Celecoxib là thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) thuộc nhóm coxib, ức chế chọn lọc cyclooxygenase-2 (COX-2) để làm giảm tổng hợp prostaglandin liên quan đến đau, viêm và sốt. Thuốc được dùng theo nhãn quản lý tại một số quốc gia để điều trị triệu chứng thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp, viêm cột sống dính khớp; nhãn Hoa Kỳ còn có đau cấp, đau bụng kinh nguyên phát và viêm khớp dạng thấp thiếu niên từ 2 tuổi. Celecoxib không chữa khỏi nguyên nhân bệnh khớp và không thay thế thuốc điều trị nền trong bệnh viêm khớp. Dù chọn lọc COX-2, thuốc vẫn có thể gây biến cố tim mạch, xuất huyết hoặc thủng tiêu hóa, tổn thương thận, tăng huyết áp, giữ nước và phản ứng da nghiêm trọng. Liều phải do bác sĩ quyết định theo chỉ định, nguy cơ tim mạch–tiêu hóa, chức năng gan thận và thuốc đang dùng.
Nội dung chính
- Nhóm thuốc: NSAID chọn lọc COX-2, thuộc nhóm coxib
- Tác dụng chính: Giảm đau, kháng viêm và hạ sốt
- Chỉ định thường gặp: Thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp, viêm cột sống dính khớp; một số nhãn còn có đau cấp, đau bụng kinh và viêm khớp thiếu niên
- Cách dùng: Dùng đường uống, có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn
- Nguyên tắc liều: Dùng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất
- Nguy cơ quan trọng: Nhồi máu cơ tim, đột quỵ, xuất huyết hoặc thủng tiêu hóa, suy thận, tổn thương gan và phản ứng da nghiêm trọng
- Thai kỳ: Khuyến cáo khác nhau giữa các nhãn; không tự dùng khi mang thai
- Tương tác đáng chú ý: Thuốc chống đông, aspirin, NSAID khác, ACEI/ARB, lợi tiểu, lithium, digoxin, methotrexate, fluconazole và thuốc chuyển hóa qua CYP2D6
- Phân loại: Thuốc kê đơn theo nhãn Hoa Kỳ và Anh
Hoạt chất Celecoxib là gì?
Celecoxib là thuốc kháng viêm không steroid chọn lọc COX-2, có tác dụng giảm đau, giảm viêm và hạ sốt. Thuốc làm giảm triệu chứng nhưng không điều trị khỏi nguyên nhân của thoái hóa khớp hoặc các bệnh viêm khớp tự miễn và không thay thế thuốc điều trị nền.
Celecoxib
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Celecoxib |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Celecoxib |
| Tên IUPAC | 4-[5-(4-methylphenyl)-3-(trifluoromethyl)pyrazol-1-yl]benzenesulfonamide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Tên hóa học: 4-[5-(4-methylphenyl)-3-(trifluoromethyl)-1H-pyrazol-1-yl] benzenesulfonamide. Celecoxib là một dẫn xuất pyrazole thế diaryl và là sulfonamide không thuộc nhóm arylamine. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Celecoxibum |
| Tên USAN | celecoxib |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 169590-42-5 |
|---|---|
| UNII | JCX84Q7J1L |
| PubChem CID | 2662 |
| RxNorm CUI | 140587 |
Dược động học của Celecoxib
Celecoxib đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 2–3 giờ khi uống lúc đói, gắn protein huyết tương khoảng 97%, phân bố rộng vào mô và được chuyển hóa chủ yếu tại gan qua CYP2C9. Thời gian bán thải hiệu dụng khoảng 11 giờ. Phần lớn liều được đào thải dưới dạng chất chuyển hóa qua phân và nước tiểu.
Giai đoạn I: Hấp thu
Celecoxib được hấp thu qua đường tiêu hóa; nồng độ đỉnh thường xuất hiện sau khoảng 2–3 giờ. Trạng thái ổn định đạt được vào hoặc trước ngày điều trị thứ 5 khi dùng nhiều liều. Ở liều trên 200 mg, mức tăng nồng độ đỉnh và AUC có thể thấp hơn tỷ lệ tăng liều do hoạt chất có độ tan trong nước thấp.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của viên nang Celecoxib chưa được xác định trực tiếp trong nhãn Hoa Kỳ. Bữa ăn nhiều chất béo làm chậm thời gian đạt đỉnh khoảng 1–2 giờ và tăng mức phơi nhiễm toàn thân khoảng 10–20%. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Celecoxib gắn với protein huyết tương khoảng 97%, chủ yếu với albumin. Thể tích phân bố biểu kiến ở trạng thái ổn định khoảng 400–429 lít, cho thấy thuốc phân bố rộng vào mô. Thuốc không ưu tiên gắn với hồng cầu.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Celecoxib được chuyển hóa chủ yếu qua CYP2C9 thành ba chất chuyển hóa chính gồm alcohol bậc một, acid carboxylic tương ứng và chất liên hợp glucuronide. Các chất chuyển hóa này không có hoạt tính ức chế COX-1 hoặc COX-2 đáng kể.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Celecoxib được thải trừ chủ yếu sau chuyển hóa ở gan. Sau một liều có đánh dấu phóng xạ, khoảng 57% liều được tìm thấy trong phân và 27% trong nước tiểu; dưới 3% được đào thải dưới dạng thuốc không đổi qua nước tiểu và phân.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải hiệu dụng khoảng 11 giờ trong điều kiện nhịn đói. Độ tan thấp của Celecoxib có thể làm quá trình hấp thu kéo dài và khiến ước tính thời gian bán thải cuối biến thiên. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải huyết tương biểu kiến CL/F khoảng 500 mL/phút, tương đương khoảng 27,7 lít/giờ ở người khỏe mạnh dùng liều đơn 200 mg lúc đói. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng dược động học gồm:
- Bữa ăn nhiều chất béo làm chậm hấp thu và tăng AUC khoảng 10–20%.
- Thuốc kháng acid chứa nhôm và magnesi có thể làm giảm Cmax khoảng 37% và AUC khoảng 10%.
- Người trên 65 tuổi có Cmax cao hơn khoảng 40% và AUC cao hơn khoảng 50% so với người trẻ.
- Suy gan mức độ vừa làm AUC tăng khoảng 180%.
- Kiểu gen CYP2C9 chuyển hóa kém, đặc biệt CYP2C9*3/*3, có thể làm mức phơi nhiễm tăng nhiều lần.
- Fluconazole ức chế CYP2C9 làm tăng nồng độ Celecoxib; rifampicin và các chất cảm ứng CYP2C9 có thể làm giảm nồng độ.
- Cân nặng thấp, tuổi, chủng tộc và chức năng thận cũng có thể ảnh hưởng mức phơi nhiễm.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Celecoxib
Celecoxib thuộc nhóm coxib, là nhóm NSAID có tính chọn lọc đối với enzyme cyclooxygenase-2 trong phạm vi liều điều trị. So với NSAID không chọn lọc, thuốc ít ức chế COX-1 và chức năng tiểu cầu hơn, nhưng vẫn có thể gây biến cố tim mạch, xuất huyết tiêu hóa và độc tính thận.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Celecoxib ức chế chủ yếu COX-2, làm giảm tổng hợp prostaglandin tại mô ngoại vi. Prostaglandin tham gia cảm thụ đau, gây viêm và điều hòa sốt; vì vậy việc giảm tạo prostaglandin mang lại tác dụng giảm đau, kháng viêm và hạ sốt. COX-2 cũng tham gia điều hòa chức năng thận, rụng trứng, làm tổ và đóng ống động mạch, giải thích một phần các cảnh báo về thận, sinh sản và thai kỳ.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Celecoxib có tác dụng giảm đau, chống viêm và hạ sốt. Ở liều điều trị, thuốc không cho thấy ức chế đáng kể kết tập tiểu cầu hoặc kéo dài thời gian chảy máu ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, Celecoxib không thay thế aspirin liều thấp trong dự phòng biến cố tim mạch.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Celecoxib
Chỉ định phải được đối chiếu với nhãn được phê duyệt tại từng quốc gia.
Theo nhãn viên nang Hoa Kỳ, Celecoxib được chỉ định để kiểm soát dấu hiệu và triệu chứng của:
- Thoái hóa khớp.
- Viêm khớp dạng thấp.
- Viêm khớp dạng thấp thiếu niên ở trẻ từ 2 tuổi.
- Viêm cột sống dính khớp.
- Đau cấp ở người lớn.
- Đau bụng kinh nguyên phát.
Theo SmPC Anh được trích dẫn, Celecoxib được dùng ở người lớn để điều trị triệu chứng thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp và viêm cột sống dính khớp.
Trong điều trị thoái hóa khớp, hướng dẫn ACR/Arthritis Foundation khuyến nghị NSAID đường uống khi phù hợp, nhưng lựa chọn thuốc phải xét nguy cơ tim mạch, tiêu hóa, thận và bệnh đồng mắc của từng người.
Celecoxib đã được nghiên cứu trong dự phòng u tuyến đại trực tràng rải rác, đa polyp tuyến gia đình và một số ứng dụng ung thư khác. Đây không phải là chỉ định được liệt kê trong nhãn viên nang Hoa Kỳ hoặc SmPC Anh hiện hành được trích dẫn. Các thử nghiệm dự phòng polyp sử dụng liều kéo dài cho thấy nguy cơ tim mạch có thể tăng phụ thuộc liều, do đó không được tự sử dụng Celecoxib với mục đích phòng ngừa ung thư hoặc polyp.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn viên nang Hoa Kỳ và chỉ mang tính tham khảo chuyên môn. Chỉ định và liều được phê duyệt tại Việt Nam có thể khác. Không tự áp dụng liều.
| Chỉ định | Liều tham khảo theo nhãn Hoa Kỳ |
|---|---|
| Thoái hóa khớp | 200 mg/ngày, dùng một lần hoặc 100 mg x 2 lần/ngày |
| Viêm khớp dạng thấp | 100–200 mg x 2 lần/ngày |
| Viêm khớp dạng thấp thiếu niên từ 2 tuổi, cân nặng 10–25 kg | 50 mg x 2 lần/ngày |
| Viêm khớp dạng thấp thiếu niên từ 2 tuổi, cân nặng trên 25 kg | 100 mg x 2 lần/ngày |
| Viêm cột sống dính khớp | 200 mg/ngày, dùng một lần hoặc chia hai lần; nếu không đáp ứng sau 6 tuần, bác sĩ có thể cân nhắc thử 400 mg/ngày |
| Đau cấp hoặc đau bụng kinh nguyên phát ở người lớn | Ngày đầu 400 mg, có thể bổ sung 200 mg nếu cần; những ngày sau 200 mg x 2 lần/ngày khi cần |
Người suy gan mức độ vừa theo Child-Pugh B: giảm tổng liều hằng ngày khoảng 50%. Người chuyển hóa CYP2C9 kém: nhãn Hoa Kỳ khuyến nghị bắt đầu bằng một nửa liều thấp nhất được khuyến cáo.
SmPC Anh quy định liều tối đa 400 mg/ngày cho các chỉ định được phê duyệt tại Anh.
- Uống Celecoxib theo đúng liều và thời gian bác sĩ kê.
- Có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn.
- Dùng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất.
- Không tự tăng liều khi chưa giảm đau và không dùng kéo dài hơn chỉ định.
- Không dùng đồng thời với ibuprofen, naproxen, diclofenac hoặc NSAID khác nếu chưa được bác sĩ cho phép.
- Người khó nuốt có thể mở viên nang và rắc toàn bộ lượng thuốc lên một thìa thức ăn mềm theo hướng dẫn cụ thể của nhãn sản phẩm, sau đó uống ngay với nước.
- Không được xem Celecoxib là thuốc thay thế aspirin dự phòng tim mạch.
- Khi quên liều, không tự uống gấp đôi để bù.
Tùy thời gian điều trị và nguy cơ của người bệnh, bác sĩ có thể theo dõi:
- Huyết áp trước và trong quá trình điều trị.
- Dấu hiệu phù, tăng cân nhanh, khó thở hoặc suy tim.
- Chức năng thận, creatinine, ure, điện giải và kali máu.
- Công thức máu, hemoglobin hoặc hematocrit nếu dùng dài ngày hoặc có dấu hiệu mất máu.
- Men gan và triệu chứng tổn thương gan.
- Đau thượng vị, phân đen, nôn ra máu hoặc dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa.
- Đau ngực, khó thở, yếu liệt hoặc rối loạn ngôn ngữ gợi ý biến cố tim mạch.
- Phát ban, tổn thương niêm mạc, sốt, phù mặt hoặc phản ứng quá mẫn.
- INR và dấu hiệu chảy máu nếu dùng cùng warfarin.
- Trẻ mắc viêm khớp thiếu niên thể hệ thống cần theo dõi rối loạn đông máu.
Cảnh báo và lưu ý về Celecoxib
Chống chỉ định có khác biệt giữa các nhãn quản lý.
Theo nhãn Hoa Kỳ, Celecoxib chống chỉ định khi:
- Quá mẫn với Celecoxib hoặc thành phần của thuốc.
- Có phản ứng dị ứng với sulfonamide.
- Có tiền sử hen, mày đay hoặc phản ứng dị ứng sau aspirin hay NSAID khác.
- Sử dụng trong bối cảnh phẫu thuật bắc cầu động mạch vành.
SmPC Anh còn liệt kê các chống chỉ định như loét dạ dày–ruột hoặc xuất huyết tiêu hóa đang hoạt động, bệnh viêm ruột, suy tim sung huyết NYHA II–IV, bệnh tim thiếu máu cục bộ, bệnh động mạch ngoại biên hoặc bệnh mạch máu não đã xác lập, suy gan nặng, độ thanh thải creatinine dưới 30 mL/phút, mang thai và cho con bú.
Phải đối chiếu chống chỉ định trên tờ hướng dẫn sử dụng của sản phẩm cụ thể tại Việt Nam.
Các tác dụng không mong muốn thường được ghi nhận gồm:
- Khó tiêu, đau bụng, tiêu chảy, đầy hơi, buồn nôn hoặc nôn.
- Đau đầu, chóng mặt hoặc mất ngủ.
- Phù ngoại biên, giữ nước hoặc tăng huyết áp.
- Phát ban, ngứa hoặc phản ứng quá mẫn.
- Viêm xoang, viêm họng hoặc nhiễm trùng đường hô hấp trên.
- Tăng creatinine, ure máu hoặc men gan.
- Thiếu máu hoặc chảy máu bất thường.
Trong các thử nghiệm viêm khớp trước lưu hành, khó tiêu được ghi nhận khoảng 8,8%, tiêu chảy 5,6%, đau bụng 4,1%, buồn nôn 3,5%, phù ngoại biên 2,1%, chóng mặt 2% và phát ban 2,2%. Tần suất trong thực tế có thể khác.
Các phản ứng nghiêm trọng cần được đánh giá y tế ngay gồm:
- Nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc biến cố huyết khối tim mạch.
- Xuất huyết, loét hoặc thủng thực quản, dạ dày hay ruột.
- Suy tim, phù phổi hoặc tăng huyết áp nặng.
- Suy thận cấp, viêm thận kẽ hoặc tăng kali máu.
- Viêm gan, hoại tử gan, vàng da hoặc suy gan.
- Phản vệ, phù mạch hoặc co thắt phế quản.
- Hội chứng Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc, DRESS, AGEP hoặc phản ứng da bóng nước.
- Giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu, mất bạch cầu hạt, thiếu máu bất sản hoặc giảm toàn thể huyết cầu.
- Viêm màng não vô khuẩn hoặc xuất huyết nội sọ hiếm gặp.
Celecoxib mang cảnh báo quan trọng về nguy cơ huyết khối tim mạch và biến cố tiêu hóa nghiêm trọng. Nguy cơ có thể xuất hiện sớm, tăng theo liều và thời gian điều trị. Cần đặc biệt thận trọng ở người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, hút thuốc, tiền sử loét hoặc xuất huyết tiêu hóa, người cao tuổi, người suy gan, suy thận, mất nước hoặc suy tim.
Celecoxib có thể gây tăng huyết áp, giữ nước, phù, tổn thương thận, tăng kali máu, độc tính gan, thiếu máu, phản vệ và phản ứng da nghiêm trọng. Thuốc có thể che lấp sốt và dấu hiệu viêm của nhiễm trùng. Ngừng thuốc và liên hệ cơ sở y tế khi xuất hiện đau ngực, khó thở, yếu liệt, phân đen, nôn ra máu, vàng da, tiểu ít, phù nhanh hoặc phát ban kèm tổn thương niêm mạc.
Quá liều NSAID cấp có thể gây lơ mơ, buồn ngủ, buồn nôn, nôn và đau vùng thượng vị. Các biểu hiện hiếm nhưng nghiêm trọng gồm xuất huyết tiêu hóa, tăng huyết áp, suy thận cấp, ức chế hô hấp và hôn mê.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Xử trí chủ yếu là điều trị triệu chứng, hỗ trợ và theo dõi tại cơ sở y tế. Than hoạt hoặc biện pháp làm giảm hấp thu chỉ được cân nhắc bởi nhân viên y tế trong những trường hợp phù hợp, đặc biệt khi người bệnh đến sớm sau khi uống lượng lớn. Thẩm tách máu, kiềm hóa nước tiểu hoặc bài niệu cưỡng bức ít có khả năng hiệu quả vì Celecoxib gắn protein rất cao. Khi nghi ngờ quá liều, cần liên hệ ngay cơ sở cấp cứu hoặc trung tâm chống độc.
Nhãn viên nang Celecoxib Hoa Kỳ được trích dẫn yêu cầu bảo quản ở nhiệt độ phòng kiểm soát 20–25°C. Điều kiện bảo quản có thể khác giữa các sản phẩm; cần tuân thủ thông tin trên bao bì và tờ hướng dẫn sử dụng, giữ thuốc ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn Hoa Kỳ phê duyệt Celecoxib để giảm triệu chứng viêm khớp dạng thấp thiếu niên ở trẻ từ 2 tuổi và cân nặng từ 10 kg. Liều được xác định theo cân nặng. Thuốc chưa được nghiên cứu đầy đủ ở trẻ dưới 2 tuổi, cân nặng dưới 10 kg hoặc sử dụng quá 24 tuần; độc tính tim mạch dài hạn ở trẻ chưa được xác định.
SmPC Anh được trích dẫn không chỉ định Celecoxib cho trẻ em. Vì có khác biệt giữa các nhãn quản lý, không tự sử dụng cho trẻ nếu không có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
Người cao tuổi có nguy cơ cao hơn đối với biến cố tim mạch, xuất huyết tiêu hóa và tổn thương thận do NSAID. Ở trạng thái ổn định, người trên 65 tuổi có Cmax cao hơn khoảng 40% và AUC cao hơn khoảng 50% so với người trẻ. Thường không bắt buộc điều chỉnh liều chỉ dựa vào tuổi, nhưng nên bắt đầu ở mức thấp của khoảng liều, đặc biệt khi cân nặng dưới 50 kg, và theo dõi chặt tác dụng không mong muốn.
Khuyến cáo khác nhau giữa các nhãn:
- Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo giới hạn liều và thời gian dùng NSAID, gồm Celecoxib, trong khoảng tuần 20–30 của thai kỳ; cân nhắc theo dõi nước ối nếu điều trị quá 48 giờ. Tránh dùng từ khoảng tuần 30 trở đi vì nguy cơ đóng sớm ống động mạch, rối loạn chức năng thận thai nhi, thiểu ối và suy thận sơ sinh.
- FDA khuyến cáo người mang thai không dùng NSAID từ tuần 20 trở đi trừ khi được chuyên gia y tế chỉ định.
- SmPC Anh được trích dẫn chống chỉ định Celecoxib trong toàn bộ thai kỳ.
Phụ nữ mang thai, nghi ngờ mang thai hoặc dự định mang thai không được tự dùng Celecoxib.
Dữ liệu hạn chế từ 12 phụ nữ cho thấy Celecoxib bài tiết vào sữa mẹ ở mức thấp, với liều trẻ nhận ước tính dưới 1% liều điều trị tính theo cân nặng cho trẻ 2 tuổi. Nhãn Hoa Kỳ yêu cầu cân nhắc lợi ích nuôi con bằng sữa mẹ, nhu cầu điều trị của người mẹ và nguy cơ tiềm tàng cho trẻ.
SmPC Anh được trích dẫn khuyến cáo phụ nữ dùng Celebrex không cho con bú. Do khác biệt giữa các nhãn, cần trao đổi với bác sĩ để lựa chọn thuốc hoặc phương án nuôi dưỡng phù hợp; không tự dùng trong thời kỳ cho con bú.
Ở người suy gan nhẹ Child-Pugh A, AUC Celecoxib tăng khoảng 40%. Ở suy gan vừa Child-Pugh B, AUC tăng khoảng 180%; nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo giảm tổng liều hằng ngày khoảng 50%. Celecoxib không được khuyến cáo ở suy gan nặng theo nhãn Hoa Kỳ và chống chỉ định trong suy gan nặng theo SmPC Anh được trích dẫn.
Ở người suy thận mạn có GFR 35–60 mL/phút, AUC Celecoxib trong một so sánh giữa các nghiên cứu thấp hơn khoảng 40% so với người có chức năng thận bình thường, nhưng Celecoxib vẫn có thể làm giảm tưới máu thận và gây suy thận cấp. Người suy thận nặng chưa được nghiên cứu đầy đủ; nhãn Hoa Kỳ không khuyến cáo dùng trong suy thận nặng, còn SmPC Anh chống chỉ định khi độ thanh thải creatinine dưới 30 mL/phút.
Celecoxib có thể ảnh hưởng nhẹ đến khả năng lái xe và vận hành máy. Người xuất hiện chóng mặt, choáng váng, buồn ngủ hoặc nhìn mờ không nên lái xe, làm việc trên cao hay vận hành máy móc cho đến khi các triệu chứng hết.
Tương tác thuốc của Celecoxib
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Cidofovir
NSAID được nhãn cidofovir liệt kê trong nhóm thuốc có khả năng gây độc thận chống chỉ định dùng đồng thời. Kế thừa từ nhóm: | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược lực học theo nhóm: NSAID có thể giảm tưới máu thận và gây tổn thương thận, cộng hợp với độc tính ống thận gần của cidofovir. Ảnh hưởng: Tăng nguy cơ suy thận cấp, tăng creatinine, giảm độ thanh thải và làm nặng độc tính cidofovir. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh NSAID trong và quanh thời điểm dùng cidofovir; ngừng ít nhất 7 ngày trước cidofovir và dùng thuốc giảm đau/hạ sốt thay thế phù hợp. | Creatinine, CrCl/eGFR, protein niệu, huyết áp, tình trạng dịch và lượng nước tiểu. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Contraindications/Warnings/Drug Interactions: nephrotoxic agents | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Valacyclovir
Phối hợp valacyclovir với NSAID có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp, đặc biệt ở người cao tuổi, nữ, tăng huyết áp, mất nước, suy thận hoặc đồng dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Cơ chế chưa được chứng minh hoàn toàn. NSAID làm giảm prostaglandin và tưới máu thận; mất nước/giảm mức lọc cầu thận có thể làm tăng nồng độ acyclovir trong ống thận. Một số NSAID có thể ảnh hưởng chất vận chuyển anion hữu cơ. Ảnh hưởng: Hai phân tích hệ thống báo cáo tự phát cho thấy tín hiệu AKI tăng khi phối hợp valacyclovir–NSAID. Trong một phân tích, AKI xuất hiện trong 19,4% báo cáo valacyclovir/NSAID so với 10,5% báo cáo acyclovir/NSAID; không thể dùng các tỷ lệ này để ước tính nguy cơ tuyệt đối. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Ưu tiên acetaminophen hoặc lựa chọn không NSAID khi phù hợp. Nếu cần NSAID, đánh giá chức năng thận, tránh mất nước, hạn chế thời gian dùng và tránh phối hợp thêm thuốc độc thận/RAS inhibitor khi có thể. | Creatinine/eGFR, lượng nước tiểu và tình trạng hydrat hóa; theo dõi sớm trong tuần đầu, đặc biệt mùa nóng hoặc khi nôn/tiêu chảy; đánh giá triệu chứng độc thần kinh do tích lũy acyclovir. | Bằng chứng: low Nguồn: J-STAGE | Association between concomitant use of acyclovir or valacyclovir with NSAIDs and increased risk of acute kidney injury | Class-level FAERS analysis | https://www.jstage.jst.go.jp/article/bpb/41/2/41_b17-00547/_html/-char/en | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Perindopril
NSAID có thể làm giảm tác dụng hạ huyết áp của perindopril và tăng nguy cơ suy giảm chức năng thận, kể cả suy thận cấp, đồng thời có thể làm tăng kali huyết. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: NSAID làm giảm prostaglandin thận và có thể làm giảm tưới máu cầu thận; khi kết hợp ACE inhibitor, cơ chế này có thể làm giảm GFR và đối kháng một phần tác dụng hạ áp. Ảnh hưởng: Giảm hiệu quả hạ huyết áp; tăng creatinine, giảm chức năng thận/AKI và tăng kali, nhất là người cao tuổi hoặc có chức năng thận nền kém. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Phối hợp thận trọng, đặc biệt ở người cao tuổi; bảo đảm tình trạng dịch phù hợp và đánh giá nguy cơ thận. Dùng NSAID liều thấp nhất/thời gian ngắn nhất khi cần theo chỉ định. | Kiểm tra chức năng thận sau khi bắt đầu phối hợp và định kỳ; theo dõi huyết áp và kali ở bệnh nhân nguy cơ. | Bằng chứng: high |
Thắc mắc về hoạt chất Celecoxib
Có. Celecoxib là NSAID chọn lọc COX-2, có tác dụng giảm đau, giảm viêm và hạ sốt. Thuốc thường được dùng để kiểm soát triệu chứng bệnh khớp và một số tình trạng đau theo chỉ định được phê duyệt. Celecoxib không điều trị khỏi nguyên nhân của bệnh viêm khớp.
Viên nang Celecoxib có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn. Bữa ăn nhiều chất béo có thể làm chậm thời gian đạt nồng độ đỉnh và tăng mức hấp thu khoảng 10–20%. Dùng thuốc cùng thức ăn không loại bỏ nguy cơ loét hoặc xuất huyết tiêu hóa.
Các thuốc ức chế chọn lọc COX-2 có thể có nguy cơ biến cố đường tiêu hóa trên thấp hơn một số NSAID không chọn lọc, nhưng Celecoxib vẫn có thể gây loét, xuất huyết hoặc thủng tiêu hóa nghiêm trọng và có thể tử vong. Lợi thế về tiêu hóa có thể giảm khi dùng cùng aspirin liều thấp.
Không nên tự phối hợp Celecoxib với ibuprofen, naproxen, diclofenac hoặc NSAID khác vì làm tăng độc tính tiêu hóa mà ít tăng hiệu quả. Aspirin liều thấp chỉ tiếp tục khi bác sĩ chỉ định; Celecoxib không thay thế aspirin trong dự phòng tim mạch và phối hợp này vẫn làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa.
Không được tự dùng. FDA khuyến cáo tránh NSAID từ tuần 20 của thai kỳ trừ khi có chỉ định chuyên môn và tránh từ khoảng tuần 30 trở đi. SmPC Anh chống chỉ định Celecoxib khi mang thai và không khuyến cáo cho con bú. Các nhãn có khác biệt, vì vậy bác sĩ phải đánh giá lợi ích–nguy cơ và lựa chọn thuốc phù hợp.

