Celecoxib

Celecoxib là thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) thuộc nhóm coxib, ức chế chọn lọc cyclooxygenase-2 (COX-2) để làm giảm tổng hợp prostaglandin liên quan đến đau, viêm và sốt. Thuốc được dùng theo nhãn quản lý tại một số quốc gia để điều trị triệu chứng thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp, viêm cột sống dính khớp; nhãn Hoa Kỳ còn có đau cấp, đau bụng kinh nguyên phát và viêm khớp dạng thấp thiếu niên từ 2 tuổi. Celecoxib không chữa khỏi nguyên nhân bệnh khớp và không thay thế thuốc điều trị nền trong bệnh viêm khớp. Dù chọn lọc COX-2, thuốc vẫn có thể gây biến cố tim mạch, xuất huyết hoặc thủng tiêu hóa, tổn thương thận, tăng huyết áp, giữ nước và phản ứng da nghiêm trọng. Liều phải do bác sĩ quyết định theo chỉ định, nguy cơ tim mạch–tiêu hóa, chức năng gan thận và thuốc đang dùng.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: NSAID chọn lọc COX-2, thuộc nhóm coxib
  • Tác dụng chính: Giảm đau, kháng viêm và hạ sốt
  • Chỉ định thường gặp: Thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp, viêm cột sống dính khớp; một số nhãn còn có đau cấp, đau bụng kinh và viêm khớp thiếu niên
  • Cách dùng: Dùng đường uống, có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn
  • Nguyên tắc liều: Dùng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất
  • Nguy cơ quan trọng: Nhồi máu cơ tim, đột quỵ, xuất huyết hoặc thủng tiêu hóa, suy thận, tổn thương gan và phản ứng da nghiêm trọng
  • Thai kỳ: Khuyến cáo khác nhau giữa các nhãn; không tự dùng khi mang thai
  • Tương tác đáng chú ý: Thuốc chống đông, aspirin, NSAID khác, ACEI/ARB, lợi tiểu, lithium, digoxin, methotrexate, fluconazole và thuốc chuyển hóa qua CYP2D6
  • Phân loại: Thuốc kê đơn theo nhãn Hoa Kỳ và Anh

Hoạt chất Celecoxib là gì?

Celecoxib là thuốc kháng viêm không steroid chọn lọc COX-2, có tác dụng giảm đau, giảm viêm và hạ sốt. Thuốc làm giảm triệu chứng nhưng không điều trị khỏi nguyên nhân của thoái hóa khớp hoặc các bệnh viêm khớp tự miễn và không thay thế thuốc điều trị nền.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Celecoxib

CAS 169590-42-5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Celecoxib

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Celecoxib

Tên IUPAC

4-[5-(4-methylphenyl)-3-(trifluoromethyl)pyrazol-1-yl]benzenesulfonamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tên hóa học: 4-[5-(4-methylphenyl)-3-(trifluoromethyl)-1H-pyrazol-1-yl] benzenesulfonamide. Celecoxib là một dẫn xuất pyrazole thế diaryl và là sulfonamide không thuộc nhóm arylamine.

Tên Latinh / tên dược điển

Celecoxibum

Tên USAN

celecoxib

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

169590-42-5

UNII

JCX84Q7J1L

PubChem CID

2662

RxNorm CUI

140587

Dược động học của Celecoxib

Celecoxib đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 2–3 giờ khi uống lúc đói, gắn protein huyết tương khoảng 97%, phân bố rộng vào mô và được chuyển hóa chủ yếu tại gan qua CYP2C9. Thời gian bán thải hiệu dụng khoảng 11 giờ. Phần lớn liều được đào thải dưới dạng chất chuyển hóa qua phân và nước tiểu.

Giai đoạn I: Hấp thu

Celecoxib được hấp thu qua đường tiêu hóa; nồng độ đỉnh thường xuất hiện sau khoảng 2–3 giờ. Trạng thái ổn định đạt được vào hoặc trước ngày điều trị thứ 5 khi dùng nhiều liều. Ở liều trên 200 mg, mức tăng nồng độ đỉnh và AUC có thể thấp hơn tỷ lệ tăng liều do hoạt chất có độ tan trong nước thấp.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của viên nang Celecoxib chưa được xác định trực tiếp trong nhãn Hoa Kỳ. Bữa ăn nhiều chất béo làm chậm thời gian đạt đỉnh khoảng 1–2 giờ và tăng mức phơi nhiễm toàn thân khoảng 10–20%.

Giai đoạn II: Phân bố

Celecoxib gắn với protein huyết tương khoảng 97%, chủ yếu với albumin. Thể tích phân bố biểu kiến ở trạng thái ổn định khoảng 400–429 lít, cho thấy thuốc phân bố rộng vào mô. Thuốc không ưu tiên gắn với hồng cầu.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Celecoxib được chuyển hóa chủ yếu qua CYP2C9 thành ba chất chuyển hóa chính gồm alcohol bậc một, acid carboxylic tương ứng và chất liên hợp glucuronide. Các chất chuyển hóa này không có hoạt tính ức chế COX-1 hoặc COX-2 đáng kể.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Celecoxib được thải trừ chủ yếu sau chuyển hóa ở gan. Sau một liều có đánh dấu phóng xạ, khoảng 57% liều được tìm thấy trong phân và 27% trong nước tiểu; dưới 3% được đào thải dưới dạng thuốc không đổi qua nước tiểu và phân.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải hiệu dụng khoảng 11 giờ trong điều kiện nhịn đói. Độ tan thấp của Celecoxib có thể làm quá trình hấp thu kéo dài và khiến ước tính thời gian bán thải cuối biến thiên.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải huyết tương biểu kiến CL/F khoảng 500 mL/phút, tương đương khoảng 27,7 lít/giờ ở người khỏe mạnh dùng liều đơn 200 mg lúc đói.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng dược động học gồm:

  • Bữa ăn nhiều chất béo làm chậm hấp thu và tăng AUC khoảng 10–20%.
  • Thuốc kháng acid chứa nhôm và magnesi có thể làm giảm Cmax khoảng 37% và AUC khoảng 10%.
  • Người trên 65 tuổi có Cmax cao hơn khoảng 40% và AUC cao hơn khoảng 50% so với người trẻ.
  • Suy gan mức độ vừa làm AUC tăng khoảng 180%.
  • Kiểu gen CYP2C9 chuyển hóa kém, đặc biệt CYP2C9*3/*3, có thể làm mức phơi nhiễm tăng nhiều lần.
  • Fluconazole ức chế CYP2C9 làm tăng nồng độ Celecoxib; rifampicin và các chất cảm ứng CYP2C9 có thể làm giảm nồng độ.
  • Cân nặng thấp, tuổi, chủng tộc và chức năng thận cũng có thể ảnh hưởng mức phơi nhiễm.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Celecoxib

Celecoxib thuộc nhóm coxib, là nhóm NSAID có tính chọn lọc đối với enzyme cyclooxygenase-2 trong phạm vi liều điều trị. So với NSAID không chọn lọc, thuốc ít ức chế COX-1 và chức năng tiểu cầu hơn, nhưng vẫn có thể gây biến cố tim mạch, xuất huyết tiêu hóa và độc tính thận.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Celecoxib ức chế chủ yếu COX-2, làm giảm tổng hợp prostaglandin tại mô ngoại vi. Prostaglandin tham gia cảm thụ đau, gây viêm và điều hòa sốt; vì vậy việc giảm tạo prostaglandin mang lại tác dụng giảm đau, kháng viêm và hạ sốt. COX-2 cũng tham gia điều hòa chức năng thận, rụng trứng, làm tổ và đóng ống động mạch, giải thích một phần các cảnh báo về thận, sinh sản và thai kỳ.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Celecoxib có tác dụng giảm đau, chống viêm và hạ sốt. Ở liều điều trị, thuốc không cho thấy ức chế đáng kể kết tập tiểu cầu hoặc kéo dài thời gian chảy máu ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, Celecoxib không thay thế aspirin liều thấp trong dự phòng biến cố tim mạch.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Celecoxib

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Celecoxib

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Celecoxib

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Cidofovir

NSAID được nhãn cidofovir liệt kê trong nhóm thuốc có khả năng gây độc thận chống chỉ định dùng đồng thời.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Tương tác dược lực học theo nhóm: NSAID có thể giảm tưới máu thận và gây tổn thương thận, cộng hợp với độc tính ống thận gần của cidofovir.

Ảnh hưởng:

Tăng nguy cơ suy thận cấp, tăng creatinine, giảm độ thanh thải và làm nặng độc tính cidofovir.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Tránh NSAID trong và quanh thời điểm dùng cidofovir; ngừng ít nhất 7 ngày trước cidofovir và dùng thuốc giảm đau/hạ sốt thay thế phù hợp.

Creatinine, CrCl/eGFR, protein niệu, huyết áp, tình trạng dịch và lượng nước tiểu.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Contraindications/Warnings/Drug Interactions: nephrotoxic agents | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02
emc/UK SmPC | Cidofovir 75 mg/ml Concentrate for Solution for Infusion | Sections 4.3–4.5: nephrotoxicity and concomitant nephrotoxic agents | https://www.medicines.org.uk/emc/product/11151/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Valacyclovir

Phối hợp valacyclovir với NSAID có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp, đặc biệt ở người cao tuổi, nữ, tăng huyết áp, mất nước, suy thận hoặc đồng dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Cơ chế chưa được chứng minh hoàn toàn. NSAID làm giảm prostaglandin và tưới máu thận; mất nước/giảm mức lọc cầu thận có thể làm tăng nồng độ acyclovir trong ống thận. Một số NSAID có thể ảnh hưởng chất vận chuyển anion hữu cơ.

Ảnh hưởng:

Hai phân tích hệ thống báo cáo tự phát cho thấy tín hiệu AKI tăng khi phối hợp valacyclovir–NSAID. Trong một phân tích, AKI xuất hiện trong 19,4% báo cáo valacyclovir/NSAID so với 10,5% báo cáo acyclovir/NSAID; không thể dùng các tỷ lệ này để ước tính nguy cơ tuyệt đối.

Khuyến nghị:

use_alternative

Xử trí:

Ưu tiên acetaminophen hoặc lựa chọn không NSAID khi phù hợp. Nếu cần NSAID, đánh giá chức năng thận, tránh mất nước, hạn chế thời gian dùng và tránh phối hợp thêm thuốc độc thận/RAS inhibitor khi có thể.

Creatinine/eGFR, lượng nước tiểu và tình trạng hydrat hóa; theo dõi sớm trong tuần đầu, đặc biệt mùa nóng hoặc khi nôn/tiêu chảy; đánh giá triệu chứng độc thần kinh do tích lũy acyclovir.

Bằng chứng: low
Nguồn:

J-STAGE | Association between concomitant use of acyclovir or valacyclovir with NSAIDs and increased risk of acute kidney injury | Class-level FAERS analysis | https://www.jstage.jst.go.jp/article/bpb/41/2/41_b17-00547/_html/-char/en | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Frontiers/PMC | Risk Evaluation for AKI induced by valacyclovir, analgesics, and RAS inhibitors | JADER analysis—NSAIDs | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6694181/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
DailyMed | VALACYCLOVIR Prescribing Information | Warning 5.2—Potentially nephrotoxic drugs | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=7f5e96e0-534c-47a5-bb79-926088afc73c | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Perindopril

NSAID có thể làm giảm tác dụng hạ huyết áp của perindopril và tăng nguy cơ suy giảm chức năng thận, kể cả suy thận cấp, đồng thời có thể làm tăng kali huyết.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

NSAID làm giảm prostaglandin thận và có thể làm giảm tưới máu cầu thận; khi kết hợp ACE inhibitor, cơ chế này có thể làm giảm GFR và đối kháng một phần tác dụng hạ áp.

Ảnh hưởng:

Giảm hiệu quả hạ huyết áp; tăng creatinine, giảm chức năng thận/AKI và tăng kali, nhất là người cao tuổi hoặc có chức năng thận nền kém.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Phối hợp thận trọng, đặc biệt ở người cao tuổi; bảo đảm tình trạng dịch phù hợp và đánh giá nguy cơ thận. Dùng NSAID liều thấp nhất/thời gian ngắn nhất khi cần theo chỉ định.

Kiểm tra chức năng thận sau khi bắt đầu phối hợp và định kỳ; theo dõi huyết áp và kali ở bệnh nhân nguy cơ.

Bằng chứng: high

Thắc mắc về hoạt chất Celecoxib

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *