Tisopurine, còn được gọi là thiopurinol, là một hợp chất ức chế quá trình tạo acid uric và được xếp trong nhóm thuốc chống gút theo mã ATC M04AA02. Hoạt chất này từng được nghiên cứu và sử dụng để làm giảm nồng độ acid uric ở người bệnh gút. Dữ liệu thực nghiệm cho thấy tisopurine có thể tác động lên xanthine oxidase và các giai đoạn sớm của quá trình tổng hợp purine, nhưng cơ chế lâm sàng chưa được mô tả đầy đủ như các thuốc hạ urat hiện dùng.
Hiện chưa xác minh được nhãn thuốc, liều dùng chính thức hoặc sản phẩm tisopurine đang lưu hành tại Việt Nam. Hướng dẫn NICE hiện hành về điều trị hạ urat đề cập allopurinol và febuxostat, không xác lập tisopurine là lựa chọn điều trị thông thường. Người đọc không nên nhầm tisopurine với nhóm thiopurine ức chế miễn dịch như azathioprine hoặc mercaptopurine và không được tự áp dụng thông tin liều dùng lịch sử.
Nội dung chính
- Tisopurine là gì: Hoạt chất còn gọi là thiopurinol, từng được dùng làm giảm acid uric trong bệnh gút.
- Nhóm dược lý: Thuốc chống gút, chất ức chế sản xuất acid uric và chất ức chế xanthine oxidase.
- Mã ATC: M04AA02.
- Tình trạng sử dụng hiện nay: Chưa xác minh được nhãn thuốc hiện hành hoặc tình trạng lưu hành tại Việt Nam.
- Liều dùng: Chưa tìm được nhãn hoặc SmPC hiện hành đủ tin cậy để xác nhận.
- Nguy cơ quan trọng: Đã có báo cáo viêm gan cấp liên quan tisopurine; dữ liệu về tần suất và yếu tố nguy cơ còn hạn chế.
- Khuyến cáo: Không tự mua, tự sử dụng hoặc thay thế thuốc hạ urat đang được bác sĩ kê đơn.
Hoạt chất Tisopurine là gì?
Tisopurine là hoạt chất hạ acid uric có cấu trúc tương tự purine, còn gọi là thiopurinol. Hoạt chất từng được sử dụng trong điều trị bệnh gút và được WHO phân loại với mã ATC M04AA02.
Tisopurine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Tisopurine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Tisopurine |
| Tên IUPAC | 1,7-dihydropyrazolo[5,4-d]pyrimidine-4-thione |
| Tên hóa học khác | 4-Mercaptopyrazolo[3,4-d]pyrimidine |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Thiopurinol; 1H-pyrazolo(3,4-d)pyrimidine-4-thiol; NSC-1392. Exuracid được ghi nhận là một tên thương mại lịch sử. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Tisopurinum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 5334-23-6 |
|---|---|
| UNII | 79F9I2R16M |
| PubChem CID | 135445058 |
| RxNorm CUI | 38136 |
Dược động học của Tisopurine
Dữ liệu dược động học lâm sàng hiện đại của tisopurine rất hạn chế. Các tài liệu cũ mô tả sự hấp thu đường uống, liên kết với albumin và phân bố trong tế bào máu nhưng chưa cung cấp bộ thông số đầy đủ về sinh khả dụng, độ thanh thải, thể tích phân bố hoặc thời gian bán thải ở người.
Giai đoạn I: Hấp thu
Một nghiên cứu chuyển hóa trên động vật được tóm tắt trong tài liệu năm 1977 cho thấy tisopurine hấp thu đường uống kém hơn allopurinol. Chưa có tỷ lệ hấp thu hoặc sinh khả dụng tuyệt đối ở người được xác minh từ nhãn thuốc hiện hành.
Giai đoạn II: Phân bố
Nghiên cứu in vitro cho thấy tisopurine có khả năng liên kết với albumin huyết thanh người. Trong điều kiện thí nghiệm trên máu toàn phần, một phần thuốc được tế bào hấp thu và liên kết không hồi phục với protein tế bào. Ý nghĩa lâm sàng và thể tích phân bố.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Các chất chuyển hóa của tisopurine đã được khảo sát trong hồng cầu người và động vật, đồng thời sự hình thành ribotide của tisopurine được đề xuất có thể tham gia ức chế tổng hợp purine. Con đường chuyển hóa định lượng ở người.
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Ảnh hưởng của tuổi, giới, thức ăn, di truyền, chức năng gan, chức năng thận và thuốc dùng đồng thời đến dược động học tisopurine.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Tisopurine
Tisopurine thuộc nhóm thuốc tác động trên hệ cơ xương, phân nhóm thuốc chống gút và nhóm chế phẩm ức chế sản xuất acid uric. Cơ sở dữ liệu KEGG phân loại hoạt chất là chất ức chế xanthine oxidase, với XDH — xanthine dehydrogenase/oxidase — là đích phân tử được ghi nhận.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Tisopurine có thể làm giảm acid uric thông qua hai cơ chế được đề xuất:
- Ức chế xanthine oxidase/xanthine dehydrogenase, làm giảm chuyển hypoxanthine và xanthine thành acid uric.
- Tác động lên giai đoạn sớm của quá trình tổng hợp purine, có thể thông qua chất chuyển hóa ribotide và cơ chế điều hòa ngược tổng hợp purine mới.
Nghiên cứu cũ cho thấy hoạt tính ức chế xanthine oxidase in vitro của tisopurine thấp hơn allopurinol. Cơ chế đóng góp chính trong điều trị ở người chưa được xác định chắc chắn.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tisopurine đã được ghi nhận làm giảm acid uric huyết tương và acid uric niệu ở một số người bệnh gút trong các nghiên cứu lịch sử. Tác dụng này không nhất thiết đi kèm tăng bài tiết hypoxanthine và xanthine như dự đoán khi chỉ ức chế xanthine oxidase.
Hoạt chất được báo cáo không hiệu quả trong một số trường hợp gút liên quan thiếu hụt hypoxanthine-guanine phosphoribosyltransferase, củng cố giả thuyết tác dụng lên tổng hợp purine mới.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Tisopurine
Tisopurine từng được sử dụng để làm giảm acid uric trong bệnh gút. Đây là thông tin sử dụng lịch sử, không đồng nghĩa với một chỉ định hiện đang được phê duyệt tại Việt Nam hoặc được khuyến nghị trong hướng dẫn điều trị hiện hành.
Hướng dẫn NICE năm 2022 đề xuất allopurinol hoặc febuxostat khi bắt đầu điều trị hạ urat theo mục tiêu; hướng dẫn này không xác lập tisopurine là lựa chọn điều trị thông thường.
Các nghiên cứu thực nghiệm trước đây đã khảo sát ảnh hưởng của tisopurine đối với kết tập tiểu cầu và một số vi sinh vật, bao gồm Leishmania. Các kết quả này không tạo thành chỉ định lâm sàng được phê duyệt và không đủ căn cứ để sử dụng tisopurine cho bệnh huyết khối hoặc bệnh nhiễm trùng.
Ứng dụng nghiên cứu lâm sàng hiện hành.
Liều dùng và cách sử dụng
Chưa tìm được nhãn thuốc, SmPC hoặc hướng dẫn chuyên môn hiện hành có thể xác minh liều tisopurine. Không sử dụng liều của allopurinol, azathioprine, mercaptopurine hoặc bất kỳ thuốc nào khác để thay thế. Người bệnh không được tự áp dụng liều từ tài liệu lịch sử.
Cách dùng theo nhãn thuốc hiện hành.
Tisopurine không nên được tự mua hoặc tự sử dụng. Không thay tisopurine cho allopurinol, febuxostat hoặc thuốc hạ urat đang được kê đơn. Người đang điều trị gút không được tự ngừng hoặc đổi thuốc vì biến động acid uric có thể làm xuất hiện đợt gút cấp.
Chưa có lịch theo dõi chính thức được xác minh từ nhãn thuốc hiện hành.
Do đã có báo cáo tổn thương gan cấp liên quan tisopurine, nếu hoạt chất được sử dụng trong một bối cảnh chuyên môn hợp pháp, việc đánh giá chức năng gan và dấu hiệu bất thường về huyết học cần do bác sĩ quyết định.
Cảnh báo và lưu ý về Tisopurine
Chưa tìm được nhãn thuốc hiện hành xác định đầy đủ chống chỉ định. Không sử dụng ở người từng có phản ứng nghiêm trọng được xác định do tisopurine nếu không có đánh giá trực tiếp của bác sĩ chuyên khoa.
Tần suất và danh mục tác dụng không mong muốn thường gặp của tisopurine.
Không được ngoại suy tác dụng phụ của azathioprine, mercaptopurine hoặc thioguanine sang tisopurine chỉ vì tên gọi tương tự.
Viêm gan cấp đã được ghi nhận trong một báo cáo ca liên quan tisopurine. Dữ liệu hiện có không cho phép xác định tần suất, mối liên quan theo liều hoặc nhóm nguy cơ.
Một báo cáo ca mất bạch cầu hạt trong thời gian điều trị tisopurine cũng đã được lập chỉ mục trên PubMed. Đây là bằng chứng báo cáo ca, không cho phép ước tính nguy cơ tuyệt đối.
Người đang dùng thuốc cần được khám khẩn cấp nếu xuất hiện vàng da, nước tiểu sẫm, mệt lả, sốt, đau họng kéo dài, nhiễm trùng bất thường, chảy máu hoặc bầm tím không rõ nguyên nhân.
- Dữ liệu an toàn hiện đại của tisopurine còn rất hạn chế.
- Đã có báo cáo ca viêm gan cấp và mất bạch cầu hạt liên quan quá trình điều trị.
- Không nhầm tisopurine với nhóm thiopurine ức chế miễn dịch như azathioprine, mercaptopurine hoặc thioguanine.
- Không dùng thông tin liều của allopurinol để suy ra liều tisopurine.
- Chỉ sử dụng khi có sản phẩm hợp pháp, chỉ định rõ ràng và sự giám sát của bác sĩ.
- Không tự điều trị tình trạng tăng acid uric máu chỉ dựa trên một kết quả xét nghiệm.
Chưa có phác đồ xử trí quá liều đặc hiệu được xác minh. Khi nghi ngờ quá liều hoặc uống nhầm, cần liên hệ ngay cơ sở cấp cứu hoặc trung tâm chống độc; không tự gây nôn và mang theo bao bì thuốc nếu có.
Điều kiện bảo quản phải tuân theo nhãn của sản phẩm cụ thể. Không áp dụng điều kiện bảo quản của hoạt chất hoặc sản phẩm khác cho tisopurine.
Đối tượng đặc biệt
Chưa có dữ liệu đáng tin cậy để xác định tính an toàn, hiệu quả hoặc liều dùng ở trẻ em. Không tự sử dụng cho trẻ.
Chưa có dữ liệu liều dùng riêng cho người cao tuổi. Việc cân nhắc sử dụng cần đặc biệt chú ý chức năng gan, chức năng thận, bệnh đồng mắc và nguy cơ tương tác thuốc.
Chưa có dữ liệu đáng tin cậy để xác định nguy cơ đối với thai kỳ. Phụ nữ đang mang thai hoặc dự định mang thai không được tự sử dụng tisopurine.
Chưa xác định được tisopurine hoặc chất chuyển hóa có bài tiết vào sữa mẹ hay không. Người đang cho con bú cần được bác sĩ đánh giá trước mọi quyết định sử dụng.
Do đã có báo cáo viêm gan cấp liên quan tisopurine, người có bệnh gan cần được đánh giá đặc biệt thận trọng. Không có cơ sở để tự điều chỉnh liều.
Chưa có dữ liệu được xác minh về hiệu chỉnh liều theo mức lọc cầu thận hoặc độ thanh thải creatinin.
Chưa có dữ liệu xác định ảnh hưởng của tisopurine lên khả năng lái xe hoặc vận hành máy. Người xuất hiện chóng mặt, mệt, giảm tỉnh táo hoặc triệu chứng bất thường không nên thực hiện các hoạt động cần tập trung.
Tương tác thuốc của Tisopurine
Chưa tìm được nhãn thuốc hiện hành hoặc dữ liệu lâm sàng đủ tin cậy để xây dựng danh mục tương tác thuốc đầy đủ. Không tự phối hợp tisopurine với thuốc hạ acid uric, thuốc gây độc gan, thuốc ảnh hưởng tủy xương hoặc thuốc điều trị gút khác.
Thắc mắc về hoạt chất Tisopurine
Tisopurine, còn gọi là thiopurinol, là hoạt chất từng được sử dụng để giảm sản xuất acid uric trong bệnh gút. Thuốc được xếp trong nhóm chế phẩm ức chế sản xuất acid uric với mã ATC M04AA02.
Không. Tisopurine là hoạt chất chống gút có cấu trúc 4-thio tương tự allopurinol. Thuốc không đồng nhất với azathioprine, mercaptopurine hoặc thioguanine. Việc nhầm lẫn có thể dẫn đến suy luận sai về chỉ định, liều và tác dụng phụ.
Chưa có căn cứ cho thấy tisopurine là thuốc hạ urat được sử dụng phổ biến hiện nay. Hướng dẫn NICE năm 2022 đề xuất allopurinol hoặc febuxostat khi bắt đầu điều trị hạ urat và không xác lập tisopurine là lựa chọn thông thường. Tình trạng sử dụng tại Việt Nam.
Có báo cáo ca viêm gan cấp và mất bạch cầu hạt trong thời gian điều trị tisopurine. Tuy nhiên, dữ liệu quá hạn chế để xác định tần suất hoặc dự đoán người có nguy cơ. Khi có vàng da, sốt, đau họng kéo dài, nhiễm trùng hoặc bầm tím bất thường, người bệnh cần được khám ngay.
Không nên. Chưa xác minh được sản phẩm tisopurine đang lưu hành hợp pháp tại Việt Nam và chưa có liều dùng hiện hành đủ tin cậy. Người có acid uric cao hoặc bệnh gút cần được bác sĩ đánh giá chỉ định, bệnh đồng mắc và thuốc đang sử dụng trước khi điều trị.

