Diclofenac là thuốc chống viêm không steroid — NSAID — có tác dụng giảm đau, chống viêm và hạ sốt. Thuốc được bào chế dưới nhiều dạng như viên uống, viên giải phóng kéo dài, thuốc đặt, thuốc tiêm, gel bôi và thuốc nhỏ mắt. Chỉ định, hàm lượng và cách dùng khác nhau giữa từng dạng; các chế phẩm có cùng số miligam cũng không nhất thiết tương đương sinh học hoặc thay thế trực tiếp cho nhau. Diclofenac có thể gây loét hoặc xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan thận, giữ nước và tăng nguy cơ biến cố tim mạch, nhất là khi dùng liều cao hoặc kéo dài. Thuốc nên được sử dụng ở liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất phù hợp với mục tiêu điều trị. Người bệnh không nên tự phối hợp Diclofenac với ibuprofen, naproxen, aspirin giảm đau hoặc NSAID khác và không tự dùng khi đang mang thai, có bệnh tim mạch, loét dạ dày hoặc suy thận.
Nội dung chính
- Nội dung: Thông tin tóm tắt
- Diclofenac là gì?: Thuốc chống viêm không steroid thuộc nhóm dẫn xuất acid acetic, có tác dụng giảm đau, chống viêm và hạ sốt.
- Cơ chế chính: Ức chế COX-1 và COX-2, từ đó làm giảm tổng hợp prostaglandin.
- Dạng dùng: Viên uống, viên giải phóng kéo dài, thuốc đặt, thuốc tiêm, gel/dung dịch bôi, miếng dán và thuốc nhỏ mắt.
- Chỉ định: Phụ thuộc dạng thuốc; thường gồm đau và viêm cơ xương khớp, viêm khớp, đau sau chấn thương hoặc phẫu thuật và một số chỉ định chuyên biệt.
- Nguyên tắc sử dụng: Dùng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất.
- Nguy cơ quan trọng: Xuất huyết tiêu hóa, biến cố tim mạch, tổn thương gan, suy thận, phản ứng dị ứng và phản ứng da nghiêm trọng.
- Thai kỳ: Tránh NSAID từ khoảng tuần 20 nếu không có chỉ định chuyên môn; chống chỉ định trong ba tháng cuối thai kỳ.
- Khả năng thay thế: Không tự thay dạng natri, kali, giải phóng nhanh, bao tan trong ruột hoặc giải phóng kéo dài cho nhau.
- Các thông tin trên được tổng hợp từ SmPC, DailyMed, FDA và EMA.
Hoạt chất Diclofenac là gì?
Diclofenac là NSAID dùng để kiểm soát triệu chứng đau và viêm. Thuốc không điều trị khỏi nguyên nhân của các bệnh viêm khớp mạn tính mà chủ yếu làm giảm triệu chứng trong thời gian sử dụng. Tác dụng và nguy cơ phụ thuộc liều, thời gian điều trị, đường dùng và tình trạng sức khỏe của người bệnh.
Diclofenac
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Diclofenac |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Diclofenac |
| Tên IUPAC | 2-[2-(2,6-dichloroanilino)phenyl]acetic acid |
| Tên hóa học khác | Benzeneacetic acid, 2-[(2,6-dichlorophenyl)amino]- | [2-(2,6-Dichloroanilino)phenyl]acetic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Diclofenac sodium — diclofenac natri.; Diclofenac potassium — diclofenac kali.; Diclofenac diethylamine — diclofenac diethylamin.; 2-[(2,6-dichlorophenyl)amino]benzeneacetic acid.; 2-(2,6-dichloroanilino)phenylacetic acid.; Diclofenac natri có công thức phân tử C₁₄H₁₀Cl₂NNaO₂ và khối lượng phân tử khoảng 318,14. |
| Tên viết tắt | DCF |
| Tên Latinh / tên dược điển | Diclofenacum |
| Tên USAN | diclofenac |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 15307-86-5 |
|---|---|
| UNII | 144O8QL0L |
| PubChem CID | 3033 |
| RxNorm CUI | 3355 |
| Công thức phân tử | C14H11Cl2NO2 |
Dược động học của Diclofenac
Diclofenac được hấp thu gần như hoàn toàn sau khi uống, nhưng chuyển hóa bước đầu mạnh làm sinh khả dụng toàn thân còn khoảng một nửa. Thuốc liên kết protein huyết tương trên 99%, chuyển hóa chủ yếu ở gan và đào thải dưới dạng chất chuyển hóa qua nước tiểu và mật. Thời gian bán thải của Diclofenac không đổi trong huyết tương khoảng 1–2 giờ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Diclofenac được hấp thu gần như hoàn toàn qua đường tiêu hóa. Với một nhãn viên bao tan trong ruột, thời gian đạt nồng độ đỉnh trung bình khoảng 2,3 giờ. Thức ăn không làm thay đổi đáng kể tổng lượng thuốc được hấp thu nhưng có thể làm chậm khởi phát hấp thu và giảm nhẹ nồng độ đỉnh.
Hấp thu toàn thân từ gel bôi thấp hơn đáng kể so với đường uống, nhưng nguy cơ toàn thân không thể loại trừ khi bôi trên diện rộng, kéo dài hoặc phối hợp với NSAID đường toàn thân.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của Diclofenac đường uống khoảng 50–55% do chuyển hóa bước đầu qua gan. Mức độ sinh khả dụng và thời gian đạt nồng độ đỉnh có thể khác nhau giữa viên giải phóng nhanh, viên bao tan trong ruột và viên giải phóng kéo dài. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Diclofenac liên kết trên 99% với protein huyết tương, chủ yếu là albumin. Thể tích phân bố biểu kiến được ghi nhận khoảng 1,4 lít/kg. Thuốc có thể khuếch tán vào và ra khỏi dịch khớp.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Diclofenac được chuyển hóa gần như hoàn toàn tại gan. Chất chuyển hóa chính là 4’-hydroxy-diclofenac, có hoạt tính dược lý rất yếu. CYP2C9 là enzym chính tạo chất chuyển hóa này; CYP2C8, CYP3A4 và UGT2B7 cũng tham gia một số con đường oxy hóa hoặc glucuronid hóa.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng 60–65% liều được đào thải qua nước tiểu, chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa và chất liên hợp. Khoảng 30–35% được bài tiết qua mật hoặc phân. Dưới 1% liều được thải qua nước tiểu dưới dạng Diclofenac không đổi.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải ở pha cuối của Diclofenac không đổi khoảng 1–2,3 giờ. Dạng giải phóng kéo dài kéo dài quá trình hấp thu và tác dụng nhưng không nhất thiết kéo dài thời gian bán thải của chính hoạt chất. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải đường uống biểu kiến trung bình trong một nhãn viên Diclofenac natri khoảng 582 ml/phút. Thông số có thể thay đổi theo chế phẩm, quần thể và phương pháp nghiên cứu. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:
- Dạng muối và công nghệ giải phóng thuốc.
- Thức ăn, chủ yếu ảnh hưởng tốc độ hấp thu.
- Chức năng gan do chuyển hóa gan là đường thải trừ chính.
- Thuốc ức chế CYP2C9; voriconazole đã làm tăng đáng kể nồng độ đỉnh và mức phơi nhiễm Diclofenac.
- Suy thận có thể làm tăng nồng độ một số chất chuyển hóa dù dược động học của Diclofenac không đổi có thể ít thay đổi.
- Diện tích da, thời gian bôi, tính toàn vẹn của da và việc băng kín với dạng dùng ngoài.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Diclofenac
Diclofenac thuộc nhóm thuốc chống viêm và chống thấp khớp không steroid, phân nhóm dẫn xuất acid acetic. Thuốc ức chế cả COX-1 và COX-2, không phải NSAID chọn lọc hoàn toàn trên COX-2.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Diclofenac ức chế enzym cyclooxygenase COX-1 và COX-2, làm giảm tổng hợp prostaglandin. Prostaglandin tham gia vào quá trình viêm, cảm nhận đau, điều hòa thân nhiệt, bảo vệ niêm mạc tiêu hóa, duy trì tưới máu thận và chức năng tiểu cầu.
Việc giảm prostaglandin tại mô viêm góp phần tạo tác dụng giảm đau và chống viêm. Đồng thời, ức chế prostaglandin tại dạ dày, thận và hệ tuần hoàn giải thích một phần các nguy cơ tiêu hóa, thận và tim mạch của thuốc.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Diclofenac có tác dụng:
- Giảm đau.
- Chống viêm.
- Hạ sốt.
Thuốc làm giảm triệu chứng nhưng không làm thay đổi chắc chắn tiến triển nền của viêm khớp dạng thấp hoặc thoái hóa khớp.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Diclofenac
Dạng uống, đặt hoặc tiêm dùng toàn thân
Tùy chế phẩm và quốc gia, Diclofenac có thể được phê duyệt để điều trị triệu chứng:
- Viêm xương khớp.
- Viêm khớp dạng thấp.
- Viêm cột sống dính khớp.
- Cơn gút cấp.
- Đau thắt lưng.
- Viêm gân, viêm bao gân hoặc viêm bao hoạt dịch.
- Bong gân, căng cơ, trật khớp và chấn thương cơ xương.
- Đau và viêm sau phẫu thuật hoặc thủ thuật nha khoa.
- Cơn đau nửa đầu cấp với một số chế phẩm Diclofenac kali.
- Cơn đau quặn thận với một số dạng tiêm.
Không phải mọi chỉ định trên đều được phê duyệt cho tất cả chế phẩm.
Dạng gel bôi cơ xương khớp
Một SmPC gel Diclofenac 1% chỉ định cho người lớn và thanh thiếu niên từ 14 tuổi để giảm đau và viêm trong đau cơ nhẹ đến vừa, vết bầm và đau sau chấn thương. Chỉ định cụ thể có thể khác giữa các sản phẩm.
Dạng da liễu 3%
Gel Diclofenac 3% phối hợp acid hyaluronic được xếp mã ATC riêng cho điều trị dày sừng ánh sáng. Không dùng gel Diclofenac giảm đau thông thường để thay thế sản phẩm này.
Dạng nhỏ mắt
Diclofenac nhỏ mắt được sử dụng trong một số chỉ định viêm và đau nhãn khoa theo nhãn của từng sản phẩm. Việc sử dụng cần có chỉ định của bác sĩ mắt.
Không thể xác lập một danh sách ngoài chỉ định chung cho Diclofenac vì một ứng dụng có thể được phê duyệt cho chế phẩm hoặc quốc gia này nhưng không được phê duyệt ở quốc gia khác.
Ứng dụng ngoài chỉ định tại Việt Nam cho từng dạng bào chế: Chưa có đủ dữ liệu.
Không sử dụng Diclofenac cho một mục đích không ghi trong tờ hướng dẫn sử dụng nếu chưa được bác sĩ đánh giá lợi ích và nguy cơ.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều Diclofenac thay đổi đáng kể theo muối, dạng giải phóng, đường dùng, chỉ định, tuổi và nguy cơ của người bệnh. Không tự áp dụng liều của một chế phẩm cho chế phẩm khác.
Một số ví dụ từ tài liệu sản phẩm:
- Viên nang giải phóng kéo dài 75 mg: một hoặc hai viên mỗi ngày, dùng nguyên viên, tổng liều theo SmPC không vượt quá 150 mg/ngày.
- Diclofenac kali 50 mg giải phóng nhanh: một SmPC ghi liều thường dùng 100–150 mg/ngày, chia hai hoặc ba lần; chỉ định đau nửa đầu có lịch dùng riêng.
- Gel Diclofenac 1%: một SmPC hướng dẫn bôi khoảng 2–4 g lên vùng cần điều trị, 3–4 lần mỗi ngày cho người từ 14 tuổi; đánh giá lại sau 7 ngày.
- Thuốc tiêm 75 mg: một tài liệu hướng dẫn dùng 75–150 mg/ngày trong một hoặc hai ngày, do nhân viên y tế thực hiện.
- Thuốc đặt: hàm lượng và số lần dùng phụ thuộc sản phẩm, tổng liều toàn thân phải tính cùng các dạng Diclofenac khác.
Đây chỉ là thông tin tham khảo từ một số nhãn cụ thể, không phải liều cá nhân hóa. Cần sử dụng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất theo chỉ định chuyên môn.
Dạng uống
- Nuốt nguyên viên bao tan trong ruột hoặc giải phóng kéo dài.
- Không nghiền, nhai hoặc bẻ viên nếu tờ hướng dẫn không cho phép.
- Dùng cùng hoặc sau thức ăn có thể giảm khó chịu dạ dày, nhưng không loại bỏ nguy cơ loét hoặc xuất huyết.
- Không tự thay Diclofenac natri bằng Diclofenac kali hoặc đổi giữa dạng giải phóng nhanh và kéo dài.
Dạng gel
- Chỉ bôi lên vùng da lành.
- Không bôi lên vết thương hở, niêm mạc hoặc quanh mắt.
- Rửa tay sau khi bôi, trừ khi bàn tay là vùng cần điều trị.
- Không dùng băng kín không thấm khí.
- Hạn chế để vùng bôi tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng theo hướng dẫn của sản phẩm.
- Không bôi diện rộng hoặc kéo dài hơn hướng dẫn.
Dạng tiêm và nhỏ mắt
Chỉ sử dụng theo chỉ định và kỹ thuật của nhân viên y tế. Không tự mua thuốc tiêm Diclofenac để tiêm tại nhà.
Khi dùng Diclofenac toàn thân, đặc biệt trong thời gian kéo dài, bác sĩ có thể theo dõi:
- Huyết áp, phù và dấu hiệu suy tim.
- Công thức máu khi có nguy cơ mất máu tiêu hóa.
- Chức năng thận, điện giải và tình trạng dịch.
- AST, ALT và các xét nghiệm chức năng gan.
- Dấu hiệu loét hoặc xuất huyết tiêu hóa.
- Dấu hiệu huyết khối tim mạch.
- Phản ứng da hoặc quá mẫn.
- Đáp ứng giảm đau để ngừng thuốc khi không còn cần thiết.
Một nhãn DailyMed khuyến cáo xét nghiệm transaminase định kỳ khi điều trị dài hạn và cân nhắc lần kiểm tra đầu trong khoảng 4–8 tuần sau khi bắt đầu. Lịch theo dõi thực tế cần được cá nhân hóa.
Cảnh báo và lưu ý về Diclofenac
Các chống chỉ định của Diclofenac toàn thân thường bao gồm:
- Quá mẫn với Diclofenac hoặc tá dược.
- Tiền sử hen, mày đay, viêm mũi, phù mạch hoặc phản ứng dị ứng sau aspirin hay NSAID khác.
- Loét, xuất huyết hoặc thủng dạ dày–ruột đang hoạt động.
- Tiền sử xuất huyết hoặc thủng tiêu hóa liên quan đến NSAID.
- Loét hoặc xuất huyết tiêu hóa tái diễn.
- Suy gan, suy thận hoặc suy tim nặng.
- Suy tim sung huyết đã xác lập từ NYHA II–IV, bệnh tim thiếu máu cục bộ, bệnh động mạch ngoại biên hoặc bệnh mạch máu não theo một số SmPC châu Âu.
- Điều trị đau quanh phẫu thuật bắc cầu động mạch vành.
- Ba tháng cuối thai kỳ.
Chống chỉ định của gel, thuốc nhỏ mắt và các chế phẩm chuyên biệt có thể khác. Cần đọc tờ hướng dẫn của đúng sản phẩm.
Các phản ứng thường được báo cáo với Diclofenac toàn thân gồm:
- Đau hoặc khó chịu bụng.
- Khó tiêu, ợ nóng.
- Buồn nôn, nôn.
- Tiêu chảy, táo bón hoặc đầy hơi.
- Đau đầu, chóng mặt.
- Phù, giữ nước.
- Phát ban, ngứa.
- Tăng men gan.
- Ù tai.
- Thiếu máu hoặc tăng thời gian chảy máu.
Dạng gel thường gây phản ứng tại chỗ như đỏ da, ngứa, viêm da, khô da hoặc nhạy cảm ánh sáng. Tác dụng toàn thân ít gặp hơn dạng uống nhưng vẫn có thể xảy ra khi dùng diện rộng hoặc kéo dài.
Ngừng sử dụng và liên hệ cơ sở y tế ngay khi có:
- Đau ngực, khó thở, yếu liệt một bên, méo miệng hoặc khó nói.
- Nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc đau bụng dữ dội.
- Tiểu ít, phù nhanh hoặc tăng cân bất thường.
- Vàng da, nước tiểu sẫm, đau hạ sườn phải hoặc mệt nghiêm trọng.
- Khó thở, phù mặt hoặc họng, co thắt phế quản.
- Phát ban lan rộng, phồng rộp hoặc bong tróc da.
- Sốt kèm tổn thương niêm mạc.
- Đau đầu dữ dội, cứng gáy hoặc rối loạn ý thức.
- Chảy máu hoặc bầm tím bất thường.
NSAID có thể gây nhồi máu cơ tim, đột quỵ, xuất huyết hoặc thủng tiêu hóa, suy thận, tổn thương gan, phản vệ và các phản ứng da nghiêm trọng như Stevens–Johnson hoặc hoại tử thượng bì nhiễm độc. Các biến cố này có thể xảy ra mà không có triệu chứng cảnh báo trước.
- Sử dụng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất.
- Đánh giá nguy cơ tiêu hóa, tim mạch, gan và thận trước khi dùng toàn thân.
- Nguy cơ nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ tăng khi dùng liều cao, kéo dài hoặc ở người có yếu tố nguy cơ tim mạch.
- Xuất huyết, loét hoặc thủng đường tiêu hóa có thể xảy ra bất kỳ lúc nào, có hoặc không có triệu chứng báo trước.
- Người cao tuổi có nguy cơ hậu quả nghiêm trọng cao hơn.
- Thận trọng khi mất nước, suy tim, tăng huyết áp, suy thận, bệnh gan hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu.
- Diclofenac có thể che lấp sốt và dấu hiệu nhiễm trùng.
- Tránh uống nhiều rượu vì có thể làm tăng nguy cơ tiêu hóa và gan.
- Không dùng để điều trị đau trước hoặc sau phẫu thuật bắc cầu động mạch vành.
- Không dùng gel lên vết thương, mắt, miệng hoặc niêm mạc.
- Không cho rằng gel bôi hoàn toàn không có nguy cơ toàn thân.
- Diclofenac có thể ảnh hưởng tạm thời đến khả năng sinh sản ở nữ và thường không được khuyến cáo cho người đang cố gắng mang thai.
Quá liều Diclofenac có thể gây buồn nôn, nôn, đau thượng vị, xuất huyết tiêu hóa, chóng mặt, ù tai, co giật, suy thận, tổn thương gan, hạ huyết áp hoặc ức chế hô hấp.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Xử trí chủ yếu là điều trị triệu chứng và hỗ trợ:
- Không tự gây nôn.
- Liên hệ cơ sở cấp cứu hoặc trung tâm chống độc.
- Mang theo hộp thuốc, vỉ thuốc và thông tin số lượng đã dùng.
- Than hoạt có thể được cân nhắc tại cơ sở y tế trong một số trường hợp uống liều lớn.
- Theo dõi chức năng gan, thận, huyết áp, tiêu hóa và thần kinh.
- Lọc máu thường ít hiệu quả trong loại bỏ Diclofenac do thuốc liên kết protein cao.
Bảo quản theo đúng nhãn của từng chế phẩm, trong bao bì gốc, tránh ẩm, nhiệt và ánh sáng quá mức, để xa tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
Không dùng thuốc quá hạn, gel bị tách lớp, dung dịch đổi màu hoặc viên thuốc có dấu hiệu hư hỏng. Điều kiện nhiệt độ cụ thể cho từng sản phẩm: Chưa có đủ dữ liệu.
Đối tượng đặc biệt
Không có một khuyến cáo chung cho mọi dạng Diclofenac ở trẻ em.
- Một số viên giải phóng kéo dài không được khuyến cáo cho trẻ em.
- Một SmPC gel Diclofenac 1% chống chỉ định cho trẻ dưới 14 tuổi do chưa đủ dữ liệu.
- Một số thuốc đặt hoặc chế phẩm chuyên khoa có thể có chỉ định cho nhóm tuổi cụ thể tại một số quốc gia.
Không dùng viên của người lớn hoặc tự chia liều cho trẻ. Chỉ sử dụng khi đúng sản phẩm có hướng dẫn theo tuổi hoặc cân nặng và được bác sĩ chỉ định.
Người cao tuổi có nguy cơ cao hơn đối với xuất huyết tiêu hóa, thủng đường tiêu hóa, suy thận, giữ nước và biến cố tim mạch. Nên dùng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất và theo dõi thường xuyên, đặc biệt khi có tiền sử loét, đang dùng thuốc chống đông hoặc có bệnh tim thận.
Không tự sử dụng Diclofenac trong thai kỳ.
FDA khuyến cáo tránh NSAID, bao gồm Diclofenac, từ khoảng tuần thai thứ 20 trở đi do nguy cơ rối loạn chức năng thận của thai và thiểu ối. Khi thật sự cần dùng trong khoảng tuần 20–30, bác sĩ phải sử dụng liều thấp nhất, thời gian ngắn nhất và có thể cần theo dõi nước ối nếu điều trị kéo dài hơn 48 giờ.
Từ khoảng tuần 30 và trong ba tháng cuối thai kỳ, Diclofenac chống chỉ định hoặc cần tránh do nguy cơ đóng sớm ống động mạch, độc tính tim phổi ở thai, rối loạn chức năng thận, kéo dài thời gian chảy máu và ảnh hưởng chuyển dạ.
Dữ liệu còn hạn chế và khuyến cáo có khác biệt giữa các nguồn.
LactMed cập nhật tháng 4/2026 cho biết nồng độ Diclofenac trong sữa có vẻ rất thấp và phần lớn chuyên gia đánh giá thuốc có thể chấp nhận trong thời gian cho con bú. Tuy nhiên, thuốc có nhiều dữ liệu hơn có thể được ưu tiên khi nuôi trẻ sơ sinh hoặc trẻ sinh non. Một số SmPC thận trọng hơn và khuyến cáo không sử dụng trong thời gian cho con bú.
Quyết định cần dựa trên dạng dùng, liều, thời gian, tuổi và sức khỏe của trẻ. Không bôi gel lên vú hoặc vùng da có thể tiếp xúc trực tiếp với miệng trẻ.
Diclofenac được chuyển hóa gần như hoàn toàn tại gan và có thể làm tăng men gan hoặc gây tổn thương gan nghiêm trọng.
- Chống chỉ định ở người suy gan nặng theo nhiều SmPC.
- Người có bệnh gan có thể cần liều thấp hơn và theo dõi xét nghiệm.
- Ngừng thuốc và đánh giá y tế nếu xuất hiện vàng da, nước tiểu sẫm, đau hạ sườn phải, ngứa hoặc mệt bất thường.
Diclofenac có thể làm giảm tổng hợp prostaglandin tại thận, giảm tưới máu thận và gây mất bù chức năng thận ở người có nguy cơ.
- Chống chỉ định hoặc không khuyến cáo trong suy thận nặng tùy sản phẩm.
- Đặc biệt thận trọng ở người mất nước, suy tim, cao tuổi hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu, ACEI hay ARB.
- Cần theo dõi creatinine, mức lọc cầu thận, kali và tình trạng dịch khi có nguy cơ.
Diclofenac có thể gây chóng mặt, buồn ngủ, mệt mỏi, rối loạn thị giác hoặc choáng váng ở một số người. Không lái xe hoặc vận hành máy móc khi có các triệu chứng này.
Tương tác thuốc của Diclofenac
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Valacyclovir
Phối hợp valacyclovir với Diclofenac có tín hiệu tăng tổn thương thận cấp trong dữ liệu báo cáo tự phát; bằng chứng không xác lập được tỷ lệ mắc hoặc quan hệ nhân quả chắc chắn. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học/dược động học chưa được chứng minh đầy đủ. Giảm tưới máu thận do NSAID, mất nước và khả năng ảnh hưởng chất vận chuyển anion hữu cơ có thể làm tăng tích lũy acyclovir và nguy cơ kết tinh/độc tính thận. Ảnh hưởng: Trong phân tích FAERS, AKI được ghi trong 37 báo cáo, chiếm 25,2% các báo cáo phối hợp valacyclovir/diclofenac; chênh lệch với nhóm acyclovir không đạt ý nghĩa thống kê. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Ưu tiên thuốc giảm đau không phải NSAID khi phù hợp, nhất là ở người cao tuổi, nữ, tăng huyết áp, suy thận, mất nước hoặc đang dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin. Nếu phải phối hợp, dùng thời gian ngắn nhất và bảo đảm đủ dịch. | Creatinine/eGFR trước điều trị và lặp lại sớm ở nhóm nguy cơ; lượng nước tiểu, đau hông lưng, buồn nôn, lú lẫn; ngừng và đánh giá ngay khi creatinine tăng hoặc thiểu niệu. | Bằng chứng: low Nguồn: J-STAGE | Association between concomitant use of acyclovir or valacyclovir with NSAIDs and increased risk of acute kidney injury | Individual NSAID signal—Diclofenac | https://www.jstage.jst.go.jp/article/bpb/41/2/41_b17-00547/_html/-char/en | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Cidofovir
NSAID được nhãn cidofovir liệt kê trong nhóm thuốc có khả năng gây độc thận chống chỉ định dùng đồng thời. Kế thừa từ nhóm: | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược lực học theo nhóm: NSAID có thể giảm tưới máu thận và gây tổn thương thận, cộng hợp với độc tính ống thận gần của cidofovir. Ảnh hưởng: Tăng nguy cơ suy thận cấp, tăng creatinine, giảm độ thanh thải và làm nặng độc tính cidofovir. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh NSAID trong và quanh thời điểm dùng cidofovir; ngừng ít nhất 7 ngày trước cidofovir và dùng thuốc giảm đau/hạ sốt thay thế phù hợp. | Creatinine, CrCl/eGFR, protein niệu, huyết áp, tình trạng dịch và lượng nước tiểu. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Contraindications/Warnings/Drug Interactions: nephrotoxic agents | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Valacyclovir
Phối hợp valacyclovir với NSAID có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp, đặc biệt ở người cao tuổi, nữ, tăng huyết áp, mất nước, suy thận hoặc đồng dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Cơ chế chưa được chứng minh hoàn toàn. NSAID làm giảm prostaglandin và tưới máu thận; mất nước/giảm mức lọc cầu thận có thể làm tăng nồng độ acyclovir trong ống thận. Một số NSAID có thể ảnh hưởng chất vận chuyển anion hữu cơ. Ảnh hưởng: Hai phân tích hệ thống báo cáo tự phát cho thấy tín hiệu AKI tăng khi phối hợp valacyclovir–NSAID. Trong một phân tích, AKI xuất hiện trong 19,4% báo cáo valacyclovir/NSAID so với 10,5% báo cáo acyclovir/NSAID; không thể dùng các tỷ lệ này để ước tính nguy cơ tuyệt đối. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Ưu tiên acetaminophen hoặc lựa chọn không NSAID khi phù hợp. Nếu cần NSAID, đánh giá chức năng thận, tránh mất nước, hạn chế thời gian dùng và tránh phối hợp thêm thuốc độc thận/RAS inhibitor khi có thể. | Creatinine/eGFR, lượng nước tiểu và tình trạng hydrat hóa; theo dõi sớm trong tuần đầu, đặc biệt mùa nóng hoặc khi nôn/tiêu chảy; đánh giá triệu chứng độc thần kinh do tích lũy acyclovir. | Bằng chứng: low Nguồn: J-STAGE | Association between concomitant use of acyclovir or valacyclovir with NSAIDs and increased risk of acute kidney injury | Class-level FAERS analysis | https://www.jstage.jst.go.jp/article/bpb/41/2/41_b17-00547/_html/-char/en | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Perindopril
NSAID có thể làm giảm tác dụng hạ huyết áp của perindopril và tăng nguy cơ suy giảm chức năng thận, kể cả suy thận cấp, đồng thời có thể làm tăng kali huyết. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: NSAID làm giảm prostaglandin thận và có thể làm giảm tưới máu cầu thận; khi kết hợp ACE inhibitor, cơ chế này có thể làm giảm GFR và đối kháng một phần tác dụng hạ áp. Ảnh hưởng: Giảm hiệu quả hạ huyết áp; tăng creatinine, giảm chức năng thận/AKI và tăng kali, nhất là người cao tuổi hoặc có chức năng thận nền kém. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Phối hợp thận trọng, đặc biệt ở người cao tuổi; bảo đảm tình trạng dịch phù hợp và đánh giá nguy cơ thận. Dùng NSAID liều thấp nhất/thời gian ngắn nhất khi cần theo chỉ định. | Kiểm tra chức năng thận sau khi bắt đầu phối hợp và định kỳ; theo dõi huyết áp và kali ở bệnh nhân nguy cơ. | Bằng chứng: high |
Thắc mắc về hoạt chất Diclofenac
Diclofenac là thuốc giảm đau có tác dụng chống viêm thuộc nhóm NSAID. Thuốc không giống paracetamol về cơ chế và hồ sơ nguy cơ. Ngoài tác dụng giảm đau, Diclofenac có thể gây xuất huyết tiêu hóa, tổn thương thận, gan và biến cố tim mạch, nên không phù hợp để tự dùng thường xuyên hoặc kéo dài.
Thông thường không nên tự phối hợp Diclofenac với ibuprofen, naproxen hoặc NSAID khác. Việc dùng đồng thời thường không làm tăng lợi ích tương ứng nhưng có thể tăng nguy cơ loét, xuất huyết tiêu hóa, suy thận và tác dụng phụ tim mạch.
Aspirin liều thấp dùng dự phòng tim mạch cũng cần được khai báo với bác sĩ; không tự ngừng aspirin đã được kê đơn.
Có. Diclofenac có thể gây viêm, loét, xuất huyết hoặc thủng dạ dày và ruột. Biến cố có thể xảy ra mà không có dấu hiệu báo trước. Nguy cơ cao hơn ở người cao tuổi, có tiền sử loét hoặc xuất huyết, uống rượu, dùng thuốc chống đông, corticosteroid hoặc dùng NSAID trong thời gian dài.
Uống thuốc sau ăn có thể giảm khó chịu nhưng không loại bỏ nguy cơ xuất huyết tiêu hóa.
Gel Diclofenac thường tạo mức phơi nhiễm toàn thân thấp hơn viên uống nên tác dụng phụ toàn thân ít gặp hơn. Tuy nhiên, gel vẫn có thể gây viêm da, dị ứng hoặc nhạy cảm ánh sáng; tác dụng toàn thân vẫn có thể xảy ra khi bôi diện rộng, kéo dài, dùng băng kín hoặc phối hợp với Diclofenac uống.
Không bôi gel lên vết thương hở, quanh mắt hoặc niêm mạc.
Cả hai đều cung cấp Diclofenac nhưng không phải lúc nào cũng thay thế trực tiếp cho nhau. Diclofenac kali thường được dùng trong một số chế phẩm giải phóng nhanh, trong khi Diclofenac natri thường gặp ở viên bao tan trong ruột hoặc giải phóng kéo dài.
Tốc độ hấp thu, chỉ định, hàm lượng và lịch uống có thể khác nhau. Nhãn Diclofenac cảnh báo rằng các dạng bao tan trong ruột, giải phóng kéo dài và Diclofenac kali không nhất thiết tương đương sinh học dù có cùng số miligam.

