Oxypurinol

Oxypurinol, còn gọi là oxipurinol hoặc alloxanthine, là chất chuyển hóa có hoạt tính chính của allopurinol. Hoạt chất ức chế xanthine oxidase, làm giảm quá trình chuyển hypoxanthine và xanthine thành acid uric. Tác dụng hạ urat kéo dài của allopurinol được cho là phần lớn liên quan đến oxypurinol vì chất chuyển hóa này tồn tại trong cơ thể lâu hơn thuốc mẹ.

Oxypurinol được đào thải chủ yếu qua thận, có tái hấp thu ở ống thận và có thể tích lũy khi chức năng thận giảm. Tuy từng được nghiên cứu như một thuốc dùng trực tiếp cho người không dung nạp allopurinol và cho người suy tim, FDA xác nhận chỉ định thuốc mồ côi này chưa được phê duyệt; thử nghiệm OPT-CHF cũng không chứng minh lợi ích tổng thể ở người suy tim được tuyển chọn không theo nồng độ acid uric.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Oxypurinol là gì: Chất chuyển hóa có hoạt tính chính của allopurinol và là chất ức chế xanthine oxidase.
  • Tên khác: Oxipurinol theo cách viết INN; alloxanthine; oxoallopurinol.
  • Vai trò dược lý: Góp phần quan trọng vào tác dụng giảm tạo acid uric của allopurinol.
  • Đào thải: Chủ yếu qua thận dưới dạng không đổi; có lọc cầu thận và tái hấp thu ở ống thận.
  • Thời gian bán thải: Nhãn allopurinol ghi nhận khoảng 15 giờ; một số nghiên cứu báo cáo khoảng 18–30 giờ khi chức năng thận bình thường.
  • Phê duyệt dùng độc lập: FDA đã cấp chỉ định thuốc mồ côi năm 1998 nhưng chưa phê duyệt oxypurinol cho chỉ định này.
  • Điều trị suy tim: OPT-CHF không cho thấy cải thiện lâm sàng tổng thể ở quần thể suy tim mức độ vừa đến nặng.
  • Khuyến cáo: Không dùng liều allopurinol để suy ra liều oxypurinol và không tự sử dụng hoạt chất nghiên cứu.

Hoạt chất Oxypurinol là gì?

Oxypurinol là chất chuyển hóa có hoạt tính chính của allopurinol. Hoạt chất ức chế xanthine oxidase, qua đó làm giảm sự hình thành acid uric từ các tiền chất purine.

Oxypurinol không đồng nghĩa với allopurinol: allopurinol là thuốc mẹ, còn oxypurinol là chất được tạo thành sau chuyển hóa và có thời gian tồn tại dài hơn.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Oxypurinol

CAS 2465-59-0

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Oxypurinol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Oxypurinol

Tên IUPAC

1,7-dihydropyrazolo[5,4-d]pyrimidine-4,6-dione

Tên hóa học khác

1H-Pyrazolo[3,4-d]pyrimidine-4,6-diol | Alloxanthine

Tên khác / tên đồng nghĩa

Alloxanthine; oxoallopurinol; 1H-pyrazolo[3,4-d]pyrimidine-4,6-dione. Oxyprim là tên phát triển từng được ghi nhận trong tài liệu nghiên cứu, không phải bằng chứng về một biệt dược hiện đang lưu hành.

Tên Latinh / tên dược điển

Oxipurinolum

Tên USAN

oxypurinol

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

2465-59-0

UNII

G97OZE5068

PubChem CID

135398752

RxNorm CUI

Không tìm thấy

Dược động học của Oxypurinol

Phần lớn dữ liệu dược động học lâm sàng về oxypurinol được thu thập sau khi người bệnh dùng allopurinol, thay vì sau khi dùng oxypurinol như một thuốc độc lập. Oxypurinol có thời gian tồn tại dài hơn allopurinol, được thải chủ yếu qua thận và mức phơi nhiễm chịu ảnh hưởng lớn của chức năng thận.

Giai đoạn I: Hấp thu

Dữ liệu hấp thu của oxypurinol khi được dùng trực tiếp.

Trong điều trị bằng allopurinol, oxypurinol chủ yếu xuất hiện trong tuần hoàn sau quá trình chuyển hóa thuốc mẹ.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố và tỷ lệ liên kết protein của oxypurinol dùng độc lập.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Oxypurinol là chất chuyển hóa tương ứng dạng xanthine của allopurinol. Sau khi hình thành, oxypurinol được thải phần lớn dưới dạng không đổi; mức độ và ý nghĩa lâm sàng của các con đường chuyển hóa tiếp theo.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Oxypurinol được loại bỏ chủ yếu qua nước tiểu nhờ lọc cầu thận kết hợp tái hấp thu ở ống thận. Thuốc tăng thải urat có thể làm tăng bài tiết oxypurinol và giảm nồng độ oxypurinol trong huyết tương.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Nhãn allopurinol của FDA ghi nhận thời gian bán thải của oxypurinol khoảng 15 giờ sau một liều allopurinol đường uống. Một số nghiên cứu và tổng quan báo cáo khoảng 18–30 giờ ở người có chức năng thận bình thường. Thời gian bán thải có thể kéo dài đáng kể khi chức năng thận suy giảm.

Các số liệu này chủ yếu phản ánh oxypurinol được hình thành sau khi dùng allopurinol, không phải một chế phẩm oxypurinol độc lập.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải oxypurinol qua thận thấp hơn mức lọc cầu thận do hoạt chất được tái hấp thu tại ống thận. Giá trị độ thanh thải cụ thể thay đổi theo chức năng thận và đặc điểm người bệnh.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Chức năng thận là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến độ thanh thải và mức phơi nhiễm oxypurinol.
  • Khối lượng cơ thể không mỡ và việc sử dụng thuốc lợi tiểu có thể góp phần giải thích biến thiên dược động học giữa các cá thể.
  • Probenecid và các thuốc tăng thải urat có thể làm tăng thải oxypurinol, dẫn đến giảm mức phơi nhiễm.
  • Ảnh hưởng của thức ăn, tuổi, giới và yếu tố di truyền đối với oxypurinol dùng trực tiếp.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Oxypurinol

Oxypurinol thuộc nhóm chất ức chế xanthine oxidase/xanthine oxidoreductase. Đây là enzym xúc tác hai bước cuối trong quá trình thoái hóa purine: chuyển hypoxanthine thành xanthine và chuyển xanthine thành acid uric.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Oxypurinol liên kết với dạng khử của xanthine oxidoreductase tại trung tâm chứa molybdenum, làm giảm hoạt tính của enzym và hạn chế tạo acid uric. Do oxypurinol phân ly chậm khỏi enzym và tồn tại lâu trong cơ thể, chất chuyển hóa này góp phần duy trì tác dụng của allopurinol giữa các liều.

Nghiên cứu cơ chế năm 2023 cho thấy oxypurinol dùng trực tiếp có thể ức chế yếu hơn ở bước chuyển hypoxanthine thành xanthine so với cách diễn giải truyền thống, đồng thời hiệu lực phụ thuộc trạng thái oxy hóa–khử của trung tâm molybdenum. Kết quả này là dữ liệu cơ chế, không thay đổi chỉ định đã phê duyệt của allopurinol và không tạo ra chỉ định điều trị độc lập cho oxypurinol.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Ức chế xanthine oxidase làm giảm nồng độ acid uric, đồng thời có thể làm tăng hypoxanthine và xanthine để các chất này được tái sử dụng trong tổng hợp nucleotide.

Các nghiên cứu sau khi dùng allopurinol cho thấy nồng độ oxypurinol huyết tương có liên quan đến mức độ ức chế xanthine oxidase và đáp ứng giảm urat, nhưng quan hệ này có biến thiên đáng kể giữa người bệnh.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Oxypurinol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Oxypurinol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Oxypurinol

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Azathioprine

Oxypurinol có thể làm giảm bất hoạt azathioprine và tăng nguy cơ độc tính huyết học.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Oxypurinol là chất ức chế xanthine oxidase, làm giảm chuyển hóa bất hoạt của 6-mercaptopurine.

Ảnh hưởng:

Tăng nguy cơ giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu, thiếu máu và pancytopenia.

Khuyến nghị:

adjust_dose

Xử trí:

Nếu phối hợp, giảm liều azathioprine còn khoảng 25% liều ban đầu theo SmPC và theo dõi huyết học sát.

CBC, tiểu cầu, dấu hiệu nhiễm trùng hoặc chảy máu.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Thắc mắc về hoạt chất Oxypurinol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *