Sitagliptin

Sitagliptin là thuốc hạ đường huyết đường uống thuộc nhóm ức chế enzym dipeptidyl peptidase-4, thường gọi là thuốc ức chế DPP-4 hoặc gliptin. Thuốc làm tăng nồng độ các hormon incretin có hoạt tính, qua đó tăng tiết insulin và giảm tiết glucagon theo mức glucose máu.

Sitagliptin được dùng cùng chế độ ăn và vận động để cải thiện kiểm soát đường huyết ở người lớn mắc đái tháo đường típ 2. Tùy nhãn quản lý, thuốc có thể được dùng đơn trị hoặc phối hợp với metformin, sulfonylurea, thiazolidinedione hay insulin. Sitagliptin không dùng cho đái tháo đường típ 1 hoặc nhiễm toan ceton.

Liều thông thường theo nhãn là 100 mg một lần mỗi ngày, nhưng phải giảm xuống 50 mg hoặc 25 mg mỗi ngày khi chức năng thận suy giảm ở các mức nhất định. Người bệnh không được tự điều chỉnh liều. Các cảnh báo quan trọng gồm viêm tụy cấp, suy thận cấp, phản ứng quá mẫn, đau khớp nghiêm trọng và pemphigoid bóng nước.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Sitagliptin là thuốc ức chế DPP-4, làm tăng tác dụng incretin.
  • Thuốc liên quan đến kiểm soát đường huyết trong đái tháo đường type 2, không dùng cho đái tháo đường type 1.
  • Cần dùng theo chỉ định và kết hợp chế độ ăn, vận động, theo dõi đường huyết theo hướng dẫn.
  • Cảnh báo gồm viêm tụy, đau khớp nặng, phản ứng quá mẫn, bệnh thận và hạ đường huyết khi phối hợp thuốc khác.
  • Báo bác sĩ về bệnh thận, tiền sử viêm tụy, thuốc đái tháo đường đang dùng, thai kỳ hoặc cho con bú.

Hoạt chất Sitagliptin là gì?

Sitagliptin là thuốc hạ đường huyết đường uống ức chế chọn lọc enzym DPP-4. Thuốc kéo dài hoạt tính của các hormon incretin, giúp tăng tiết insulin và giảm glucagon theo mức glucose máu ở người mắc đái tháo đường típ 2.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Sitagliptin

CAS 486460-32-6

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Sitagliptin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Sitagliptin

Tên IUPAC

(3R)-3-amino-1-[3-(trifluoromethyl)-6,8-dihydro-5H-[1,2,4]triazolo[4,3-a]pyrazin-7-yl]-4-(2,4,5-trifluorophenyl)butan-1-one

Tên hóa học khác

(2R)-4-OXO-4-[3-(TRIFLUOROMETHYL)-5,6-DIHYDRO[1,2,4]TRIAZOLO[4,3-A]PYRAZIN-7(8H)-YL]-1-(2,4,5-TRIFLUOROPHENYL)BUTAN-2-AMINE

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tên Latin thường dùng trong danh pháp dược chất: sitagliptinum. Thuốc thành phẩm có thể sử dụng sitagliptin dưới dạng muối phosphat monohydrat hoặc một dạng muối được cơ quan quản lý chấp thuận, với hàm lượng quy đổi theo sitagliptin.

Tên Latinh / tên dược điển

Sitagliptinum

Tên USAN

sitagliptin

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

486460-32-6

UNII

QFP0P1DV7Z

PubChem CID

4369359

RxNorm CUI

665040

Dược động học của Sitagliptin

Sitagliptin được hấp thu nhanh sau khi uống, đạt nồng độ đỉnh trong khoảng 1–4 giờ và có sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 87%. Thuốc gắn protein huyết tương tương đối thấp, ít được chuyển hóa và được thải chủ yếu dưới dạng không đổi qua nước tiểu. Thời gian bán thải biểu kiến khoảng 12,4 giờ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau liều uống 100 mg ở người khỏe mạnh, sitagliptin đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 1–4 giờ. Bữa ăn nhiều chất béo không làm thay đổi có ý nghĩa dược động học của sitagliptin, vì vậy thuốc có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối sau đường uống khoảng 87%.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố trung bình ở trạng thái ổn định sau một liều tiêm tĩnh mạch 100 mg khoảng 198 lít. Tỷ lệ sitagliptin gắn thuận nghịch với protein huyết tương khoảng 38%.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Chuyển hóa chỉ là đường thải trừ thứ yếu. Khoảng 16% lượng phóng xạ sau một liều đánh dấu được bài tiết dưới dạng các chất chuyển hóa. CYP3A4 là enzym chính tham gia quá trình chuyển hóa hạn chế này, với sự đóng góp của CYP2C8. Các chất chuyển hóa được phát hiện ở mức thấp và không được kỳ vọng đóng góp đáng kể vào tác dụng ức chế DPP-4.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 79% liều sitagliptin được bài tiết nguyên vẹn trong nước tiểu. Sau liều đánh dấu phóng xạ, khoảng 87% lượng phóng xạ được tìm thấy trong nước tiểu và 13% trong phân trong vòng một tuần. Thải trừ qua thận bao gồm bài tiết tích cực tại ống thận.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải biểu kiến sau một liều uống 100 mg khoảng 12,4 giờ. Thuốc chỉ tích lũy ở mức tối thiểu khi dùng lặp lại theo chế độ một lần mỗi ngày.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải qua thận của sitagliptin được ghi nhận khoảng 350 mL/phút, cao hơn mức lọc cầu thận đơn thuần, phù hợp với sự tham gia của bài tiết tích cực tại ống thận.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố ảnh hưởng đã được ghi nhận gồm:

  • Suy thận làm tăng đáng kể mức phơi nhiễm sitagliptin. AUC tăng khoảng hai lần khi eGFR từ 30 đến dưới 45 mL/phút và khoảng bốn lần khi eGFR dưới 30 mL/phút, bao gồm bệnh thận giai đoạn cuối.
  • Thẩm tách máu chỉ loại bỏ khoảng 13,5% liều trong một phiên kéo dài 3–4 giờ.
  • Suy gan nhẹ hoặc vừa không gây thay đổi cần điều chỉnh liều; dữ liệu ở suy gan nặng còn hạn chế.
  • Người cao tuổi có thể có nồng độ thuốc cao hơn một phần, chủ yếu liên quan đến chức năng thận giảm theo tuổi.
  • Thức ăn không làm thay đổi có ý nghĩa tổng mức phơi nhiễm.
  • Thuốc ức chế mạnh CYP3A4 có thể ảnh hưởng nhiều hơn ở người suy thận nặng, nhưng ý nghĩa lâm sàng chưa được xác lập đầy đủ.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Sitagliptin

Sitagliptin thuộc nhóm gliptin. Thuốc ức chế mạnh và chọn lọc DPP-4 ở nồng độ điều trị, không ức chế đáng kể các enzym liên quan DPP-8 hoặc DPP-9. Do tác dụng tăng insulin phụ thuộc glucose, nguy cơ hạ đường huyết khi đơn trị thường thấp hơn so với các thuốc kích thích tiết insulin không phụ thuộc glucose, nhưng nguy cơ không bằng không.

Phần III: Cơ chế tác dụng

GLP-1 và GIP là các hormon incretin được ruột giải phóng trong ngày, với nồng độ tăng sau bữa ăn. DPP-4 nhanh chóng phân hủy các hormon này.

Sitagliptin ức chế DPP-4, làm tăng và kéo dài nồng độ GLP-1 cùng GIP có hoạt tính. Khi glucose máu bình thường hoặc tăng, các incretin thúc đẩy tế bào beta tụy tăng tổng hợp và giải phóng insulin. GLP-1 còn làm giảm tiết glucagon từ tế bào alpha, qua đó giảm sản xuất glucose tại gan.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Sau một liều 100 mg, sitagliptin ức chế hoạt tính DPP-4 trong khoảng 24 giờ và làm tăng nồng độ GLP-1 cùng GIP có hoạt tính. Tác dụng làm tăng insulin và giảm glucagon phụ thuộc glucose, góp phần giảm glucose lúc đói, glucose sau ăn và HbA1c.

Sitagliptin không làm suy giảm đáp ứng glucagon sinh lý khi glucose máu thấp. Tuy nhiên, hạ đường huyết vẫn có thể xảy ra, đặc biệt khi phối hợp sulfonylurea hoặc insulin.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Sitagliptin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Sitagliptin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Sitagliptin

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Chlorpromazine

Liều chlorpromazine cao có thể làm giảm kiểm soát đường huyết và giảm đáp ứng với thuốc điều trị đái tháo đường.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Dược lực học: giảm phóng thích insulin và ảnh hưởng dung nạp glucose.

Ảnh hưởng:

Tăng đường huyết hoặc mất kiểm soát đái tháo đường.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Cảnh báo người bệnh, tăng tự theo dõi đường huyết và chỉnh thuốc đái tháo đường khi cần trong và sau khi ngừng chlorpromazine.

Đường huyết mao mạch, glucose niệu khi áp dụng và HbA1c trong điều trị kéo dài.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01
[DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Thắc mắc về hoạt chất Sitagliptin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *