Dexpanthenol

Dexpanthenol, còn gọi là D-panthenol, là dạng alcol tương ứng của acid pantothenic và được chuyển hóa trong cơ thể thành acid pantothenic, một vitamin thuộc nhóm B. Hoạt chất thường có trong thuốc mỡ hoặc kem bôi da 5%, gel tra mắt 5%, thuốc xịt mũi phối hợp và một số chế phẩm đa vitamin. Dexpanthenol bôi da được sử dụng trong một số sản phẩm để hỗ trợ phục hồi các tổn thương nhẹ, chăm sóc da khô nứt, hăm tã và núm vú đau rát. Dạng gel tra mắt có chỉ định riêng cho một số tổn thương giác mạc hoặc kết mạc và không được thay thế bằng kem bôi da. Phản ứng dị ứng và kích ứng tại chỗ có thể xảy ra dù không thường gặp. Cách dùng, độ tuổi sử dụng và khuyến cáo trong thai kỳ khác nhau giữa từng chế phẩm, vì vậy cần đọc tờ hướng dẫn sử dụng và hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ khi triệu chứng kéo dài.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Dexpanthenol là gì?: Dạng D của panthenol, là alcol tương ứng của acid pantothenic và được chuyển hóa thành acid pantothenic.
  • Nhóm hoạt chất: Tiền vitamin B5; thuốc bảo vệ và hỗ trợ phục hồi biểu mô tùy dạng dùng.
  • Mã ATC: D03AX03 khi dùng trên da; S01XA12 khi dùng tại mắt; A11HA30 trong nhóm vitamin.
  • Dạng thường gặp: Thuốc mỡ hoặc kem bôi da 5%, gel tra mắt 5%, thuốc xịt mũi phối hợp và chế phẩm đa vitamin.
  • Công dụng phổ biến: Chăm sóc tổn thương da nhẹ, da khô nứt, hăm tã, núm vú đau rát; hỗ trợ điều trị một số tổn thương giác mạc hoặc kết mạc.
  • Tác dụng phụ: Phản ứng dị ứng trên da; kích ứng, đỏ, đau, ngứa hoặc chảy nước mắt khi dùng tại mắt.
  • Điểm cần lưu ý: Không dùng kem bôi da để tra mắt; chỉ định và liều phải căn cứ đúng dạng thuốc.
  • Thai kỳ, cho con bú: Thuốc bôi da có thể được phép dùng theo một số nhãn; dạng tra mắt và dạng phối hợp cần đánh giá riêng.
  • Dexpanthenol không có một liều dùng chung cho mọi đường dùng. Mã ATC, chỉ định và hướng dẫn sử dụng thay đổi theo dạng bào chế và vị trí điều trị.

Hoạt chất Dexpanthenol là gì?

Dexpanthenol là tiền vitamin B5. Sau khi đi vào tế bào, hoạt chất được chuyển đổi thành acid pantothenic, chất cần thiết cho sự hình thành coenzym A và chức năng bình thường của da, niêm mạc và các mô biểu mô.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Dexpanthenol

CAS 81-13-0 Công thức C9H19NO4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Dexpanthenol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Dexpanthenol

Tên IUPAC

(2R)-2,4-dihydroxy-N-(3-hydroxypropyl)-3,3-dimethylbutanamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

D-panthenol.; D-(+)-pantothenyl alcohol.; D-pantothenol.; Pantothenol.; Tên “panthenol” đôi khi được sử dụng theo nghĩa rộng. Dexpanthenol là dạng đồng phân D có hoạt tính sinh học tương ứng với acid pantothenic; không nên mặc định mọi nguyên liệu ghi “panthenol” đều hoàn toàn giống nhau về thành phần đồng phân.

Tên Latinh / tên dược điển

Dexpanthenolum

Tên USAN

dexpanthenol

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

81-13-0

UNII

1O6C93RI7Z

PubChem CID

131204

RxNorm CUI

22701

Công thức phân tử

C9H19NO4

Dược động học của Dexpanthenol

Dexpanthenol có thể được hấp thu qua da và được oxy hóa bằng enzym thành acid pantothenic trong da cũng như trong cơ thể. Acid pantothenic được vận chuyển trong huyết tương dưới dạng liên kết với protein và tham gia cấu tạo coenzym A. Dữ liệu định lượng chi tiết về hấp thu qua da, niêm mạc và mắt còn hạn chế.

Giai đoạn I: Hấp thu

Các nghiên cứu sử dụng panthenol đánh dấu cho thấy hoạt chất có thể được hấp thu qua da. Tuy nhiên, lượng hấp thu toàn thân sau khi dùng tại mắt chưa được xác định rõ; đây là một lý do nhãn thuốc tra mắt yêu cầu cân nhắc thận trọng trong thai kỳ và cho con bú.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của Dexpanthenol sau khi bôi da, tra mắt hoặc dùng đường uống chưa được trình bày đầy đủ trong các SmPC tham chiếu: .

Mức hấp thu toàn thân có thể khác nhau đáng kể giữa da nguyên vẹn, da tổn thương, niêm mạc và các dạng bào chế khác nhau.

Giai đoạn II: Phân bố

Sau khi chuyển thành acid pantothenic, vitamin được vận chuyển trong huyết tương ở dạng liên kết với protein và hiện diện rộng rãi trong cơ thể với vai trò thành phần của coenzym A. Thể tích phân bố định lượng của Dexpanthenol: .

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Dexpanthenol được oxy hóa bằng enzym thành acid pantothenic. Quá trình chuyển đổi có thể diễn ra trong da và trong cơ thể. Acid pantothenic sau đó được sử dụng để hình thành coenzym A và tham gia các quá trình chuyển hóa tế bào.

Giai đoạn IV: Thải trừ

SmPC của một chế phẩm xịt mũi phối hợp ghi nhận sau khi sử dụng Dexpanthenol đường uống, khoảng 60–70% liều được thải qua nước tiểu và 30–40% qua phân. Các tỷ lệ này không nên được dùng để suy ra mức thải trừ sau khi bôi da hoặc tra mắt.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải của Dexpanthenol hoặc acid pantothenic sau từng đường dùng chưa được nêu rõ trong các SmPC tham chiếu: .

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải toàn thân cụ thể của Dexpanthenol: .

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có khả năng làm thay đổi mức hấp thu gồm:

  • Đường dùng và dạng bào chế.
  • Vị trí sử dụng: da, niêm mạc mũi hoặc mắt.
  • Tình trạng nguyên vẹn hay tổn thương của biểu mô.
  • Diện tích và thời gian sử dụng.
  • Việc sử dụng dưới lớp băng kín hoặc cùng tá dược làm tăng lưu giữ tại chỗ.

Dữ liệu định lượng về ảnh hưởng của tuổi, chức năng gan và chức năng thận đối với Dexpanthenol dùng tại chỗ: .

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Dexpanthenol

Tùy dạng bào chế, Dexpanthenol được mô tả là:

  • Dẫn xuất vitamin tan trong nước.
  • Tiền vitamin B5.
  • Hoạt chất bảo vệ biểu mô.
  • Hoạt chất hỗ trợ quá trình phục hồi da và niêm mạc.
  • Thuốc dùng tại mắt khác đối với gel tra mắt.
  • Thành phần vitamin trong chế phẩm đa vitamin.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Dexpanthenol được chuyển hóa thành acid pantothenic. Acid pantothenic tham gia cấu tạo coenzym A, một coenzym có vai trò trong nhiều phản ứng chuyển hóa, bao gồm chuyển hóa lipid, protein và các thành phần cần thiết cho cấu trúc tế bào.

Khi dùng tại chỗ, Dexpanthenol có thể bổ sung nhu cầu acid pantothenic tăng lên tại vùng da hoặc niêm mạc bị tổn thương. Cơ chế này được cho là góp phần bảo vệ biểu mô và hỗ trợ quá trình phục hồi mô.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

SmPC của gel tra mắt Dexpanthenol ghi nhận bằng chứng thực nghiệm cho thấy hoạt chất có thể làm tăng sự tăng sinh nguyên bào sợi trong điều kiện in vitro. Các nghiên cứu trên động vật thiếu Dexpanthenol cũng ghi nhận tác dụng dinh dưỡng đối với da. Đây là dữ liệu thực nghiệm và không đồng nghĩa Dexpanthenol có thể tự điều trị mọi loại vết thương hoặc bệnh da.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Dexpanthenol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Dexpanthenol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Dexpanthenol

Không ghi nhận tương tác thuốc đặc hiệu của Dexpanthenol trong SmPC của gel tra mắt và thuốc xịt mũi phối hợp được tham chiếu. Tuy nhiên:

  • Các thuốc tra mắt khác nên dùng cách gel Dexpanthenol ít nhất 15 phút.
  • Gel Dexpanthenol nên được dùng sau cùng.
  • Tá dược dầu hoặc mỡ trong một số thuốc bôi có thể làm giảm độ an toàn của sản phẩm tránh thai bằng latex.
  • Tương tác của thuốc xịt mũi phối hợp với thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc cường giao cảm chủ yếu liên quan đến xylometazoline, không phải Dexpanthenol.

Thắc mắc về hoạt chất Dexpanthenol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *