Ebastin, tên tiếng Anh và tên INN là ebastine, là thuốc kháng histamin H1 thế hệ 2 dùng đường uống. Thuốc được chuyển hóa mạnh tại gan thành carebastine có hoạt tính, giúp ức chế tác động của histamin tại các thụ thể H1 ngoại biên. Theo tờ thông tin sản phẩm của Cơ quan Dược phẩm Tây Ban Nha, ebastine được dùng để điều trị triệu chứng viêm mũi dị ứng theo mùa hoặc quanh năm, có thể kèm viêm kết mạc dị ứng, mày đay vô căn mạn tính và trong một số nhãn thuốc là viêm da dị ứng. Thuốc thường được dùng một lần mỗi ngày và nhìn chung có nguy cơ gây an thần thấp hơn thuốc kháng histamin thế hệ 1, nhưng một số người vẫn có thể buồn ngủ hoặc chóng mặt. Ebastin có thể tương tác với thuốc ức chế CYP3A4, thuốc ảnh hưởng khoảng QT và rifampicin. Liều dùng phải căn cứ vào tuổi, dạng bào chế, chức năng gan và hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Nội dung chính
- Nhóm thuốc: Thuốc kháng histamin H1 thế hệ 2 dùng toàn thân.
- Công dụng chính: Giảm triệu chứng viêm mũi dị ứng, viêm kết mạc dị ứng đi kèm và mày đay mạn tính.
- Chất chuyển hóa có hoạt tính: Carebastine.
- Liều tham khảo thường gặp: Người lớn và trẻ trên 12 tuổi thường dùng 10 mg một lần/ngày; một số trường hợp có thể được chỉ định 20 mg/ngày.
- Tác dụng phụ thường gặp: Đau đầu, khô miệng và buồn ngủ.
- Tương tác đáng chú ý: Thuốc kháng nấm azole, erythromycin, rifampicin, thuốc kéo dài khoảng QT và thuốc kháng histamin khác.
- Lưu ý quan trọng: Không tự tăng liều, đặc biệt ở người có bệnh tim, hạ kali máu hoặc suy gan nặng.
Hoạt chất Ebastin là gì?
Ebastin là thuốc kháng histamin H1 thế hệ 2 dùng đường uống để làm giảm các triệu chứng dị ứng. Thuốc được chuyển hóa thành carebastine, chất đối kháng chọn lọc thụ thể histamin H1 ngoại biên.
Ebastin
INN Ebastine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Ebastin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Ebastine |
| Tên IUPAC | 4-(4-benzhydryloxypiperidin-1-yl)-1-(4-tert-butylphenyl)butan-1-one |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Ebastina là cách viết được sử dụng trong tài liệu tiếng Tây Ban Nha. Carebastine là chất chuyển hóa có hoạt tính của ebastine, không phải tên đồng nghĩa của hoạt chất. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Ebastinum |
| Tên USAN | ebastine |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 90729-43-4 |
|---|---|
| UNII | TQD7Q784P1 |
| PubChem CID | 3191 |
| RxNorm CUI | 23796 |
| Công thức phân tử | C32H39NO2 |
Dược động học của Ebastin
Ebastine được hấp thu nhanh sau khi uống và chuyển hóa bước đầu mạnh tại gan thành carebastine. Nồng độ đỉnh carebastine sau liều 10 mg đạt được khoảng 2,6–4 giờ; trạng thái ổn định đạt sau khoảng 3–5 ngày dùng hằng ngày. Ebastine và carebastine gắn mạnh với protein huyết tương. Khoảng 66% liều được thải qua nước tiểu, chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa liên hợp.
Giai đoạn I: Hấp thu
Ebastine được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa. Sau liều uống 10 mg, nồng độ đỉnh của carebastine thường xuất hiện sau khoảng 2,6–4 giờ; sau liều 20 mg, nồng độ đỉnh ebastine được ghi nhận sau khoảng 1–3 giờ.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của ebastine. Thức ăn có thể làm tăng nồng độ huyết tương và diện tích dưới đường cong của carebastine khoảng 1,5–2 lần, nhưng tờ thông tin sản phẩm không ghi nhận thay đổi có ý nghĩa về hiệu quả lâm sàng. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Ebastine và carebastine gắn với protein huyết tương ở mức ít nhất 95%. Dữ liệu trong SmPC cho thấy mức xâm nhập vào hàng rào máu–não thấp, phù hợp với nguy cơ an thần tương đối thấp ở liều điều trị.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Ebastine được chuyển hóa mạnh tại gan, chủ yếu qua CYP3A4, thành chất chuyển hóa acid có hoạt tính carebastine. Thuốc ức chế CYP3A4 có thể làm tăng nồng độ ebastine và carebastine.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng 66% liều được bài tiết qua nước tiểu, chủ yếu dưới dạng các chất chuyển hóa liên hợp.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải của chất chuyển hóa có hoạt tính carebastine khoảng 15–19 giờ theo SmPC dành cho người lớn. Một nghiên cứu ở trẻ 6–12 tuổi ghi nhận thời gian bán thải trung bình khoảng 10–14 giờ. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Giá trị độ thanh thải định lượng ở người trưởng thành. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Thức ăn làm tăng phơi nhiễm carebastine nhưng không làm thay đổi hiệu quả lâm sàng được ghi nhận. Ketoconazole và erythromycin làm tăng nồng độ ebastine và carebastine; rifampicin có thể làm giảm nồng độ và tác dụng kháng histamin. Suy gan hoặc suy thận ở các mức độ được nghiên cứu không gây thay đổi lớn về hồ sơ dược động học, nhưng liều trên 10 mg chưa được nghiên cứu đầy đủ ở suy gan nặng.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Ebastin
Ebastin thuộc nhóm thuốc kháng histamin H1 dùng toàn thân, phân nhóm “các thuốc kháng histamin khác dùng toàn thân”. Thuốc có tác dụng kéo dài và nguy cơ an thần thấp hơn thuốc kháng histamin H1 thế hệ 1, mặc dù buồn ngủ vẫn có thể xuất hiện ở một số người.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Ebastine và carebastine đối kháng chọn lọc thụ thể histamin H1, từ đó hạn chế các tác động do histamin gây ra như ngứa, hắt hơi, chảy nước mũi, chảy nước mắt và hình thành sẩn phù. Tác dụng chủ yếu diễn ra tại thụ thể H1 ngoại biên.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tác dụng kháng histamin được ghi nhận bắt đầu khoảng một giờ sau khi dùng và kéo dài, phù hợp với chế độ dùng một lần mỗi ngày. Sau khi dùng lặp lại, tác dụng ức chế thụ thể H1 ngoại biên được duy trì mà không ghi nhận hiện tượng giảm đáp ứng nhanh trong các nghiên cứu được trình bày trong SmPC.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Ebastin
Theo SmPC của AEMPS, ebastine được chỉ định điều trị triệu chứng:
- Viêm mũi dị ứng theo mùa hoặc quanh năm, có hoặc không kèm viêm kết mạc dị ứng.
- Mày đay vô căn mạn tính.
- Viêm da dị ứng trong một số nhãn thuốc được phê duyệt tại Tây Ban Nha.
Hướng dẫn ARIA–EAACI năm 2026 khuyến nghị thuốc kháng histamin H1 đường uống thế hệ 2 hơn thuốc thế hệ 1 trong viêm mũi dị ứng. Hướng dẫn quốc tế về mày đay cũng khuyến nghị thuốc kháng histamin H1 thế hệ 2 là điều trị đầu tay theo nhóm thuốc; đây không phải sự phê duyệt riêng cho mọi chỉ định của ebastine tại mọi quốc gia.
Chưa có đủ căn cứ để xác lập các ứng dụng của ebastine ngoài điều trị bệnh dị ứng nêu trong nhãn thuốc.
Trong mày đay mạn không đáp ứng liều chuẩn, hướng dẫn quốc tế cho phép bác sĩ cân nhắc tăng liều một thuốc kháng histamin H1 thế hệ 2 lên tối đa bốn lần trước khi chuyển bậc điều trị. Việc tăng liều này là sử dụng ngoài chỉ định đối với nhiều sản phẩm, bao gồm các chế phẩm ebastine nếu nhãn sản phẩm không phê duyệt, và chỉ được thực hiện dưới giám sát chuyên khoa.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ SmPC tại Tây Ban Nha, chỉ có giá trị tham khảo và không được tự áp dụng:
- Người lớn và trẻ trên 12 tuổi: thường dùng 10 mg một lần mỗi ngày; một số người bệnh có thể được bác sĩ chỉ định 20 mg một lần mỗi ngày.
- Trẻ 6–11 tuổi: một SmPC của dung dịch uống 1 mg/ml quy định 5 mg một lần mỗi ngày.
- Trẻ 2–5 tuổi: một SmPC của dung dịch uống 1 mg/ml quy định 2,5 mg một lần mỗi ngày.
- Trẻ dưới 2 tuổi: độ an toàn chưa được xác lập trong SmPC được tham khảo.
- Suy gan nặng: không vượt quá 10 mg/ngày theo SmPC vì liều cao hơn chưa được nghiên cứu đầy đủ.
Liều thực tế phải theo đúng dạng bào chế, nhãn thuốc đang lưu hành và chỉ định của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Dùng đường uống, có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn. Viên nén nên uống với nước; dung dịch uống phải được đong bằng dụng cụ chia liều của sản phẩm.
Ebastin không phải thuốc xử trí cấp cứu phản vệ hoặc các phản ứng dị ứng đe dọa tính mạng vì tác dụng điều trị không xuất hiện tức thì. Thuốc có thể ảnh hưởng kết quả thử nghiệm dị ứng da; SmPC khuyến cáo thực hiện xét nghiệm sau khi ngừng thuốc 5–7 ngày, theo hướng dẫn của cơ sở y tế.
Theo dõi mức độ cải thiện triệu chứng và các biểu hiện như buồn ngủ, chóng mặt, khô miệng, đau đầu, đánh trống ngực hoặc phản ứng quá mẫn. Ở người có nguy cơ kéo dài khoảng QT, hạ kali máu hoặc đang dùng thuốc tương tác, bác sĩ có thể cân nhắc theo dõi điện giải, điện tâm đồ và thuốc dùng đồng thời. Cần đánh giá chức năng gan khi xuất hiện vàng da, nước tiểu sẫm màu, đau vùng gan hoặc kết quả xét nghiệm gan bất thường.
Cảnh báo và lưu ý về Ebastin
Quá mẫn với ebastine hoặc bất kỳ tá dược nào của sản phẩm.
Các chống chỉ định bổ sung liên quan đến tá dược, chẳng hạn không dung nạp galactose, thiếu lactase toàn phần, kém hấp thu glucose–galactose hoặc không dung nạp fructose di truyền, phụ thuộc từng dạng bào chế và phải kiểm tra trên nhãn thuốc cụ thể.
Các tác dụng không mong muốn được báo cáo thường xuyên nhất là đau đầu, khô miệng và buồn ngủ. Các phản ứng khác có thể gồm chóng mặt, thay đổi vị giác, mất ngủ, căng thẳng, đau bụng, buồn nôn, nôn, khó tiêu, tăng cảm giác thèm ăn, phù, mệt mỏi, tăng cân, phát ban, mày đay và rối loạn kinh nguyệt.
Các phản ứng hiếm nhưng có khả năng nghiêm trọng gồm phản vệ, phù mạch, nhịp tim nhanh, đánh trống ngực, viêm gan, ứ mật và bất thường xét nghiệm chức năng gan. Người bệnh cần được cấp cứu khi có khó thở, sưng mặt hoặc họng, ngất, đau ngực hay triệu chứng tổn thương gan.
Thận trọng ở người có khoảng QT kéo dài, hạ kali máu, bệnh tim có nguy cơ rối loạn nhịp, suy gan nặng hoặc đang sử dụng thuốc ức chế CYP3A4 và thuốc kéo dài khoảng QT. Ebastin không được dùng thay cho phương pháp cấp cứu trong phản vệ hoặc phản ứng dị ứng cấp đe dọa tính mạng.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu cho ebastine. Xử trí có thể gồm đánh giá đường thở, tuần hoàn, theo dõi dấu hiệu sinh tồn và điện tâm đồ, cân nhắc biện pháp loại bỏ thuốc phù hợp và điều trị triệu chứng tại cơ sở y tế. Dữ liệu nghiên cứu liều cao không được hiểu là bằng chứng cho phép tự dùng quá liều.
Bảo quản theo đúng hướng dẫn trên bao bì của từng sản phẩm. Một SmPC ghi không yêu cầu điều kiện bảo quản đặc biệt, trong khi SmPC của Ebastel viên nén và dung dịch uống yêu cầu không bảo quản trên 30°C. Luôn giữ thuốc trong bao bì gốc, tránh ẩm và xa tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Dạng viên nén không phù hợp khi cần liều dưới 10 mg hoặc khi trẻ khó nuốt. Một sản phẩm dung dịch uống được AEMPS phê duyệt có liều theo nhãn là 5 mg/ngày cho trẻ 6–11 tuổi và 2,5 mg/ngày cho trẻ 2–5 tuổi; độ an toàn ở trẻ dưới 2 tuổi chưa được xác lập.
Một nghiên cứu nhỏ ở trẻ 6–12 tuổi cho thấy carebastine đạt nồng độ đỉnh khoảng ba giờ sau liều và tác dụng ức chế phản ứng da do histamin kéo dài hơn 24 giờ, nhưng liều cho trẻ vẫn phải theo nhãn sản phẩm và chỉ định chuyên môn.
SmPC không yêu cầu điều chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi. Hồ sơ dược động học ở người cao tuổi không khác biệt có ý nghĩa thống kê so với người trưởng thành trẻ tuổi. Tuy nhiên, cần đánh giá bệnh tim, điện giải, chức năng gan và các thuốc dùng đồng thời.
Dữ liệu sử dụng ebastine ở phụ nữ mang thai còn hạn chế. Nghiên cứu trên động vật không cho thấy độc tính sinh sản trực tiếp hoặc gián tiếp, nhưng SmPC khuyến cáo nên tránh dùng trong thai kỳ như một biện pháp thận trọng. Chỉ sử dụng khi bác sĩ đánh giá lợi ích vượt trội nguy cơ.
Chưa xác định ebastine có bài tiết vào sữa mẹ hay không. Do dữ liệu lâm sàng còn hạn chế, SmPC khuyến cáo tránh sử dụng trong thời kỳ cho con bú như một biện pháp thận trọng. Bác sĩ cần cân nhắc lợi ích bú mẹ, nhu cầu điều trị và các lựa chọn thay thế.
Không cần điều chỉnh liều theo SmPC ở suy gan nhẹ hoặc trung bình. Ở suy gan nặng, liều trên 10 mg/ngày chưa được nghiên cứu đầy đủ; do đó không được vượt quá 10 mg/ngày và cần theo dõi chuyên môn.
Theo SmPC, không cần điều chỉnh liều ở người suy thận nhẹ, trung bình hoặc nặng. Dù vậy, bác sĩ vẫn cần xem xét tuổi, bệnh đồng mắc và toàn bộ thuốc đang sử dụng.
Ở liều điều trị, ebastine nhìn chung không ảnh hưởng đáng kể đến chức năng tâm thần vận động. Tuy nhiên, buồn ngủ hoặc chóng mặt vẫn có thể xảy ra ở người nhạy cảm. Không lái xe hoặc vận hành máy cho đến khi biết rõ phản ứng của cơ thể với thuốc.
Tương tác thuốc của Ebastin
- Ketoconazole, itraconazole và erythromycin: có thể làm tăng nồng độ ebastine/carebastine; cần thận trọng do đồng thời có nguy cơ ảnh hưởng khoảng QT.
- Rifampicin: có thể làm giảm nồng độ thuốc và giảm tác dụng kháng histamin.
- Thuốc kéo dài khoảng QT hoặc gây hạ kali máu: có thể làm tăng nguy cơ trên tim ở người nhạy cảm.
- Thuốc kháng histamin khác: tác dụng có thể được tăng cường; không tự phối hợp.
- Thử nghiệm dị ứng da: ebastine có thể làm sai lệch kết quả trong khoảng 5–7 ngày sau khi ngừng thuốc.
SmPC không ghi nhận tương tác đã mô tả với theophylline, warfarin, cimetidine, diazepam hoặc rượu; tuy nhiên, điều này không loại trừ mọi nguy cơ ở từng người bệnh.
Thắc mắc về hoạt chất Ebastin
Ebastin là thuốc kháng histamin H1 thế hệ 2 dùng đường uống, được chuyển hóa thành carebastine có hoạt tính. Thuốc được sử dụng để giảm triệu chứng viêm mũi dị ứng và mày đay mạn tính theo chỉ định của bác sĩ.
Nguy cơ gây an thần của ebastin tương đối thấp so với thuốc kháng histamin thế hệ 1, nhưng buồn ngủ và chóng mặt vẫn được ghi nhận. Người mới dùng thuốc nên thận trọng trước khi lái xe hoặc vận hành máy.
Theo SmPC, viên nén và dung dịch uống ebastine có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn. Người bệnh nên tuân thủ hướng dẫn trên nhãn của sản phẩm cụ thể.
Tác dụng kháng histamin có thể bắt đầu khoảng một giờ sau khi dùng, còn hiệu quả điều trị thường được ghi nhận trong khoảng 1–3 giờ. Thuốc không phù hợp để thay thế điều trị cấp cứu phản vệ hoặc dị ứng nặng.
Một số dung dịch uống được phê duyệt cho trẻ từ 2 tuổi với liều theo tuổi, nhưng dạng viên và giới hạn tuổi có thể khác giữa các sản phẩm. Dữ liệu ở thai kỳ còn hạn chế và SmPC khuyến cáo nên tránh dùng như một biện pháp thận trọng. Hai nhóm này chỉ sử dụng khi được bác sĩ chỉ định.

