Azathioprine

Azathioprine là thuốc ức chế miễn dịch thuộc nhóm chất chống chuyển hóa purin, được chuyển hóa nhanh thành 6-mercaptopurine và các nucleotide thioguanine có hoạt tính. Thuốc được sử dụng trong một số phác đồ phòng thải ghép và điều trị bệnh tự miễn; phạm vi chỉ định khác nhau giữa từng quốc gia, nhãn thuốc và hướng dẫn chuyên môn. Tại Hoa Kỳ, nhãn AZASAN phê duyệt dùng hỗ trợ phòng thải ghép thận và điều trị viêm khớp dạng thấp hoạt động. SmPC tại Anh còn nêu ghép tim, ghép gan, bệnh viêm ruột và một số bệnh tự miễn khác. Azathioprine có thể gây ức chế tủy xương, nhiễm trùng, độc gan và tăng nguy cơ một số ung thư, vì vậy cần xét nghiệm máu định kỳ và đánh giá TPMT hoặc NUDT15 khi phù hợp. Liều phải do bác sĩ chuyên khoa quyết định; người bệnh không tự bắt đầu, đổi liều hoặc ngừng thuốc. [1][2]

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Azathioprine là thuốc ức chế miễn dịch nhóm thiopurine, làm giảm hoạt động của tế bào miễn dịch.
  • Hoạt chất thường liên quan đến phòng thải ghép hoặc kiểm soát một số bệnh tự miễn.
  • Cần dùng theo đơn và xét nghiệm định kỳ để theo dõi máu, gan và mức độ dung nạp.
  • Có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, giảm bạch cầu, rối loạn gan hoặc tương tác với thuốc trị gout.
  • Báo bác sĩ/dược sĩ nếu sốt, đau họng, bầm tím bất thường, bệnh gan, thai kỳ hoặc đang dùng allopurinol.

Hoạt chất Azathioprine là gì?

Azathioprine là thuốc ức chế miễn dịch kê đơn và là tiền dược của 6-mercaptopurine. Các chất chuyển hóa thiopurine của thuốc làm giảm quá trình tổng hợp acid nucleic và sự tăng sinh của các tế bào tham gia đáp ứng miễn dịch. [1][2]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Azathioprine

INN Azathioprine.

CAS 446-86-6

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Azathioprine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Azathioprine.

Tên IUPAC

6-(3-methyl-5-nitroimidazol-4-yl)sulfanyl-7H-purine

Tên hóa học khác

6-((1-Methyl-4-nitroimidazol-5-yl)thio)purine | 1H-Purine, 6-((1-methyl-4-nitro-1H-imidazol-5-yl)thio)- | Purine, 6-[(1-methyl-4-nitroimidazol-5-yl)thio]-

Tên khác / tên đồng nghĩa

Azatioprine; AZA; 6-[(1-methyl-4-nitro-1H-imidazol-5-yl)thio]-1H-purine. Azathioprine là dẫn xuất imidazol của 6-mercaptopurine. [1][2]

Tên viết tắt

AZA

Tên Latinh / tên dược điển

Azathioprinum

Tên USAN

azathioprine

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

446-86-6

UNII

MRK240IY2L

PubChem CID

2265

RxNorm CUI

1256

Dược động học của Azathioprine

Azathioprine được hấp thu qua đường tiêu hóa, chuyển hóa nhanh và rộng thành 6-mercaptopurine cùng nhiều chất chuyển hóa hoạt tính hoặc bất hoạt. Nồng độ azathioprine và 6-mercaptopurine trong huyết tương không tương quan tốt với hiệu quả hoặc độc tính; tác dụng liên quan nhiều hơn đến nồng độ nucleotide thioguanine trong mô. [1][2]

Giai đoạn I: Hấp thu

Azathioprine được hấp thu tốt qua đường uống, chủ yếu từ phần trên của đường tiêu hóa. Nồng độ phóng xạ huyết tương cao nhất được ghi nhận khoảng 1–2 giờ sau khi dùng azathioprine đánh dấu đồng vị; chỉ một phần nhỏ đại diện cho hoạt chất chưa chuyển hóa. [1][2]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của azathioprine.

SmPC ghi nhận sinh khả dụng tương đối trung bình của 6-mercaptopurine giảm khoảng 27% khi dùng cùng thức ăn và sữa so với dùng sau một đêm nhịn ăn. Đây là dữ liệu của chất chuyển hóa 6-mercaptopurine, không phải ước tính sinh khả dụng tuyệt đối của azathioprine. [2]

Giai đoạn II: Phân bố

Khoảng 30% azathioprine gắn với protein huyết tương. Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định của azathioprine chưa được xác định; thể tích phân bố biểu kiến trung bình của 6-mercaptopurine được báo cáo khoảng 0,9 ± 0,8 L/kg. Nồng độ 6-mercaptopurine trong dịch não tủy thấp hoặc không đáng kể. [2]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Azathioprine được chuyển hóa nhanh thành 6-mercaptopurine. 6-mercaptopurine tiếp tục được hoạt hóa qua HGPRT và các enzym khác để tạo nucleotide thioguanine, đồng thời bị bất hoạt qua TPMT hoặc xanthine oxidase. NUDT15 tham gia chuyển đổi một số nucleotide thioguanine hoạt tính thành dạng ít hoạt tính hơn. Biến thể TPMT hoặc NUDT15 có thể làm tích lũy chất chuyển hóa hoạt tính và tăng nguy cơ ức chế tủy xương. [1][2]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Azathioprine được thải trừ chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa bất hoạt 6-thiouric acid trong nước tiểu. Sau liều azathioprine đánh dấu đồng vị, khoảng 50% hoạt độ phóng xạ được tìm thấy trong nước tiểu và 12% trong phân sau 24 giờ; dưới 2% được bài tiết qua nước tiểu dưới dạng azathioprine hoặc 6-mercaptopurine. [2]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Sau khi tiêm tĩnh mạch, thời gian bán thải huyết tương trung bình của azathioprine được ước tính khoảng 6–28 phút; của 6-mercaptopurine khoảng 38–114 phút. Một nguồn trong SmPC ghi thời gian bán thải của 6-mercaptopurine khoảng 0,9 giờ. Thời gian 4–6 giờ của tổng chất chứa đồng vị lưu huỳnh không phải thời gian bán thải riêng của azathioprine. [2]

CL · Độ thanh thải toàn phần

Azathioprine có tỷ lệ chiết xuất cao; tổng độ thanh thải được báo cáo lớn hơn 3 L/phút ở người tình nguyện có chức năng cơ quan bình thường. Độ thanh thải qua thận của 6-mercaptopurine được báo cáo khoảng 191 mL/phút/m². Giá trị có thể thay đổi theo chức năng gan, thận, tương tác thuốc và kiểu hình chuyển hóa. [2]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:

  • Thức ăn và sữa có thể làm giảm phơi nhiễm 6-mercaptopurine.
  • Giảm chức năng gan có thể làm tăng đáng kể phơi nhiễm 6-mercaptopurine.
  • Suy thận có thể làm chậm thải trừ azathioprine và các chất chuyển hóa.
  • Giảm hoạt tính TPMT hoặc NUDT15 làm tăng nồng độ chất chuyển hóa gây độc.
  • Allopurinol, febuxostat và các chất ức chế xanthine oxidase làm giảm bất hoạt azathioprine.
  • Các thuốc ức chế TPMT như mesalazine, olsalazine hoặc sulfasalazine có thể làm tăng độc tính.
  • Cách dùng cùng hoặc không cùng thức ăn cần được duy trì nhất quán. [1][2]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Azathioprine

Azathioprine thuộc nhóm chất chống chuyển hóa purin và nhóm thuốc điều hòa, ức chế miễn dịch. Thuốc tác động mạnh hơn lên miễn dịch qua trung gian tế bào và phản ứng quá mẫn muộn so với một số đáp ứng kháng thể. Hiệu quả xuất hiện chậm và có thể cần nhiều tuần hoặc nhiều tháng. [1][2]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Azathioprine giải phóng 6-mercaptopurine, sau đó được chuyển thành các nucleotide thiopurine. Những chất này có thể:

  • Ức chế nhiều con đường tổng hợp purin và acid nucleic.
  • Hạn chế sự tăng sinh của tế bào tham gia đáp ứng miễn dịch.
  • Được tích hợp vào DNA và gây tổn thương hoặc rối loạn sao chép DNA.
  • Làm giảm đáp ứng miễn dịch qua trung gian tế bào.

Cơ chế đầy đủ của azathioprine trong từng bệnh tự miễn vẫn chưa được xác định hoàn toàn. [1][2]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Azathioprine có tác dụng ức chế miễn dịch xuất hiện chậm. Đáp ứng điều trị thường không thấy ngay sau những liều đầu và có thể cần vài tuần hoặc vài tháng. Tác dụng cũng có thể kéo dài sau khi ngừng thuốc do ảnh hưởng của các nucleotide thiopurine trong tế bào. [1][2]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Azathioprine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Azathioprine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Azathioprine

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn

Azathioprine có thể làm vắc-xin sống gây nhiễm trùng ở người bị ức chế miễn dịch.

Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Ức chế miễn dịch làm giảm khả năng kiểm soát vi sinh vật sống giảm độc lực trong vắc-xin.

Ảnh hưởng:

Có thể gây nhiễm trùng vắc-xin không điển hình hoặc nghiêm trọng.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Không tiêm vắc-xin sống trong khi điều trị và cho đến ít nhất 3 tháng sau khi kết thúc azathioprine theo SmPC.

Theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng nếu đã tiêm nhầm; đánh giá loại vắc-xin và mức độ ức chế miễn dịch.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Febuxostat

Febuxostat làm tăng phơi nhiễm 6-mercaptopurine từ azathioprine và có thể gây độc tính thiopurine nghiêm trọng.

Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Febuxostat ức chế xanthine oxidase, làm giảm mạnh độ thanh thải 6-mercaptopurine.

Ảnh hưởng:

Nguy cơ ức chế tủy nặng và độc tính thiopurine; nhãn Hoa Kỳ chống chỉ định phối hợp.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Không phối hợp febuxostat với azathioprine. Chọn thuốc hạ acid uric khác hoặc phác đồ ức chế miễn dịch khác.

Nếu đã dùng đồng thời, đánh giá ngay CBC và dấu hiệu độc tính; xử trí theo chuyên khoa.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[DailyMed] | Febuxostat tablet | Contraindications và Drug Interactions: azathioprine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=d1969ea8-5178-42ee-97fc-feee8595e677 | Kiểm tra ngày 2026-08-03
[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Azathioprine có thể làm tăng tác dụng của thuốc giãn cơ khử cực.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Tương tác dược lực học làm tăng phong bế thần kinh-cơ.

Ảnh hưởng:

Phong bế kéo dài hoặc quá mức có thể gây suy hô hấp trong gây mê.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Ưu tiên rule cặp cụ thể; báo bác sĩ gây mê và chuẩn độ theo theo dõi thần kinh-cơ.

Theo dõi định lượng phong bế thần kinh-cơ, thông khí và hồi phục cơ.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Succinylcholine

Azathioprine có thể làm tăng tác dụng phong bế thần kinh-cơ của suxamethonium (succinylcholine).

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Tương tác dược lực học: azathioprine có thể tăng tác dụng của thuốc giãn cơ khử cực.

Ảnh hưởng:

Phong bế kéo dài hoặc quá mức có thể gây yếu cơ và suy hô hấp trong gây mê.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Báo cho bác sĩ gây mê trước thủ thuật; sử dụng theo dõi thần kinh-cơ và chỉnh liều thuốc giãn cơ theo đáp ứng.

Theo dõi định lượng phong bế thần kinh-cơ, thông khí và hồi phục cơ.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Các thuốc gây độc tế bào hoặc ức chế tủy có thể làm tăng độc tính huyết học của azathioprine.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Ức chế tủy cộng hợp hoặc hiệp đồng.

Ảnh hưởng:

Có thể gây giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu, thiếu máu, pancytopenia và nhiễm trùng nghiêm trọng.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Tránh phối hợp khi có thể. Nếu điều trị phối hợp là cần thiết, xây dựng lịch CBC cá thể hóa và theo dõi sát dấu hiệu nhiễm trùng hoặc chảy máu.

CBC, công thức bạch cầu, tiểu cầu, hemoglobin và dấu hiệu nhiễm trùng/chảy máu.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Ribavirin

Ribavirin làm tăng nguy cơ ức chế tủy nặng và pancytopenia khi dùng cùng azathioprine.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Ribavirin ức chế inosine monophosphate dehydrogenase, làm thay đổi chuyển hóa thiopurine và tích lũy các chất chuyển hóa methyl hóa liên quan độc tủy.

Ảnh hưởng:

Đã ghi nhận pancytopenia nặng, thường xuất hiện trong vài tuần đầu phối hợp.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Không khuyến cáo phối hợp. Nếu đã dùng đồng thời hoặc không thể tránh trong tình huống chuyên khoa, theo dõi CBC và tiểu cầu theo lịch nhãn thuốc; đánh giá lại điều trị ngay khi xuất hiện giảm các dòng tế bào máu.

CBC và tiểu cầu hàng tuần trong tháng đầu, hai lần mỗi tháng trong tháng 2–3, sau đó hàng tháng hoặc thường xuyên hơn khi thay đổi điều trị.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[DailyMed] | Azathioprine tablet | Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=d288e484-32fc-4b46-b504-d75a0fac8663&version=13 | Kiểm tra ngày 2026-08-03
[Nghiên cứu lâm sàng] | Interaction of ribavirin with azathioprine metabolism potentially induces myelosuppression | Chuỗi 8 bệnh nhân pancytopenia nặng | https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2036.2008.03812.x | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Các chất ức chế xanthine oxidase có thể làm tăng phơi nhiễm và độc tính của azathioprine.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Ức chế xanthine oxidase làm giảm bất hoạt 6-mercaptopurine. Mức độ và hướng xử trí phụ thuộc từng thuốc.

Ảnh hưởng:

Có thể gây ức chế tủy nặng. Allopurinol thường cần giảm azathioprine; febuxostat bị chống chỉ định theo nhãn Hoa Kỳ.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Ưu tiên rule cặp cụ thể. Allopurinol, oxypurinol và thiopurinol cần giảm liều azathioprine theo nhãn; febuxostat phải tránh theo nhãn Hoa Kỳ và các chất ức chế xanthine oxidase khác có thể không được khuyến cáo do chưa xác định được mức giảm liều phù hợp.

CBC và dấu hiệu độc tính thiopurine.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03
[DailyMed] | Febuxostat tablet | Class mechanism và chống chỉ định với azathioprine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=d1969ea8-5178-42ee-97fc-feee8595e677 | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Thiopurinol

Thiopurinol có thể làm tăng hoạt tính và độc tính của azathioprine do ức chế con đường xanthine oxidase.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Ức chế xanthine oxidase làm giảm tạo chất chuyển hóa bất hoạt của 6-mercaptopurine.

Ảnh hưởng:

Nguy cơ ức chế tủy và pancytopenia tăng.

Khuyến nghị:

adjust_dose

Xử trí:

Nếu phối hợp, giảm liều azathioprine còn khoảng 25% liều ban đầu theo SmPC và theo dõi huyết học sát.

CBC, tiểu cầu, dấu hiệu nhiễm trùng hoặc chảy máu.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Oxypurinol

Oxypurinol có thể làm giảm bất hoạt azathioprine và tăng nguy cơ độc tính huyết học.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Oxypurinol là chất ức chế xanthine oxidase, làm giảm chuyển hóa bất hoạt của 6-mercaptopurine.

Ảnh hưởng:

Tăng nguy cơ giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu, thiếu máu và pancytopenia.

Khuyến nghị:

adjust_dose

Xử trí:

Nếu phối hợp, giảm liều azathioprine còn khoảng 25% liều ban đầu theo SmPC và theo dõi huyết học sát.

CBC, tiểu cầu, dấu hiệu nhiễm trùng hoặc chảy máu.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Allopurinol

Allopurinol làm tăng mạnh phơi nhiễm với các chất chuyển hóa có hoạt tính của azathioprine, làm tăng nguy cơ ức chế tủy nặng.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Allopurinol ức chế xanthine oxidase, làm giảm bất hoạt 6-mercaptopurine tạo từ azathioprine và kéo dài hoạt tính thiopurine.

Ảnh hưởng:

Có thể gây giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu, thiếu máu hoặc pancytopenia; đã có báo cáo tử vong khi không giảm liều phù hợp.

Khuyến nghị:

adjust_dose

Xử trí:

Khi phối hợp, giảm liều azathioprine theo nhãn: SmPC khuyến cáo còn 25% liều ban đầu; DailyMed nêu khoảng 1/3 đến 1/4 liều thường dùng. Theo dõi huyết học sát và cân nhắc giảm thêm hoặc liệu pháp thay thế ở người có hoạt tính TPMT thấp hoặc không có.

CBC gồm bạch cầu, công thức bạch cầu, hemoglobin và tiểu cầu; đánh giá dấu hiệu nhiễm trùng, bầm tím hoặc chảy máu.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03
[DailyMed] | Azathioprine tablet | Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=d288e484-32fc-4b46-b504-d75a0fac8663&version=13 | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Trimethoprim

Azathioprine dùng cùng trimethoprim làm tăng nguy cơ độc tính huyết học.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Tác dụng ức chế tạo máu có thể cộng hợp; trimethoprim cũng có thể gây thiếu folate và ức chế tủy.

Ảnh hưởng:

Tăng nguy cơ giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu, thiếu máu hoặc pancytopenia, kéo theo nguy cơ nhiễm trùng và chảy máu.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Tránh phối hợp nếu có lựa chọn phù hợp; nếu bắt buộc, cần theo dõi huyết học chặt và đánh giá bởi bác sĩ điều trị.

CBC với công thức bạch cầu, hemoglobin, tiểu cầu; sốt, đau họng, loét miệng, bầm tím hoặc chảy máu.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[eMC/SmPC] | Trimethoprim 50 mg/5 ml Suspension — SmPC | Section 4.5 Drug interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/4566/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 ; [NHS Lancashire] | Azathioprine/Mercaptopurine Shared Care Guideline | Common Drug Interactions: avoid trimethoprim due to serious haematological toxicity | https://www.lancsmmg.nhs.uk/media/1979/azathioprinemercaptopurine-scg-version-24-extended-review-june-2025.pdf | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Azathioprine có thể đối kháng tác dụng của thuốc giãn cơ không khử cực.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực học tại dẫn truyền thần kinh-cơ; cường độ khác nhau giữa thuốc và bệnh nhân.

Ảnh hưởng:

Có thể gây phong bế không đầy đủ trong gây mê.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Ưu tiên rule cặp cụ thể; báo bác sĩ gây mê và sử dụng theo dõi thần kinh-cơ để chuẩn độ.

Theo dõi định lượng phong bế thần kinh-cơ.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Tubocurarine

Azathioprine có thể làm giảm tác dụng phong bế thần kinh-cơ của D-tubocurarine.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực học: azathioprine có thể đối kháng thuốc giãn cơ không khử cực; cường độ tương tác biến thiên.

Ảnh hưởng:

Có thể gây phong bế không đầy đủ, vận động trong phẫu thuật hoặc cần liều thuốc giãn cơ cao hơn.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Báo cho bác sĩ gây mê; định liều theo theo dõi thần kinh-cơ thay vì dùng liều cố định.

Theo dõi định lượng phong bế thần kinh-cơ và điều kiện đặt nội khí quản/phẫu thuật.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Pancuronium

Azathioprine có thể làm giảm tác dụng phong bế thần kinh-cơ của Pancuronium.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực học: azathioprine có thể đối kháng thuốc giãn cơ không khử cực; cường độ tương tác biến thiên.

Ảnh hưởng:

Có thể gây phong bế không đầy đủ, vận động trong phẫu thuật hoặc cần liều thuốc giãn cơ cao hơn.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Báo cho bác sĩ gây mê; định liều theo theo dõi thần kinh-cơ thay vì dùng liều cố định.

Theo dõi định lượng phong bế thần kinh-cơ và điều kiện đặt nội khí quản/phẫu thuật.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Infliximab

Infliximab có thể gây tăng thoáng qua 6-TGN và giảm bạch cầu ở bệnh nhân đang dùng azathioprine.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Sau truyền infliximab, nồng độ chất chuyển hóa hoạt tính 6-TGN/6-TGTP của azathioprine có thể tăng trong những tuần đầu.

Ảnh hưởng:

Có thể xuất hiện giảm bạch cầu thoáng qua trong những tuần đầu sau truyền infliximab, đồng thời nồng độ chất chuyển hóa hoạt tính 6-TGN của azathioprine tăng tạm thời rồi trở về mức trước đó trong khoảng vài tháng.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Phối hợp có thể được sử dụng trong chỉ định phù hợp nhưng cần theo dõi CBC, đặc biệt trong những tuần đầu sau khởi trị hoặc truyền infliximab.

CBC trong những tuần đầu sau khởi trị hoặc truyền; cân nhắc định lượng 6-TGN khi có chỉ định; theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03
[Nghiên cứu quan sát] | Infliximab Treatment Induces Levels of the Active Azathioprine Metabolite TGTP | Tăng 6-TGTP ở bệnh nhân Crohn | https://academic.oup.com/ibdjournal/article/19/4/E54/4604926 | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Methotrexate

Methotrexate có thể làm tăng phơi nhiễm 6-mercaptopurine tạo từ azathioprine, đặc biệt ở liều methotrexate cao.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Dữ liệu dược động học cho thấy methotrexate làm tăng AUC 6-mercaptopurine; mức tăng phụ thuộc đường dùng và liều.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng nguy cơ giảm bạch cầu và độc tính thiopurine.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Theo dõi CBC và độc tính của cả hai thuốc khi phối hợp. Với phác đồ methotrexate liều cao, cân nhắc điều chỉnh thiopurine theo phác đồ chuyên khoa và đáp ứng huyết học; không áp dụng một tỷ lệ giảm liều azathioprine cố định nếu nguồn/phác đồ không quy định.

CBC, công thức bạch cầu, tiểu cầu; theo dõi độc tính gan theo phác đồ của cả hai thuốc.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Penicillamin

Penicillamine và azathioprine có thể gây độc tính ức chế tủy cộng hợp.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Cả hai thuốc có thể ảnh hưởng quá trình tạo máu, làm tăng nguy cơ giảm các dòng tế bào máu.

Ảnh hưởng:

Nguy cơ giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu, thiếu máu hoặc pancytopenia.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Tránh phối hợp nếu có thể vì nguy cơ ức chế tủy cộng hợp. Nếu không thể tránh, theo dõi CBC và dấu hiệu nhiễm trùng hoặc chảy máu sát.

CBC, tiểu cầu, hemoglobin và dấu hiệu nhiễm trùng/chảy máu.

Bằng chứng: low
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Indomethacin

Indomethacin có thể làm tăng nguy cơ ức chế tủy khi dùng cùng azathioprine.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tác dụng ức chế tủy tiềm tàng có thể cộng hợp; cơ chế và mức độ chưa rõ.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng giảm bạch cầu hoặc các bất thường huyết học.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Cân nhắc NSAID khác và theo dõi CBC nếu phải phối hợp.

CBC, công thức bạch cầu và dấu hiệu nhiễm trùng.

Bằng chứng: very_low
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Cimetidine

Cimetidine có thể làm tăng nguy cơ ức chế tủy khi dùng cùng azathioprine.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác được đề xuất do tác dụng ức chế tủy có thể cộng hợp; cơ chế và mức độ chưa rõ.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng giảm bạch cầu hoặc các bất thường huyết học.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Không nhất thiết phải tránh tuyệt đối, nhưng cần cân nhắc thuốc thay thế và theo dõi CBC nếu phối hợp.

CBC, công thức bạch cầu và dấu hiệu nhiễm trùng.

Bằng chứng: very_low
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03

ACE inhibitor dùng cùng azathioprine có thể làm tăng nguy cơ thiếu máu và giảm bạch cầu nặng.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Cơ chế chưa rõ; có thể là độc tính huyết học cộng hợp.

Ảnh hưởng:

Đã có báo cáo thiếu máu và giảm bạch cầu nặng.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Có thể phối hợp khi cần nhưng phải đánh giá nguy cơ và theo dõi CBC; xem xét thuốc hạ huyết áp khác nếu xuất hiện độc tính.

CBC, hemoglobin, bạch cầu và dấu hiệu nhiễm trùng.

Bằng chứng: low
Nguồn:

[DailyMed] | Azathioprine tablet | Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=d288e484-32fc-4b46-b504-d75a0fac8663&version=13 | Kiểm tra ngày 2026-08-03
[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Phối hợp co-trimoxazole và azathioprine có thể làm tăng giảm bạch cầu hoặc bất thường huyết học.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tác dụng ức chế sinh bạch cầu/ức chế tủy có thể cộng hợp; các báo cáo lâm sàng không hoàn toàn nhất quán.

Ảnh hưởng:

Có thể xuất hiện giảm bạch cầu nặng, đặc biệt ở người ghép thận hoặc có yếu tố nguy cơ độc tủy.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Chỉ phối hợp khi lợi ích vượt nguy cơ; xem xét lựa chọn kháng sinh khác và theo dõi CBC sát.

CBC, công thức bạch cầu, tiểu cầu; dấu hiệu nhiễm trùng.

Bằng chứng: low
Nguồn:

[DailyMed] | Azathioprine tablet | Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=d288e484-32fc-4b46-b504-d75a0fac8663&version=13 | Kiểm tra ngày 2026-08-03
[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Aminosalicylate có thể làm tăng tác dụng và độc tính huyết học của azathioprine.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Dữ liệu in vitro và in vivo cho thấy aminosalicylate ức chế TPMT hoặc làm tăng nồng độ 6-TGN.

Ảnh hưởng:

Tăng nguy cơ giảm bạch cầu và ức chế tủy.

Khuyến nghị:

adjust_dose

Xử trí:

Cân nhắc giảm liều azathioprine và theo dõi CBC sát; rule cặp cụ thể ưu tiên khi xác định rõ thành viên.

CBC, tiểu cầu; cân nhắc theo dõi chất chuyển hóa thiopurine.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03
[Nghiên cứu in vivo] | Interaction between azathioprine and aminosalicylates | Tương tác ở bệnh nhân Crohn | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11856081/ | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Olsalazine

Olsalazine có thể làm tăng phơi nhiễm với chất chuyển hóa hoạt tính của azathioprine và tăng nguy cơ ức chế tủy.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Olsalazine thuộc nhóm aminosalicylate; dữ liệu in vitro và in vivo cho thấy nhóm này ức chế TPMT hoặc làm tăng 6-TGN.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng giảm bạch cầu hoặc các biểu hiện độc tủy, đặc biệt ở người có hoạt tính TPMT thấp.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Cân nhắc liều azathioprine thấp hơn khi phối hợp và tăng cường theo dõi huyết học; không tự chỉnh liều nếu chưa có đánh giá chuyên khoa.

CBC, công thức bạch cầu, tiểu cầu; cân nhắc 6-TGN/6-MMP nếu có chỉ định.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03
[Nghiên cứu in vivo] | Interaction between azathioprine and aminosalicylates | Thay đổi nồng độ 6-TGN khi ngừng aminosalicylate | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11856081/ | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Sulfasalazin

Sulfasalazine có thể làm tăng phơi nhiễm với chất chuyển hóa hoạt tính của azathioprine và tăng nguy cơ ức chế tủy.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Sulfasalazine thuộc nhóm aminosalicylate; dữ liệu in vitro và in vivo cho thấy nhóm này ức chế TPMT hoặc làm tăng 6-TGN.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng giảm bạch cầu hoặc các biểu hiện độc tủy, đặc biệt ở người có hoạt tính TPMT thấp.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Cân nhắc liều azathioprine thấp hơn khi phối hợp và tăng cường theo dõi huyết học; không tự chỉnh liều nếu chưa có đánh giá chuyên khoa.

CBC, công thức bạch cầu, tiểu cầu; cân nhắc 6-TGN/6-MMP nếu có chỉ định.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03
[Nghiên cứu in vitro] | Sulphasalazine inhibition of thiopurine methyltransferase | Ức chế TPMT bởi sulfasalazine/ASA | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7640156/ | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Mesalazin

Mesalazine có thể làm tăng phơi nhiễm với chất chuyển hóa hoạt tính của azathioprine và tăng nguy cơ ức chế tủy.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Mesalazine thuộc nhóm aminosalicylate; dữ liệu in vitro và in vivo cho thấy nhóm này ức chế TPMT hoặc làm tăng 6-TGN.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng giảm bạch cầu hoặc các biểu hiện độc tủy, đặc biệt ở người có hoạt tính TPMT thấp.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Cân nhắc liều azathioprine thấp hơn khi phối hợp và tăng cường theo dõi huyết học; không tự chỉnh liều nếu chưa có đánh giá chuyên khoa.

CBC, công thức bạch cầu, tiểu cầu; cân nhắc 6-TGN/6-MMP nếu có chỉ định.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03
[Nghiên cứu in vivo] | Interaction between azathioprine and aminosalicylates | Thay đổi nồng độ 6-TGN khi ngừng aminosalicylate | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11856081/ | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Acenocoumarol

Azathioprine có thể làm giảm tác dụng chống đông của acenocoumarol.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Cơ chế chưa rõ; được cho là tương tự tương tác với warfarin.

Ảnh hưởng:

Giảm đáp ứng chống đông có thể làm INR dưới mục tiêu và tăng nguy cơ huyết khối.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Theo dõi xét nghiệm đông máu sát khi bắt đầu, ngừng hoặc thay đổi liều azathioprine; chỉnh liều acenocoumarol theo INR.

INR/PT và dấu hiệu huyết khối hoặc chảy máu.

Bằng chứng: low
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Warfarin

Azathioprine có thể làm giảm tác dụng chống đông của warfarin và làm tăng nhu cầu liều warfarin.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Cơ chế chưa được xác định chắc chắn; các báo cáo cho thấy tương tác khởi phát và hồi phục nhanh, có thể liên quan thay đổi dược động học hoặc yếu tố đông máu.

Ảnh hưởng:

INR có thể giảm dưới mục tiêu khi bắt đầu/tăng azathioprine; ngược lại INR có thể tăng và gây chảy máu khi giảm liều hoặc ngừng azathioprine mà không chỉnh warfarin.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Không tự động tăng liều. Theo dõi INR sát khi bắt đầu, ngừng hoặc thay đổi liều azathioprine và chỉnh warfarin theo kết quả.

INR/PT trong vòng vài ngày sau thay đổi và thường xuyên trong giai đoạn chỉnh liều; theo dõi dấu hiệu huyết khối và chảy máu.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03
[Tổng quan ca bệnh] | Azathioprine-Induced Warfarin Resistance | Ca bệnh và tổng quan các báo cáo warfarin resistance | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3245963/ | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Azathioprine có thể làm giảm đáp ứng miễn dịch với một số vắc-xin bất hoạt.

Thông tin
Cơ chế:

Ức chế miễn dịch làm giảm tạo kháng thể sau tiêm chủng; mức độ phụ thuộc loại vắc-xin và phác đồ phối hợp.

Ảnh hưởng:

Hiệu quả bảo vệ có thể giảm. SmPC ghi nhận đáp ứng giảm với vắc-xin viêm gan B khi phối hợp azathioprine và corticosteroid, nhưng đáp ứng phế cầu đa giá có thể không bị ảnh hưởng đáng kể.

Khuyến nghị:

counsel_patient

Xử trí:

Vắc xin bất hoạt có thể tạo đáp ứng miễn dịch giảm khi dùng azathioprine. Tư vấn về khả năng đáp ứng kém và cân nhắc kiểm tra hiệu giá kháng thể hoặc tiêm nhắc khi hướng dẫn chuyên ngành/loại vắc xin yêu cầu.

Theo dõi đáp ứng huyết thanh học khi có chỉ định (ví dụ anti-HBs) và các phản ứng sau tiêm.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Thắc mắc về hoạt chất Azathioprine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *