Mycophenolate mofetil, viết tắt là MMF, là tiền dược ức chế miễn dịch được chuyển hóa nhanh thành mycophenolic acid có hoạt tính. Thuốc ức chế chọn lọc quá trình tổng hợp purin ở tế bào lympho T và B, từ đó làm giảm đáp ứng miễn dịch. Theo nhãn thuốc của FDA và EMA, mycophenolate mofetil được sử dụng phối hợp với các thuốc ức chế miễn dịch khác để dự phòng thải ghép ở người nhận ghép thận, tim hoặc gan.[1][2] KDIGO 2024 cũng khuyến nghị các dẫn xuất mycophenolic acid trong một số phác đồ điều trị viêm thận lupus, nhưng đây không phải chỉ định được phê duyệt trên nhãn CellCept tại Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu.[4] Thuốc có thể gây dị tật thai, sảy thai, nhiễm trùng nghiêm trọng, giảm tế bào máu và ung thư liên quan ức chế miễn dịch. Người bệnh chỉ sử dụng thuốc theo đơn và được bác sĩ chuyên khoa theo dõi.
Nội dung chính
- Mycophenolate mofetil là thuốc ức chế miễn dịch, thường dùng phối hợp trong ghép tạng.
- Hoạt chất cũng có thể được bác sĩ chuyên khoa cân nhắc trong một số bệnh tự miễn.
- Cần dùng đúng đơn và xét nghiệm định kỳ để theo dõi công thức máu, chức năng gan thận và nhiễm trùng.
- Có thể gây tiêu chảy, giảm bạch cầu, tăng nguy cơ nhiễm trùng và nguy cơ nghiêm trọng cho thai kỳ.
- Báo bác sĩ ngay nếu có sốt, tiêu chảy nặng, bầm tím, dự định mang thai hoặc đang cho con bú.
Hoạt chất Mycophenolate mofetil là gì?
Mycophenolate mofetil là tiền dược ức chế miễn dịch. Sau khi vào cơ thể, thuốc được chuyển thành mycophenolic acid, chất ức chế enzym inosine monophosphate dehydrogenase và làm giảm tổng hợp nucleotide guanosine cần thiết cho sự tăng sinh của tế bào lympho.[1]
Mycophenolate mofetil
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Mycophenolate mofetil |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Mycophenolate mofetil |
| Tên chung quốc tế sửa đổi (INNM) | Mofetil mycophenolate |
| Tên IUPAC | 2-morpholin-4-ylethyl (E)-6-(4-hydroxy-6-methoxy-7-methyl-3-oxo-1H-2-benzofuran-5-yl)-4-methylhex-4-enoate |
| Tên hóa học khác | 4-Hexenoic acid, 6-(1,3-dihydro-4-hydroxy-6-methoxy-7-methyl-3-oxo-5-isobenzofuranyl)-4-methyl-, 2-(4-morpholinyl)ethyl ester, (E)- | 2-Morpholinoethyl (E)-6-(4-hydroxy-6-methoxy-7-methyl-3-oxo-5-phthalanyl)-4-methyl-4-hexenoate |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | MMF; mycophenolate mofetil; ester 2-morpholinoethyl của mycophenolic acid. Chất chuyển hóa có hoạt tính là mycophenolic acid, viết tắt MPA.[1] |
| Tên viết tắt | MMF |
| Tên Latinh / tên dược điển | Mycophenolas mofetil | Mycophenolatum mofetilum |
| Tên USAN | mycophenolate mofetil |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 128794-94-5 |
|---|---|
| UNII | 9242ECW6R0 |
| PubChem CID | 5281078 |
| RxNorm CUI | 68149 |
Dược động học của Mycophenolate mofetil
Sau khi uống, mycophenolate mofetil được hấp thu và chuyển hóa nhanh, gần như hoàn toàn thành MPA. MPA liên kết mạnh với albumin, được glucuronid hóa chủ yếu thành MPAG không hoạt tính và có chu trình gan–ruột. Phần lớn liều được thải qua nước tiểu dưới dạng MPAG.[1]
Giai đoạn I: Hấp thu
Mycophenolate mofetil được hấp thu nhanh sau khi uống và chuyển hóa trước hệ thống thành MPA. Thức ăn không làm thay đổi đáng kể tổng mức phơi nhiễm MPA nhưng có thể làm giảm nồng độ đỉnh khoảng 40%; nhãn thuốc khuyến nghị dùng lúc đói, trừ khi bác sĩ hướng dẫn khác ở người bệnh ghép tạng ổn định.[1]
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối trung bình của mycophenolate mofetil đường uống, đánh giá theo diện tích dưới đường cong của MPA so với đường tĩnh mạch, khoảng 94% ở người nhận ghép thận.[1] |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố biểu kiến trung bình của MPA được ghi nhận khoảng 3,6 ± 1,5 L/kg. Ở nồng độ có ý nghĩa lâm sàng, khoảng 97% MPA liên kết với albumin huyết tương.[1]
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Mycophenolate mofetil được esterase chuyển nhanh thành MPA. MPA tiếp tục được chuyển hóa chủ yếu bởi các enzym UDP-glucuronosyltransferase thành MPAG không hoạt tính; một phần chất chuyển hóa được bài tiết vào mật và tham gia chu trình gan–ruột, có thể tạo đỉnh MPA thứ hai sau khoảng 6–12 giờ.[1]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng 93% liều đánh dấu phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu và khoảng 6% trong phân. Dưới 1% liều được bài tiết qua nước tiểu dưới dạng MPA không đổi; phần lớn được đào thải dưới dạng MPAG.[1]
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải biểu kiến trung bình của MPA khoảng 17,9 ± 6,5 giờ sau dùng đường uống và 16,6 ± 5,8 giờ sau dùng đường tĩnh mạch.[1] |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải huyết tương biểu kiến trung bình của MPA được ghi nhận khoảng 193 ± 48 mL/phút sau dùng đường uống và 177 ± 31 mL/phút sau dùng đường tĩnh mạch trong dữ liệu dược động học của nhãn CellCept.[1] |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Mức phơi nhiễm MPA có thể bị ảnh hưởng bởi thời điểm sau ghép, chức năng thận, nồng độ albumin, chu trình gan–ruột và thuốc dùng đồng thời. Suy thận nặng có thể làm tăng mức phơi nhiễm MPA và làm tăng rõ MPAG. Cyclosporine, cholestyramine, một số kháng sinh, rifampicin, thuốc ức chế bơm proton, thuốc kháng acid và sevelamer có thể làm thay đổi hấp thu hoặc mức phơi nhiễm MPA.[1]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Mycophenolate mofetil
Mycophenolate mofetil thuộc nhóm thuốc ức chế miễn dịch chọn lọc và thuốc chống chuyển hóa. Tác động của MPA tập trung rõ hơn trên tế bào lympho T và B vì các tế bào này phụ thuộc nhiều vào con đường tổng hợp purin mới để tăng sinh.[1][2]
Phần III: Cơ chế tác dụng
MPA ức chế mạnh, chọn lọc, không cạnh tranh và có thể đảo ngược đối với inosine monophosphate dehydrogenase. Sự ức chế này làm giảm tổng hợp guanosine nucleotide theo con đường de novo, từ đó hạn chế tăng sinh tế bào lympho T và B, giảm hình thành kháng thể và giảm huy động tế bào miễn dịch.[1][2]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tác dụng dược lực học chính là ức chế có thể đảo ngược quá trình tăng sinh của tế bào lympho và đáp ứng miễn dịch liên quan đến thải ghép. Nhãn thuốc không thiết lập một chỉ số dược lực học đơn lẻ có thể dùng thay thế cho đánh giá lâm sàng, vì vậy việc theo dõi dựa trên hiệu quả điều trị, độc tính, công thức máu, chức năng cơ quan và tình trạng nhiễm trùng.[1][2]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Mycophenolate mofetil
Theo nhãn FDA, mycophenolate mofetil được chỉ định dự phòng thải ghép ở người lớn và trẻ từ 3 tháng tuổi trở lên nhận ghép thận, tim hoặc gan đồng loài, dùng phối hợp với các thuốc ức chế miễn dịch khác.[1]
Theo EMA, CellCept được dùng phối hợp với cyclosporine và corticosteroid để dự phòng thải ghép cấp ở người nhận ghép thận, tim hoặc gan; phạm vi tuổi trẻ em được phê duyệt trong tài liệu EMA bắt đầu từ 1 tuổi.[2]
KDIGO 2024 khuyến nghị các dẫn xuất mycophenolic acid phối hợp glucocorticoid như một lựa chọn điều trị ban đầu cho viêm thận lupus hoạt động lớp III hoặc IV, có hoặc không kèm lớp V. KDIGO cũng khuyến nghị nhóm thuốc này cho điều trị duy trì sau giai đoạn tấn công.[4]
Việc sử dụng mycophenolate mofetil trong viêm thận lupus là ứng dụng được hướng dẫn chuyên môn hỗ trợ nhưng không phải chỉ định được phê duyệt trên nhãn CellCept của FDA hoặc EMA được trích dẫn trong bài. Các phối hợp mới với thuốc sinh học hoặc thuốc nhắm đích vẫn đang được nghiên cứu; không nên xem dữ liệu nghiên cứu là chỉ định đã được phê duyệt.[1][2][4]
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được tổng hợp từ nhãn CellCept và KDIGO, chỉ nhằm cung cấp thông tin chuyên môn, không dùng để tự áp dụng:
- Người lớn ghép thận: 1 g đường uống hoặc truyền tĩnh mạch mỗi 12 giờ, tổng liều 2 g/ngày.[1]
- Người lớn ghép tim: 1,5 g đường uống hoặc truyền tĩnh mạch mỗi 12 giờ, tổng liều 3 g/ngày.[1]
- Người lớn ghép gan: 1,5 g đường uống mỗi 12 giờ; nếu dùng đường tĩnh mạch, nhãn FDA ghi 1 g mỗi 12 giờ.[1]
- Trẻ từ 3 tháng tuổi ghép thận theo nhãn FDA: hỗn dịch uống 600 mg/m² diện tích bề mặt cơ thể mỗi 12 giờ, tối đa 2 g/ngày.[1]
- Trẻ ghép tim hoặc gan theo nhãn FDA: khởi đầu 600 mg/m² mỗi 12 giờ; khi dung nạp có thể điều chỉnh đến 900 mg/m² mỗi 12 giờ, không vượt quá 3 g/ngày.[1]
- Viêm thận lupus theo KDIGO 2024: MMF khoảng 1,0–1,5 g mỗi 12 giờ trong giai đoạn điều trị ban đầu; liều duy trì giai đoạn sớm thường khoảng 750–1.000 mg mỗi 12 giờ.[4]
Liều thực tế phụ thuộc chỉ định, tuổi, diện tích cơ thể, chức năng cơ quan, thuốc phối hợp và khả năng dung nạp. Không tự thay đổi liều hoặc ngừng thuốc vì có thể làm tăng nguy cơ thải ghép hoặc tái hoạt bệnh.
- Uống thuốc lúc đói, khoảng 1 giờ trước hoặc 2 giờ sau bữa ăn, trừ khi bác sĩ có hướng dẫn khác.[1]
- Nuốt nguyên viên nang hoặc viên nén; không nghiền viên, không mở viên nang và tránh tiếp xúc trực tiếp với bột thuốc.[1]
- Lắc kỹ hỗn dịch uống và đo liều bằng dụng cụ định liều phù hợp.[1]
- Dạng truyền tĩnh mạch phải truyền trong ít nhất 2 giờ và không được tiêm bolus.[1]
- Không tự chuyển đổi giữa mycophenolate mofetil và mycophenolic acid giải phóng chậm.[1]
- Nếu quên liều, dùng ngay khi nhớ ra, trừ khi còn dưới khoảng 2 giờ đến liều kế tiếp; không dùng gấp đôi liều.[1]
- Người có khả năng mang thai phải tuân thủ xét nghiệm thai và biện pháp tránh thai theo hướng dẫn chuyên môn.[1][3]
Cần theo dõi công thức máu toàn bộ, dấu hiệu nhiễm trùng, chảy máu hoặc bầm tím, triệu chứng tiêu hóa, chức năng thận và đáp ứng điều trị. Nhãn FDA đề xuất kiểm tra công thức máu hằng tuần trong tháng đầu, hai lần mỗi tháng trong tháng thứ hai và thứ ba, sau đó hằng tháng trong phần còn lại của năm đầu.[1]
Nếu số lượng bạch cầu trung tính tuyệt đối giảm dưới 1,3 × 10³/µL, bác sĩ có thể cần đánh giá nguyên nhân và cân nhắc giảm liều hoặc tạm ngừng thuốc. Người có khả năng mang thai cần xét nghiệm thai ngay trước khi bắt đầu, xét nghiệm lại sau 8–10 ngày và kiểm tra thêm khi có chỉ định.[1][3]
Cảnh báo và lưu ý về Mycophenolate mofetil
Theo nhãn FDA, chống chỉ định ở người có tiền sử phản ứng quá mẫn, bao gồm phản vệ, với mycophenolate mofetil, mycophenolic acid hoặc thành phần của sản phẩm. Dạng truyền tĩnh mạch CellCept còn chống chỉ định ở người dị ứng với polysorbate 80.[1]
Theo SmPC EMA, CellCept còn chống chỉ định ở phụ nữ có khả năng mang thai không sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả, người chưa có kết quả thử thai âm tính trước điều trị, phụ nữ mang thai trừ trường hợp không có lựa chọn phù hợp để phòng thải ghép và phụ nữ đang cho con bú.[2]
Các phản ứng thường gặp được ghi nhận trong thử nghiệm ghép tạng gồm tiêu chảy, buồn nôn, nôn, đau bụng, đau đầu, phù, tăng huyết áp, thiếu máu, giảm bạch cầu và nhiễm trùng.[1][2] Vì người bệnh thường sử dụng đồng thời nhiều thuốc ức chế miễn dịch, không phải mọi biến cố quan sát được đều có thể quy hoàn toàn cho riêng mycophenolate mofetil.
Các nguy cơ nghiêm trọng gồm:
- Sảy thai và dị tật bẩm sinh khi phơi nhiễm trong thai kỳ.[1][2][3]
- Nhiễm trùng cơ hội hoặc nhiễm trùng đe dọa tính mạng, gồm nhiễm virus, vi khuẩn, nấm và đơn bào.[1][2]
- Bệnh ác tính liên quan ức chế miễn dịch, đặc biệt lymphoma, rối loạn tăng sinh lympho sau ghép và ung thư da.[1][2]
- Giảm bạch cầu trung tính, thiếu máu, giảm tiểu cầu, giảm toàn thể tế bào máu và bất sản hồng cầu đơn thuần.[1][2]
- Xuất huyết, loét hoặc thủng đường tiêu hóa.[1][2]
- Bệnh não chất trắng đa ổ tiến triển, bệnh thận do BK virus, tái hoạt viêm gan B hoặc C và nhiễm CMV.[1]
- Phản vệ, phù mạch và hội chứng viêm cấp liên quan mycophenolate.[1]
Người bệnh cần liên hệ cơ sở y tế ngay khi có sốt, khó thở, lú lẫn, yếu liệt, chảy máu bất thường, đau bụng dữ dội, phát ban lan rộng hoặc dấu hiệu phản ứng dị ứng.
Mycophenolate mofetil có cảnh báo đóng khung về độc tính phôi thai, bệnh ác tính và nhiễm trùng nghiêm trọng.[1]
Cần đặc biệt thận trọng ở người có giảm tế bào máu, nhiễm trùng đang hoạt động, tiền sử bệnh tiêu hóa nghiêm trọng, suy thận nặng hoặc đang dùng nhiều thuốc ức chế miễn dịch. Nên hạn chế tiếp xúc ánh nắng, mặc quần áo bảo vệ và dùng biện pháp chống nắng để giảm nguy cơ ung thư da.[1][2]
Không dùng thuốc cho người mắc thiếu hụt hypoxanthine-guanine phosphoribosyltransferase như hội chứng Lesch–Nyhan hoặc Kelley–Seegmiller.[1] Người dùng không nên hiến máu trong thời gian điều trị và ít nhất 6 tuần sau liều cuối; nam giới không nên hiến tinh dịch trong thời gian điều trị và ít nhất 90 ngày sau liều cuối.[1]
Dữ liệu quá liều ở người còn hạn chế. Biểu hiện có thể gồm rối loạn tiêu hóa, giảm bạch cầu, giảm bạch cầu trung tính và tăng nguy cơ nhiễm trùng. Xử trí chủ yếu là đánh giá lâm sàng, điều trị hỗ trợ và theo dõi công thức máu.[1]
Thẩm tách máu thông thường không loại bỏ đáng kể MPA và MPAG. Cholestyramine có thể làm tăng thải trừ MPA bằng cách cản trở chu trình gan–ruột, nhưng chỉ được sử dụng khi bác sĩ hoặc trung tâm chống độc đánh giá phù hợp.[1] Không tự gây nôn hoặc tự dùng thuốc xử trí quá liều.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc dạng bào chế và nhà sản xuất. Theo nhãn CellCept:[1]
- Viên nang và viên nén: bảo quản khoảng 25°C; cho phép dao động ngắn trong khoảng 15–30°C. Viên nén cần được bảo vệ khỏi ánh sáng.
- Bột pha hỗn dịch chưa pha: bảo quản khoảng 25°C.
- Hỗn dịch sau pha: có thể bảo quản ở 25°C hoặc trong tủ lạnh 2–8°C, không để đông lạnh và loại bỏ phần còn lại sau 60 ngày.
- Lọ bột truyền tĩnh mạch và dung dịch sau pha loãng: bảo quản theo hướng dẫn cụ thể trên nhãn và quy trình của cơ sở y tế.
Luôn ưu tiên hướng dẫn bảo quản trên bao bì của sản phẩm thực tế.
Đối tượng đặc biệt
Theo nhãn FDA, tính an toàn và hiệu quả trong dự phòng thải ghép thận, tim hoặc gan đã được thiết lập cho trẻ từ 3 tháng tuổi trở lên; liều thường tính theo diện tích bề mặt cơ thể và có mức tối đa theo loại ghép.[1]
Theo EMA, chỉ định nhi khoa trong tài liệu CellCept bắt đầu từ 1 tuổi.[2] Sự khác biệt này phản ánh phạm vi phê duyệt của từng cơ quan quản lý. Trẻ em phải được bác sĩ chuyên khoa lựa chọn dạng thuốc, tính liều và theo dõi độc tính; không tự quy đổi liều người lớn.
Dữ liệu ở người từ 65 tuổi trở lên còn hạn chế. Nhãn FDA không ghi nhận khác biệt tổng thể rõ ràng về hiệu quả hoặc an toàn so với người trẻ, nhưng người cao tuổi có thể dễ gặp nhiễm trùng, xuất huyết tiêu hóa và phù phổi hơn khi dùng phác đồ ức chế miễn dịch.[1]
Việc lựa chọn liều cần thận trọng, căn cứ chức năng thận, gan, tim, bệnh đồng mắc và thuốc dùng kèm.
Mycophenolate mofetil có thể gây sảy thai trong ba tháng đầu và nhiều dạng dị tật bẩm sinh. Dữ liệu đăng ký thai kỳ được nhãn FDA tổng hợp ghi nhận tỷ lệ dị tật khoảng 23–27% trong số trẻ sinh sống và tỷ lệ mất thai khoảng 45–49% ở các thai kỳ phơi nhiễm được báo cáo.[1]
Người có khả năng mang thai cần thử thai ngay trước khi bắt đầu, thử lại sau 8–10 ngày và xét nghiệm thêm theo chỉ định; phải sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong thời gian điều trị và ít nhất 6 tuần sau liều cuối.[1][3]
Theo EMA, thuốc chống chỉ định trong thai kỳ trừ khi không có lựa chọn phù hợp để ngăn thải ghép.[2] Đối với viêm thận lupus, KDIGO khuyến cáo chuyển sang thuốc tương thích với thai kỳ từ trước khi dự định mang thai.[4] Không tự ngừng thuốc khi phát hiện có thai; cần liên hệ ngay bác sĩ ghép tạng hoặc bác sĩ điều trị.
Nhãn FDA cho biết chưa có dữ liệu đầy đủ về sự hiện diện của MPA trong sữa mẹ. Dữ liệu quan sát hạn chế chưa đủ loại trừ nguy cơ đối với trẻ bú mẹ; cần cân nhắc lợi ích của việc cho con bú, nhu cầu điều trị của mẹ và nguy cơ tiềm tàng cho trẻ.[1]
SmPC EMA chống chỉ định CellCept trong thời kỳ cho con bú.[2] Do khác biệt trong cách diễn đạt quản lý, người bệnh phải trao đổi với bác sĩ và không tự quyết định tiếp tục thuốc hoặc cho trẻ bú.
Ở người ghép thận có bệnh nhu mô gan nặng, nhãn FDA không yêu cầu điều chỉnh liều thường quy. Dữ liệu đối với tổn thương gan do nguyên nhân khác còn hạn chế. Chưa có dữ liệu đầy đủ ở người ghép tim có bệnh gan nặng.[1]
Bác sĩ có thể cần theo dõi chức năng gan, albumin và khả năng dung nạp tùy tình trạng lâm sàng.
Ở người ghép thận có chức năng mảnh ghép chậm, nhãn FDA không yêu cầu điều chỉnh liều nhưng cần theo dõi chặt.[1] Ở người ghép thận có suy thận mạn nặng với mức lọc cầu thận dưới 25 mL/phút/1,73 m², nên tránh liều cao hơn 1 g mỗi 12 giờ ngoài giai đoạn ngay sau ghép.[1]
Suy thận nặng có thể làm tăng mức phơi nhiễm MPA khoảng 50% và làm tăng MPAG khoảng 3–6 lần. Thẩm tách máu thông thường không loại bỏ đáng kể MPA hoặc MPAG.[1]
Mycophenolate mofetil có thể liên quan đến buồn ngủ, lú lẫn, chóng mặt, run hoặc hạ huyết áp. Người gặp các triệu chứng này không nên lái xe, vận hành máy hoặc thực hiện công việc cần tỉnh táo cho đến khi biết thuốc ảnh hưởng như thế nào.[1]
Tương tác thuốc của Mycophenolate mofetil
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Cefixime
Cefixime, thuộc nhóm cephalosporin, có thể làm giảm phơi nhiễm mycophenolic acid từ mycophenolate mofetil và có thể làm giảm hiệu quả ức chế miễn dịch. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Kháng sinh làm thay đổi hệ vi khuẩn đường ruột có thể giảm thủy phân mycophenolic acid glucuronide và làm gián đoạn chu trình gan-ruột của mycophenolic acid. Ảnh hưởng: Nồng độ/phơi nhiễm mycophenolic acid có thể giảm, tiềm ẩn giảm kiểm soát bệnh hoặc tăng nguy cơ thải ghép. Mức độ ở từng bệnh nhân và riêng cefixime chưa được định lượng. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Theo dõi hiệu quả mycophenolate trong khi dùng cefixime và sau khi ngừng. Không tự động tăng liều; phối hợp với bác sĩ ghép tạng/chuyên khoa nếu có dấu hiệu giảm hiệu quả. | Dấu hiệu thải ghép hoặc tái hoạt bệnh; chức năng cơ quan ghép; nồng độ/phơi nhiễm MPA nếu cơ sở có thực hiện. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [DailyMed] | CELLCEPT (mycophenolate mofetil) full prescribing information | Section 7.1, Table 7: cephalosporin antimicrobials and enterohepatic recirculation | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=37241e87-4af4-4dc3-a1aa-ea6f20d8dc40 | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
|
Valacyclovir
Bằng chứng về tương tác valacyclovir–mycophenolate mofetil còn không nhất quán. Nghiên cứu ở người khỏe mạnh không thấy thay đổi dược động học có ý nghĩa rõ, nhưng có báo cáo ca giảm bạch cầu trung tính và nguy cơ cạnh tranh bài tiết ống thận ở người suy thận. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Cơ chế chưa được xác nhận. Các chất chuyển hóa acyclovir/MPAG có thể cạnh tranh bài tiết tích cực qua ống thận khi chức năng thận giảm; báo cáo ca còn giả thuyết tăng phơi nhiễm nội bào gây độc huyết học. Ảnh hưởng: Nghiên cứu trên người khỏe mạnh không ghi thay đổi đáng kể các thông số acyclovir sau valacyclovir, ngoại trừ Tmax ngắn hơn; MPAG AUC giảm 12%. Một báo cáo ca ghi giảm bạch cầu trung tính trùng với thời gian phối hợp. Ý nghĩa lâm sàng chưa chắc chắn. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Không coi là chống chỉ định. Ở người ghép tạng, suy thận hoặc đã có giảm bạch cầu, cần cân nhắc nguy cơ–lợi ích, hiệu chỉnh liều valacyclovir theo thận và phối hợp với nhóm ghép tạng/dược sĩ lâm sàng. | CBC với bạch cầu trung tính; creatinine/eGFR; theo dõi sốt, nhiễm trùng, loét miệng, mệt nhiều và dấu hiệu độc tính acyclovir. | Bằng chứng: very_low Nguồn: PubMed | Evaluation of pharmacokinetic interactions after oral administration of mycophenolate mofetil and valaciclovir or aciclovir to healthy subjects | Valaciclovir arm | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15244498/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
Thắc mắc về hoạt chất Mycophenolate mofetil
Đây là thuốc ức chế miễn dịch dạng tiền dược, được chuyển thành mycophenolic acid sau khi vào cơ thể. Thuốc làm giảm tăng sinh tế bào lympho T và B, qua đó hỗ trợ phòng ngừa thải ghép ở người nhận ghép thận, tim hoặc gan.[1][2]
KDIGO 2024 khuyến nghị các dẫn xuất mycophenolic acid trong điều trị ban đầu và duy trì một số trường hợp viêm thận lupus.[4] Tuy nhiên, đây là sử dụng theo hướng dẫn chuyên môn và ngoài chỉ định so với nhãn CellCept của FDA và EMA được trích dẫn trong bài. Việc lựa chọn thuốc và phác đồ phải do bác sĩ chuyên khoa quyết định.
Không. Ngừng đột ngột có thể làm tăng nguy cơ thải ghép hoặc tái hoạt bệnh. Khi có sốt, nhiễm trùng, giảm tế bào máu, tiêu chảy nặng, chảy máu, phát ban hoặc triệu chứng bất thường, người bệnh cần liên hệ bác sĩ để được đánh giá và điều chỉnh điều trị an toàn.[1][2]
Thuốc có nguy cơ cao gây sảy thai và dị tật bẩm sinh.[1][2][3] Người có khả năng mang thai phải được tư vấn tránh thai, xét nghiệm thai và lập kế hoạch chuyển thuốc trước khi mang thai khi có thể. Nếu phát hiện mang thai trong khi dùng thuốc, không tự ngừng mà phải liên hệ bác sĩ ngay.
Nhãn CellCept khuyến nghị uống lúc đói, khoảng 1 giờ trước hoặc 2 giờ sau bữa ăn. Ở một số người ghép tạng ổn định, bác sĩ có thể cho phép dùng cùng thức ăn để cải thiện khả năng dung nạp. Người bệnh nên duy trì cách dùng nhất quán và làm theo đơn thuốc.[1]

