Procainamide

Procainamide là thuốc chống loạn nhịp nhóm IA, có tác dụng làm chậm dẫn truyền điện trong cơ tim và kéo dài thời kỳ trơ. Nhãn thuốc tiêm tại Hoa Kỳ chỉ định procainamide cho các rối loạn nhịp thất đã được ghi nhận, chẳng hạn nhịp nhanh thất kéo dài, khi bác sĩ đánh giá tình trạng đe dọa tính mạng. Hướng dẫn hồi sức tim mạch còn xem procainamide đường tĩnh mạch là một lựa chọn trong một số trường hợp nhịp nhanh QRS rộng ổn định hoặc rung nhĩ tiền kích thích ở người có huyết động ổn định. Đây là thuốc có nguy cơ gây hạ huyết áp, kéo dài QRS hoặc QT, rối loạn nhịp mới, mất bạch cầu hạt, độc gan và hội chứng giống lupus. Việc sử dụng phải được thực hiện trong cơ sở có khả năng theo dõi điện tâm đồ, huyết áp và hồi sức. Người bệnh không tự mua, tự tiêm hoặc áp dụng liều tham khảo. [1][2][3][4]

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Procainamide là thuốc chống loạn nhịp nhóm Ia, tác động lên dẫn truyền điện học của tim.
  • Thuốc thường chỉ dùng trong bối cảnh rối loạn nhịp cần đánh giá và theo dõi điện tim.
  • Cần dùng dưới hướng dẫn bác sĩ chuyên khoa, không tự dùng khi có hồi hộp hoặc nhịp tim bất thường.
  • Có thể gây hạ huyết áp, rối loạn nhịp nặng hơn, thay đổi công thức máu hoặc hội chứng giống lupus.
  • Báo bác sĩ/dược sĩ nếu có bệnh tim, bệnh thận, bệnh gan, lupus, đang dùng thuốc kéo dài khoảng QT.

Hoạt chất Procainamide là gì?

Procainamide là thuốc chống loạn nhịp nhóm IA. Thuốc làm giảm tính kích thích và tính tự động bất thường của cơ tim, làm chậm dẫn truyền điện tại tâm nhĩ, hệ His–Purkinje và cơ thất, đồng thời kéo dài thời kỳ trơ. [1]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Procainamide

INN Procainamide.

CAS 51-06-9

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Procainamide

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Procainamide.

Tên IUPAC

4-amino-N-[2-(diethylamino)ethyl]benzamide

Tên hóa học khác

Benzamide, 4-amino-N-(2-(diethylamino)ethyl)- | p-Aminobenzoic diethylaminoethylamide | p-Amino-N-(2-diethylaminoethyl)benzamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Procainamide hydrochloride là dạng muối thường được sử dụng trong chế phẩm tiêm. PA là chữ viết tắt thường dùng cho procainamide. N-acetylprocainamide, viết tắt NAPA, là chất chuyển hóa có hoạt tính chống loạn nhịp và không phải tên đồng nghĩa của hoạt chất gốc. [1]

Tên Latinh / tên dược điển

Procainamidum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

51-06-9

UNII

L39WTC366D

PubChem CID

4913

RxNorm CUI

8700

Dược động học của Procainamide

Sau tiêm bắp, procainamide được hấp thu nhanh. Thuốc phân bố rộng, gắn protein huyết tương ở mức thấp, được acetyl hóa tại gan thành NAPA có hoạt tính và được thải trừ chủ yếu qua thận. Chức năng thận, tuổi và kiểu hình acetyl hóa ảnh hưởng đáng kể đến thời gian tác dụng và nguy cơ tích lũy. [1]

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau tiêm bắp, nồng độ procainamide trong huyết tương thường đạt đỉnh sau khoảng 15–60 phút. Truyền tĩnh mạch có thể tạo nồng độ điều trị trong vài phút. Dữ liệu lịch sử trong nhãn ghi nhận dạng uống đạt đỉnh sau khoảng 90–120 phút. [1]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng đường tĩnh mạch là 100% theo đặc điểm của đường dùng. Sinh khả dụng tuyệt đối của đường tiêm bắp và các dạng uống.

Nhãn xác nhận procainamide đạt nồng độ điều trị trong vòng vài phút khi truyền tĩnh mạch và được hấp thu nhanh sau tiêm bắp. [1]

Giai đoạn II: Phân bố

Khoảng 15–20% procainamide gắn thuận nghịch với protein huyết tương. Thuốc còn gắn thuận nghịch với mô tim, gan, phổi và thận. Thể tích phân bố biểu kiến cuối cùng khoảng 2 L/kg. Dữ liệu nhãn chưa xác định chắc chắn thuốc có qua nhau thai hay không, trong khi tài liệu chuyên môn tim mạch ghi nhận procainamide có thể qua nhau thai. [1][5]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Một phần procainamide được acetyl hóa tại tế bào gan thành N-acetylprocainamide. NAPA có hoạt tính chống loạn nhịp và được thải qua thận chậm hơn procainamide. Khoảng 16–21% liều có thể chuyển thành NAPA ở người acetyl hóa chậm và khoảng 24–33% ở người acetyl hóa nhanh. [1]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Procainamide và NAPA được thải qua lọc cầu thận và bài tiết chủ động ở ống thận. Khoảng 30–60% liều được bài tiết dưới dạng procainamide không đổi và khoảng 6–52% dưới dạng NAPA; một lượng nhỏ được bài tiết dưới dạng acid p-aminobenzoic tự do hoặc liên hợp. [1]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải của procainamide khoảng 3–4 giờ ở người có chức năng thận bình thường. Thời gian bán thải kéo dài khi độ thanh thải creatinine giảm hoặc tuổi tăng. NAPA được thải trừ qua thận chậm hơn procainamide nên có thể góp phần kéo dài tác dụng chống loạn nhịp. [1]

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải toàn phần bằng số cụ thể.

Cả procainamide và NAPA được loại bỏ qua lọc cầu thận và bài tiết chủ động ở ống thận. Suy giảm độ thanh thải creatinine có thể làm tăng nồng độ của cả hai chất và kéo dài tác dụng. [1]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố quan trọng gồm:

  • Suy thận làm giảm thải trừ procainamide và NAPA.
  • Tuổi cao có thể kéo dài thời gian bán thải do giảm chức năng thận.
  • Kiểu hình acetyl hóa nhanh hoặc chậm ảnh hưởng tỷ lệ tạo NAPA.
  • Tình trạng suy tim, thiếu máu cơ tim hoặc bệnh cơ tim có thể làm tăng nguy cơ ảnh hưởng huyết động.
  • Liều và tốc độ truyền quá cao làm tăng nồng độ huyết tương nhất thời, hạ huyết áp và độc tính dẫn truyền.
  • Các thuốc chống loạn nhịp dùng đồng thời có thể tạo tác dụng cộng hợp trên dẫn truyền và tính co bóp.

[1]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Procainamide

Procainamide thuộc nhóm thuốc chống loạn nhịp chẹn kênh natri loại IA. Đặc điểm điện sinh lý của nhóm này gồm làm chậm pha khử cực nhanh và dẫn truyền trong mô tim, đồng thời kéo dài thời gian điện thế hoạt động và thời kỳ trơ. Trên điện tâm đồ, thuốc có thể làm rộng QRS và kéo dài khoảng PR hoặc QT. [1]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Procainamide làm tăng thời kỳ trơ hiệu quả ở tâm nhĩ và, ở mức độ thấp hơn, tại hệ His–Purkinje và tâm thất. Thuốc làm chậm tốc độ dẫn truyền trong tâm nhĩ, sợi Purkinje và cơ thất; tăng ngưỡng kích thích; đồng thời làm chậm quá trình khử cực tâm trương tại các ổ tạo nhịp lạc chỗ. Kết quả là giảm tính tự động bất thường và khả năng duy trì một số vòng vào lại. [1]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Ở nồng độ điều trị, procainamide thường ít ảnh hưởng đến sức co bóp của tim không tổn thương, nhưng có thể làm giảm nhẹ cung lượng tim và gây ảnh hưởng đáng kể hơn ở người có tổn thương cơ tim. Trên điện tâm đồ có thể thấy QRS rộng hơn, khoảng QT hoặc PR kéo dài và đôi khi nhịp xoang tăng nhẹ. Nồng độ cao có thể gây block nhĩ–thất, tính tự động bất thường, nhịp nhanh thất hoặc rung thất. [1]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Procainamide

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Procainamide

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Procainamide

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Trimethoprim

Trimethoprim làm tăng nồng độ procainamide và N-acetylprocainamide (NAPA), làm tăng đáp ứng điện sinh lý.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Trimethoprim cạnh tranh bài tiết cation qua ống thận, làm giảm độ thanh thải thận của procainamide và NAPA.

Ảnh hưởng:

Nghiên cứu lâm sàng ghi nhận AUC procainamide tăng 63% và NAPA tăng 52%, kèm QTc kéo dài thêm.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Theo dõi chặt; cân nhắc định lượng procainamide/NAPA và hiệu chỉnh theo lâm sàng nếu có.

ECG (QRS, QTc), huyết áp, creatinine/eGFR và nồng độ procainamide/NAPA nếu xét nghiệm sẵn có.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[eMC/SmPC] | Trimethoprim 50 mg/5 ml Suspension — SmPC | Section 4.5 Drug interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/4566/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02
[PubMed] | Trimethoprim alters the disposition of procainamide and N-acetylprocainamide | AUC procainamide +63%, NAPA +52%; PMID 2458879 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2458879/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Procainamide

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *