Salmeterol

Salmeterol là thuốc giãn phế quản chủ vận chọn lọc thụ thể beta-2 tác dụng kéo dài, thường được gọi là LABA. Thuốc được dùng qua đường hít để duy trì sự thông thoáng của đường thở trong hen phế quản và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Trong điều trị hen, salmeterol không được dùng đơn độc mà phải phối hợp với corticosteroid dạng hít, vì đơn trị LABA có thể làm tăng nguy cơ tử vong hoặc nhập viện liên quan đến hen.[1][3] Salmeterol có thời gian tác dụng khoảng 12 giờ nhưng khởi phát chậm hơn thuốc cắt cơn, nên không phù hợp để xử trí cơn khó thở cấp.[1][2] Thuốc cũng có thể được sử dụng để phòng co thắt phế quản do gắng sức theo nhãn sản phẩm phù hợp. Việc lựa chọn dạng thuốc, liều và dụng cụ hít phải do bác sĩ quyết định, đồng thời cần kiểm tra kỹ thuật hít và mức độ kiểm soát triệu chứng trong quá trình điều trị.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 14/07/2026

Nội dung chính

  • Salmeterol là thuốc giãn phế quản tác dụng kéo dài, giúp kiểm soát triệu chứng hô hấp duy trì.
  • Hoạt chất thường liên quan đến hen hoặc COPD; trong hen không nên dùng đơn độc nếu không có chỉ định.
  • Cần dùng đúng hướng dẫn và luôn có thuốc cắt cơn phù hợp khi bác sĩ đã kê.
  • Có thể gây run tay, hồi hộp, đau đầu hoặc làm nặng triệu chứng nếu kỹ thuật hít không đúng.
  • Báo bác sĩ/dược sĩ nếu khó thở tăng, phải dùng thuốc cắt cơn nhiều hơn, có bệnh tim hoặc thai kỳ.

Hoạt chất Salmeterol là gì?

Salmeterol là thuốc giãn phế quản LABA. Thuốc kích thích có chọn lọc thụ thể beta-2 trên cơ trơn đường thở, làm giãn phế quản kéo dài và giúp giảm các triệu chứng như khò khè, khó thở hoặc tức ngực khi được sử dụng trong phác đồ duy trì phù hợp.[1][2]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Salmeterol

CAS 89365-50-4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Salmeterol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Salmeterol

Tên IUPAC

2-(hydroxymethyl)-4-[1-hydroxy-2-[6-(4-phenylbutoxy)hexylamino]ethyl]phenol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Salmeterol base; salmeterol xinafoate; salmeterol xinafoat. Trong các chế phẩm hít, hoạt chất thường được bào chế dưới dạng muối salmeterol xinafoate.[1][2]

Tên Latinh / tên dược điển

Salmeterolum

Tên USAN

salmeterol

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

89365-50-4

UNII

2I4BC502BT

PubChem CID

5152

RxNorm CUI

36117

Dược động học của Salmeterol

Salmeterol tác dụng chủ yếu tại phổi. Sau khi hít liều điều trị, nồng độ thuốc trong huyết tương thường rất thấp hoặc không định lượng được. Phần thuốc được hấp thu toàn thân liên kết mạnh với protein huyết tương, chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4 và đào thải phần lớn qua phân.[1][2]

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi dùng bột hít salmeterol 50 microgam hai lần mỗi ngày kéo dài, salmeterol có thể được phát hiện trong huyết tương trong khoảng 5–45 phút. Trong một nghiên cứu nhỏ, nồng độ đỉnh trung bình khoảng 167 pg/mL tại khoảng 20 phút và không ghi nhận tích lũy rõ khi dùng lặp lại.[1]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của salmeterol sau khi hít.

Sau liều hít điều trị, mức phơi nhiễm toàn thân thấp và nồng độ huyết tương không phản ánh trực tiếp tác dụng giãn phế quản tại phổi.[1][2]

Giai đoạn II: Phân bố

Khoảng 96% salmeterol liên kết với protein huyết tương trong nghiên cứu in vitro. Dữ liệu về thể tích phân bố biểu kiến sau liều hít điều trị.[1]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Salmeterol được chuyển hóa mạnh qua phản ứng hydroxyl hóa. CYP3A4 chuyển salmeterol thành alpha-hydroxysalmeterol. Vì vậy, thuốc ức chế mạnh CYP3A4 có thể làm tăng đáng kể mức phơi nhiễm salmeterol và nguy cơ tác dụng bất lợi trên tim mạch.[1][2]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Trong nghiên cứu sử dụng salmeterol đánh dấu phóng xạ đường uống ở hai người trưởng thành khỏe mạnh, khoảng 25% lượng phóng xạ được tìm thấy trong nước tiểu và khoảng 60% trong phân trong vòng bảy ngày. Không phát hiện lượng đáng kể salmeterol không đổi trong nước tiểu hoặc phân.[1]

Dữ liệu này được thu thập sau liều uống nghiên cứu và không phản ánh trực tiếp liều hít điều trị.[1]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối của salmeterol được ghi nhận khoảng 5,5 giờ trong dữ liệu hạn chế từ một người tham gia sau liều uống salmeterol đánh dấu phóng xạ. Thành phần xinafoate không có hoạt tính dược lý rõ ràng và có thời gian bán thải khoảng 11 ngày.[1]

Ý nghĩa của các số liệu này đối với hiệu quả tại phổi sau liều hít còn hạn chế; tác dụng giãn phế quản thường kéo dài khoảng 12 giờ.[1][2]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể làm thay đổi mức phơi nhiễm salmeterol gồm:

  • Suy giảm chức năng gan, do thuốc được chuyển hóa chủ yếu tại gan.
  • Dùng đồng thời thuốc ức chế mạnh CYP3A4 như ketoconazole, itraconazole, ritonavir hoặc clarithromycin.
  • Kỹ thuật hít, lưu lượng hít và loại dụng cụ phân phối thuốc.
  • Liều dùng cao hơn hoặc dùng thường xuyên hơn khuyến cáo.

Ketoconazole làm tăng diện tích dưới đường cong của salmeterol khoảng 15–16 lần trong các nghiên cứu tương tác.[1][2]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Salmeterol

Salmeterol thuộc nhóm chất chủ vận beta-2 adrenergic tác dụng kéo dài dùng qua đường hít. Thuốc có tính chọn lọc đối với thụ thể beta-2 cao hơn thụ thể beta-1, nhưng vẫn có thể gây tác dụng trên tim mạch khi hấp thu toàn thân, dùng quá liều hoặc phối hợp thuốc làm tăng nồng độ salmeterol.[1]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Salmeterol kích thích thụ thể beta-2 adrenergic, hoạt hóa enzym adenyl cyclase và làm tăng nồng độ cyclic AMP nội bào. Sự gia tăng cyclic AMP làm giãn cơ trơn phế quản và có thể ức chế giải phóng một số chất trung gian quá mẫn tức thì từ dưỡng bào.[1]

Chuỗi bên dài của phân tử salmeterol góp phần duy trì tương tác gần thụ thể và tạo tác dụng giãn phế quản kéo dài khoảng 12 giờ.[1][2]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Salmeterol tạo tác dụng giãn phế quản kéo dài ít nhất khoảng 12 giờ. Với dạng bình xịt định liều, tác dụng giãn phế quản có ý nghĩa thường bắt đầu sau khoảng 10–20 phút, vì vậy thuốc không đủ nhanh để xử trí cơn co thắt phế quản cấp.[2]

Thuốc có thể gây tác dụng phụ phụ thuộc liều như tăng nhịp tim, thay đổi huyết áp, kéo dài QTc, giảm kali máu hoặc tăng glucose máu.[1][2]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Salmeterol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Salmeterol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Salmeterol

  • Thuốc ức chế mạnh CYP3A4 như ketoconazole, itraconazole, ritonavir, atazanavir, clarithromycin hoặc telithromycin có thể làm tăng nồng độ salmeterol và nguy cơ tác dụng tim mạch; phối hợp thường không được khuyến cáo.[1][2][3]
  • Thuốc ức chế monoamine oxidase và thuốc chống trầm cảm ba vòng có thể làm tăng tác dụng trên tim mạch; đặc biệt thận trọng trong thời gian dùng và trong vòng hai tuần sau khi ngừng các thuốc này.[1]
  • Thuốc chẹn beta có thể đối kháng tác dụng giãn phế quản và gây co thắt phế quản nặng; chỉ dùng khi có chỉ định rõ và được theo dõi.[1]
  • Thuốc lợi tiểu quai hoặc thiazide có thể làm nặng thêm hạ kali máu và thay đổi điện tâm đồ do chất chủ vận beta-2.[1]
  • Các thuốc cường giao cảm khác có thể làm tăng tác dụng bất lợi.
  • Không phối hợp với thuốc khác chứa LABA vì nguy cơ quá liều.[1]

Người bệnh cần cung cấp cho bác sĩ hoặc dược sĩ toàn bộ thuốc kê đơn, không kê đơn và thực phẩm bổ sung đang sử dụng.

Thắc mắc về hoạt chất Salmeterol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *