
|
Cefixime có thể làm giảm hiệu quả vắc xin tả sống đường uống CVD 103-HgR do ức chế chủng vắc xin. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Tương tác dược lực học: kháng sinh toàn thân có hoạt tính kháng khuẩn có thể ngăn chủng vắc xin sống nhân lên đủ để tạo đáp ứng miễn dịch. Ảnh hưởng: Đáp ứng miễn dịch và hiệu lực bảo vệ của vắc xin có thể giảm. | Khuyến nghị: separate_timing Xử trí: Không dùng Vaxchora trong khi đang điều trị cefixime. Không tiêm Vaxchora nếu đã dùng kháng sinh đường uống hoặc tiêm trong 14 ngày trước đó; chờ ít nhất 14 ngày sau liều cefixime cuối. Nguồn hiện có không quy định một khoảng cách cố định để bắt đầu lại cefixime sau khi đã tiêm Vaxchora. | Xác nhận ngày dùng cefixime trong 14 ngày trước vắc xin và ngày tiêm Vaxchora; nếu cần dùng kháng sinh sau tiêm, trao đổi với đơn vị tiêm chủng về khả năng ảnh hưởng hiệu lực. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed] | VAXCHORA (Cholera Vaccine, Live, Oral) | Systemic antibiotics; 14-day interval | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=2d33d9ae-1fe6-477e-9285-8890f6e98be4 | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
|
Cefixime có thể bất hoạt chủng vắc xin Ty21a và làm giảm hoặc mất đáp ứng miễn dịch của vắc xin thương hàn sống đường uống. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Tương tác dược lực học: hoạt tính kháng khuẩn của cefixime ức chế sự nhân lên cần thiết của vi khuẩn vắc xin sống Ty21a trong đường tiêu hóa. Ảnh hưởng: Hiệu lực bảo vệ của vắc xin có thể không đầy đủ, làm tăng nguy cơ thất bại tiêm chủng. | Khuyến nghị: separate_timing Xử trí: Chỉ bắt đầu Ty21a sau hơn 72 giờ kể từ liều cefixime cuối. Nếu khả thi, không bắt đầu hoặc dùng lại cefixime cho đến ít nhất 3 ngày sau liều Ty21a cuối. Khi cần điều trị kháng sinh khẩn cấp, ưu tiên điều trị và đánh giá lại lịch vắc xin. | Xác nhận ngày kết thúc cefixime và lịch từng liều Ty21a; đánh giá nhu cầu tiêm chủng lại nếu kháng sinh phải dùng trong khoảng tránh phối hợp. | Bằng chứng: high Nguồn: [CDC Yellow Book] | Typhoid and Paratyphoid Fever | Ty21a and antimicrobial timing (>72 hours) | https://www.cdc.gov/yellow-book/hcp/travel-associated-infections-diseases/typhoid-and-paratyphoid-fever.html | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
|
Mycophenolic acid
Cefixime, thuộc nhóm cephalosporin, có thể làm giảm phơi nhiễm mycophenolic acid do làm thay đổi hệ vi khuẩn ruột và chu trình gan-ruột. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Thay đổi hệ vi khuẩn đường ruột có thể làm giảm chuyển mycophenolic acid glucuronide trở lại mycophenolic acid, từ đó giảm tái tuần hoàn gan-ruột. Ảnh hưởng: Phơi nhiễm mycophenolic acid có thể giảm; ý nghĩa lâm sàng của mức giảm do từng kháng sinh chưa được xác định đầy đủ. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Theo dõi đáp ứng ức chế miễn dịch/kiểm soát bệnh khi bắt đầu và kết thúc cefixime. Không điều chỉnh liều theo kinh nghiệm nếu không có đánh giá chuyên khoa. | Dấu hiệu thải ghép hoặc tái hoạt bệnh; chức năng cơ quan ghép; nồng độ MPA nếu có chỉ định. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [DailyMed] | CELLCEPT (mycophenolate mofetil) full prescribing information | Section 7.1, Table 7: cephalosporin antimicrobials decrease MPA exposure | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=37241e87-4af4-4dc3-a1aa-ea6f20d8dc40 | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
|
Mycophenolate mofetil
Cefixime, thuộc nhóm cephalosporin, có thể làm giảm phơi nhiễm mycophenolic acid từ mycophenolate mofetil và có thể làm giảm hiệu quả ức chế miễn dịch. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Kháng sinh làm thay đổi hệ vi khuẩn đường ruột có thể giảm thủy phân mycophenolic acid glucuronide và làm gián đoạn chu trình gan-ruột của mycophenolic acid. Ảnh hưởng: Nồng độ/phơi nhiễm mycophenolic acid có thể giảm, tiềm ẩn giảm kiểm soát bệnh hoặc tăng nguy cơ thải ghép. Mức độ ở từng bệnh nhân và riêng cefixime chưa được định lượng. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Theo dõi hiệu quả mycophenolate trong khi dùng cefixime và sau khi ngừng. Không tự động tăng liều; phối hợp với bác sĩ ghép tạng/chuyên khoa nếu có dấu hiệu giảm hiệu quả. | Dấu hiệu thải ghép hoặc tái hoạt bệnh; chức năng cơ quan ghép; nồng độ/phơi nhiễm MPA nếu cơ sở có thực hiện. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [DailyMed] | CELLCEPT (mycophenolate mofetil) full prescribing information | Section 7.1, Table 7: cephalosporin antimicrobials and enterohepatic recirculation | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=37241e87-4af4-4dc3-a1aa-ea6f20d8dc40 | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
|
Cefixime có thể làm tăng tác dụng chống đông của nhóm thuốc đối kháng vitamin K/coumarin, biểu hiện bằng kéo dài PT/INR và có thể chảy máu. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tác dụng liên quan lớp cephalosporin lên hoạt tính prothrombin và có thể cộng hợp với tác dụng chống đông của thuốc kháng vitamin K. Ảnh hưởng: PT/INR tăng, bầm tím hoặc xuất huyết. Nguy cơ cao hơn ở người suy thận/suy gan, dinh dưỡng kém, dùng kháng sinh kéo dài hoặc có yếu tố chảy máu khác. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Theo dõi PT/INR trong và sau đợt cefixime; điều chỉnh thuốc chống đông theo chỉ số đông máu và tình trạng lâm sàng. Không áp dụng liều điều chỉnh cố định cho toàn nhóm. | PT/INR; dấu hiệu chảy máu; hemoglobin/CBC nếu cần. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed] | Cefixime tablets, current label | Sections 5.4 and 7.2 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b5a3c547-3bc7-4856-af9c-1bead294f5d9 | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
|
Warfarin
Dùng cefixime cùng warfarin có thể kéo dài thời gian prothrombin/INR, đôi khi kèm chảy máu. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học và/hoặc liên quan giảm hoạt tính prothrombin do cephalosporin. Nguy cơ cao hơn ở người suy thận/suy gan, dinh dưỡng kém, dùng kháng sinh kéo dài hoặc đang dùng thuốc chống đông. Ảnh hưởng: INR/PT có thể tăng và nguy cơ xuất huyết có thể tăng. Biểu hiện cần lưu ý gồm bầm tím, chảy máu mũi/lợi, tiểu máu, phân đen hoặc xuất huyết nặng. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Theo dõi INR/PT sát hơn khi bắt đầu cefixime và sau khi kết thúc. Điều chỉnh warfarin theo kết quả INR và tình trạng lâm sàng. Vitamin K chỉ dùng khi có chỉ định lâm sàng. | INR hoặc PT; dấu hiệu chảy máu; hemoglobin/CBC khi nghi ngờ xuất huyết. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed] | Cefixime tablets, current label | Sections 5.4 and 7.2 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b5a3c547-3bc7-4856-af9c-1bead294f5d9 | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
|
Carbamazepine
Cefixime có thể làm tăng nồng độ carbamazepine; dữ liệu được ghi nhận sau lưu hành. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Cơ chế chưa được xác định rõ. Nhãn cefixime ghi nhận tăng nồng độ carbamazepine khi dùng đồng thời, nhưng không mô tả enzyme hoặc chất vận chuyển chịu trách nhiệm. Ảnh hưởng: Nồng độ carbamazepine tăng có thể làm tăng nguy cơ độc tính thần kinh như chóng mặt, song thị, thất điều, buồn ngủ hoặc buồn nôn. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Thận trọng khi bắt đầu hoặc ngừng cefixime ở người đang dùng carbamazepine. Điều chỉnh carbamazepine chỉ dựa trên nồng độ thuốc và biểu hiện lâm sàng; không có khuyến cáo liều cố định từ nguồn. | Theo dõi nồng độ carbamazepine khi phù hợp; đánh giá chóng mặt, song thị, rung giật nhãn cầu, thất điều, buồn ngủ, buồn nôn/nôn. | Bằng chứng: low Nguồn: [DailyMed] | Cefixime tablets, current label | Section 7.1 Carbamazepine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b5a3c547-3bc7-4856-af9c-1bead294f5d9 | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
|
Probenecid
Probenecid làm tăng nồng độ và AUC của cefixime trong một nghiên cứu dược động học ở người, đồng thời làm giảm độ thanh thải toàn phần và qua thận. | Mức 1: Tương tác cần theo dõi | Cơ chế: Tương tác dược động học tại thận. Probenecid ức chế một phần bài tiết ống thận của cefixime; lọc cầu thận vẫn là đường thải trừ chủ yếu. Ảnh hưởng: Phơi nhiễm cefixime tăng và thời gian bán thải có thể kéo dài. Bằng chứng trực tiếp hiện có dựa trên cefixime đường tĩnh mạch thử nghiệm ở người khỏe mạnh, nên mức độ ảnh hưởng với chế phẩm uống chưa được định lượng chắc chắn. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Không có khuyến cáo điều chỉnh liều cefixime thường quy từ dữ liệu hiện có. Theo dõi khả năng dung nạp và chức năng thận khi phối hợp, đặc biệt ở người suy thận. | Creatinine/eGFR; tác dụng không mong muốn của cefixime; đáp ứng điều trị. | Bằng chứng: low Nguồn: [J-STAGE] | Pharmacokinetics of FK027 (Cefixime) in Healthy Volunteers after Intravenous Injection | Human crossover PK study; DOI 10.3999/jscpt.17.559 | https://www.jstage.jst.go.jp/article/jscpt1970/17/3/17_3_559/_article | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
|
Nifedipine
Nifedipine làm tăng tốc độ hấp thu, Cmax và sinh khả dụng đường uống của cefixime trong một nghiên cứu ở người khỏe mạnh. | Mức 1: Tương tác cần theo dõi | Cơ chế: Tương tác dược động học tại hấp thu, được cho là liên quan hệ vận chuyển dipeptide ở ruột. Nifedipine làm tăng hấp thu cefixime. Ảnh hưởng: Trong nghiên cứu 8 người khỏe mạnh, sinh khả dụng tuyệt đối của cefixime tăng từ khoảng 31% lên 53% và Cmax tăng từ khoảng 2,5 lên 3,7 mg/L. Ý nghĩa lâm sàng ở bệnh nhân chưa được xác lập. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Không cần điều chỉnh liều thường quy chỉ dựa trên nghiên cứu dược động học hiện có. Theo dõi khả năng dung nạp cefixime và đáp ứng điều trị; lưu ý hơn ở người suy thận. | Theo dõi tác dụng không mong muốn của cefixime, chức năng thận khi có nguy cơ và đáp ứng điều trị nhiễm khuẩn. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [PubMed] | Modification of cefixime bioavailability by nifedipine in humans: involvement of the dipeptide carrier system | Human crossover PK study; PMID 1489189; DOI 10.1128/AAC.36.11.2462 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1489189/ | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
Thắc mắc về hoạt chất Cefixime
Cefixime là kháng sinh cephalosporin thế hệ 3 đường uống, có tác dụng diệt một số vi khuẩn nhạy cảm bằng cách ức chế tổng hợp thành tế bào. Thuốc không điều trị virus và chỉ nên dùng theo chẩn đoán, đơn thuốc hoặc hướng dẫn chuyên môn phù hợp.[1][2]
Cefixime có thể được chỉ định cho viêm họng hoặc viêm amidan do một số vi khuẩn nhạy cảm theo nhãn thuốc, nhưng không có tác dụng đối với cảm cúm, cảm lạnh hoặc phần lớn trường hợp ho do virus.[1] Bác sĩ cần xác định khả năng nhiễm khuẩn, mức độ bệnh và lựa chọn kháng sinh phù hợp; không tự dùng cefixime chỉ dựa trên triệu chứng.
SmPC của viên nén Suprax cho phép dùng không phụ thuộc bữa ăn. Tuy nhiên, thức ăn có thể ảnh hưởng khác nhau đến tốc độ hoặc mức hấp thu của viên nang và các dạng bào chế khác.[1][2] Người bệnh nên làm theo nhãn của đúng sản phẩm và hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ, thay vì áp dụng chung cho mọi chế phẩm.
Nhãn DailyMed ghi nhận cefixime có thể được sử dụng cho trẻ từ 6 tháng tuổi đối với các chỉ định phù hợp; chưa xác lập an toàn và hiệu quả ở trẻ dưới 6 tháng.[1] Liều phải tính theo cân nặng và dạng bào chế. Không tự chia viên, dùng thìa gia dụng hoặc ước lượng liều cho trẻ.
Không nên tự ngừng, kéo dài, tăng hoặc giảm liều. Triệu chứng giảm không đồng nghĩa nhiễm khuẩn đã được xử trí đầy đủ, trong khi dùng thuốc không cần thiết hoặc không đúng cách có thể làm tăng tác dụng không mong muốn và thúc đẩy kháng thuốc.[1][4] Khi gặp tác dụng phụ, quên liều hoặc muốn ngừng thuốc, cần trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ.

