Mycophenolate mofetil

Mycophenolate mofetil, viết tắt là MMF, là tiền dược ức chế miễn dịch được chuyển hóa nhanh thành mycophenolic acid có hoạt tính. Thuốc ức chế chọn lọc quá trình tổng hợp purin ở tế bào lympho T và B, từ đó làm giảm đáp ứng miễn dịch. Theo nhãn thuốc của FDA và EMA, mycophenolate mofetil được sử dụng phối hợp với các thuốc ức chế miễn dịch khác để dự phòng thải ghép ở người nhận ghép thận, tim hoặc gan.[1][2] KDIGO 2024 cũng khuyến nghị các dẫn xuất mycophenolic acid trong một số phác đồ điều trị viêm thận lupus, nhưng đây không phải chỉ định được phê duyệt trên nhãn CellCept tại Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu.[4] Thuốc có thể gây dị tật thai, sảy thai, nhiễm trùng nghiêm trọng, giảm tế bào máu và ung thư liên quan ức chế miễn dịch. Người bệnh chỉ sử dụng thuốc theo đơn và được bác sĩ chuyên khoa theo dõi.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 14/07/2026

Nội dung chính

  • Mycophenolate mofetil là thuốc ức chế miễn dịch, thường dùng phối hợp trong ghép tạng.
  • Hoạt chất cũng có thể được bác sĩ chuyên khoa cân nhắc trong một số bệnh tự miễn.
  • Cần dùng đúng đơn và xét nghiệm định kỳ để theo dõi công thức máu, chức năng gan thận và nhiễm trùng.
  • Có thể gây tiêu chảy, giảm bạch cầu, tăng nguy cơ nhiễm trùng và nguy cơ nghiêm trọng cho thai kỳ.
  • Báo bác sĩ ngay nếu có sốt, tiêu chảy nặng, bầm tím, dự định mang thai hoặc đang cho con bú.

Hoạt chất Mycophenolate mofetil là gì?

Mycophenolate mofetil là tiền dược ức chế miễn dịch. Sau khi vào cơ thể, thuốc được chuyển thành mycophenolic acid, chất ức chế enzym inosine monophosphate dehydrogenase và làm giảm tổng hợp nucleotide guanosine cần thiết cho sự tăng sinh của tế bào lympho.[1]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Mycophenolate mofetil

CAS 128794-94-5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Mycophenolate mofetil

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Mycophenolate mofetil

Tên chung quốc tế sửa đổi (INNM)

Mofetil mycophenolate

Tên IUPAC

2-morpholin-4-ylethyl (E)-6-(4-hydroxy-6-methoxy-7-methyl-3-oxo-1H-2-benzofuran-5-yl)-4-methylhex-4-enoate

Tên hóa học khác

4-Hexenoic acid, 6-(1,3-dihydro-4-hydroxy-6-methoxy-7-methyl-3-oxo-5-isobenzofuranyl)-4-methyl-, 2-(4-morpholinyl)ethyl ester, (E)- | 2-Morpholinoethyl (E)-6-(4-hydroxy-6-methoxy-7-methyl-3-oxo-5-phthalanyl)-4-methyl-4-hexenoate

Tên khác / tên đồng nghĩa

MMF; mycophenolate mofetil; ester 2-morpholinoethyl của mycophenolic acid. Chất chuyển hóa có hoạt tính là mycophenolic acid, viết tắt MPA.[1]

Tên viết tắt

MMF

Tên Latinh / tên dược điển

Mycophenolas mofetil | Mycophenolatum mofetilum

Tên USAN

mycophenolate mofetil

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

128794-94-5

UNII

9242ECW6R0

PubChem CID

5281078

RxNorm CUI

68149

Dược động học của Mycophenolate mofetil

Sau khi uống, mycophenolate mofetil được hấp thu và chuyển hóa nhanh, gần như hoàn toàn thành MPA. MPA liên kết mạnh với albumin, được glucuronid hóa chủ yếu thành MPAG không hoạt tính và có chu trình gan–ruột. Phần lớn liều được thải qua nước tiểu dưới dạng MPAG.[1]

Giai đoạn I: Hấp thu

Mycophenolate mofetil được hấp thu nhanh sau khi uống và chuyển hóa trước hệ thống thành MPA. Thức ăn không làm thay đổi đáng kể tổng mức phơi nhiễm MPA nhưng có thể làm giảm nồng độ đỉnh khoảng 40%; nhãn thuốc khuyến nghị dùng lúc đói, trừ khi bác sĩ hướng dẫn khác ở người bệnh ghép tạng ổn định.[1]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối trung bình của mycophenolate mofetil đường uống, đánh giá theo diện tích dưới đường cong của MPA so với đường tĩnh mạch, khoảng 94% ở người nhận ghép thận.[1]

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố biểu kiến trung bình của MPA được ghi nhận khoảng 3,6 ± 1,5 L/kg. Ở nồng độ có ý nghĩa lâm sàng, khoảng 97% MPA liên kết với albumin huyết tương.[1]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Mycophenolate mofetil được esterase chuyển nhanh thành MPA. MPA tiếp tục được chuyển hóa chủ yếu bởi các enzym UDP-glucuronosyltransferase thành MPAG không hoạt tính; một phần chất chuyển hóa được bài tiết vào mật và tham gia chu trình gan–ruột, có thể tạo đỉnh MPA thứ hai sau khoảng 6–12 giờ.[1]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 93% liều đánh dấu phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu và khoảng 6% trong phân. Dưới 1% liều được bài tiết qua nước tiểu dưới dạng MPA không đổi; phần lớn được đào thải dưới dạng MPAG.[1]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải biểu kiến trung bình của MPA khoảng 17,9 ± 6,5 giờ sau dùng đường uống và 16,6 ± 5,8 giờ sau dùng đường tĩnh mạch.[1]

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải huyết tương biểu kiến trung bình của MPA được ghi nhận khoảng 193 ± 48 mL/phút sau dùng đường uống và 177 ± 31 mL/phút sau dùng đường tĩnh mạch trong dữ liệu dược động học của nhãn CellCept.[1]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Mức phơi nhiễm MPA có thể bị ảnh hưởng bởi thời điểm sau ghép, chức năng thận, nồng độ albumin, chu trình gan–ruột và thuốc dùng đồng thời. Suy thận nặng có thể làm tăng mức phơi nhiễm MPA và làm tăng rõ MPAG. Cyclosporine, cholestyramine, một số kháng sinh, rifampicin, thuốc ức chế bơm proton, thuốc kháng acid và sevelamer có thể làm thay đổi hấp thu hoặc mức phơi nhiễm MPA.[1]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Mycophenolate mofetil

Mycophenolate mofetil thuộc nhóm thuốc ức chế miễn dịch chọn lọc và thuốc chống chuyển hóa. Tác động của MPA tập trung rõ hơn trên tế bào lympho T và B vì các tế bào này phụ thuộc nhiều vào con đường tổng hợp purin mới để tăng sinh.[1][2]

Phần III: Cơ chế tác dụng

MPA ức chế mạnh, chọn lọc, không cạnh tranh và có thể đảo ngược đối với inosine monophosphate dehydrogenase. Sự ức chế này làm giảm tổng hợp guanosine nucleotide theo con đường de novo, từ đó hạn chế tăng sinh tế bào lympho T và B, giảm hình thành kháng thể và giảm huy động tế bào miễn dịch.[1][2]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng dược lực học chính là ức chế có thể đảo ngược quá trình tăng sinh của tế bào lympho và đáp ứng miễn dịch liên quan đến thải ghép. Nhãn thuốc không thiết lập một chỉ số dược lực học đơn lẻ có thể dùng thay thế cho đánh giá lâm sàng, vì vậy việc theo dõi dựa trên hiệu quả điều trị, độc tính, công thức máu, chức năng cơ quan và tình trạng nhiễm trùng.[1][2]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Mycophenolate mofetil

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Mycophenolate mofetil

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Mycophenolate mofetil

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Cefixime

Cefixime, thuộc nhóm cephalosporin, có thể làm giảm phơi nhiễm mycophenolic acid từ mycophenolate mofetil và có thể làm giảm hiệu quả ức chế miễn dịch.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Kháng sinh làm thay đổi hệ vi khuẩn đường ruột có thể giảm thủy phân mycophenolic acid glucuronide và làm gián đoạn chu trình gan-ruột của mycophenolic acid.

Ảnh hưởng:

Nồng độ/phơi nhiễm mycophenolic acid có thể giảm, tiềm ẩn giảm kiểm soát bệnh hoặc tăng nguy cơ thải ghép. Mức độ ở từng bệnh nhân và riêng cefixime chưa được định lượng.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Theo dõi hiệu quả mycophenolate trong khi dùng cefixime và sau khi ngừng. Không tự động tăng liều; phối hợp với bác sĩ ghép tạng/chuyên khoa nếu có dấu hiệu giảm hiệu quả.

Dấu hiệu thải ghép hoặc tái hoạt bệnh; chức năng cơ quan ghép; nồng độ/phơi nhiễm MPA nếu cơ sở có thực hiện.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[DailyMed] | CELLCEPT (mycophenolate mofetil) full prescribing information | Section 7.1, Table 7: cephalosporin antimicrobials and enterohepatic recirculation | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=37241e87-4af4-4dc3-a1aa-ea6f20d8dc40 | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Valacyclovir

Bằng chứng về tương tác valacyclovir–mycophenolate mofetil còn không nhất quán. Nghiên cứu ở người khỏe mạnh không thấy thay đổi dược động học có ý nghĩa rõ, nhưng có báo cáo ca giảm bạch cầu trung tính và nguy cơ cạnh tranh bài tiết ống thận ở người suy thận.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Cơ chế chưa được xác nhận. Các chất chuyển hóa acyclovir/MPAG có thể cạnh tranh bài tiết tích cực qua ống thận khi chức năng thận giảm; báo cáo ca còn giả thuyết tăng phơi nhiễm nội bào gây độc huyết học.

Ảnh hưởng:

Nghiên cứu trên người khỏe mạnh không ghi thay đổi đáng kể các thông số acyclovir sau valacyclovir, ngoại trừ Tmax ngắn hơn; MPAG AUC giảm 12%. Một báo cáo ca ghi giảm bạch cầu trung tính trùng với thời gian phối hợp. Ý nghĩa lâm sàng chưa chắc chắn.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Không coi là chống chỉ định. Ở người ghép tạng, suy thận hoặc đã có giảm bạch cầu, cần cân nhắc nguy cơ–lợi ích, hiệu chỉnh liều valacyclovir theo thận và phối hợp với nhóm ghép tạng/dược sĩ lâm sàng.

CBC với bạch cầu trung tính; creatinine/eGFR; theo dõi sốt, nhiễm trùng, loét miệng, mệt nhiều và dấu hiệu độc tính acyclovir.

Bằng chứng: very_low
Nguồn:

PubMed | Evaluation of pharmacokinetic interactions after oral administration of mycophenolate mofetil and valaciclovir or aciclovir to healthy subjects | Valaciclovir arm | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15244498/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
PubMed | A neutropenia suggesting an interaction between valacyclovir and mycophenolate mofetil | Case report | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12709084/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
emc SmPC | Valaciclovir 500 mg tablets | Section 4.5—Mycophenolate mofetil | https://www.medicines.org.uk/emc/product/15071/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Mycophenolate mofetil

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *