Naproxen

Naproxen là thuốc chống viêm không steroid (NSAID) thuộc nhóm dẫn xuất acid propionic, có tác dụng giảm đau, chống viêm và hạ sốt thông qua ức chế cyclooxygenase, từ đó làm giảm tổng hợp prostaglandin. Thuốc được sử dụng để kiểm soát triệu chứng trong viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp, viêm cột sống dính khớp, viêm khớp tự phát thiếu niên thể đa khớp, viêm gân, viêm bao hoạt dịch, gút cấp, đau và đau bụng kinh nguyên phát. Naproxen không chữa khỏi nguyên nhân của bệnh và có thể gây biến cố nghiêm trọng như xuất huyết hoặc thủng đường tiêu hóa, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, tổn thương thận, phản vệ và phản ứng da nặng. Nguy cơ tăng ở người cao tuổi, người có bệnh tim mạch, tiền sử loét hoặc xuất huyết tiêu hóa, suy thận hoặc khi phối hợp thuốc ảnh hưởng đông máu. Liều phải dựa trên đúng dạng bào chế và hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ hoặc nhãn thuốc được phê duyệt.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Naproxen; muối thường gặp là naproxen sodium.
  • Nhóm thuốc: NSAID, dẫn xuất acid propionic; mã ATC M01AE02.
  • Tác dụng: Giảm đau, chống viêm, hạ sốt bằng cách ức chế COX-1/COX-2 và giảm tổng hợp prostaglandin.
  • Chỉ định thường gặp: Các bệnh viêm khớp, gút cấp, viêm gân, viêm bao hoạt dịch, đau và đau bụng kinh nguyên phát.
  • Nguy cơ chính: Biến cố huyết khối tim mạch; xuất huyết, loét hoặc thủng tiêu hóa; độc tính thận; phản vệ và phản ứng da nặng.
  • Thai kỳ: Tránh tự dùng từ khoảng tuần 20; tránh dùng từ khoảng tuần 30 trở đi do nguy cơ cho thai.
  • Nguyên tắc dùng: Dùng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất; không tự phối hợp với NSAID khác.

Hoạt chất Naproxen là gì?

Naproxen là NSAID dùng để giảm triệu chứng đau, viêm và sốt. Thuốc không điều trị căn nguyên của bệnh viêm khớp và không phù hợp với mọi người do có nguy cơ tim mạch, tiêu hóa, thận và dị ứng nghiêm trọng.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Naproxen

CAS 22204-53-1

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Naproxen

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Naproxen

Tên IUPAC

(2S)-2-(6-methoxynaphthalen-2-yl)propanoic acid

Tên hóa học khác

2-Naphthaleneacetic acid, 6-methoxy-alpha-methyl-, (S)-

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tên hóa học theo nhãn: (S)-6-methoxy-α-methyl-2-naphthaleneacetic acid. Một số cách gọi liên quan gồm (S)-naproxen và naproxen natri đối với dạng muối sodium; naproxen và naproxen sodium không đồng nhất về khối lượng hoạt chất nên không tự quy đổi liều.

Tên Latinh / tên dược điển

Naproxenum

Tên USAN

naproxen

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

22204-53-1

UNII

57Y76R9ATQ

PubChem CID

156391

RxNorm CUI

7258

Dược động học của Naproxen

Naproxen được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn qua đường tiêu hóa, sinh khả dụng khoảng 95%. Nồng độ đỉnh của naproxen dạng thông thường đạt sau khoảng 2–4 giờ. Thuốc gắn protein huyết tương trên 99%, thể tích phân bố khoảng 0,16 L/kg, chuyển hóa nhiều ở gan thành 6-O-desmethyl naproxen rồi liên hợp glucuronide. Khoảng 95% liều được bài xuất qua nước tiểu, chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa hoặc liên hợp; thời gian bán thải khoảng 12–17 giờ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Naproxen và naproxen sodium được hấp thu nhanh, gần như hoàn toàn từ đường tiêu hóa. Với naproxen dạng thông thường, nồng độ đỉnh huyết tương thường đạt sau 2–4 giờ; dạng muối sodium và các công thức khác có thể có tốc độ hấp thu khác.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng đường uống in vivo khoảng 95%. Các dạng naproxen có thể tương đương về mức độ hấp thu nhưng khác về tốc độ và kiểu hấp thu, vì vậy không tự đổi dạng hoặc quy đổi liều.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố khoảng 0,16 L/kg. Ở nồng độ điều trị, hơn 99% naproxen gắn với albumin huyết tương. Dạng anion của naproxen được phát hiện trong sữa mẹ với nồng độ khoảng 1% nồng độ tối đa trong huyết tương mẹ.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Naproxen được chuyển hóa nhiều tại gan thành 6-O-desmethyl naproxen; cả thuốc mẹ và chất chuyển hóa tiếp tục được chuyển thành các chất liên hợp acylglucuronide. Nhãn ghi nhận naproxen và chất chuyển hóa chính không cảm ứng enzym chuyển hóa.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 95% liều được bài xuất qua nước tiểu, chủ yếu dưới dạng các chất liên hợp của naproxen và 6-O-desmethyl naproxen; dưới 1% là naproxen không đổi và dưới 1% là 6-O-desmethyl naproxen không liên hợp. Khoảng 3% hoặc ít hơn được thải qua phân. Chất chuyển hóa có thể tích lũy khi suy thận.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trong huyết tương của naproxen khoảng 12–17 giờ; trạng thái ổn định thường đạt sau 4–5 ngày dùng đều.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải naproxen khoảng 0,13 mL/phút/kg theo nhãn DailyMed.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Dạng hóa học và công thức bào chế ảnh hưởng tốc độ hấp thu. Ở người cao tuổi, tỷ lệ naproxen tự do trong huyết tương có thể tăng dù tổng nồng độ không đổi. Bệnh gan mạn do rượu hoặc tình trạng giảm albumin có thể làm tăng phần thuốc tự do. Suy thận nặng làm giảm thải trừ và có thể gây tích lũy chất chuyển hóa. Probenecid làm tăng nồng độ và kéo dài thời gian bán thải; antacid, sucralfate hoặc cholestyramine có thể làm chậm hấp thu.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Naproxen

Naproxen thuộc nhóm NSAID không chọn lọc, ức chế cả COX-1 và COX-2. Trong hệ thống ATC, thuốc nằm trong nhóm M01A — thuốc chống viêm và chống thấp khớp không steroid, phân nhóm dẫn xuất acid propionic M01AE.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế chưa được hiểu hoàn toàn, nhưng naproxen ức chế cyclooxygenase COX-1 và COX-2, làm giảm tổng hợp prostaglandin ở mô ngoại vi. Prostaglandin tham gia cảm thụ đau, viêm và điều hòa thân nhiệt; giảm prostaglandin tạo ra tác dụng giảm đau, chống viêm và hạ sốt, đồng thời góp phần vào các nguy cơ tiêu hóa, thận và chảy máu.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Naproxen có tác dụng giảm đau, chống viêm và hạ sốt. Thuốc có thể ức chế kết tập tiểu cầu và kéo dài thời gian chảy máu; dùng cùng aspirin liều thấp có thể ảnh hưởng hoạt tính kháng tiểu cầu của aspirin tùy thời điểm dùng, nên không tự phối hợp.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Naproxen

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Naproxen

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Naproxen

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Cidofovir

NSAID được nhãn cidofovir liệt kê trong nhóm thuốc có khả năng gây độc thận chống chỉ định dùng đồng thời.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Tương tác dược lực học theo nhóm: NSAID có thể giảm tưới máu thận và gây tổn thương thận, cộng hợp với độc tính ống thận gần của cidofovir.

Ảnh hưởng:

Tăng nguy cơ suy thận cấp, tăng creatinine, giảm độ thanh thải và làm nặng độc tính cidofovir.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Tránh NSAID trong và quanh thời điểm dùng cidofovir; ngừng ít nhất 7 ngày trước cidofovir và dùng thuốc giảm đau/hạ sốt thay thế phù hợp.

Creatinine, CrCl/eGFR, protein niệu, huyết áp, tình trạng dịch và lượng nước tiểu.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Contraindications/Warnings/Drug Interactions: nephrotoxic agents | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02
emc/UK SmPC | Cidofovir 75 mg/ml Concentrate for Solution for Infusion | Sections 4.3–4.5: nephrotoxicity and concomitant nephrotoxic agents | https://www.medicines.org.uk/emc/product/11151/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Valacyclovir

Phối hợp valacyclovir với NSAID có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp, đặc biệt ở người cao tuổi, nữ, tăng huyết áp, mất nước, suy thận hoặc đồng dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Cơ chế chưa được chứng minh hoàn toàn. NSAID làm giảm prostaglandin và tưới máu thận; mất nước/giảm mức lọc cầu thận có thể làm tăng nồng độ acyclovir trong ống thận. Một số NSAID có thể ảnh hưởng chất vận chuyển anion hữu cơ.

Ảnh hưởng:

Hai phân tích hệ thống báo cáo tự phát cho thấy tín hiệu AKI tăng khi phối hợp valacyclovir–NSAID. Trong một phân tích, AKI xuất hiện trong 19,4% báo cáo valacyclovir/NSAID so với 10,5% báo cáo acyclovir/NSAID; không thể dùng các tỷ lệ này để ước tính nguy cơ tuyệt đối.

Khuyến nghị:

use_alternative

Xử trí:

Ưu tiên acetaminophen hoặc lựa chọn không NSAID khi phù hợp. Nếu cần NSAID, đánh giá chức năng thận, tránh mất nước, hạn chế thời gian dùng và tránh phối hợp thêm thuốc độc thận/RAS inhibitor khi có thể.

Creatinine/eGFR, lượng nước tiểu và tình trạng hydrat hóa; theo dõi sớm trong tuần đầu, đặc biệt mùa nóng hoặc khi nôn/tiêu chảy; đánh giá triệu chứng độc thần kinh do tích lũy acyclovir.

Bằng chứng: low
Nguồn:

J-STAGE | Association between concomitant use of acyclovir or valacyclovir with NSAIDs and increased risk of acute kidney injury | Class-level FAERS analysis | https://www.jstage.jst.go.jp/article/bpb/41/2/41_b17-00547/_html/-char/en | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Frontiers/PMC | Risk Evaluation for AKI induced by valacyclovir, analgesics, and RAS inhibitors | JADER analysis—NSAIDs | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6694181/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
DailyMed | VALACYCLOVIR Prescribing Information | Warning 5.2—Potentially nephrotoxic drugs | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=7f5e96e0-534c-47a5-bb79-926088afc73c | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Perindopril

NSAID có thể làm giảm tác dụng hạ huyết áp của perindopril và tăng nguy cơ suy giảm chức năng thận, kể cả suy thận cấp, đồng thời có thể làm tăng kali huyết.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

NSAID làm giảm prostaglandin thận và có thể làm giảm tưới máu cầu thận; khi kết hợp ACE inhibitor, cơ chế này có thể làm giảm GFR và đối kháng một phần tác dụng hạ áp.

Ảnh hưởng:

Giảm hiệu quả hạ huyết áp; tăng creatinine, giảm chức năng thận/AKI và tăng kali, nhất là người cao tuổi hoặc có chức năng thận nền kém.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Phối hợp thận trọng, đặc biệt ở người cao tuổi; bảo đảm tình trạng dịch phù hợp và đánh giá nguy cơ thận. Dùng NSAID liều thấp nhất/thời gian ngắn nhất khi cần theo chỉ định.

Kiểm tra chức năng thận sau khi bắt đầu phối hợp và định kỳ; theo dõi huyết áp và kali ở bệnh nhân nguy cơ.

Bằng chứng: high

Thắc mắc về hoạt chất Naproxen

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 11 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *