Budesonid, tên quốc tế là budesonide, là một corticosteroid tổng hợp có tác dụng chống viêm mạnh tại chỗ và hoạt tính mineralocorticoid yếu. Hoạt chất được bào chế dưới nhiều dạng như thuốc hít, hỗn dịch khí dung, xịt mũi, viên uống giải phóng tại ruột, hỗn dịch uống nhớt và bọt trực tràng. Mỗi dạng có vị trí tác động, chỉ định và liều dùng riêng: dạng hít dùng kiểm soát hen, xịt mũi giảm triệu chứng viêm mũi dị ứng, trong khi một số dạng uống hoặc trực tràng được phê duyệt cho bệnh Crohn, viêm loét đại tràng, viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan hoặc bệnh thận IgA. Budesonid không phải thuốc cắt cơn hen cấp. Dù có chuyển hóa bước đầu mạnh và mức phơi nhiễm toàn thân thường thấp hơn một số corticosteroid toàn thân, thuốc vẫn có thể gây nhiễm nấm, ức chế tuyến thượng thận, chậm tăng trưởng, tăng nguy cơ nhiễm trùng và các tác dụng corticosteroid khác.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Budesonid
- INN: Budesonide
- Nhóm dược lý: Corticosteroid tổng hợp, chủ vận thụ thể glucocorticoid
- Mã ATC chính: R03BA02, R01AD05, A07EA06; mã khác tùy đường dùng
- Đường dùng: Hít qua miệng, khí dung, xịt mũi, uống, trực tràng
- Tác dụng: Chống viêm và điều hòa đáp ứng miễn dịch tại mô đích
- Chỉ định phụ thuộc dạng thuốc: Hen, viêm mũi dị ứng, Crohn, viêm loét đại tràng, EoE, bệnh thận IgA
- Không dùng cho: Cắt cơn co thắt phế quản cấp bằng budesonid đơn chất
- Tác dụng phụ nổi bật: Nấm miệng, khàn tiếng, chảy máu mũi, đau đầu, buồn nôn, giảm cortisol
- Nguy cơ nghiêm trọng: Ức chế tuyến thượng thận, hội chứng Cushing, nhiễm trùng, chậm tăng trưởng, tăng nhãn áp
- Tương tác đáng chú ý: Thuốc ức chế CYP3A4 mạnh và nước bưởi
Hoạt chất Budesonid là gì?
Budesonid là corticosteroid chống viêm tổng hợp. Thuốc gắn vào thụ thể glucocorticoid trong tế bào, làm thay đổi biểu hiện của nhiều gene liên quan đến phản ứng viêm và miễn dịch. Budesonid được thiết kế để tạo tác dụng mạnh tại mô đích, đồng thời bị chuyển hóa bước đầu nhanh sau khi hấp thu vào tuần hoàn.
Budesonid
INN Budesonide
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Budesonid |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Budesonide |
| Tên IUPAC | (1S,2S,4R,8S,9S,11S,12S,13R)-11-hydroxy-8-(2-hydroxyacetyl)-9,13-dimethyl-6-propyl-5,7-dioxapentacyclo[10.8.0.0^{2,9}.0^{4,8}.0^{13,18}]icosa-14,17-dien-16-one |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Budesonide. Tên thương mại hoặc tên dạng bào chế như Pulmicort, Entocort, Uceris, Tarpeyo và Eohilia không phải tên đồng nghĩa của hoạt chất. |
| Tên viết tắt | BUD |
| Tên Latinh / tên dược điển | Budesonidum |
| Tên USAN | budesonide |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 51333-22-3 |
|---|---|
| UNII | Q3OKS62Q6X |
| PubChem CID | 5281004 |
| RxNorm CUI | 19831 |
| Công thức phân tử | C25H34O6 |
Dược động học của Budesonid
Budesonid được hấp thu với mức độ khác nhau tùy đường dùng và dạng bào chế. Sau khi vào tuần hoàn, thuốc liên kết protein huyết tương cao, phân bố rộng và được chuyển hóa nhanh, chủ yếu bởi CYP3A4. Chuyển hóa bước đầu tại gan đạt khoảng 80–90% đối với dạng uống thông thường. Các chất chuyển hóa chính có hoạt tính corticosteroid dưới 1% so với hoạt chất mẹ và được thải chủ yếu qua nước tiểu.
Giai đoạn I: Hấp thu
- Sau khí dung 1 mg ở trẻ 4–6 tuổi, nồng độ đỉnh được ghi nhận sau khoảng 20 phút.
- Với viên nang bao tan trong ruột, thời gian đạt đỉnh thay đổi khoảng 30–600 phút.
- Với hỗn dịch uống Eohilia, thời gian đạt đỉnh trung vị khoảng 2 giờ.
- Với Tarpeyo, thuốc được thiết kế giải phóng muộn; thời gian đạt đỉnh trung vị khoảng 5,1 giờ.
- Với viên Uceris giải phóng kéo dài 9 mg, thời gian đạt đỉnh trung bình khoảng 13,3 giờ và có độ biến thiên cao.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng phụ thuộc dạng thuốc:
Không nên áp dụng một tỷ lệ sinh khả dụng duy nhất cho mọi chế phẩm. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Budesonid liên kết khoảng 85–90% với protein huyết tương. Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định thường được báo cáo khoảng 2,2–3,9 L/kg, tùy nghiên cứu và chế phẩm. Thuốc ít hoặc không liên kết đáng kể với globulin gắn corticosteroid.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Budesonid được chuyển hóa nhanh và mạnh, chủ yếu qua CYP3A4, thành:
- 16α-hydroxyprednisolone.
- 6β-hydroxybudesonide.
Hai chất chuyển hóa chính có hoạt tính corticosteroid dưới 1% so với budesonid. Chuyển hóa tại mô phổi không đáng kể so với chuyển hóa tại gan.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Budesonid được thải trong nước tiểu và phân dưới dạng các chất chuyển hóa. Khoảng 60% lượng phóng xạ thu hồi sau khi dùng budesonid đánh dấu được tìm thấy trong nước tiểu. Không phát hiện budesonid nguyên dạng trong nước tiểu.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải phụ thuộc chế phẩm:
Không được dựa vào thời gian bán thải để tự thay đổi số lần dùng thuốc. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải huyết tương được báo cáo khoảng 0,9–1,8 L/phút ở người lớn khỏe mạnh, gần với lưu lượng máu qua gan. Điều này cho thấy budesonid là thuốc có độ thanh thải qua gan cao. Sau khí dung, độ thanh thải toàn thân ở trẻ 4–6 tuổi được ghi nhận khoảng 0,5 L/phút. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố quan trọng gồm:
- Dạng bào chế và vị trí giải phóng thuốc.
- Kỹ thuật dùng bình hít hoặc máy khí dung.
- Chức năng gan.
- Thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A4.
- Nước bưởi.
- Thức ăn và thời điểm dùng, tùy chế phẩm.
- Thuốc làm thay đổi pH dạ dày có thể ảnh hưởng đặc tính giải phóng của viên Uceris.
- Tuổi và kích thước cơ thể, đặc biệt ở trẻ em.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Budesonid
Budesonid thuộc các nhóm dược lý sau, tùy chế phẩm:
- Corticosteroid dạng hít kiểm soát viêm đường thở.
- Corticosteroid dùng tại mũi.
- Corticosteroid tác dụng tại chỗ trong đường tiêu hóa.
- Corticosteroid dùng trực tràng.
- Corticosteroid giải phóng có mục tiêu tại hồi tràng.
- Corticosteroid dùng ngoài da tại một số thị trường.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Budesonid khuếch tán vào tế bào và gắn với thụ thể glucocorticoid nội bào. Phức hợp này điều hòa phiên mã gene, qua đó làm giảm hoạt động của tế bào viêm và các chất trung gian như cytokine, histamin, eicosanoid và leukotriene.
Trong hen và dị ứng, thuốc làm giảm viêm, phù nề, tăng phản ứng đường thở và tiết dịch. Trong các bệnh viêm đường tiêu hóa, thuốc tác động tại niêm mạc ruột hoặc thực quản. Với dạng giải phóng tại hồi tràng dùng cho bệnh thận IgA, thuốc được thiết kế nhằm tác động lên mô lympho niêm mạc ruột; mức đóng góp tương đối của tác dụng tại chỗ và toàn thân chưa được xác định đầy đủ.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Budesonid có ái lực với thụ thể glucocorticoid cao, hoạt tính glucocorticoid mạnh và hoạt tính mineralocorticoid yếu. Thuốc có thể làm giảm cortisol nội sinh và ức chế trục hạ đồi–tuyến yên–thượng thận theo liều, thời gian điều trị, đường dùng và mức phơi nhiễm toàn thân.
Tác dụng toàn thân vẫn có thể xuất hiện dù thuốc được dùng tại chỗ hoặc có chuyển hóa bước đầu mạnh.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Budesonid
Chỉ định được phê duyệt phải được xác định theo đúng dạng thuốc và quốc gia.
Budesonid dạng hít hoặc khí dung
Hỗn dịch khí dung budesonid được phê duyệt tại Hoa Kỳ để điều trị duy trì và dự phòng hen ở trẻ từ 12 tháng đến 8 tuổi. Thuốc không được chỉ định để giảm nhanh co thắt phế quản cấp. Các dụng cụ hít bột khô có giới hạn tuổi và liều riêng.
Budesonid xịt mũi
Thuốc xịt mũi budesonid được dùng để giảm triệu chứng viêm mũi dị ứng như nghẹt mũi, chảy nước mũi, ngứa mũi và hắt hơi. Một nhãn OTC tại Hoa Kỳ cho phép dùng từ 6 tuổi trở lên.
Viên nang bao tan trong ruột
Được chỉ định cho bệnh Crohn hoạt động mức độ nhẹ đến trung bình, khu trú ở hồi tràng và/hoặc đại tràng lên. Một số nhãn còn cho phép duy trì lui bệnh lâm sàng trong thời gian giới hạn.
Viên nén giải phóng kéo dài tại đại tràng
Uceris 9 mg được phê duyệt để khởi phát lui bệnh ở người lớn mắc viêm loét đại tràng hoạt động mức độ nhẹ đến trung bình.
Bọt trực tràng
Uceris rectal foam được chỉ định để khởi phát lui bệnh ở viêm loét đại tràng đoạn xa hoạt động mức độ nhẹ đến trung bình, kéo dài tối đa 40 cm tính từ rìa hậu môn.
Hỗn dịch uống nhớt
Eohilia được phê duyệt tại Hoa Kỳ cho liệu trình 12 tuần ở người lớn và trẻ từ 11 tuổi mắc viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan. Độ an toàn và hiệu quả khi điều trị quá 12 tuần chưa được xác lập.
Viên nang giải phóng tại hồi tràng cho bệnh thận IgA
Tarpeyo được chỉ định để làm giảm mất chức năng thận ở người lớn mắc bệnh thận IgA nguyên phát có nguy cơ tiến triển.
Không phải mọi sản phẩm budesonid đều được phê duyệt cho tất cả các bệnh trên.
Một số chế phẩm budesonid từng được pha hoặc sử dụng ngoài nhãn cho viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan. Hiện đã có một hỗn dịch uống budesonid được FDA phê duyệt riêng cho bệnh này; các chế phẩm budesonid khác không tự động có cùng chỉ định, liều hoặc hướng dẫn sử dụng.
Các ứng dụng ngoài chỉ định khác và tình trạng phê duyệt tại Việt Nam: .
Liều dùng và cách sử dụng
Các liều dưới đây được trích từ một số nhãn thuốc Hoa Kỳ, không phải đơn thuốc cá nhân. Không tự áp dụng liều của dạng thuốc này cho dạng khác.
Hỗn dịch khí dung cho trẻ 12 tháng đến 8 tuổi
Liều phụ thuộc thuốc điều trị hen trước đó:
- Chỉ dùng thuốc giãn phế quản trước đó: 0,5 mg một lần/ngày hoặc 0,25 mg hai lần/ngày.
- Đã dùng corticosteroid dạng hít: 0,5 mg/ngày, có thể tăng tối đa 0,5 mg hai lần/ngày.
- Đã dùng corticosteroid đường uống: 0,5 mg hai lần/ngày hoặc 1 mg một lần/ngày.
- Khi bệnh ổn định, cần điều chỉnh xuống liều thấp nhất kiểm soát được triệu chứng.
Xịt mũi 32 microgam mỗi nhát xịt
Theo một nhãn OTC tại Hoa Kỳ:
- Người lớn và trẻ từ 12 tuổi: hai nhát vào mỗi bên mũi một lần/ngày; sau khi kiểm soát triệu chứng, giảm còn một nhát mỗi bên.
- Trẻ từ 6 đến dưới 12 tuổi: bắt đầu một nhát mỗi bên mũi một lần/ngày; chỉ tăng theo hướng dẫn trên nhãn hoặc tư vấn chuyên môn.
- Không dùng cho trẻ dưới 6 tuổi theo nhãn này.
Viên nang bao tan trong ruột cho bệnh Crohn
- Người lớn: 9 mg một lần vào buổi sáng trong tối đa 8 tuần.
- Duy trì lui bệnh: một số nhãn dùng 6 mg một lần/ngày trong tối đa 3 tháng, sau đó cân nhắc giảm và ngừng.
Viên Uceris giải phóng kéo dài
- 9 mg một lần vào buổi sáng, có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn, trong tối đa 8 tuần.
- Nuốt nguyên viên, không nhai hoặc nghiền.
Hỗn dịch uống Eohilia
- 2 mg, hai lần/ngày trong 12 tuần cho người từ 11 tuổi trở lên.
- Không ăn hoặc uống trong ít nhất 30 phút sau khi dùng.
Tarpeyo cho bệnh thận IgA
- 16 mg một lần/ngày vào buổi sáng, ít nhất một giờ trước bữa ăn, trong 9 tháng.
- Trong hai tuần cuối, nhãn hướng dẫn giảm xuống 8 mg/ngày khi ngừng liệu trình.
- Nuốt nguyên nang, không mở, nghiền hoặc nhai.
Bọt trực tràng Uceris
- Một liều định lượng hai lần/ngày trong hai tuần.
- Sau đó một liều mỗi tối trong bốn tuần tiếp theo.
Với thuốc hít hoặc khí dung
- Sử dụng đúng thiết bị được hướng dẫn.
- Hỗn dịch khí dung phải dùng bằng máy phun khí nén phù hợp; máy khí dung siêu âm không được khuyến cáo cho nhãn đã đối chiếu.
- Súc miệng bằng nước và nhổ bỏ sau khi hít để giảm nguy cơ nấm miệng.
- Nếu dùng mặt nạ khí dung, rửa vùng da tiếp xúc sau khi dùng.
- Không dùng budesonid để xử trí khó thở cấp; phải có kế hoạch dùng thuốc cắt cơn theo chỉ định.
Với thuốc xịt mũi
- Lắc chai và mồi bơm theo hướng dẫn.
- Hướng vòi xịt ra xa vách ngăn mũi.
- Không xịt vào mắt hoặc miệng.
- Hiệu quả tối đa có thể cần sử dụng đều đặn trong khoảng hai tuần.
- Không dùng để điều trị cảm lạnh thông thường.
Với thuốc uống
- Không nghiền, nhai hoặc mở viên giải phóng có kiểm soát.
- Tránh nước bưởi trong thời gian điều trị.
- Tuân thủ thời điểm dùng so với bữa ăn của đúng chế phẩm.
- Không tự ngừng đột ngột sau khi dùng kéo dài hoặc khi vừa chuyển từ corticosteroid toàn thân.
Với Eohilia
- Lắc gói ít nhất 10 giây.
- Không trộn với thức ăn hoặc chất lỏng.
- Nuốt toàn bộ hỗn dịch.
- Chờ 30 phút trước khi ăn hoặc uống, sau đó súc miệng và nhổ bỏ nước súc.
Tùy chỉ định và thời gian điều trị, bác sĩ có thể theo dõi:
- Mức độ kiểm soát hen, nhu cầu dùng thuốc cắt cơn và chức năng hô hấp.
- Kỹ thuật dùng bình hít hoặc máy khí dung.
- Nấm miệng, khàn tiếng, chảy máu mũi hoặc tổn thương niêm mạc.
- Chiều cao và tốc độ tăng trưởng của trẻ.
- Dấu hiệu hội chứng Cushing hoặc suy tuyến thượng thận.
- Huyết áp, glucose huyết, mật độ xương và mắt khi dùng kéo dài hoặc liều cao.
- Dấu hiệu nhiễm trùng, đặc biệt khi tiếp xúc thủy đậu hoặc sởi.
- Triệu chứng và dấu ấn viêm trong bệnh đường tiêu hóa.
- Chức năng thận và protein niệu ở người dùng chế phẩm cho bệnh thận IgA.
- Chức năng gan nếu có bệnh gan hoặc nguy cơ tăng phơi nhiễm thuốc.
Cảnh báo và lưu ý về Budesonid
Các chống chỉ định chính được ghi nhận gồm:
- Quá mẫn với budesonid hoặc bất kỳ thành phần nào của chế phẩm.
- Hỗn dịch khí dung không được dùng làm biện pháp điều trị chính cho trạng thái hen ác tính hoặc cơn hen cấp cần can thiệp tích cực.
- Các chống chỉ định khác có thể phụ thuộc tá dược, thiết bị và dạng bào chế.
Nhiễm trùng chưa điều trị, suy gan nặng hoặc tổn thương niêm mạc mũi có thể là cảnh báo, chống chỉ định tương đối hoặc lý do cần tránh dùng tùy sản phẩm.
Dạng hít hoặc khí dung
- Nhiễm nấm Candida ở miệng và họng.
- Khàn tiếng, kích ứng họng, ho.
- Viêm mũi, nhiễm trùng đường hô hấp.
- Đau đầu.
- Co thắt phế quản nghịch thường hiếm gặp.
Dạng xịt mũi
- Chảy máu mũi.
- Khô, rát hoặc kích ứng mũi.
- Đau họng, hắt hơi.
- Đau đầu.
- Loét mũi hoặc chậm lành vết thương hiếm gặp.
Dạng uống hoặc trực tràng
- Đau đầu.
- Buồn nôn, đau bụng, đầy hơi hoặc khó tiêu.
- Mệt mỏi.
- Táo bón.
- Mụn trứng cá.
- Phù ngoại biên hoặc tăng huyết áp.
- Giảm cortisol.
- Thay đổi tâm trạng hoặc giấc ngủ.
- Tăng nguy cơ nhiễm trùng.
Cần liên hệ cơ sở y tế khi xuất hiện:
- Khó thở tăng lên ngay sau khi hít thuốc.
- Phù mặt, môi, lưỡi hoặc phản vệ.
- Sốt kéo dài hoặc dấu hiệu nhiễm trùng nặng.
- Mệt lả, yếu cơ, nôn, hạ huyết áp hoặc ngất, có thể gợi ý suy tuyến thượng thận.
- Tăng cân nhanh, mặt tròn, bầm tím, rạn da hoặc yếu cơ, có thể gợi ý cường cortisol.
- Đau mắt, nhìn mờ hoặc thay đổi thị lực.
- Chảy máu mũi nặng hoặc tổn thương mũi không lành.
- Đau xương hoặc gãy xương.
- Thay đổi hành vi, tâm trạng hoặc triệu chứng tâm thần rõ rệt.
Dùng corticosteroid kéo dài hoặc liều cao có thể gây ức chế trục HPA, chậm tăng trưởng, giảm mật độ xương, glaucoma, đục thủy tinh thể và tăng nguy cơ nhiễm trùng.
- Không dùng budesonid dạng hít đơn chất để cắt cơn hen.
- Thận trọng khi chuyển từ corticosteroid toàn thân sang budesonid.
- Có thể xảy ra cường cortisol và ức chế tuyến thượng thận.
- Corticosteroid làm tăng nguy cơ hoặc che lấp dấu hiệu nhiễm trùng.
- Người chưa có miễn dịch cần tránh tiếp xúc với thủy đậu hoặc sởi.
- Theo dõi tăng trưởng ở trẻ em.
- Thận trọng ở người loãng xương, glaucoma, đục thủy tinh thể, đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc nhiễm trùng mạn tính.
- Không xịt mũi lên vết loét, chấn thương hoặc vết phẫu thuật chưa lành nếu chưa được bác sĩ đánh giá.
- Nguy cơ tác dụng toàn thân tăng khi dùng liều cao, kéo dài, suy gan hoặc phối hợp thuốc ức chế CYP3A4.
- Không tự ngừng thuốc đột ngột sau khi dùng kéo dài.
Quá liều cấp budesonid dạng hít thường ít gây độc tính tức thời nghiêm trọng. Tuy nhiên, dùng quá liều hoặc dùng kéo dài có thể gây hội chứng Cushing, ức chế tuyến thượng thận, giảm tăng trưởng và các tác dụng corticosteroid toàn thân.
Khi uống hoặc dùng nhầm liều lớn:
- Liên hệ cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc.
- Không tự gây nôn.
- Mang theo bao bì và thông tin về dạng thuốc, hàm lượng, thời điểm dùng.
- Việc xử trí chủ yếu là theo dõi và điều trị hỗ trợ.
- Liều corticosteroid phải được giảm từ từ nếu đã dùng quá mức trong thời gian kéo dài.
Điều kiện bảo quản khác nhau giữa các chế phẩm:
- Hỗn dịch khí dung: thường bảo quản thẳng đứng ở 20–25°C, tránh ánh sáng; ống thuốc chưa dùng phải được giữ trong túi nhôm.
- Xịt mũi: thường ở 20–25°C, tránh ánh sáng và không đông lạnh.
- Uceris dạng viên: khoảng 25°C, giữ kín, tránh ánh sáng và độ ẩm.
- Eohilia: 2–25°C, có thể bảo quản lạnh nhưng không được đông lạnh.
- Phải ưu tiên điều kiện in trên bao bì của đúng sản phẩm.
Đối tượng đặc biệt
Chỉ định và giới hạn tuổi phụ thuộc chế phẩm:
- Hỗn dịch khí dung: duy trì hen ở trẻ từ 12 tháng đến 8 tuổi theo nhãn đã đối chiếu.
- Xịt mũi OTC 32 microgam: từ 6 tuổi theo nhãn Hoa Kỳ; người lớn phải giám sát trẻ 6 đến dưới 12 tuổi.
- Eohilia: từ 11 tuổi cho liệu trình EoE 12 tuần.
- Các dạng uống và trực tràng khác có giới hạn tuổi riêng; không được tự dùng liều người lớn cho trẻ.
Corticosteroid có thể làm giảm tốc độ tăng trưởng. Cần dùng liều thấp nhất có hiệu quả và theo dõi chiều cao định kỳ.
Dữ liệu ở người cao tuổi còn hạn chế đối với một số chế phẩm. Việc lựa chọn liều cần thận trọng vì người cao tuổi có thể suy giảm chức năng gan, thận hoặc tim, mắc nhiều bệnh kèm và sử dụng nhiều thuốc. Nguy cơ loãng xương, tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể, tăng đường huyết và nhiễm trùng cũng cần được xem xét.
Các nghiên cứu được công bố ở phụ nữ mang thai chưa cho thấy budesonid dạng hít làm tăng nguy cơ dị tật khi sử dụng trong thai kỳ. Tuy nhiên, dữ liệu đối với các dạng uống hoặc trực tràng hạn chế hơn và nghiên cứu trên động vật đã ghi nhận độc tính đối với thai ở một số mức phơi nhiễm.
Không nên tự ngừng thuốc kiểm soát hen khi mang thai vì hen không kiểm soát cũng có thể gây nguy cơ cho mẹ và thai. Việc lựa chọn dạng thuốc, liều và thời gian điều trị phải dựa trên cân bằng lợi ích–nguy cơ do bác sĩ đánh giá.
Budesonid dạng hít có thể đi vào sữa mẹ với lượng thấp. Dữ liệu ở người cho thấy tổng liều đường uống mà trẻ nhận qua sữa ước tính khoảng 0,3–1% liều hít của mẹ. Chưa ghi nhận tác dụng bất lợi trong số lượng dữ liệu hạn chế.
Mức phơi nhiễm của trẻ có thể khác đối với budesonid đường uống, liều cao hoặc dùng kéo dài. Cần cân nhắc lợi ích của việc cho con bú, nhu cầu điều trị của mẹ và nguy cơ tiềm ẩn đối với trẻ.
Budesonid được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Suy gan làm tăng mức phơi nhiễm toàn thân và nguy cơ cường cortisol hoặc ức chế tuyến thượng thận.
- Dạng hít: cần theo dõi chặt nếu có bệnh gan.
- Một số dạng uống yêu cầu theo dõi ở suy gan vừa.
- Eohilia và Tarpeyo không được khuyến cáo hoặc cần tránh ở suy gan nặng Child-Pugh C.
- Với Tarpeyo, AUC tăng khoảng 1,4 lần ở suy gan nhẹ và 3,5 lần ở suy gan vừa.
Không tự giảm liều hoặc kéo dài khoảng cách dùng khi chưa có chỉ định.
Dược động học budesonid chưa được nghiên cứu đầy đủ ở người suy thận. Budesonid nguyên dạng không được thải đáng kể qua thận, nhưng các chất chuyển hóa được thải phần lớn trong nước tiểu. Các chất chuyển hóa này có hoạt tính corticosteroid rất thấp.
Hướng dẫn điều chỉnh liều thống nhất cho mọi chế phẩm: .
Budesonid thường không gây an thần. Tuy nhiên, chóng mặt, thay đổi thị lực hoặc các tác dụng toàn thân có thể xuất hiện ở một số người. Không nên lái xe hoặc vận hành máy móc khi có chóng mặt, nhìn mờ, yếu nhiều hoặc triệu chứng bất thường.
Tương tác thuốc của Budesonid
Thuốc ức chế CYP3A4 mạnh
Ketoconazole, itraconazole, ritonavir, cobicistat, một số thuốc ức chế protease, clarithromycin và các thuốc ức chế CYP3A4 mạnh khác có thể làm tăng đáng kể nồng độ budesonid, dẫn đến hội chứng Cushing hoặc ức chế tuyến thượng thận.
Nước bưởi
Nước bưởi có thể làm tăng phơi nhiễm budesonid đường uống. Một số nghiên cứu ghi nhận mức phơi nhiễm tăng khoảng hai lần; cần tránh trong thời gian sử dụng các chế phẩm uống có cảnh báo này.
Corticosteroid khác
Dùng đồng thời nhiều corticosteroid qua đường uống, tiêm, hít, xịt mũi hoặc bôi da làm tăng tổng mức phơi nhiễm và nguy cơ tác dụng toàn thân.
Thuốc thay đổi acid dạ dày
Thuốc ức chế bơm proton, kháng thụ thể H2 và thuốc kháng acid có thể làm thay đổi đặc tính giải phóng của viên Uceris do lớp bao phụ thuộc pH.
Danh sách tương tác phải được kiểm tra theo đúng chế phẩm và toàn bộ thuốc đang dùng.
Thắc mắc về hoạt chất Budesonid
Budesonid là corticosteroid tổng hợp có tác dụng chống viêm. Thuốc được bào chế dưới nhiều dạng để tác động tại phổi, mũi, thực quản, ruột hoặc trực tràng. Mỗi dạng thuốc có chỉ định và liều riêng.
Không. Budesonid khí dung là thuốc kiểm soát viêm đường thở và không phải thuốc giãn phế quản tác dụng nhanh. Khi xuất hiện cơn khó thở cấp, người bệnh cần thực hiện kế hoạch xử trí hen và dùng thuốc cắt cơn đã được bác sĩ chỉ định.
Có đối với budesonid hít hoặc khí dung. Súc miệng bằng nước và nhổ bỏ sau khi dùng giúp giảm nguy cơ nhiễm nấm Candida và kích ứng tại miệng, họng. Với Eohilia, cần chờ 30 phút sau khi uống rồi súc miệng và nhổ bỏ nước súc.
Không. Các dạng thuốc khác nhau về vị trí giải phóng, sinh khả dụng, hàm lượng, chỉ định và cách sử dụng. Không được uống dung dịch khí dung, dùng bọt trực tràng qua đường miệng hoặc tự đổi giữa viên Entocort, Uceris, Tarpeyo và hỗn dịch Eohilia.
Thời gian điều trị phụ thuộc bệnh và dạng thuốc. Hen có thể cần corticosteroid dạng hít kéo dài để duy trì kiểm soát, trong khi một số dạng uống chỉ được phê duyệt cho liệu trình 8–12 tuần hoặc thời gian xác định. Bác sĩ sẽ sử dụng liều thấp nhất có hiệu quả và theo dõi tác dụng toàn thân khi cần. Không tự ngừng thuốc đột ngột.

