Vildagliptin là thuốc hạ đường huyết đường uống thuộc nhóm ức chế enzym dipeptidyl peptidase-4, thường gọi là thuốc ức chế DPP-4 hoặc gliptin. Thuốc làm tăng tác dụng của các hormon incretin GLP-1 và GIP, nhờ đó tăng tiết insulin và giảm tiết glucagon theo mức glucose máu.
Vildagliptin được phê duyệt để hỗ trợ chế độ ăn và vận động ở người lớn mắc đái tháo đường típ 2. Thuốc có thể được dùng đơn trị khi metformin không phù hợp hoặc phối hợp với các thuốc điều trị đái tháo đường khác, kể cả insulin, khi kiểm soát đường huyết chưa đạt yêu cầu. Liều và lựa chọn phối hợp phải được bác sĩ cá thể hóa.
Những lưu ý quan trọng gồm theo dõi chức năng gan, điều chỉnh liều khi suy thận vừa hoặc nặng, nhận biết viêm tụy cấp, tổn thương da dạng bóng nước và hạ đường huyết khi phối hợp sulfonylurea hoặc insulin. Nội dung không thay thế chỉ định của bác sĩ hoặc tư vấn của dược sĩ.
Nội dung chính
- Vildagliptin là thuốc ức chế DPP-4, hỗ trợ tăng đáp ứng incretin sau ăn.
- Hoạt chất này liên quan đến kiểm soát đường huyết ở người bệnh đái tháo đường type 2.
- Cần dùng theo chỉ định và theo dõi đường huyết theo kế hoạch của bác sĩ.
- Cảnh báo gồm rối loạn chức năng gan, viêm tụy, phản ứng da và hạ đường huyết khi phối hợp thuốc khác.
- Báo bác sĩ về bệnh gan, bệnh thận, tiền sử viêm tụy, thai kỳ hoặc thuốc đái tháo đường đang dùng.
Hoạt chất Vildagliptin là gì?
Vildagliptin là thuốc hạ đường huyết đường uống ức chế DPP-4. Thuốc làm kéo dài tác dụng của hormon incretin, qua đó tăng tiết insulin phụ thuộc glucose và điều chỉnh tiết glucagon ở người mắc đái tháo đường típ 2.
Vildagliptin
INN Vildagliptin, là tên chung quốc tế INN được WHO công bố.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Vildagliptin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Vildagliptin, là tên chung quốc tế INN được WHO công bố. |
| Tên IUPAC | (2S)-1-[2-[(3-hydroxy-1-adamantyl)amino]acetyl]pyrrolidine-2-carbonitrile |
| Tên hóa học khác | (2S)-(((3-Hydroxyadamantan-1-yl)amino)acetyl)pyrrolidine-2-carbonitrile |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Tên Latin trong danh mục INN: vildagliptinum. Tên nhóm thường gặp: thuốc ức chế DPP-4, gliptin hoặc thuốc tăng cường tác dụng incretin. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Vildagliptinum |
| Tên USAN | vildagliptin |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 274901-16-5 |
|---|---|
| UNII | I6B4B2U96P |
| PubChem CID | 6918537 |
| RxNorm CUI | 596554 |
Dược động học của Vildagliptin
Vildagliptin được hấp thu nhanh sau khi uống, có sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 85% và đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 1,7 giờ lúc đói. Thuốc gắn protein huyết tương thấp, được chuyển hóa chủ yếu bằng phản ứng thủy phân không phụ thuộc đáng kể vào hệ CYP450, rồi thải chủ yếu qua nước tiểu. Thời gian bán thải sau uống khoảng 3 giờ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau khi uống lúc đói, vildagliptin đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 1,7 giờ. Thức ăn có thể làm thời gian đạt đỉnh chậm đến khoảng 2,5 giờ và giảm nồng độ đỉnh khoảng 19%, nhưng không làm thay đổi đáng kể tổng mức phơi nhiễm. Vì vậy, thuốc có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của vildagliptin sau đường uống khoảng 85%. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Vildagliptin gắn với protein huyết tương thấp, khoảng 9,3%, và phân bố tương đối đồng đều giữa huyết tương với hồng cầu. Thể tích phân bố trung bình ở trạng thái ổn định sau tiêm tĩnh mạch khoảng 71 lít.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Chuyển hóa chiếm khoảng 69% liều dùng. Chất chuyển hóa chính LAY151 hình thành do thủy phân nhóm cyano, không có hoạt tính dược lý đáng kể và chiếm khoảng 57% liều. Vildagliptin không được chuyển hóa ở mức định lượng đáng kể bởi CYP450, đồng thời không ức chế hoặc cảm ứng các enzym CYP450 chính trong nghiên cứu in vitro.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau một liều vildagliptin có đánh dấu phóng xạ, khoảng 85% liều được thu hồi trong nước tiểu và 15% trong phân. Khoảng 23% liều uống được bài tiết qua thận dưới dạng vildagliptin không đổi.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải trung bình khoảng 3 giờ sau khi uống và khoảng 2 giờ sau khi dùng đường tĩnh mạch. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Sau khi dùng đường tĩnh mạch ở người khỏe mạnh, độ thanh thải toàn phần trong huyết tương khoảng 41 lít/giờ và độ thanh thải qua thận khoảng 13 lít/giờ. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố đã được ghi nhận gồm:
- Suy thận làm tăng mức phơi nhiễm vildagliptin; AUC tăng trung bình khoảng 1,4 lần, 1,7 lần và 2 lần tương ứng với suy thận nhẹ, vừa và nặng.
- Ở người khỏe mạnh từ 70 tuổi trở lên, tổng mức phơi nhiễm tăng khoảng 32% và nồng độ đỉnh tăng khoảng 18%, nhưng thay đổi này không được xem là có ý nghĩa lâm sàng trong hồ sơ sản phẩm.
- Thức ăn làm chậm thời gian đạt nồng độ đỉnh và giảm Cmax nhưng không làm thay đổi đáng kể AUC.
- Suy gan làm mức phơi nhiễm thay đổi không quá khoảng 30% trong nghiên cứu đơn liều; dù vậy, nhãn EU không khuyến cáo dùng thuốc ở người suy gan vì nguy cơ độc tính gan.
- Giới tính không tạo khác biệt dược động học có ý nghĩa lâm sàng; dữ liệu hạn chế cho thấy chủng tộc không ảnh hưởng lớn.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Vildagliptin
Vildagliptin thuộc nhóm gliptin, hoạt động trên hệ incretin. Khác với thuốc kích thích tiết insulin không phụ thuộc glucose, tác dụng tăng insulin của vildagliptin rõ hơn khi glucose máu tăng. Vì vậy, nguy cơ hạ đường huyết khi dùng đơn trị thường thấp hơn so với khi phối hợp thuốc làm tăng insulin trực tiếp, nhưng nguy cơ không bằng không.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Vildagliptin ức chế nhanh và gần như hoàn toàn hoạt tính DPP-4, làm tăng nồng độ nội sinh của GLP-1 và GIP lúc đói cũng như sau ăn. Các hormon incretin này tăng độ nhạy của tế bào beta với glucose, cải thiện tiết insulin phụ thuộc glucose. Vildagliptin cũng làm tế bào alpha đáp ứng phù hợp hơn với glucose, từ đó giảm tiết glucagon khi tăng đường huyết và giảm sản xuất glucose tại gan.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Vildagliptin cải thiện các chỉ dấu chức năng tế bào beta và tỷ lệ insulin/glucagon trong tình trạng tăng đường huyết. Ở người không mắc đái tháo đường có glucose máu bình thường, thuốc không kích thích đáng kể tiết insulin hoặc làm giảm glucose máu. Tác dụng làm chậm rỗng dạ dày thường gặp khi GLP-1 tăng không được ghi nhận rõ với vildagliptin.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Vildagliptin
Theo thông tin sản phẩm EMA, vildagliptin được dùng bổ trợ cho chế độ ăn và vận động để cải thiện kiểm soát đường huyết ở người lớn mắc đái tháo đường típ 2:
- Đơn trị khi metformin không phù hợp do chống chỉ định hoặc không dung nạp.
- Phối hợp với các thuốc điều trị đái tháo đường khác, bao gồm insulin, khi những thuốc này chưa kiểm soát đủ đường huyết.
Hướng dẫn NICE cập nhật năm 2026 xem thuốc ức chế DPP-4 là một lựa chọn ở cấp nhóm trong một số tình huống như bệnh thận mạn có eGFR thấp, người yếu frailty hoặc khi cần thêm thuốc để đạt mục tiêu đường huyết. Đây là khuyến nghị chuyên môn theo nhóm, không phải mở rộng chỉ định riêng cho vildagliptin.
Nguồn quản lý và hướng dẫn đã kiểm chứng chỉ thiết lập vai trò của vildagliptin trong điều trị đái tháo đường típ 2. Ứng dụng đang nghiên cứu hoặc sử dụng ngoài chỉ định có đủ bằng chứng để đưa vào thực hành thường quy. Mọi sử dụng ngoài chỉ định phải được bác sĩ chuyên khoa đánh giá và ghi nhận rõ.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều sau đây được trích từ thông tin sản phẩm châu Âu, chỉ nhằm mục đích tham khảo và không được tự áp dụng:
- Đơn trị; phối hợp với metformin; thiazolidinedione; metformin và sulfonylurea; hoặc insulin có hoặc không kèm metformin: tổng liều khuyến cáo 100 mg/ngày, dùng 50 mg buổi sáng và 50 mg buổi tối.
- Phối hợp kép với sulfonylurea: 50 mg một lần mỗi ngày vào buổi sáng. Có thể cần giảm liều sulfonylurea để hạn chế hạ đường huyết.
- Không khuyến cáo liều vượt quá 100 mg/ngày.
- Suy thận nhẹ với độ thanh thải creatinin từ 50 mL/phút trở lên: thường không cần điều chỉnh liều theo nhãn EU.
- Suy thận vừa, nặng hoặc bệnh thận giai đoạn cuối: 50 mg một lần mỗi ngày theo nhãn EU.
- Không sử dụng ở người suy gan, bao gồm người có ALT hoặc AST trước điều trị cao hơn ba lần giới hạn trên bình thường.
Liều thực tế phải do bác sĩ lựa chọn dựa trên mục tiêu HbA1c, chức năng gan thận, thuốc phối hợp và nguy cơ hạ đường huyết.
- Có thể uống vildagliptin cùng hoặc không cùng thức ăn.
- Nếu quên liều, uống ngay khi nhớ ra, trừ khi đã gần thời điểm của liều kế tiếp theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Không dùng liều gấp đôi và không dùng hai liều trong cùng ngày để bù liều đã quên.
- Nếu dùng hai lần mỗi ngày, thông tin sản phẩm phân bố một liều buổi sáng và một liều buổi tối.
- Duy trì chế độ ăn, vận động, theo dõi glucose và xét nghiệm HbA1c theo kế hoạch điều trị.
- Không tự đổi liều thuốc phối hợp, đặc biệt sulfonylurea hoặc insulin, vì nguy cơ hạ đường huyết.
Việc theo dõi thường bao gồm:
- Glucose máu và HbA1c để đánh giá hiệu quả điều trị.
- Xét nghiệm chức năng gan trước điều trị, mỗi ba tháng trong năm đầu và định kỳ sau đó.
- Xét nghiệm lại men gan nếu transaminase tăng; ngừng thuốc khi ALT hoặc AST tăng từ ba lần giới hạn trên bình thường trở lên và tình trạng tăng kéo dài, theo đánh giá chuyên môn.
- Chức năng thận trước và trong điều trị để xác định liều phù hợp.
- Triệu chứng viêm tụy, đặc biệt đau bụng dữ dội kéo dài có thể lan ra sau lưng.
- Tổn thương da như bóng nước, trợt loét hoặc bong tróc.
- Dấu hiệu suy tim và hạ đường huyết, nhất là khi phối hợp insulin hoặc sulfonylurea.
Cảnh báo và lưu ý về Vildagliptin
Chống chỉ định chính thức trong SmPC châu Âu là quá mẫn với vildagliptin hoặc bất kỳ tá dược nào của sản phẩm.
Các trường hợp không nên sử dụng hoặc không được khuyến cáo trong các phần khác của nhãn gồm đái tháo đường típ 1, nhiễm toan ceton do đái tháo đường, suy gan và suy tim NYHA độ IV. Các nội dung này là cảnh báo hoặc giới hạn sử dụng, không phải tất cả đều được xếp tại mục chống chỉ định của SmPC.
Chống chỉ định chính thức trong tờ hướng dẫn sử dụng sản phẩm được phê duyệt tại Việt Nam.
Các tác dụng không mong muốn được ghi nhận gồm:
- Rất thường gặp: viêm mũi họng.
- Thường gặp: nhiễm khuẩn đường hô hấp trên, chóng mặt, đau đầu, run, nhìn mờ, táo bón, buồn nôn, trào ngược dạ dày – thực quản, tiêu chảy, đau bụng, nôn, tăng tiết mồ hôi, phát ban, ngứa, viêm da, đau khớp, đau cơ, suy nhược và phù ngoại biên.
- Ít gặp: hạ đường huyết, đầy hơi, mày đay, rối loạn cương, mệt mỏi, rét run, bất thường xét nghiệm chức năng gan và tăng cân.
- Tần suất và loại phản ứng có thể thay đổi tùy thuốc phối hợp.
Hạ đường huyết khi dùng đơn trị được ghi nhận không thường xuyên, nhưng nguy cơ tăng khi phối hợp sulfonylurea hoặc insulin.
Các phản ứng nghiêm trọng cần được đánh giá y tế gồm:
- Viêm tụy cấp, được xếp là hiếm trong SmPC. Cần ngừng thuốc khi nghi ngờ và không dùng lại nếu viêm tụy được xác nhận.
- Rối loạn chức năng gan, bao gồm viêm gan; tần suất chưa xác định trong dữ liệu sau lưu hành.
- Phù mạch, nguy cơ có thể cao hơn khi dùng đồng thời thuốc ức chế men chuyển ACE.
- Tổn thương da bong tróc hoặc dạng bóng nước, bao gồm pemphigoid bóng nước; tần suất chưa xác định.
- Viêm mạch da.
- Hạ đường huyết nặng có thể xảy ra khi phối hợp với thuốc khác làm giảm glucose máu.
Người bệnh cần cấp cứu khi có khó thở, phù mặt hoặc lưỡi, đau bụng dữ dội kéo dài, vàng da, giảm ý thức hoặc tổn thương da lan rộng.
- Không dùng thay insulin ở người cần insulin và không dùng để điều trị đái tháo đường típ 1 hoặc nhiễm toan ceton.
- Theo dõi chức năng gan trước và trong điều trị; không bắt đầu thuốc ở người suy gan hoặc ALT, AST cao hơn ba lần giới hạn trên bình thường.
- Ngừng thuốc và đánh giá ngay khi có vàng da hoặc dấu hiệu tổn thương gan; không dùng lại sau khi phải ngừng vì rối loạn chức năng gan do thuốc.
- Thận trọng ở người bệnh thận giai đoạn cuối đang lọc máu vì kinh nghiệm lâm sàng còn hạn chế.
- Không khuyến cáo dùng ở suy tim NYHA độ IV; dữ liệu ở NYHA độ III còn hạn chế và chưa cho kết luận chắc chắn.
- Thận trọng ở người có tiền sử viêm tụy; ngừng thuốc khi nghi ngờ viêm tụy cấp.
- Theo dõi da và bàn chân để phát hiện bóng nước, trợt loét hoặc bong tróc.
- Nguy cơ hạ đường huyết tăng khi phối hợp sulfonylurea hoặc insulin.
- Một số viên chứa lactose; người có rối loạn di truyền hiếm gặp về dung nạp galactose, thiếu lactase toàn phần hoặc kém hấp thu glucose-galactose cần kiểm tra tá dược của sản phẩm cụ thể.
Dữ liệu về quá liều vildagliptin còn hạn chế. Trong nghiên cứu tăng liều ở người khỏe mạnh, liều 400–600 mg/ngày liên quan đến đau cơ, dị cảm, sốt, phù và tăng một số chỉ dấu xét nghiệm như lipase, creatine phosphokinase, AST, CRP hoặc myoglobin.
Xử trí chủ yếu là điều trị hỗ trợ và theo dõi lâm sàng, glucose máu, chức năng gan, thận cùng các xét nghiệm liên quan. Vildagliptin không được loại bỏ hiệu quả bằng thẩm tách máu; chất chuyển hóa chính LAY151 có thể được loại bỏ bằng phương pháp này.
Khi nghi ngờ quá liều, cần liên hệ cơ sở cấp cứu hoặc trung tâm chống độc; không tự gây nôn hoặc tự điều trị tại nhà.
Đối với Galvus, thông tin sản phẩm EMA yêu cầu bảo quản trong bao bì gốc để tránh ẩm. Một số sản phẩm generic có thể ghi không cần điều kiện bảo quản nhiệt độ đặc biệt. Luôn tuân thủ điều kiện trên nhãn của sản phẩm cụ thể, giữ thuốc ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ em, không sử dụng sau hạn dùng.
Đối tượng đặc biệt
Vildagliptin không được khuyến cáo cho trẻ em và thanh thiếu niên dưới 18 tuổi vì độ an toàn và hiệu quả chưa được xác lập; SmPC ghi chưa có dữ liệu phù hợp. Không tự sử dụng thuốc cho trẻ em.
Theo SmPC, không cần điều chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi ở người từ 65 tuổi trở lên. Tuy nhiên, chức năng thận, gan, tình trạng dinh dưỡng, nguy cơ hạ đường huyết và các thuốc dùng đồng thời vẫn phải được đánh giá. Ở người khỏe mạnh từ 70 tuổi trở lên, mức phơi nhiễm vildagliptin tăng khoảng 32%, nhưng thay đổi này không được xem là có ý nghĩa lâm sàng trong hồ sơ sản phẩm.
Chưa có dữ liệu đầy đủ về việc sử dụng vildagliptin ở phụ nữ mang thai. Nghiên cứu trên động vật ghi nhận độc tính sinh sản ở liều cao; nguy cơ tiềm tàng ở người chưa được xác định. Do thiếu dữ liệu, SmPC châu Âu khuyến cáo không sử dụng vildagliptin trong thai kỳ.
Đái tháo đường kiểm soát không tốt trong thai kỳ cũng gây nguy cơ cho mẹ và thai nhi. Người đang dùng thuốc và phát hiện có thai không được tự ngừng hoặc thay thuốc, mà cần liên hệ bác sĩ sản khoa và nội tiết.
Chưa xác định vildagliptin có bài tiết vào sữa mẹ hay không. Nghiên cứu trên động vật cho thấy thuốc được bài tiết vào sữa. SmPC châu Âu khuyến cáo không sử dụng vildagliptin trong thời gian cho con bú. Việc lựa chọn thuốc kiểm soát glucose phải do bác sĩ đánh giá dựa trên lợi ích cho mẹ và nguy cơ đối với trẻ.
Vildagliptin không nên được sử dụng ở người suy gan, bao gồm người có ALT hoặc AST trước điều trị cao hơn ba lần giới hạn trên bình thường.
Cần xét nghiệm chức năng gan trước điều trị, mỗi ba tháng trong năm đầu và định kỳ sau đó. Nếu ALT hoặc AST tăng từ ba lần giới hạn trên bình thường trở lên và kéo dài, SmPC khuyến cáo ngừng thuốc. Người xuất hiện vàng da hoặc dấu hiệu rối loạn chức năng gan cũng phải ngừng thuốc và được đánh giá; không dùng lại sau khi chức năng gan trở về bình thường nếu đã phải ngừng vì độc tính gan.
Theo SmPC châu Âu:
- Suy thận nhẹ, độ thanh thải creatinin từ 50 mL/phút trở lên: không cần điều chỉnh liều.
- Suy thận vừa, nặng hoặc bệnh thận giai đoạn cuối: liều khuyến cáo là 50 mg một lần mỗi ngày.
- Kinh nghiệm ở người bệnh thận giai đoạn cuối đang lọc máu còn hạn chế, vì vậy phải thận trọng.
Mức phơi nhiễm vildagliptin tăng khi chức năng thận giảm; thẩm tách máu chỉ loại bỏ khoảng 3% thuốc trong một phiên 3–4 giờ được nghiên cứu. Liều phải dựa trên kết quả đánh giá chức năng thận của bác sĩ, không tự áp dụng từ một chỉ số xét nghiệm đơn lẻ.
Chưa có nghiên cứu chuyên biệt về ảnh hưởng của vildagliptin lên khả năng lái xe và vận hành máy. Người xuất hiện chóng mặt không nên lái xe hoặc sử dụng máy móc. Khi phối hợp sulfonylurea hoặc insulin, nguy cơ hạ đường huyết tăng; không lái xe khi có run, vã mồ hôi, chóng mặt, nhìn mờ, lú lẫn hoặc triệu chứng nghi hạ đường huyết.
Tương tác thuốc của Vildagliptin
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Thuốc cường giao cảm có thể làm giảm tác dụng hạ đường huyết của vildagliptin và làm tăng glucose. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực đối kháng. SmPC liệt kê sympathomimetics là nhóm có thể làm giảm hiệu lực hạ đường huyết; nguồn không xác định mức độ cho từng hoạt chất hoặc đường dùng. Ảnh hưởng: Kiểm soát glucose có thể xấu đi, đặc biệt với phơi nhiễm toàn thân hoặc liều cao; có thể xuất hiện triệu chứng tăng đường huyết. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Theo dõi glucose khi bắt đầu hoặc tăng liều thuốc cường giao cảm. Đánh giá lại nhu cầu điều trị và phác đồ đái tháo đường nếu tăng glucose có ý nghĩa. | Glucose máu, HbA1c và triệu chứng tăng đường huyết; theo dõi huyết áp/nhịp tim theo chỉ định của thuốc cường giao cảm. | Bằng chứng: high Nguồn: eMC / SmPC | Galvus 50 mg tablets – Summary of Product Characteristics | Mục 4.5: các nhóm thuốc có thể làm giảm tác dụng hạ đường huyết của vildagliptin | https://www.medicines.org.uk/emc/product/6225/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Chế phẩm hormon tuyến giáp có thể làm giảm tác dụng hạ đường huyết của vildagliptin, khiến kiểm soát glucose xấu đi. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực đối kháng. SmPC liệt kê thyroid products là nhóm có thể làm giảm hiệu lực hạ đường huyết của vildagliptin; không nêu cơ chế chi tiết hoặc liều gây tương tác. Ảnh hưởng: Có thể tăng glucose và HbA1c, nhất là khi bắt đầu điều trị hoặc điều chỉnh liều hormon tuyến giáp. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Theo dõi kiểm soát đường huyết khi bắt đầu, đổi liều hoặc ngừng chế phẩm hormon tuyến giáp. Điều chỉnh phác đồ đái tháo đường chỉ theo đánh giá lâm sàng. | Glucose máu, HbA1c; đồng thời theo dõi chức năng tuyến giáp theo chỉ định điều trị nền. | Bằng chứng: high Nguồn: eMC / SmPC | Galvus 50 mg tablets – Summary of Product Characteristics | Mục 4.5: các nhóm thuốc có thể làm giảm tác dụng hạ đường huyết của vildagliptin | https://www.medicines.org.uk/emc/product/6225/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Corticosteroid có thể làm giảm tác dụng hạ đường huyết của vildagliptin và làm tăng nguy cơ tăng glucose. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực đối kháng. SmPC xác định corticosteroid có thể làm giảm hiệu lực hạ đường huyết; mức độ phụ thuộc liều, đường dùng và thời gian điều trị, nhưng nguồn không quy định ngưỡng cụ thể. Ảnh hưởng: Có thể tăng glucose đói/sau ăn, tăng HbA1c và gây mất kiểm soát đái tháo đường; nguy cơ thường đáng chú ý hơn với corticosteroid toàn thân. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Tăng cường theo dõi glucose khi bắt đầu hoặc thay đổi corticosteroid. Đánh giá lại điều trị hạ đường huyết theo đáp ứng; khi giảm/ngừng corticosteroid cần theo dõi để tránh điều trị hạ đường huyết quá mức. | Glucose máu (đặc biệt sau ăn), HbA1c và triệu chứng tăng đường huyết; theo dõi sát hơn khi dùng corticosteroid toàn thân. | Bằng chứng: high Nguồn: eMC / SmPC | Galvus 50 mg tablets – Summary of Product Characteristics | Mục 4.5: các nhóm thuốc có thể làm giảm tác dụng hạ đường huyết của vildagliptin | https://www.medicines.org.uk/emc/product/6225/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Thuốc lợi tiểu thiazide có thể làm giảm tác dụng hạ đường huyết của vildagliptin, dẫn đến tăng glucose hoặc mất kiểm soát đường huyết. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực đối kháng. SmPC xác định thiazide có thể làm giảm hiệu lực hạ đường huyết; tài liệu nguồn không nêu cơ chế phân tử cụ thể cho cặp này. Ảnh hưởng: Glucose đói/sau ăn và HbA1c có thể tăng; người bệnh có thể xuất hiện khát nhiều, tiểu nhiều hoặc mệt mỏi nếu kiểm soát đường huyết xấu đi. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Theo dõi đường huyết khi bắt đầu, tăng liều hoặc ngừng thiazide. Đánh giá lại phác đồ đái tháo đường nếu kiểm soát đường huyết xấu đi; không tự điều chỉnh liều. | Glucose máu, HbA1c và triệu chứng tăng đường huyết; cân nhắc điện giải theo chỉ định của thuốc lợi tiểu. | Bằng chứng: high Nguồn: eMC / SmPC | Galvus 50 mg tablets – Summary of Product Characteristics | Mục 4.5: các nhóm thuốc có thể làm giảm tác dụng hạ đường huyết của vildagliptin | https://www.medicines.org.uk/emc/product/6225/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Phối hợp vildagliptin với sulfonylurea làm tăng nguy cơ hạ đường huyết so với vildagliptin đơn trị. Nhãn thuốc khuyến cáo có thể giảm liều sulfonylurea. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực cộng hợp hạ glucose: sulfonylurea kích thích tiết insulin không hoàn toàn phụ thuộc glucose, trong khi vildagliptin tăng đáp ứng incretin phụ thuộc glucose. Ảnh hưởng: Hạ đường huyết có thể gây vã mồ hôi, run, đói, lú lẫn hoặc mất ý thức. Trong dữ liệu SmPC, khi thêm sulfonylurea, hạ đường huyết xảy ra ở 1,2% với vildagliptin so với 0,6% với placebo; trong phối hợp sulfonylurea + metformin, tỷ lệ tương ứng là 5,1% và 1,9%. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Cân nhắc dùng liều vildagliptin theo nhãn khi phối hợp và giảm liều sulfonylurea để hạn chế hạ đường huyết. Giáo dục nhận biết và xử trí hạ đường huyết; cá thể hóa điều chỉnh theo glucose và nguy cơ người bệnh. | Glucose máu tự theo dõi, HbA1c; triệu chứng hạ đường huyết; tần suất cơn, đặc biệt ở người cao tuổi, suy thận hoặc ăn uống thất thường. | Bằng chứng: high Nguồn: eMC / SmPC | Galvus 50 mg tablets – Summary of Product Characteristics | Mục 4.2, 4.4 và 4.8: nguy cơ hạ đường huyết; cân nhắc giảm liều sulfonylurea | https://www.medicines.org.uk/emc/product/6225/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Dùng đồng thời vildagliptin với thuốc ức chế men chuyển có thể làm tăng nguy cơ phù mạch. Nguy cơ tuyệt đối thấp nhưng biến cố vùng lưỡi–hầu–thanh quản có thể nghiêm trọng. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực. ACE và DPP-4 cùng tham gia bất hoạt các peptide vận mạch, đặc biệt substance P; ức chế đồng thời có thể làm tăng tích lũy peptide và khuynh hướng phù mạch. Ảnh hưởng: Có thể xuất hiện sưng môi, mặt, lưỡi hoặc họng; khàn tiếng, khó nuốt hoặc khó thở. Phân tích gộp thử nghiệm vildagliptin ghi nhận nguy cơ phù mạch tăng ở người đang dùng ACE inhibitor (OR 4,57; 95% CI 1,57–13,28), dù số biến cố tuyệt đối nhỏ và phần lớn trường hợp trong chương trình thử nghiệm là nhẹ. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Thận trọng khi phối hợp. Tư vấn người bệnh nhận biết dấu hiệu phù mạch và tìm trợ giúp y tế khẩn cấp khi sưng lưỡi/họng hoặc khó thở. Khi nghi ngờ phù mạch, đánh giá ngay và xử trí/ngừng thuốc liên quan theo quyết định lâm sàng. | Theo dõi sưng mặt, môi, lưỡi, họng; khàn tiếng; khó nuốt; khó thở, đặc biệt khi mới bắt đầu hoặc thay đổi điều trị. | Bằng chứng: high Nguồn: eMC / SmPC | Galvus 50 mg tablets – Summary of Product Characteristics | Mục 4.5 và 4.8: tăng nguy cơ phù mạch khi dùng đồng thời ACE inhibitor | https://www.medicines.org.uk/emc/product/6225/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Chlorpromazine
Liều chlorpromazine cao có thể làm giảm kiểm soát đường huyết và giảm đáp ứng với thuốc điều trị đái tháo đường. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược lực học: giảm phóng thích insulin và ảnh hưởng dung nạp glucose. Ảnh hưởng: Tăng đường huyết hoặc mất kiểm soát đái tháo đường. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Cảnh báo người bệnh, tăng tự theo dõi đường huyết và chỉnh thuốc đái tháo đường khi cần trong và sau khi ngừng chlorpromazine. | Đường huyết mao mạch, glucose niệu khi áp dụng và HbA1c trong điều trị kéo dài. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
Thắc mắc về hoạt chất Vildagliptin
Vildagliptin là thuốc hạ đường huyết đường uống thuộc nhóm ức chế DPP-4. Thuốc làm tăng tác dụng của GLP-1 và GIP, từ đó tăng tiết insulin phụ thuộc glucose và giảm tiết glucagon khi glucose máu tăng. Thuốc được dùng cho người lớn mắc đái tháo đường típ 2 theo đơn bác sĩ.
Vildagliptin có thể được uống cùng hoặc không cùng thức ăn. Thức ăn làm chậm nhẹ thời gian đạt nồng độ đỉnh nhưng không làm thay đổi đáng kể tổng mức phơi nhiễm thuốc. Nên uống vào thời điểm cố định theo đơn để hạn chế quên liều.
Vildagliptin có thể gây hạ đường huyết, nhưng khi dùng đơn trị phản ứng này được ghi nhận không thường xuyên. Nguy cơ tăng khi thuốc được phối hợp với sulfonylurea hoặc insulin. Người bệnh không được tự giảm liều thuốc phối hợp mà cần trao đổi với bác sĩ.
Có thể được bác sĩ cân nhắc, nhưng liều phụ thuộc mức độ suy thận. Nhãn châu Âu khuyến cáo 50 mg một lần mỗi ngày ở người suy thận vừa, nặng hoặc bệnh thận giai đoạn cuối; kinh nghiệm ở người đang lọc máu còn hạn chế. Không tự điều chỉnh liều theo eGFR hoặc creatinin.
Cần được đánh giá y tế ngay khi có đau bụng dữ dội kéo dài hoặc lan ra sau lưng, vàng da, nước tiểu sẫm, phù mặt hoặc lưỡi, khó thở, tổn thương da dạng bóng nước, bong tróc da hoặc hạ đường huyết nặng. Đây có thể là biểu hiện của viêm tụy, tổn thương gan, phù mạch, phản ứng da nghiêm trọng hoặc hạ đường huyết.

