Pancuronium là thuốc giãn cơ không khử cực thuộc nhóm aminosteroid, được sử dụng bằng đường tiêm trong gây mê và hồi sức để tạo liệt cơ có kiểm soát. Thuốc cạnh tranh với acetylcholine tại thụ thể nicotinic ở bản vận động thần kinh–cơ, ngăn khử cực cơ xương và gây thư giãn cơ mà không tạo mê, giảm đau hay mất ý thức. Chế phẩm lâm sàng thường là pancuronium bromide, vì vậy cần phân biệt tên hoạt chất pancuronium với dạng muối dùng trong thuốc tiêm. Tác dụng kéo dài hơn nhiều thuốc giãn cơ hiện đại và pancuronium có thể làm tăng nhịp tim do đặc tính vagolytic. Nguy cơ quan trọng nhất là liệt cơ hô hấp kéo dài; thuốc chỉ được dùng khi có người được đào tạo về kiểm soát đường thở, thông khí hỗ trợ và theo dõi dẫn truyền thần kinh–cơ. Việc dùng thuốc phải đi kèm gây mê hoặc an thần thích hợp vì pancuronium không làm bệnh nhân mất ý thức.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Pancuronium
- Nhóm thuốc: Giãn cơ không khử cực nhóm aminosteroid
- Mã ATC: M03AC01
- Đường dùng: Tiêm; chế phẩm lâm sàng thường là pancuronium bromide
- Vai trò chính: Tạo phong bế thần kinh–cơ trong gây mê, đặt nội khí quản hoặc thông khí có kiểm soát
- Cơ chế: Đối kháng cạnh tranh acetylcholine tại thụ thể nicotinic bản vận động
- Cảnh báo chính: Liệt cơ hô hấp kéo dài; cần thông khí hỗ trợ và theo dõi thần kinh–cơ
- Lưu ý: Không gây mê, an thần hoặc giảm đau; có thể làm tăng nhịp tim do tác dụng vagolytic
Hoạt chất Pancuronium là gì?
Pancuronium
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Pancuronium |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Pancuronium |
| Tên IUPAC | [(2S,3S,5S,8R,9S,10S,13S,14S,16S,17R)-17-acetyloxy-10,13-dimethyl-2,16-bis(1-methylpiperidin-1-ium-1-yl)-2,3,4,5,6,7,8,9,11,12,14,15,16,17-tetradecahydro-1H-cyclopenta[a]phenanthren-3-yl] acetate |
| Tên hóa học khác | 1-[(1S,2S,4S,5S,7S,10R,11S,13S,14R,15S)-5,14-bis(acetyloxy)-2,15-dimethyl-4-(1-methylpiperidin-1-ium-1-yl)tetracyclo[8.7.0.0^{2,7}.0^{11,15}]heptadecan-13-yl]-1-methylpiperidin-1-ium |
| Tên viết tắt | PAN |
| Tên Latinh / tên dược điển | Pancuronium |
Đối tượng đặc biệt
dc_lai_xe_van_hanh_may
Tương tác thuốc của Pancuronium
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Clindamycin
Clindamycin có thể kéo dài phong bế thần kinh–cơ do pancuronium. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Tương tác dược lực học cộng hợp tại bản vận động. Clindamycin có hoạt tính phong bế thần kinh–cơ và có thể làm tăng tác dụng của pancuronium. Ảnh hưởng: Đã có báo cáo người bệnh bị kéo dài phong bế sau pancuronium khi dùng clindamycin, với nguy cơ ngừng thở và chậm hồi phục cơ. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh phối hợp khi có thể. Nếu bắt buộc trong gây mê/hồi sức, chuẩn độ pancuronium theo đáp ứng, giám sát định lượng dẫn truyền thần kinh–cơ và chuẩn bị hỗ trợ thông khí/đảo ngược phong bế. | TOF ratio, đáp ứng kích thích thần kinh ngoại vi, thông khí phút, SpO₂ và hồi phục sức cơ trước rút nội khí quản. | Bằng chứng: low Nguồn: DailyMed/FDA | Clindamycin phosphate injection – Prescribing Information (revised 04/2026) | Drug Interactions: avoid neuromuscular blocking agents; monitor with strong CYP3A4/CYP3A5 inhibitors or inducers | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44fa506b-90ac-42de-831b-5f3f1a500fc0 | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
|
Azathioprine
Azathioprine có thể làm giảm tác dụng phong bế thần kinh-cơ của Pancuronium. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học: azathioprine có thể đối kháng thuốc giãn cơ không khử cực; cường độ tương tác biến thiên. Ảnh hưởng: Có thể gây phong bế không đầy đủ, vận động trong phẫu thuật hoặc cần liều thuốc giãn cơ cao hơn. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Báo cho bác sĩ gây mê; định liều theo theo dõi thần kinh-cơ thay vì dùng liều cố định. | Theo dõi định lượng phong bế thần kinh-cơ và điều kiện đặt nội khí quản/phẫu thuật. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |

