Diclofenac

Diclofenac là thuốc chống viêm không steroid — NSAID — có tác dụng giảm đau, chống viêm và hạ sốt. Thuốc được bào chế dưới nhiều dạng như viên uống, viên giải phóng kéo dài, thuốc đặt, thuốc tiêm, gel bôi và thuốc nhỏ mắt. Chỉ định, hàm lượng và cách dùng khác nhau giữa từng dạng; các chế phẩm có cùng số miligam cũng không nhất thiết tương đương sinh học hoặc thay thế trực tiếp cho nhau. Diclofenac có thể gây loét hoặc xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan thận, giữ nước và tăng nguy cơ biến cố tim mạch, nhất là khi dùng liều cao hoặc kéo dài. Thuốc nên được sử dụng ở liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất phù hợp với mục tiêu điều trị. Người bệnh không nên tự phối hợp Diclofenac với ibuprofen, naproxen, aspirin giảm đau hoặc NSAID khác và không tự dùng khi đang mang thai, có bệnh tim mạch, loét dạ dày hoặc suy thận.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nội dung: Thông tin tóm tắt
  • Diclofenac là gì?: Thuốc chống viêm không steroid thuộc nhóm dẫn xuất acid acetic, có tác dụng giảm đau, chống viêm và hạ sốt.
  • Cơ chế chính: Ức chế COX-1 và COX-2, từ đó làm giảm tổng hợp prostaglandin.
  • Dạng dùng: Viên uống, viên giải phóng kéo dài, thuốc đặt, thuốc tiêm, gel/dung dịch bôi, miếng dán và thuốc nhỏ mắt.
  • Chỉ định: Phụ thuộc dạng thuốc; thường gồm đau và viêm cơ xương khớp, viêm khớp, đau sau chấn thương hoặc phẫu thuật và một số chỉ định chuyên biệt.
  • Nguyên tắc sử dụng: Dùng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất.
  • Nguy cơ quan trọng: Xuất huyết tiêu hóa, biến cố tim mạch, tổn thương gan, suy thận, phản ứng dị ứng và phản ứng da nghiêm trọng.
  • Thai kỳ: Tránh NSAID từ khoảng tuần 20 nếu không có chỉ định chuyên môn; chống chỉ định trong ba tháng cuối thai kỳ.
  • Khả năng thay thế: Không tự thay dạng natri, kali, giải phóng nhanh, bao tan trong ruột hoặc giải phóng kéo dài cho nhau.
  • Các thông tin trên được tổng hợp từ SmPC, DailyMed, FDA và EMA.

Hoạt chất Diclofenac là gì?

Diclofenac là NSAID dùng để kiểm soát triệu chứng đau và viêm. Thuốc không điều trị khỏi nguyên nhân của các bệnh viêm khớp mạn tính mà chủ yếu làm giảm triệu chứng trong thời gian sử dụng. Tác dụng và nguy cơ phụ thuộc liều, thời gian điều trị, đường dùng và tình trạng sức khỏe của người bệnh.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Diclofenac

CAS 15307-86-5 Công thức C14H11Cl2NO2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Diclofenac

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Diclofenac

Tên IUPAC

2-[2-(2,6-dichloroanilino)phenyl]acetic acid

Tên hóa học khác

Benzeneacetic acid, 2-[(2,6-dichlorophenyl)amino]- | [2-(2,6-Dichloroanilino)phenyl]acetic acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

Diclofenac sodium — diclofenac natri.; Diclofenac potassium — diclofenac kali.; Diclofenac diethylamine — diclofenac diethylamin.; 2-[(2,6-dichlorophenyl)amino]benzeneacetic acid.; 2-(2,6-dichloroanilino)phenylacetic acid.; Diclofenac natri có công thức phân tử C₁₄H₁₀Cl₂NNaO₂ và khối lượng phân tử khoảng 318,14.

Tên viết tắt

DCF

Tên Latinh / tên dược điển

Diclofenacum

Tên USAN

diclofenac

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

15307-86-5

UNII

144O8QL0L

PubChem CID

3033

RxNorm CUI

3355

Công thức phân tử

C14H11Cl2NO2

Dược động học của Diclofenac

Diclofenac được hấp thu gần như hoàn toàn sau khi uống, nhưng chuyển hóa bước đầu mạnh làm sinh khả dụng toàn thân còn khoảng một nửa. Thuốc liên kết protein huyết tương trên 99%, chuyển hóa chủ yếu ở gan và đào thải dưới dạng chất chuyển hóa qua nước tiểu và mật. Thời gian bán thải của Diclofenac không đổi trong huyết tương khoảng 1–2 giờ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Diclofenac được hấp thu gần như hoàn toàn qua đường tiêu hóa. Với một nhãn viên bao tan trong ruột, thời gian đạt nồng độ đỉnh trung bình khoảng 2,3 giờ. Thức ăn không làm thay đổi đáng kể tổng lượng thuốc được hấp thu nhưng có thể làm chậm khởi phát hấp thu và giảm nhẹ nồng độ đỉnh.

Hấp thu toàn thân từ gel bôi thấp hơn đáng kể so với đường uống, nhưng nguy cơ toàn thân không thể loại trừ khi bôi trên diện rộng, kéo dài hoặc phối hợp với NSAID đường toàn thân.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của Diclofenac đường uống khoảng 50–55% do chuyển hóa bước đầu qua gan. Mức độ sinh khả dụng và thời gian đạt nồng độ đỉnh có thể khác nhau giữa viên giải phóng nhanh, viên bao tan trong ruột và viên giải phóng kéo dài.

Giai đoạn II: Phân bố

Diclofenac liên kết trên 99% với protein huyết tương, chủ yếu là albumin. Thể tích phân bố biểu kiến được ghi nhận khoảng 1,4 lít/kg. Thuốc có thể khuếch tán vào và ra khỏi dịch khớp.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Diclofenac được chuyển hóa gần như hoàn toàn tại gan. Chất chuyển hóa chính là 4’-hydroxy-diclofenac, có hoạt tính dược lý rất yếu. CYP2C9 là enzym chính tạo chất chuyển hóa này; CYP2C8, CYP3A4 và UGT2B7 cũng tham gia một số con đường oxy hóa hoặc glucuronid hóa.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 60–65% liều được đào thải qua nước tiểu, chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa và chất liên hợp. Khoảng 30–35% được bài tiết qua mật hoặc phân. Dưới 1% liều được thải qua nước tiểu dưới dạng Diclofenac không đổi.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải ở pha cuối của Diclofenac không đổi khoảng 1–2,3 giờ. Dạng giải phóng kéo dài kéo dài quá trình hấp thu và tác dụng nhưng không nhất thiết kéo dài thời gian bán thải của chính hoạt chất.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải đường uống biểu kiến trung bình trong một nhãn viên Diclofenac natri khoảng 582 ml/phút. Thông số có thể thay đổi theo chế phẩm, quần thể và phương pháp nghiên cứu.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:

  • Dạng muối và công nghệ giải phóng thuốc.
  • Thức ăn, chủ yếu ảnh hưởng tốc độ hấp thu.
  • Chức năng gan do chuyển hóa gan là đường thải trừ chính.
  • Thuốc ức chế CYP2C9; voriconazole đã làm tăng đáng kể nồng độ đỉnh và mức phơi nhiễm Diclofenac.
  • Suy thận có thể làm tăng nồng độ một số chất chuyển hóa dù dược động học của Diclofenac không đổi có thể ít thay đổi.
  • Diện tích da, thời gian bôi, tính toàn vẹn của da và việc băng kín với dạng dùng ngoài.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Diclofenac

Diclofenac thuộc nhóm thuốc chống viêm và chống thấp khớp không steroid, phân nhóm dẫn xuất acid acetic. Thuốc ức chế cả COX-1 và COX-2, không phải NSAID chọn lọc hoàn toàn trên COX-2.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Diclofenac ức chế enzym cyclooxygenase COX-1 và COX-2, làm giảm tổng hợp prostaglandin. Prostaglandin tham gia vào quá trình viêm, cảm nhận đau, điều hòa thân nhiệt, bảo vệ niêm mạc tiêu hóa, duy trì tưới máu thận và chức năng tiểu cầu.

Việc giảm prostaglandin tại mô viêm góp phần tạo tác dụng giảm đau và chống viêm. Đồng thời, ức chế prostaglandin tại dạ dày, thận và hệ tuần hoàn giải thích một phần các nguy cơ tiêu hóa, thận và tim mạch của thuốc.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Diclofenac có tác dụng:

  • Giảm đau.
  • Chống viêm.
  • Hạ sốt.

Thuốc làm giảm triệu chứng nhưng không làm thay đổi chắc chắn tiến triển nền của viêm khớp dạng thấp hoặc thoái hóa khớp.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Diclofenac

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Diclofenac

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Diclofenac

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Valacyclovir

Phối hợp valacyclovir với Diclofenac có tín hiệu tăng tổn thương thận cấp trong dữ liệu báo cáo tự phát; bằng chứng không xác lập được tỷ lệ mắc hoặc quan hệ nhân quả chắc chắn.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực học/dược động học chưa được chứng minh đầy đủ. Giảm tưới máu thận do NSAID, mất nước và khả năng ảnh hưởng chất vận chuyển anion hữu cơ có thể làm tăng tích lũy acyclovir và nguy cơ kết tinh/độc tính thận.

Ảnh hưởng:

Trong phân tích FAERS, AKI được ghi trong 37 báo cáo, chiếm 25,2% các báo cáo phối hợp valacyclovir/diclofenac; chênh lệch với nhóm acyclovir không đạt ý nghĩa thống kê.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Ưu tiên thuốc giảm đau không phải NSAID khi phù hợp, nhất là ở người cao tuổi, nữ, tăng huyết áp, suy thận, mất nước hoặc đang dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin. Nếu phải phối hợp, dùng thời gian ngắn nhất và bảo đảm đủ dịch.

Creatinine/eGFR trước điều trị và lặp lại sớm ở nhóm nguy cơ; lượng nước tiểu, đau hông lưng, buồn nôn, lú lẫn; ngừng và đánh giá ngay khi creatinine tăng hoặc thiểu niệu.

Bằng chứng: low
Nguồn:

J-STAGE | Association between concomitant use of acyclovir or valacyclovir with NSAIDs and increased risk of acute kidney injury | Individual NSAID signal—Diclofenac | https://www.jstage.jst.go.jp/article/bpb/41/2/41_b17-00547/_html/-char/en | Kiểm tra ngày 2026-08-02
DailyMed | VALACYCLOVIR Prescribing Information | Warning 5.2—Concomitant nephrotoxic drugs | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=7f5e96e0-534c-47a5-bb79-926088afc73c | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Cidofovir

NSAID được nhãn cidofovir liệt kê trong nhóm thuốc có khả năng gây độc thận chống chỉ định dùng đồng thời.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Tương tác dược lực học theo nhóm: NSAID có thể giảm tưới máu thận và gây tổn thương thận, cộng hợp với độc tính ống thận gần của cidofovir.

Ảnh hưởng:

Tăng nguy cơ suy thận cấp, tăng creatinine, giảm độ thanh thải và làm nặng độc tính cidofovir.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Tránh NSAID trong và quanh thời điểm dùng cidofovir; ngừng ít nhất 7 ngày trước cidofovir và dùng thuốc giảm đau/hạ sốt thay thế phù hợp.

Creatinine, CrCl/eGFR, protein niệu, huyết áp, tình trạng dịch và lượng nước tiểu.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Contraindications/Warnings/Drug Interactions: nephrotoxic agents | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02
emc/UK SmPC | Cidofovir 75 mg/ml Concentrate for Solution for Infusion | Sections 4.3–4.5: nephrotoxicity and concomitant nephrotoxic agents | https://www.medicines.org.uk/emc/product/11151/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Valacyclovir

Phối hợp valacyclovir với NSAID có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp, đặc biệt ở người cao tuổi, nữ, tăng huyết áp, mất nước, suy thận hoặc đồng dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Cơ chế chưa được chứng minh hoàn toàn. NSAID làm giảm prostaglandin và tưới máu thận; mất nước/giảm mức lọc cầu thận có thể làm tăng nồng độ acyclovir trong ống thận. Một số NSAID có thể ảnh hưởng chất vận chuyển anion hữu cơ.

Ảnh hưởng:

Hai phân tích hệ thống báo cáo tự phát cho thấy tín hiệu AKI tăng khi phối hợp valacyclovir–NSAID. Trong một phân tích, AKI xuất hiện trong 19,4% báo cáo valacyclovir/NSAID so với 10,5% báo cáo acyclovir/NSAID; không thể dùng các tỷ lệ này để ước tính nguy cơ tuyệt đối.

Khuyến nghị:

use_alternative

Xử trí:

Ưu tiên acetaminophen hoặc lựa chọn không NSAID khi phù hợp. Nếu cần NSAID, đánh giá chức năng thận, tránh mất nước, hạn chế thời gian dùng và tránh phối hợp thêm thuốc độc thận/RAS inhibitor khi có thể.

Creatinine/eGFR, lượng nước tiểu và tình trạng hydrat hóa; theo dõi sớm trong tuần đầu, đặc biệt mùa nóng hoặc khi nôn/tiêu chảy; đánh giá triệu chứng độc thần kinh do tích lũy acyclovir.

Bằng chứng: low
Nguồn:

J-STAGE | Association between concomitant use of acyclovir or valacyclovir with NSAIDs and increased risk of acute kidney injury | Class-level FAERS analysis | https://www.jstage.jst.go.jp/article/bpb/41/2/41_b17-00547/_html/-char/en | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Frontiers/PMC | Risk Evaluation for AKI induced by valacyclovir, analgesics, and RAS inhibitors | JADER analysis—NSAIDs | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6694181/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
DailyMed | VALACYCLOVIR Prescribing Information | Warning 5.2—Potentially nephrotoxic drugs | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=7f5e96e0-534c-47a5-bb79-926088afc73c | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Perindopril

NSAID có thể làm giảm tác dụng hạ huyết áp của perindopril và tăng nguy cơ suy giảm chức năng thận, kể cả suy thận cấp, đồng thời có thể làm tăng kali huyết.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

NSAID làm giảm prostaglandin thận và có thể làm giảm tưới máu cầu thận; khi kết hợp ACE inhibitor, cơ chế này có thể làm giảm GFR và đối kháng một phần tác dụng hạ áp.

Ảnh hưởng:

Giảm hiệu quả hạ huyết áp; tăng creatinine, giảm chức năng thận/AKI và tăng kali, nhất là người cao tuổi hoặc có chức năng thận nền kém.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Phối hợp thận trọng, đặc biệt ở người cao tuổi; bảo đảm tình trạng dịch phù hợp và đánh giá nguy cơ thận. Dùng NSAID liều thấp nhất/thời gian ngắn nhất khi cần theo chỉ định.

Kiểm tra chức năng thận sau khi bắt đầu phối hợp và định kỳ; theo dõi huyết áp và kali ở bệnh nhân nguy cơ.

Bằng chứng: high

Thắc mắc về hoạt chất Diclofenac

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 13 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *