Valdecoxib

Valdecoxib là thuốc kháng viêm không steroid chọn lọc cyclooxygenase-2, từng được dùng dưới biệt dược Bextra để giảm triệu chứng thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp ở người lớn và điều trị đau bụng kinh nguyên phát. Thuốc làm giảm tổng hợp prostaglandin nên có tác dụng giảm đau, kháng viêm và hạ sốt. Tuy nhiên, FDA đã yêu cầu rút Bextra khỏi thị trường Hoa Kỳ năm 2005 sau khi đánh giá cán cân lợi ích–nguy cơ không thuận lợi. Những vấn đề chính gồm phản ứng da nghiêm trọng, khó dự đoán và có thể tử vong, cùng tín hiệu tăng biến cố huyết khối tim mạch trong các thử nghiệm sau phẫu thuật bắc cầu động mạch vành. Tại Liên minh châu Âu, thuốc ngừng được kinh doanh từ năm 2005 và giấy phép đã hết hiệu lực năm 2008. Vì vậy, liều dùng và chỉ định trong bài chỉ phản ánh nhãn lịch sử, không phải khuyến nghị sử dụng hiện hành.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Valdecoxib là gì: NSAID chọn lọc COX-2 thuộc nhóm coxib
  • Biệt dược lịch sử: Bextra; Valdyn
  • Chỉ định trước đây: Thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp ở người lớn, đau bụng kinh nguyên phát
  • Dạng dùng lịch sử: Viên nén bao phim đường uống 10 mg và 20 mg
  • Tình trạng quản lý: Bị rút khỏi thị trường Hoa Kỳ; không còn được kinh doanh tại EU
  • Lý do chính: Phản ứng da nghiêm trọng, nguy cơ tim mạch và không có lợi thế điều trị đủ để bù đắp rủi ro
  • Cảnh báo nổi bật: Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, xuất huyết tiêu hóa
  • Khuyến cáo thực hành: Không tự tìm mua hoặc sử dụng thuốc tồn lưu; cần trao đổi với bác sĩ về lựa chọn thay thế được cấp phép

Hoạt chất Valdecoxib là gì?

Valdecoxib là NSAID chọn lọc COX-2 từng được sử dụng để giảm đau và viêm trong bệnh khớp, đồng thời điều trị đau bụng kinh nguyên phát. Thuốc không chữa khỏi bệnh viêm khớp và hiện không còn được lưu hành tại Hoa Kỳ hoặc Liên minh châu Âu do cán cân lợi ích–nguy cơ không thuận lợi.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Valdecoxib

CAS 181695-72-7

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Valdecoxib

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Valdecoxib

Tên IUPAC

4-(5-methyl-3-phenyl-1,2-oxazol-4-yl)benzenesulfonamide

Tên hóa học khác

4-(5-methyl-3-phenylisoxazol-4-yl)benzenesulfonamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tên hóa học: 4-(5-methyl-3-phenyl-4-isoxazolyl) benzenesulfonamide.

Tên biệt dược lịch sử gồm Bextra và Valdyn. Valdecoxib có nhóm cấu trúc sulfonamide nhưng không đồng nghĩa với tất cả thuốc kháng khuẩn sulfonamide.

Tên Latinh / tên dược điển

Valdecoxibum

Tên USAN

valdecoxib

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

181695-72-7

UNII

2919279Q3W

PubChem CID

119607

RxNorm CUI

353108

Dược động học của Valdecoxib

Sau khi uống, Valdecoxib đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 3 giờ, có sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 83% và đạt trạng thái ổn định vào ngày thứ tư. Thuốc gắn protein huyết tương khoảng 98%, chuyển hóa rộng ở gan qua CYP3A4, CYP2C9 và glucuronid hóa. Thời gian bán thải trung bình khoảng 8–11 giờ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Nồng độ tối đa trong huyết tương thường đạt sau khoảng 3 giờ. Nồng độ ổn định đạt được vào khoảng ngày thứ tư. Bữa ăn nhiều chất béo không làm thay đổi đáng kể Cmax hoặc AUC nhưng có thể làm chậm Tmax khoảng 1–2 giờ.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của Valdecoxib đường uống khoảng 83% so với truyền tĩnh mạch Valdecoxib.

Giai đoạn II: Phân bố

Valdecoxib gắn với protein huyết tương khoảng 98%. Thể tích phân bố biểu kiến ở trạng thái ổn định khoảng 86 lít. Valdecoxib và chất chuyển hóa có hoạt tính phân bố ưu tiên vào hồng cầu, với tỷ lệ nồng độ trong máu toàn phần so với huyết tương khoảng 2,5:1.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Valdecoxib được chuyển hóa rộng ở gan qua CYP3A4, CYP2C9 và các con đường không phụ thuộc cytochrome P450 như glucuronid hóa. Một chất chuyển hóa có hoạt tính được phát hiện trong huyết tương nhưng có nồng độ thấp và ức chế COX-2 yếu hơn hoạt chất mẹ nên ít có khả năng đóng góp đáng kể vào hiệu quả điều trị.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Valdecoxib được thải trừ chủ yếu sau chuyển hóa ở gan. Dưới 5% liều được bài tiết dưới dạng không đổi trong nước tiểu và phân. Khoảng 70% liều được tìm thấy trong nước tiểu dưới dạng các chất chuyển hóa.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trung bình khoảng 8–11 giờ và có thể kéo dài hơn ở người cao tuổi.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải biểu kiến đường uống của Valdecoxib khoảng 6 lít/giờ.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố được ghi nhận trong nhãn lịch sử gồm:

  • Bữa ăn nhiều chất béo làm chậm Tmax khoảng 1–2 giờ nhưng không ảnh hưởng đáng kể Cmax hoặc AUC.
  • Người trên 65 tuổi có mức phơi nhiễm hiệu chỉnh theo cân nặng cao hơn khoảng 30%.
  • Suy gan mức độ vừa làm nồng độ Valdecoxib tăng khoảng 130%.
  • Fluconazole và ketoconazole có thể làm tăng mức phơi nhiễm Valdecoxib.
  • Phenytoin, một chất cảm ứng CYP3A4, có thể làm giảm AUC của Valdecoxib.
  • Suy thận không làm thay đổi đáng kể độ thanh thải trong nghiên cứu dược động học, nhưng NSAID vẫn có thể làm suy giảm chức năng thận.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Valdecoxib

Valdecoxib thuộc nhóm coxib, được phát triển nhằm ức chế COX-2 nhiều hơn COX-1. Tính chọn lọc này có thể làm giảm một số tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa quan sát được qua nội soi so với một số NSAID không chọn lọc. Tuy nhiên, FDA cho biết lợi ích giảm xuất huyết tiêu hóa nghiêm trọng của nhóm COX-2 nói chung chưa được xác lập chắc chắn và không đủ để bù đắp các rủi ro đặc thù của Valdecoxib.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Valdecoxib ức chế chủ yếu enzyme cyclooxygenase-2, từ đó làm giảm tổng hợp prostaglandin liên quan đến viêm, đau và sốt. Ở nồng độ điều trị trong huyết tương, nhãn lịch sử ghi nhận Valdecoxib không ức chế đáng kể COX-1.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Valdecoxib có tác dụng giảm đau, kháng viêm và hạ sốt. Thuốc không làm giảm kết tập tiểu cầu đáng kể ở các liều đã nghiên cứu và không thể thay thế aspirin trong dự phòng tim mạch.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Valdecoxib

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Valdecoxib

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Valdecoxib

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Cidofovir

NSAID được nhãn cidofovir liệt kê trong nhóm thuốc có khả năng gây độc thận chống chỉ định dùng đồng thời.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Tương tác dược lực học theo nhóm: NSAID có thể giảm tưới máu thận và gây tổn thương thận, cộng hợp với độc tính ống thận gần của cidofovir.

Ảnh hưởng:

Tăng nguy cơ suy thận cấp, tăng creatinine, giảm độ thanh thải và làm nặng độc tính cidofovir.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Tránh NSAID trong và quanh thời điểm dùng cidofovir; ngừng ít nhất 7 ngày trước cidofovir và dùng thuốc giảm đau/hạ sốt thay thế phù hợp.

Creatinine, CrCl/eGFR, protein niệu, huyết áp, tình trạng dịch và lượng nước tiểu.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Contraindications/Warnings/Drug Interactions: nephrotoxic agents | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02
emc/UK SmPC | Cidofovir 75 mg/ml Concentrate for Solution for Infusion | Sections 4.3–4.5: nephrotoxicity and concomitant nephrotoxic agents | https://www.medicines.org.uk/emc/product/11151/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Valacyclovir

Phối hợp valacyclovir với NSAID có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp, đặc biệt ở người cao tuổi, nữ, tăng huyết áp, mất nước, suy thận hoặc đồng dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Cơ chế chưa được chứng minh hoàn toàn. NSAID làm giảm prostaglandin và tưới máu thận; mất nước/giảm mức lọc cầu thận có thể làm tăng nồng độ acyclovir trong ống thận. Một số NSAID có thể ảnh hưởng chất vận chuyển anion hữu cơ.

Ảnh hưởng:

Hai phân tích hệ thống báo cáo tự phát cho thấy tín hiệu AKI tăng khi phối hợp valacyclovir–NSAID. Trong một phân tích, AKI xuất hiện trong 19,4% báo cáo valacyclovir/NSAID so với 10,5% báo cáo acyclovir/NSAID; không thể dùng các tỷ lệ này để ước tính nguy cơ tuyệt đối.

Khuyến nghị:

use_alternative

Xử trí:

Ưu tiên acetaminophen hoặc lựa chọn không NSAID khi phù hợp. Nếu cần NSAID, đánh giá chức năng thận, tránh mất nước, hạn chế thời gian dùng và tránh phối hợp thêm thuốc độc thận/RAS inhibitor khi có thể.

Creatinine/eGFR, lượng nước tiểu và tình trạng hydrat hóa; theo dõi sớm trong tuần đầu, đặc biệt mùa nóng hoặc khi nôn/tiêu chảy; đánh giá triệu chứng độc thần kinh do tích lũy acyclovir.

Bằng chứng: low
Nguồn:

J-STAGE | Association between concomitant use of acyclovir or valacyclovir with NSAIDs and increased risk of acute kidney injury | Class-level FAERS analysis | https://www.jstage.jst.go.jp/article/bpb/41/2/41_b17-00547/_html/-char/en | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Frontiers/PMC | Risk Evaluation for AKI induced by valacyclovir, analgesics, and RAS inhibitors | JADER analysis—NSAIDs | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6694181/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
DailyMed | VALACYCLOVIR Prescribing Information | Warning 5.2—Potentially nephrotoxic drugs | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=7f5e96e0-534c-47a5-bb79-926088afc73c | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Perindopril

NSAID có thể làm giảm tác dụng hạ huyết áp của perindopril và tăng nguy cơ suy giảm chức năng thận, kể cả suy thận cấp, đồng thời có thể làm tăng kali huyết.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

NSAID làm giảm prostaglandin thận và có thể làm giảm tưới máu cầu thận; khi kết hợp ACE inhibitor, cơ chế này có thể làm giảm GFR và đối kháng một phần tác dụng hạ áp.

Ảnh hưởng:

Giảm hiệu quả hạ huyết áp; tăng creatinine, giảm chức năng thận/AKI và tăng kali, nhất là người cao tuổi hoặc có chức năng thận nền kém.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Phối hợp thận trọng, đặc biệt ở người cao tuổi; bảo đảm tình trạng dịch phù hợp và đánh giá nguy cơ thận. Dùng NSAID liều thấp nhất/thời gian ngắn nhất khi cần theo chỉ định.

Kiểm tra chức năng thận sau khi bắt đầu phối hợp và định kỳ; theo dõi huyết áp và kali ở bệnh nhân nguy cơ.

Bằng chứng: high

Thắc mắc về hoạt chất Valdecoxib

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *