Mosapride là thuốc tăng nhu động đường tiêu hóa, thường được sử dụng dưới dạng mosapride citrate hydrate hoặc dihydrate. Hoạt chất này là chất chủ vận chọn lọc thụ thể serotonin 5-HT4, kích thích giải phóng acetylcholine tại đám rối thần kinh ruột, qua đó thúc đẩy vận động dạ dày, tá tràng và đại tràng. Theo nhãn Gasmotin tại Nhật Bản, mosapride được phê duyệt để điều trị ợ nóng, buồn nôn và nôn liên quan đến viêm dạ dày mạn tính; thuốc còn có một chỉ định chuyên biệt hỗ trợ chuẩn bị chụp X-quang đại tràng cản quang khi phối hợp đúng dung dịch làm sạch ruột. Thuốc có thể gây tiêu chảy, đau bụng, chóng mặt và bất thường men gan. Viêm gan tối cấp, tổn thương gan nghiêm trọng và vàng da đã được ghi nhận với tần suất chưa xác định. Người bệnh không nên tự mua, tự tăng liều hoặc dùng kéo dài khi chưa được bác sĩ đánh giá.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Mosapride, thường dùng dưới dạng muối citrate hydrate hoặc dihydrate.
- Nhóm thuốc: Thuốc tăng nhu động tiêu hóa, chủ vận chọn lọc thụ thể 5-HT4.
- Mã ATC: A03FA09, thuộc nhóm thuốc thúc đẩy vận động tiêu hóa.
- Chỉ định theo nhãn PMDA: Triệu chứng ợ nóng, buồn nôn và nôn liên quan viêm dạ dày mạn tính; một chỉ định chuyên biệt trong chuẩn bị chụp đại tràng cản quang.
- Nguy cơ quan trọng: Viêm gan tối cấp, tổn thương gan nghiêm trọng và vàng da, có trường hợp tử vong.
- Tương tác đáng chú ý: Thuốc kháng cholinergic có thể làm giảm tác dụng; erythromycin làm tăng nồng độ mosapride.
- Nguyên tắc sử dụng: Đánh giá đáp ứng sau khoảng hai tuần và không dùng kéo dài một cách không có kiểm soát.
Hoạt chất Mosapride là gì?
Mosapride là thuốc tăng nhu động tiêu hóa tác động chọn lọc lên thụ thể serotonin 5-HT4. Thuốc làm tăng giải phóng acetylcholine trong đám rối thần kinh ruột, từ đó thúc đẩy vận động của đường tiêu hóa trên và dưới.
Mosapride
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Mosapride |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Mosapride |
| Tên IUPAC | 4-amino-5-chloro-2-ethoxy-N-[[4-[(4-fluorophenyl)methyl]morpholin-2-yl]methyl]benzamide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Mosapride citrate; mosapride citrate hydrate; mosapride citrate dihydrate; mosaprid citrat. Hàm lượng trên nhãn có thể được biểu thị theo lượng mosapride citrate hoặc lượng muối ngậm nước tương đương, vì vậy không tự quy đổi giữa các sản phẩm. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Mosapridum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 112885-41-3 |
|---|---|
| UNII | I8MFJ1C0BY |
| PubChem CID | 119584 |
| RxNorm CUI | 135091 |
Dược động học của Mosapride
Sau liều uống 5 mg lúc đói ở người trưởng thành khỏe mạnh, mosapride đạt nồng độ đỉnh trung bình sau khoảng 0,8 giờ; thời gian bán thải khoảng 2 giờ. Thuốc gắn protein huyết thanh khoảng 99%, chuyển hóa chủ yếu tại gan qua CYP3A4 và được thải qua nước tiểu, phân dưới dạng thuốc không đổi cùng các chất chuyển hóa.
Giai đoạn I: Hấp thu
Mosapride được hấp thu nhanh sau đường uống. Sau liều 5 mg lúc đói, Tmax trung bình là 0,8 ± 0,1 giờ và Cmax trung bình là 30,7 ± 2,7 ng/mL. Thức ăn làm chậm Tmax nhẹ nhưng không tạo khác biệt đáng kể về Cmax, thời gian bán thải hoặc AUC trong nghiên cứu được trình bày trong hồ sơ sản phẩm.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối ở người. Sau liều uống 5 mg lúc đói ở người trưởng thành khỏe mạnh, AUC0–∞ trung bình được ghi nhận là 67 ± 8 ng·giờ/mL. Không được diễn giải AUC này thành tỷ lệ sinh khả dụng tuyệt đối. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố biểu kiến sau đường uống, Vd/F, được báo cáo là 3,5 ± 0,3 L/kg ở người trưởng thành khỏe mạnh dùng liều 5 mg lúc đói. Tỷ lệ gắn protein huyết thanh in vitro khoảng 99%.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Mosapride được chuyển hóa chủ yếu tại gan bằng quá trình tách nhóm 4-fluorobenzyl, sau đó oxy hóa vòng morpholine và hydroxyl hóa vòng benzene. Enzyme chuyển hóa chính được xác định là CYP3A4. Chất chuyển hóa chính sau tách nhóm 4-fluorobenzyl vẫn có hoạt tính dược lý.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Mosapride và các chất chuyển hóa được thải qua nước tiểu và phân. Sau liều uống 5 mg lúc đói, tỷ lệ bài tiết trong nước tiểu đến 48 giờ khoảng 0,1% dưới dạng không đổi và 7% dưới dạng chất chuyển hóa chính.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải trung bình khoảng 2,0 ± 0,2 giờ sau một liều uống 5 mg lúc đói. Trong phạm vi liều 5–40 mg được nghiên cứu, thời gian bán thải trung bình nằm trong khoảng 1,4–2,0 giờ. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải biểu kiến sau đường uống, CL/F, được báo cáo là 80,0 ± 11,5 L/giờ ở người trưởng thành khỏe mạnh dùng một liều 5 mg lúc đói. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Thức ăn có thể làm chậm nhẹ thời điểm đạt nồng độ đỉnh nhưng không làm thay đổi đáng kể tổng mức phơi nhiễm trong nghiên cứu được công bố. * Erythromycin làm Cmax của mosapride tăng từ 42,1 lên 65,7 ng/mL, AUC0–4 tăng từ 62 lên 114 ng·giờ/mL và kéo dài thời gian bán thải từ 1,6 lên 2,4 giờ. * Trong nghiên cứu nhỏ gồm tám người chạy thận nhân tạo, các thông số dược động học giữa thời kỳ lọc máu và không lọc máu không khác biệt có ý nghĩa thống kê. * Sau dùng lặp lại 10 mg ba lần mỗi ngày trong bảy ngày ở người khỏe mạnh, không ghi nhận khác biệt có ý nghĩa so với lần dùng đầu về nồng độ đỉnh và thời gian bán thải; đây không phải chế độ liều được phê duyệt cho triệu chứng viêm dạ dày mạn tính.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Mosapride
Mosapride thuộc nhóm thuốc thúc đẩy vận động đường tiêu hóa, mã ATC A03FA09. Khác với thuốc ức chế tiết acid, mosapride tác động chủ yếu lên vận động tiêu hóa và quá trình làm rỗng dạ dày; thuốc không được xem là thuốc trung hòa acid hoặc thuốc ức chế bơm proton.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Mosapride kích thích thụ thể 5-HT4 tại đám rối thần kinh nội tại của đường tiêu hóa. Hoạt hóa thụ thể này làm tăng giải phóng acetylcholine, qua đó tăng co bóp và vận chuyển thức ăn trong dạ dày, tá tràng và đại tràng.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Mosapride thúc đẩy vận động dạ dày và tá tràng sau ăn, làm tăng tốc độ làm rỗng dạ dày và thúc đẩy vận động đại tràng. Trong các nghiên cứu lâm sàng và tiền lâm sàng của hồ sơ Gasmotin, tác dụng tăng làm rỗng dạ dày được ghi nhận sau một liều 5 mg; kết quả trên động vật không được dùng để tự suy ra hiệu quả hoặc liều dùng ở người.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Mosapride
Theo nhãn Gasmotin được PMDA cập nhật tháng 12 năm 2025, các chỉ định được phê duyệt gồm:
- Điều trị các triệu chứng tiêu hóa liên quan đến viêm dạ dày mạn tính: ợ nóng, buồn nôn và nôn.
- Hỗ trợ chuẩn bị chụp X-quang đại tràng cản quang bằng bari khi phối hợp với dung dịch làm sạch ruột chứa natri chloride, kali chloride, natri bicarbonate và natri sulfate theo đúng quy trình chuyên môn. Chỉ định của sản phẩm tại Việt Nam phải căn cứ tờ hướng dẫn sử dụng đã được Bộ Y tế phê duyệt, không tự mở rộng từ nhãn của quốc gia khác.
Liều dùng và cách sử dụng
Thông tin sau chỉ phản ánh nhãn Gasmotin tại Nhật Bản và không phải liều cá nhân hóa:
- Triệu chứng tiêu hóa liên quan đến viêm dạ dày mạn tính: người lớn dùng tổng liều mosapride citrate 15 mg mỗi ngày, chia ba lần, uống trước hoặc sau bữa ăn. * Hỗ trợ chuẩn bị chụp X-quang đại tràng cản quang bằng bari: người lớn uống 20 mg cùng khoảng 180 mL dung dịch làm sạch ruột khi bắt đầu quy trình và uống thêm 20 mg với một ít nước sau khi hoàn tất dung dịch làm sạch ruột. Chỉ định thứ hai là quy trình chuyên biệt tại cơ sở y tế, không được tự áp dụng để làm sạch ruột. Dạng muối, hàm lượng và hướng dẫn của sản phẩm tại Việt Nam có thể khác; người bệnh không tự đổi liều hoặc phối hợp thuốc.
- Dùng đúng dạng thuốc, hàm lượng và lịch dùng được kê.
- Đối với triệu chứng liên quan đến viêm dạ dày mạn tính, nhãn PMDA cho phép uống trước hoặc sau bữa ăn. * Cần đánh giá mức cải thiện triệu chứng sau một khoảng thời gian nhất định, thường là hai tuần, để xem xét có tiếp tục điều trị hay không. * Không dùng kéo dài một cách không có kiểm soát do đã ghi nhận viêm gan tối cấp, tổn thương gan nghiêm trọng và vàng da. * Lấy viên thuốc ra khỏi vỉ PTP trước khi uống; nuốt cả vỉ có thể gây tổn thương hoặc thủng thực quản. * Không tự sử dụng mosapride để điều trị mọi trường hợp đầy bụng, đau bụng, trào ngược hoặc nôn vì các triệu chứng này có thể có nhiều nguyên nhân khác nhau.
Cần theo dõi:
- Mức cải thiện ợ nóng, buồn nôn hoặc nôn sau khoảng hai tuần. * Tiêu chảy, phân lỏng, đau bụng, chướng bụng, khô miệng, chóng mặt hoặc đau đầu. * Dấu hiệu tổn thương gan như mệt mỏi bất thường, chán ăn, buồn nôn tăng lên, nước tiểu sẫm màu, vàng da hoặc vàng mắt. * AST, ALT, ALP, gamma-GTP và bilirubin khi có triệu chứng hoặc yếu tố nguy cơ theo đánh giá của bác sĩ. * Khả năng tiếp tục điều trị; không nên duy trì thuốc chỉ vì triệu chứng tái diễn mà chưa đánh giá lại nguyên nhân.
Cảnh báo và lưu ý về Mosapride
Nhãn Gasmotin do PMDA cập nhật tháng 12 năm 2025 không thiết lập mục chống chỉ định cụ thể. Chống chỉ định và giới hạn sử dụng của từng sản phẩm được phê duyệt tại Việt Nam. Người có tiền sử phản ứng bất thường với mosapride hoặc bất kỳ tá dược nào cần thông báo cho bác sĩ, dược sĩ trước khi sử dụng.
Đối với điều trị triệu chứng liên quan đến viêm dạ dày mạn tính, các phản ứng được ghi nhận gồm:
- Tiêu chảy hoặc phân lỏng.
- Khô miệng, thay đổi vị giác, đau bụng, nôn, buồn nôn hoặc chướng bụng.
- Phù, phát ban hoặc mày đay.
- Tăng bạch cầu ái toan hoặc giảm bạch cầu.
- Tăng AST, ALT, ALP, gamma-GTP hoặc bilirubin.
- Đánh trống ngực.
- Chóng mặt, cảm giác không vững hoặc đau đầu.
- Mệt mỏi, run hoặc tăng triglyceride. Tần suất và loại phản ứng có thể khác theo chỉ định, liều, thời gian điều trị và sản phẩm cụ thể.
Viêm gan tối cấp, tổn thương chức năng gan nghiêm trọng và vàng da đã được báo cáo với tần suất chưa xác định; có trường hợp tử vong. Cần ngừng thuốc và liên hệ cơ sở y tế ngay khi xuất hiện mệt lả, chán ăn, nước tiểu sẫm màu, vàng da, vàng mắt, sốt, phát ban, ngứa hoặc buồn nôn, nôn bất thường. Việc xử trí và xét nghiệm phải do nhân viên y tế quyết định.
Cảnh báo quan trọng nhất trong nhãn PMDA là nguy cơ viêm gan tối cấp, tổn thương gan nghiêm trọng và vàng da. Không nên sử dụng kéo dài một cách không có mục tiêu hoặc không đánh giá lại đáp ứng. Khi điều trị triệu chứng viêm dạ dày mạn tính, cần xem xét nhu cầu tiếp tục thuốc sau khoảng hai tuần. Nếu triệu chứng không cải thiện, nặng lên hoặc xuất hiện sụt cân, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, khó nuốt hay đau bụng dữ dội, người bệnh cần được khám thay vì tự kéo dài thuốc.
Theo nhãn Gasmotin, thuốc được bảo quản ở nhiệt độ phòng và có hạn dùng ba năm trong bao bì được phê duyệt. Điều kiện bảo quản cụ thể phải theo bao bì của sản phẩm đang sử dụng. Để thuốc ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ em; không dùng thuốc đã quá hạn, biến màu, ẩm hoặc hư hỏng.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn PMDA cho biết chưa thực hiện thử nghiệm lâm sàng trên trẻ em. Vì vậy, chưa xác lập đầy đủ độ an toàn và hiệu quả cho nhóm này theo nhãn tham chiếu. Không tự chia viên hoặc quy đổi liều người lớn cho trẻ. Việc sử dụng ngoài độ tuổi được nhãn phê duyệt, nếu có, phải do bác sĩ chuyên khoa quyết định và được ghi nhận là sử dụng ngoài chỉ định.
Người cao tuổi cần được theo dõi thận trọng vì chức năng gan, thận và các chức năng sinh lý khác thường suy giảm. Nếu xuất hiện tác dụng phụ khi điều trị triệu chứng viêm dạ dày mạn tính, nhãn PMDA nêu có thể cần giảm liều, ví dụ tổng liều 7,5 mg mỗi ngày, hoặc áp dụng biện pháp phù hợp khác. Đây là thông tin từ nhãn tham chiếu, không phải hướng dẫn để người bệnh tự giảm liều.
Chỉ sử dụng mosapride cho người đang mang thai hoặc có khả năng mang thai khi bác sĩ đánh giá lợi ích điều trị lớn hơn nguy cơ tiềm tàng. Dữ liệu lâm sàng ở thai kỳ trong nguồn chính thức đã kiểm chứng còn hạn chế. Không tự sử dụng để điều trị buồn nôn, nôn trong thai kỳ.
Cần cân nhắc đồng thời lợi ích điều trị cho mẹ và lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ để quyết định tiếp tục hay ngừng cho bú. Mosapride hoặc chất liên quan đã được ghi nhận đi vào sữa trong nghiên cứu trên chuột; dữ liệu định lượng đáng tin cậy ở người. Quyết định sử dụng phải được bác sĩ đưa ra theo liều, thời gian điều trị, tuổi và tình trạng sức khỏe của trẻ.
Nhãn PMDA không thiết lập chế độ chỉnh liều cụ thể cho người suy gan. Tuy nhiên, mosapride được chuyển hóa chủ yếu tại gan qua CYP3A4 và thuốc có nguy cơ gây tổn thương gan nghiêm trọng. Người có bệnh gan, men gan tăng hoặc tiền sử tổn thương gan do thuốc cần được bác sĩ đánh giá trước và theo dõi trong quá trình điều trị. Không tự áp dụng liều thông thường khi chưa được tư vấn.
Chưa có chế độ liều chuẩn được xác minh cho người đồng thời suy gan và suy thận.
Do thuốc chuyển hóa chủ yếu tại gan và dữ liệu ở người suy chức năng cơ quan còn hạn chế, cần đánh giá cá thể hóa, theo dõi tác dụng phụ và chức năng gan, thận theo chỉ định y tế.
Nhãn PMDA không đưa ra cảnh báo riêng về lái xe hoặc vận hành máy. Tuy nhiên, chóng mặt, cảm giác không vững, đau đầu và buồn ngủ đã được ghi nhận ở một số người dùng. Theo suy luận an toàn từ các phản ứng này, người bệnh không nên lái xe hoặc vận hành máy khi đang chóng mặt, buồn ngủ hoặc giảm khả năng tập trung; cần hỏi bác sĩ nếu triệu chứng kéo dài.
Tương tác thuốc của Mosapride
- Thuốc có tác dụng kháng cholinergic, như atropine hoặc butylscopolamine, có thể làm giảm tác dụng tăng nhu động của mosapride. Nhãn khuyến cáo cân nhắc giãn khoảng cách dùng và theo dõi đáp ứng. * Erythromycin làm tăng nồng độ đỉnh, tổng mức phơi nhiễm và thời gian bán thải của mosapride trong nghiên cứu ở người khỏe mạnh. * Mosapride được chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4. Ý nghĩa lâm sàng của các chất ức chế hoặc cảm ứng CYP3A4 khác phải được bác sĩ, dược sĩ đánh giá theo từng trường hợp; không tự suy diễn từ tương tác với erythromycin. Người bệnh cần cung cấp đầy đủ danh sách thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, dược liệu và thực phẩm bổ sung đang sử dụng.
Thắc mắc về hoạt chất Mosapride
Mosapride là thuốc tăng nhu động tiêu hóa, chủ vận chọn lọc thụ thể serotonin 5-HT4. Thuốc làm tăng giải phóng acetylcholine tại đám rối thần kinh ruột, từ đó thúc đẩy vận động và làm rỗng đường tiêu hóa.
Không nên gọi mosapride là thuốc điều trị đặc hiệu cho mọi trường hợp trào ngược. Theo nhãn PMDA, thuốc được chỉ định cho ợ nóng, buồn nôn và nôn liên quan đến viêm dạ dày mạn tính. Việc sử dụng cho bệnh trào ngược dạ dày – thực quản phải căn cứ nhãn của sản phẩm tại Việt Nam hoặc chỉ định chuyên môn của bác sĩ; không tự xem đó là chỉ định đã được phê duyệt.
Nhãn Gasmotin cho phép dùng trước hoặc sau bữa ăn đối với triệu chứng liên quan đến viêm dạ dày mạn tính. Nghiên cứu cho thấy thức ăn làm chậm nhẹ Tmax nhưng không làm thay đổi đáng kể tổng mức phơi nhiễm. Người bệnh vẫn phải uống theo đúng hướng dẫn trên đơn và tờ hướng dẫn của sản phẩm.
Không nên dùng kéo dài một cách không có kiểm soát. Nhãn PMDA khuyến cáo đánh giá mức cải thiện triệu chứng sau khoảng hai tuần và xem xét nhu cầu tiếp tục điều trị; thuốc có thể gây viêm gan tối cấp, tổn thương gan nghiêm trọng và vàng da.
Cần ngừng thuốc và liên hệ cơ sở y tế ngay khi có mệt lả, chán ăn, nước tiểu sẫm, vàng da hoặc vàng mắt, phát ban, ngứa, buồn nôn hoặc nôn bất thường. Tiêu chảy kéo dài, đau bụng tăng, chóng mặt nặng hoặc đánh trống ngực cũng cần được bác sĩ đánh giá.

