Minocycline

Minocycline là kháng sinh bán tổng hợp thuộc nhóm tetracycline, có tác dụng chủ yếu kìm khuẩn bằng cách ức chế quá trình tổng hợp protein của vi khuẩn. Thuốc kê đơn này có nhiều dạng bào chế, gồm viên nang giải phóng thông thường dùng cho một số nhiễm khuẩn do vi sinh vật nhạy cảm, viên giải phóng kéo dài dùng cho tổn thương viêm của mụn trứng cá, thuốc tiêm tĩnh mạch và bọt bôi ngoài da. Minocycline không điều trị cảm lạnh, cúm hoặc nhiễm virus và chỉ nên dùng khi có chỉ định phù hợp để hạn chế kháng kháng sinh. Các tác dụng phụ cần đặc biệt lưu ý gồm chóng mặt, mất thăng bằng, tăng sắc tố, viêm thực quản, tiêu chảy do Clostridioides difficile, tăng áp lực nội sọ, tổn thương gan, hội chứng DRESS và các phản ứng tự miễn. Thuốc có thể ảnh hưởng đến răng và xương đang phát triển nên nhìn chung không được khuyến nghị trong thai kỳ hoặc cho trẻ dưới 8 tuổi, trừ trường hợp bác sĩ đánh giá lợi ích vượt trội nguy cơ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Kháng sinh tetracycline bán tổng hợp, chủ yếu có tác dụng kìm khuẩn.
  • Chỉ định: Một số nhiễm khuẩn do vi sinh vật nhạy cảm; một số dạng bào chế được phê duyệt riêng cho mụn trứng cá hoặc rosacea.
  • Dạng uống trị mụn: Viên giải phóng kéo dài được phê duyệt cho tổn thương viêm của mụn trứng cá mức độ vừa đến nặng ở người từ 12 tuổi.
  • Dạng bôi trị mụn: Bọt minocycline 4% được phê duyệt cho mụn viêm ở người từ 9 tuổi tại Hoa Kỳ.
  • Tác dụng phụ nổi bật: Chóng mặt, hoa mắt, chóng mặt xoay, đau đầu, rối loạn tiêu hóa, phát ban và tăng sắc tố.
  • Nguy cơ nghiêm trọng: DRESS, phản vệ, hội chứng Stevens–Johnson, tăng áp lực nội sọ, viêm gan tự miễn, hội chứng giống lupus và viêm đại tràng do C. difficile.
  • Tương tác cần tránh: Isotretinoin, methoxyflurane; thận trọng với thuốc chống đông, penicillin, sắt và thuốc kháng acid chứa kim loại.
  • Thai kỳ: Có thể gây hại cho thai và ảnh hưởng đến răng, xương đang phát triển.
  • Nguyên tắc dùng: Chỉ dùng theo đơn, đúng dạng bào chế, đúng thời gian và không tự dùng cho nhiễm virus.

Hoạt chất Minocycline là gì?

Minocycline là kháng sinh tetracycline bán tổng hợp có tác dụng trên nhiều vi khuẩn Gram dương, Gram âm và một số vi sinh vật như Chlamydia, Mycoplasma và Rickettsia. Phổ tác dụng trên nhãn không đồng nghĩa mọi chủng vi khuẩn đều còn nhạy cảm; lựa chọn thuốc phải dựa trên vị trí nhiễm khuẩn, kháng sinh đồ và hướng dẫn hiện hành. Ngoài dạng uống và tiêm dùng điều trị nhiễm khuẩn, một số dạng minocycline giải phóng kéo dài hoặc bôi ngoài da được phê duyệt riêng cho mụn trứng cá viêm hoặc rosacea.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Minocycline

CAS 10118-90-8

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Minocycline

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Minocycline

Tên IUPAC

(4S,4aS,5aR,12aR)-4,7-bis(dimethylamino)-1,10,11,12a-tetrahydroxy-3,12-dioxo-4a,5,5a,6-tetrahydro-4H-tetracene-2-carboxamide

Tên hóa học khác

2-Naphthacenecarboxamide, 4,7-bis(dimethylamino)-1,4,4a,5,5a,6,11,12a-octahydro-3,10,12,12a-tetrahydroxy-1,11-dioxo-, (4S-(4alpha,4aalpha,5aalpha,12aalpha))- | 7-Dimethylamino-6-demethyl-6-deoxytetracycline

Tên khác / tên đồng nghĩa

Minocycline hydrochloride; minocycline HCl; minocycline hydrochloride dihydrate. Dạng muối hydrochloride thường được sử dụng trong các chế phẩm thuốc.

Tên viết tắt

MIN

Tên Latinh / tên dược điển

Minocyclinum

Tên USAN

minocycline

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

10118-90-8

UNII

FYY3R43WGO

PubChem CID

54675783

RxNorm CUI

6980

Dược động học của Minocycline

Sau liều uống 200 mg minocycline hydrochloride ở người trưởng thành khỏe mạnh lúc đói, nồng độ đỉnh trong huyết thanh đạt được sau 1–4 giờ, trung bình khoảng 2,1 giờ. Thời gian bán thải huyết thanh trung bình khoảng 15,5 giờ. Thức ăn nhiều chất béo, kể cả sản phẩm từ sữa, không làm thay đổi đáng kể mức độ hấp thu của viên nang giải phóng thông thường nhưng có thể làm chậm thời gian đạt nồng độ đỉnh khoảng một giờ. Minocycline có tính tan trong lipid và phân bố vào da, bã nhờn. Người suy thận có thể có thời gian bán thải kéo dài đáng kể và tăng nguy cơ tích lũy.

Giai đoạn I: Hấp thu

Minocycline được hấp thu tốt qua đường tiêu hóa. Với viên nang giải phóng thông thường, nồng độ đỉnh thường đạt trong 1–4 giờ. Thức ăn, kể cả bữa ăn có sản phẩm từ sữa, không làm giảm đáng kể tổng mức hấp thu của các dạng viên nang và viên giải phóng kéo dài được nghiên cứu. Tuy nhiên, thuốc kháng acid chứa nhôm, canxi hoặc magnesi và sản phẩm chứa sắt có thể làm giảm hấp thu tetracycline.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Nhãn viên nang mô tả minocycline đường uống được hấp thu gần như hoàn toàn, nhưng sinh khả dụng tuyệt đối định lượng áp dụng thống nhất cho mọi dạng bào chế. Dạng giải phóng kéo dài tạo phơi nhiễm toàn thân thấp và thời gian đạt nồng độ đỉnh muộn hơn so với viên nang giải phóng thông thường ở liều quy đổi tương đương.

Giai đoạn II: Phân bố

Minocycline có tính tan trong lipid và có khả năng phân bố vào da và bã nhờn. Thể tích phân bố, tỷ lệ gắn protein huyết tương và mức phân bố định lượng trong từng mô đối với các dạng bào chế khác nhau.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Dữ liệu định lượng về các đường chuyển hóa và tỷ lệ chuyển hóa của minocycline ở người trong nhãn được tra cứu còn hạn chế.

Nguy cơ tổn thương gan, bao gồm viêm gan có đặc điểm tự miễn, cho thấy gan là cơ quan cần được theo dõi khi dùng kéo dài hoặc khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Minocycline được thải qua nước tiểu và phân. Tổng lượng thuốc thu hồi trong nước tiểu và phân thấp hơn khoảng một nửa đến một phần ba so với một số tetracycline khác. Thuốc không được loại bỏ với lượng đáng kể bằng thẩm phân máu hoặc thẩm phân phúc mạc.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Ở người trưởng thành khỏe mạnh dùng viên nang uống, thời gian bán thải huyết thanh được ghi nhận trong khoảng 11,1–22,1 giờ, trung bình khoảng 15,5 giờ. Các nghiên cứu cũ ghi nhận thời gian bán thải khoảng 11–16 giờ ở người rối loạn chức năng gan và 18–69 giờ ở một số người rối loạn chức năng thận.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân định lượng áp dụng chung cho mọi dạng minocycline.

Suy thận có thể làm giảm thải trừ, kéo dài thời gian bán thải và tăng phơi nhiễm toàn thân.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến phơi nhiễm minocycline gồm:

  • Dạng bào chế giải phóng thông thường hoặc giải phóng kéo dài. * Chức năng thận; suy thận có thể làm thời gian bán thải kéo dài. * Thuốc kháng acid chứa nhôm, canxi hoặc magnesi và chế phẩm sắt có thể làm giảm hấp thu. * Thức ăn có thể làm chậm thời gian đạt nồng độ đỉnh nhưng không làm giảm đáng kể tổng hấp thu ở các sản phẩm được nghiên cứu. * Đường dùng; dạng bôi tạo nồng độ toàn thân thấp hơn đáng kể so với đường uống.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Minocycline

Minocycline thuộc nhóm tetracycline tác dụng toàn thân, mã ATC J01AA08. Thuốc chủ yếu có tác dụng kìm khuẩn, nghĩa là hạn chế sự phát triển và nhân lên của vi khuẩn thay vì trực tiếp tiêu diệt nhanh mọi vi khuẩn. Kháng chéo giữa minocycline và các tetracycline khác có thể xảy ra.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Minocycline ức chế quá trình tổng hợp protein của vi khuẩn, qua đó ngăn vi khuẩn phát triển và nhân lên. Tác dụng kháng khuẩn được mô tả là chủ yếu kìm khuẩn. Cơ chế chính xác của minocycline dạng bôi trong điều trị tổn thương viêm của rosacea chưa được xác định đầy đủ.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng dược lực học phụ thuộc độ nhạy cảm của vi sinh vật, nồng độ thuốc tại vị trí nhiễm khuẩn và thời gian phơi nhiễm. Kháng chéo trong nhóm tetracycline thường gặp. Đối với viên giải phóng kéo dài điều trị mụn, liều cao hơn khoảng 1 mg/kg/ngày không cho thấy lợi ích bổ sung rõ ràng nhưng có thể làm tăng tác dụng phụ tiền đình cấp tính.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Minocycline

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Minocycline

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Minocycline

Các tương tác đáng chú ý gồm:

  • Thuốc kháng acid chứa nhôm, canxi hoặc magnesi và chế phẩm sắt làm giảm hấp thu minocycline đường uống. * Thuốc chống đông: tetracycline có thể làm giảm hoạt tính prothrombin; có thể cần điều chỉnh liều thuốc chống đông và theo dõi đông máu. * Penicillin: nhãn khuyến nghị tránh phối hợp do thuốc kìm khuẩn có thể ảnh hưởng tác dụng diệt khuẩn của penicillin. * Isotretinoin: tránh dùng ngay trước, trong và ngay sau minocycline vì cả hai đều liên quan đến tăng áp lực nội sọ. * Methoxyflurane: phối hợp với tetracycline đã được báo cáo gây độc thận nghiêm trọng, kể cả tử vong. * Ergot alkaloid: có thể tăng nguy cơ ergotism. * Thuốc tránh thai uống: nhãn minocycline cảnh báo khả năng giảm hiệu quả; người dùng cần hỏi bác sĩ về biện pháp tránh thai bổ sung. * Dạng tiêm chứa magnesium sulfate có thể tương tác với thuốc ức chế thần kinh trung ương, thuốc chẹn thần kinh – cơ và glycoside tim. Không tự ngừng hoặc thay đổi thuốc đang dùng; cần cung cấp danh sách đầy đủ thuốc và thực phẩm bổ sung cho bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thắc mắc về hoạt chất Minocycline

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *