Allopurinol

Allopurinol là hoạt chất ức chế xanthine oxidase, giúp giảm tạo acid uric trong cơ thể. Hoạt chất này được dùng trong một số tình huống như gout có triệu chứng, tăng acid uric liên quan điều trị ung thư và sỏi calci oxalat tái phát có tăng thải uric acid, tùy theo nhãn thuốc và chỉ định của bác sĩ. Allopurinol không phải thuốc cắt cơn gout cấp và không được khuyến cáo để tự điều trị tăng acid uric không triệu chứng. Người dùng cần đặc biệt lưu ý nguy cơ phát ban, phản ứng quá mẫn nặng như SJS/TEN hoặc DRESS, tương tác với azathioprine/mercaptopurine, warfarin, thiazide và yêu cầu hiệu chỉnh liều ở người suy thận. Nội dung dưới đây chỉ nhằm cung cấp thông tin y khoa, không thay thế tư vấn của bác sĩ/dược sĩ. (DailyMed)

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 09/07/2026

Nội dung chính

  • Allopurinol là gì?: Hoạt chất ức chế xanthine oxidase, làm giảm tạo acid uric. (DailyMed)
  • Có dùng để cắt cơn gout cấp không?: Không phải thuốc cắt cơn gout cấp; khi bắt đầu dùng có thể xuất hiện cơn gout bùng phát, nên cần kế hoạch dự phòng/điều trị theo bác sĩ. (DailyMed)
  • Có tự dùng được không?: Không nên tự ý dùng, tăng/giảm liều hoặc ngừng thuốc; nhiều nhãn thuốc ghi “Rx only”/thuốc kê đơn. (DailyMed)
  • Nguy cơ quan trọng nhất cần nhớ?: Phát ban hoặc dấu hiệu quá mẫn có thể liên quan SJS/TEN/DRESS; cần liên hệ y tế ngay. (DailyMed)
  • Cần lưu ý gì ở suy thận?: Allopurinol và oxypurinol thải trừ qua thận; suy thận làm tăng phơi nhiễm, cần đánh giá và chỉnh liều bởi bác sĩ. (DailyMed)

Hoạt chất Allopurinol là gì?

Allopurinol là hoạt chất ức chế xanthine oxidase, làm giảm quá trình tạo acid uric từ hypoxanthine và xanthine. (DailyMed)

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Allopurinol

INN Allopurinol; INN: Allopurinol. WHO Essential Medicines List ghi INN là Allopurinol.

CAS 315-30-0 Công thức C5H4N4O

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Allopurinol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Allopurinol; INN: Allopurinol. WHO Essential Medicines List ghi INN là Allopurinol.

Tên IUPAC

1,5-dihydropyrazolo[5,4-d]pyrimidin-4-one

Tên khác / tên đồng nghĩa

Oxypurinol/oxipurinol là chất chuyển hóa có hoạt tính của allopurinol, không phải tên đồng nghĩa của hoạt chất gốc. Alloxanthine là tên khác của oxypurinol trong một số tài liệu. (DailyMed)

Tên Latinh / tên dược điển

Allopurinolum

Tên USAN

allopurinol

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

315-30-0

UNII

63CZ7GJN5I

PubChem CID

135401907

RxNorm CUI

519

Công thức phân tử

C5H4N4O

Nhóm thuốc và phân loại dược học

Dược động học của Allopurinol

Sau uống, allopurinol được hấp thu qua đường tiêu hóa, đạt nồng độ đỉnh sớm, sau đó chuyển hóa thành oxypurinol/oxipurinol — chất cũng ức chế xanthine oxidase. Allopurinol và oxypurinol chủ yếu được thải trừ qua thận, vì vậy chức năng thận ảnh hưởng đáng kể đến phơi nhiễm thuốc. (DailyMed)

Giai đoạn I: Hấp thu

Allopurinol được hấp thu khoảng 90% từ đường tiêu hóa; nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt sau khoảng 1,5 giờ với allopurinol và 4,5 giờ với oxypurinol. (DailyMed)

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối theo nhãn thuốc dạng uống. Nhãn DailyMed ghi allopurinol được hấp thu khoảng 90% qua đường tiêu hóa. (DailyMed)

Giai đoạn II: Phân bố

Dữ liệu phân bố cho dạng uống trong nhãn viên nén. Với dạng tiêm tĩnh mạch, nhãn ALOPRIM ghi thể tích phân bố ở trạng thái ổn định của allopurinol khoảng 0,87 ± 0,13 L/kg. (DailyMed)

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Allopurinol được chuyển hóa thành oxypurinol/oxipurinol, một chất tương tự xanthine cũng có tác dụng ức chế xanthine oxidase. (DailyMed)

Giai đoạn IV: Thải trừ

Allopurinol và oxypurinol được thải trừ qua thận; khoảng 20% lượng allopurinol uống vào được thải qua phân, còn oxypurinol chủ yếu thải trừ dưới dạng không đổi trong nước tiểu qua lọc cầu thận và tái hấp thu ống thận. (DailyMed)

Các thông số và đường thải trừ
CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải biểu kiến của allopurinol đường uống theo nhãn viên nén. Với dạng tiêm, nhãn ALOPRIM ghi độ thanh thải thận ròng của oxypurinol khoảng 30 mL/phút. (DailyMed)

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Sau uống, thời gian bán thải của allopurinol khoảng 1–2 giờ và của oxypurinol khoảng 15 giờ theo DailyMed; SmPC ghi allopurinol khoảng 0,5–1,5 giờ và oxypurinol có thể dao động khoảng 13–30 giờ tùy nghiên cứu/bệnh nhân. (DailyMed)

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Allopurinol

Allopurinol thuộc nhóm “preparations inhibiting uric acid production” theo ATC M04AA; mã cụ thể là M04AA01. (FHI)

Phần III: Cơ chế tác dụng

Allopurinol ức chế xanthine oxidase, enzyme chuyển hypoxanthine thành xanthine và xanthine thành acid uric. Chất chuyển hóa oxypurinol cũng ức chế xanthine oxidase, góp phần vào tác dụng dược lý. (DailyMed)

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Allopurinol làm giảm sản xuất acid uric theo phụ thuộc liều; tác dụng dược lý nhìn chung được cho là có vai trò đáng kể của oxypurinol. Khi ức chế xanthine oxidase, hypoxanthine và xanthine có thể tăng nhưng thường ở mức dưới ngưỡng kết tinh trong dữ liệu nhãn thuốc. (DailyMed)

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Allopurinol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Allopurinol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Allopurinol

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Azathioprine

Allopurinol làm tăng mạnh phơi nhiễm với các chất chuyển hóa có hoạt tính của azathioprine, làm tăng nguy cơ ức chế tủy nặng.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Allopurinol ức chế xanthine oxidase, làm giảm bất hoạt 6-mercaptopurine tạo từ azathioprine và kéo dài hoạt tính thiopurine.

Ảnh hưởng:

Có thể gây giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu, thiếu máu hoặc pancytopenia; đã có báo cáo tử vong khi không giảm liều phù hợp.

Khuyến nghị:

adjust_dose

Xử trí:

Khi phối hợp, giảm liều azathioprine theo nhãn: SmPC khuyến cáo còn 25% liều ban đầu; DailyMed nêu khoảng 1/3 đến 1/4 liều thường dùng. Theo dõi huyết học sát và cân nhắc giảm thêm hoặc liệu pháp thay thế ở người có hoạt tính TPMT thấp hoặc không có.

CBC gồm bạch cầu, công thức bạch cầu, hemoglobin và tiểu cầu; đánh giá dấu hiệu nhiễm trùng, bầm tím hoặc chảy máu.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03
[DailyMed] | Azathioprine tablet | Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=d288e484-32fc-4b46-b504-d75a0fac8663&version=13 | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Azathioprine

Các chất ức chế xanthine oxidase có thể làm tăng phơi nhiễm và độc tính của azathioprine.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Ức chế xanthine oxidase làm giảm bất hoạt 6-mercaptopurine. Mức độ và hướng xử trí phụ thuộc từng thuốc.

Ảnh hưởng:

Có thể gây ức chế tủy nặng. Allopurinol thường cần giảm azathioprine; febuxostat bị chống chỉ định theo nhãn Hoa Kỳ.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Ưu tiên rule cặp cụ thể. Allopurinol, oxypurinol và thiopurinol cần giảm liều azathioprine theo nhãn; febuxostat phải tránh theo nhãn Hoa Kỳ và các chất ức chế xanthine oxidase khác có thể không được khuyến cáo do chưa xác định được mức giảm liều phù hợp.

CBC và dấu hiệu độc tính thiopurine.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[SmPC/emc] | Azathioprine tablets 50 mg | Mục 4.5 Tương tác thuốc và các dạng tương tác khác | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14296/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-03
[DailyMed] | Febuxostat tablet | Class mechanism và chống chỉ định với azathioprine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=d1969ea8-5178-42ee-97fc-feee8595e677 | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Thắc mắc về hoạt chất Allopurinol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 15 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *