Alimemazine là hoạt chất kháng histamin H1 thuộc nhóm dẫn chất phenothiazin, thường được bào chế dưới dạng muối alimemazine tartrate/trimeprazine tartrate. Theo SmPC tại Anh, thuốc có tác dụng kháng histamin, chống nôn và an thần trung ương; được dùng trong kiểm soát mày đay, ngứa, và ở một số chế phẩm được dùng làm thuốc tiền mê an thần trước gây mê cho trẻ trong độ tuổi được chỉ định. Alimemazine có thể gây buồn ngủ, hạ huyết áp tư thế, tác dụng kháng cholinergic, rối loạn vận động ngoại tháp, ức chế hô hấp ở người nhạy cảm và tương tác với rượu/thuốc ức chế thần kinh trung ương. Bài viết này chỉ cung cấp thông tin y khoa trung lập, không thay thế tư vấn của bác sĩ/dược sĩ và không khuyến khích tự ý mua, dùng hoặc điều chỉnh liều thuốc.
Nội dung chính
- Alimemazine là gì? Thuốc kháng histamin H1 nhóm phenothiazin, có tác dụng an thần trung ương và chống nôn.
- Mã ATC R06AD01, nhóm antihistamines for systemic use, phenothiazine derivatives.
- Chỉ định chính theo SmPC Điều trị triệu chứng mày đay và ngứa; một số chế phẩm dùng tiền mê an thần trước gây mê ở trẻ em trong độ tuổi phù hợp.
- Có dùng cho trẻ nhỏ không? Phụ thuộc chế phẩm và quốc gia; một số SmPC chống chỉ định dưới 3 tuổi do nguy cơ an thần rõ và ức chế hô hấp, một số chế phẩm khác ghi không khuyến cáo dưới 2 tuổi. Cần theo đúng tờ hướng dẫn và chỉ định bác sĩ.
- Lưu ý an toàn nổi bật Không dùng chung rượu; thận trọng với thuốc an thần, opioid, barbiturat, thuốc chống trầm cảm ba vòng, MAOI, thuốc hạ huyết áp và thuốc kháng cholinergic.
- Dược động học SmPC ghi dữ liệu về nồng độ máu, phân bố và thải trừ ở người còn ít; tốc độ chuyển hóa và thải trừ phenothiazin giảm ở người cao tuổi.
Hoạt chất Alimemazine là gì?
Alimemazine là thuốc kháng histamin H1 nhóm phenothiazin. Thuốc được dùng để kiểm soát triệu chứng ngứa và mày đay trong các chỉ định được phê duyệt, đồng thời có tác dụng an thần trung ương và chống nôn theo SmPC.
Alimemazine
INN Alimemazine là tên INN; trimeprazine là tên BAN được KEGG ghi nhận
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Alimemazine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Alimemazine là tên INN; trimeprazine là tên BAN được KEGG ghi nhận |
| Tên IUPAC | N,N,2-trimethyl-3-phenothiazin-10-ylpropan-1-amine |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Trimeprazine; Trimeprazin; alimemazine tartrate; trimeprazine tartrate. “Methylpromazin/Methylpromazine” được nêu như tên đồng nghĩa trong một số cơ sở dữ liệu, nhưng không phải tên chính trong SmPC ưu tiên; khi dùng cho hồ sơ pháp lý hoặc nhãn sản phẩm cần đối chiếu theo tài liệu đăng ký cụ thể |
| Tên Latinh / tên dược điển | Alimemazinum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 84-96-8 |
|---|---|
| UNII | 76H78MJJ52 |
| PubChem CID | 5574 |
| RxNorm CUI | 10825 |
| Công thức phân tử | C18H22N2S |
Dược động học của Alimemazine
Dữ liệu dược động học ở người còn hạn chế. SmPC ghi “có ít thông tin” về nồng độ thuốc trong máu, phân bố và thải trừ ở người; tốc độ chuyển hóa và thải trừ của phenothiazin giảm ở người cao tuổi.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Alimemazine
Alimemazine thuộc nhóm “antihistamines for systemic use, phenothiazine derivatives”. KEGG xếp thuốc vào nhóm chất đối kháng thụ thể histamin H1, đích tác dụng HRH1.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Cơ chế chính là đối kháng thụ thể histamin H1, qua đó làm giảm biểu hiện do histamin liên quan đến ngứa và mày đay. Ngoài tác dụng kháng H1, SmPC mô tả Alimemazine có tác dụng an thần trung ương và chống nôn.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
SmPC ghi Alimemazine có tác dụng an thần trung ương tương tự chlorpromazine nhưng phần lớn không có tác dụng kháng adrenaline như chlorpromazine; thuốc có tác dụng kháng histamin và chống nôn mạnh.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Alimemazine
Theo SmPC của một số chế phẩm tại Anh, Alimemazine được dùng điều trị triệu chứng mày đay và ngứa; một số chế phẩm ghi đây là điều trị hàng hai trong giảm triệu chứng mày đay và ngứa ở người lớn và trẻ từ 3 tuổi trở lên. Một số chế phẩm cũng ghi chỉ định tiền mê an thần trước gây mê ở trẻ 3–7 tuổi hoặc 2–7 tuổi tùy chế phẩm.
Các ứng dụng ngoài chỉ định đã được phê duyệt theo SmPC ưu tiên, như dùng cho mất ngủ hoặc các mục đích an thần khác ngoài tiền mê. Không nên quảng bá hoặc khuyến khích sử dụng Alimemazine ngoài chỉ định khi chưa có chỉ định và theo dõi của bác sĩ.
Liều dùng và cách sử dụng
Thông tin dưới đây chỉ là tham khảo từ SmPC, không thay thế đơn thuốc. Với mày đay và ngứa, một SmPC viên 10 mg ghi người lớn dùng 10 mg, ngày 2–3 lần; người cao tuổi giảm còn 10 mg, ngày 1–2 lần. Với trẻ em, liều và tuổi dùng phụ thuộc dạng bào chế; một SmPC siro 7,5 mg/5 ml ghi trẻ trên 3 tuổi dùng 2,5–5 mg, ngày 3–4 lần. Với tiền mê an thần trước gây mê, SmPC ghi trẻ 3–7 tuổi có thể dùng tối đa 2 mg/kg, 1–2 giờ trước phẫu thuật, theo chỉ định chuyên môn. Không tự áp dụng liều này nếu chưa được bác sĩ/dược sĩ hướng dẫn.
Dùng đường uống theo đúng dạng bào chế và hướng dẫn của từng sản phẩm. Không vượt liều khuyến cáo trong SmPC. Không uống rượu hoặc dùng thuốc chứa cồn trong thời gian điều trị vì tác dụng an thần của phenothiazin có thể tăng lên.
Cần theo dõi buồn ngủ, chóng mặt, hạ huyết áp tư thế, khô miệng, táo bón, bí tiểu, dấu hiệu ức chế hô hấp, rối loạn vận động, vàng da, sốt/nhiễm trùng không rõ nguyên nhân và phản ứng bất thường trên tim mạch. SmPC khuyến cáo khi xuất hiện nhiễm trùng hoặc sốt không giải thích được cần đánh giá huyết học do nguy cơ hiếm gặp mất bạch cầu hạt.
Cảnh báo và lưu ý về Alimemazine
Theo SmPC viên 10 mg, Alimemazine chống chỉ định ở người quá mẫn với phenothiazin hoặc tá dược; rối loạn chức năng gan hoặc thận; động kinh; bệnh Parkinson; suy giáp; u tủy thượng thận; nhược cơ; tiền sử glôcôm góc hẹp; tiền sử mất bạch cầu hạt; phì đại tuyến tiền liệt. Một số chế phẩm chống chỉ định ở trẻ dưới 3 tuổi do nguy cơ an thần rõ và ức chế hô hấp; tuổi giới hạn có thể khác theo chế phẩm.
Các tác dụng không mong muốn được SmPC ghi nhận gồm táo bón, khô miệng, nghẹt mũi, buồn ngủ, chóng mặt, đau đầu, mất ngủ, kích động, bí tiểu, rối loạn điều tiết mắt, phát ban da, nhạy cảm ánh sáng, hạ huyết áp tư thế, rối loạn nhịp tim, thay đổi điện tâm đồ và tăng prolactin máu.
Cần lưu ý ức chế hô hấp ở người nhạy cảm, rối loạn ngoại tháp như loạn trương lực/loạn động cấp, akathisia, parkinsonism, loạn động muộn; co giật; vàng da; rối loạn nhịp thất; kéo dài QT; giảm bạch cầu/mất bạch cầu hạt; hội chứng an thần kinh ác tính với tăng thân nhiệt, cứng cơ, rối loạn thần kinh tự chủ và thay đổi ý thức. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng, cần liên hệ cơ sở y tế.
Người bệnh được khuyến cáo tránh rượu/thuốc chứa cồn và tránh phơi nắng trong thời gian dùng thuốc. Cần thận trọng ở người cao tuổi hoặc giảm thể tích tuần hoàn do dễ hạ huyết áp tư thế; người cao tuổi có táo bón mạn tính do nguy cơ liệt ruột; người có bệnh tim mạch do nguy cơ nhịp nhanh, hạ huyết áp và rối loạn nhịp; người có tiền sử co giật.
Quá liều phenothiazin có thể gây buồn ngủ hoặc mất ý thức, hạ huyết áp, nhịp nhanh, thay đổi điện tâm đồ, rối loạn nhịp thất, hạ thân nhiệt và rối loạn vận động ngoại tháp nặng. SmPC ghi có thể cân nhắc rửa dạ dày nếu người bệnh đến đủ sớm, trong vòng khoảng 6 giờ sau khi uống liều độc; dùng than hoạt; không có thuốc giải độc đặc hiệu và điều trị chủ yếu là hỗ trợ. Hội chứng an thần kinh ác tính cần ngừng thuốc, theo dõi tích cực, điều trị triệu chứng, làm mát và có thể cân nhắc dantrolene.
Tùy chế phẩm. SmPC viên 10 mg ghi bảo quản tránh ánh sáng, dưới 30°C. Cần đọc tờ hướng dẫn sử dụng của sản phẩm cụ thể.
Đối tượng đặc biệt
Không tự ý dùng Alimemazine cho trẻ em. Tuổi dùng tối thiểu khác nhau theo chế phẩm: một số SmPC ghi không khuyến cáo/chống chỉ định dưới 3 tuổi do nguy cơ an thần rõ và ức chế hô hấp; một SmPC dung dịch uống 30 mg/5 ml ghi không khuyến cáo dưới 2 tuổi và nêu dùng cho trẻ trong chỉ định phù hợp. Trẻ em cần dùng đúng dạng bào chế, đúng liều theo cân nặng/tuổi và theo chỉ định bác sĩ.
Người cao tuổi dễ nhạy cảm với hạ huyết áp tư thế, táo bón/liệt ruột, rối loạn điều hòa thân nhiệt và tác dụng an thần. SmPC cũng ghi tốc độ chuyển hóa và thải trừ phenothiazin giảm ở người cao tuổi; liều trong SmPC thường được giảm so với người lớn.
Dữ liệu trên phụ nữ mang thai còn hạn chế. SmPC ghi Alimemazine nên tránh dùng trong thai kỳ trừ khi bác sĩ cho rằng thật sự cần thiết; phenothiazin có thể ảnh hưởng đến chuyển dạ và trẻ sơ sinh có thể gặp lừ đừ hoặc kích thích nghịch thường, run, điểm Apgar thấp.
Phenothiazin có thể bài tiết vào sữa mẹ; SmPC khuyến cáo ngừng cho con bú trong thời gian điều trị bằng alimemazine tartrate.
Một SmPC viên 10 mg ghi chống chỉ định ở người có rối loạn chức năng gan. Không tự ý dùng ở người có bệnh gan; cần bác sĩ đánh giá nguy cơ/lợi ích theo chế phẩm cụ thể.
Cần thận trọng cao và không tự dùng. SmPC ưu tiên ghi chống chỉ định ở rối loạn chức năng gan hoặc thận; thông tin dược động học chi tiết ở nhóm này.
Alimemazine có thể gây buồn ngủ, đặc biệt trong những ngày đầu điều trị. SmPC khuyến cáo người bệnh không lái xe hoặc vận hành máy móc khi bị ảnh hưởng.
Tương tác thuốc của Alimemazine
Rượu, thuốc giải lo âu, thuốc ngủ, opioid, barbiturat và thuốc an thần khác có thể làm tăng tác dụng an thần của phenothiazin. Thuốc chống trầm cảm ba vòng và MAOI có thể làm tăng tác dụng kháng muscarinic và an thần; có thể xảy ra ức chế hô hấp. Phenothiazin có thể làm tăng tác dụng hạ huyết áp của thuốc điều trị tăng huyết áp, đặc biệt thuốc chẹn alpha. Thuốc kháng muscarinic làm tăng nguy cơ tác dụng phụ kháng muscarinic khi dùng cùng thuốc kháng histamin. Phenothiazin có thể đối kháng tác dụng của amphetamine, levodopa, clonidine, guanethidine và adrenaline; không dùng adrenaline trong quá liều phenothiazin.
Thắc mắc về hoạt chất Alimemazine
Alimemazine là thuốc kháng histamin H1 thuộc nhóm dẫn chất phenothiazin, có tác dụng kháng dị ứng, chống ngứa, chống nôn và an thần trung ương theo SmPC. Thuốc không nên được tự ý dùng vì có thể gây buồn ngủ, hạ huyết áp, ức chế hô hấp và tương tác thuốc.
Theo SmPC, Alimemazine được dùng trong kiểm soát mày đay và ngứa; một số chế phẩm được dùng làm thuốc tiền mê an thần trước gây mê ở trẻ em trong độ tuổi được chỉ định. Chỉ định cụ thể phụ thuộc chế phẩm và quốc gia cấp phép.
Có thể được dùng cho trẻ em trong một số chỉ định và dạng bào chế phù hợp, nhưng phải theo đơn và hướng dẫn chuyên môn. Một số SmPC chống chỉ định dưới 3 tuổi do nguy cơ an thần rõ và ức chế hô hấp; một số chế phẩm khác ghi không khuyến cáo dưới 2 tuổi. Không tự dùng Alimemazine cho trẻ.
Có thể. SmPC ghi Alimemazine có tác dụng an thần trung ương và khuyến cáo cảnh báo người bệnh về buồn ngủ trong những ngày đầu điều trị, không lái xe hoặc vận hành máy móc nếu bị ảnh hưởng.
Cần tránh rượu/thuốc chứa cồn. Cần báo bác sĩ/dược sĩ nếu đang dùng thuốc an thần, thuốc ngủ, opioid, barbiturat, thuốc chống trầm cảm ba vòng, MAOI, thuốc hạ huyết áp, thuốc kháng cholinergic, levodopa hoặc các thuốc khác vì có nguy cơ tương tác.

