Promethazine

Promethazine là thuốc kháng histamin H1 thế hệ thứ nhất thuộc nhóm dẫn xuất phenothiazine. Thuốc có tác dụng chống dị ứng, chống say tàu xe, chống buồn nôn, an thần và kháng cholinergic. Promethazine được sử dụng trong một số tình trạng dị ứng, phòng hoặc điều trị say tàu xe, kiểm soát buồn nôn và nôn liên quan đến phẫu thuật, cũng như an thần trong những hoàn cảnh chuyên môn phù hợp.

Promethazine có thể gây buồn ngủ rõ rệt, giảm khả năng tập trung và làm tăng tác dụng của rượu, opioid hoặc các thuốc ức chế thần kinh trung ương. Thuốc chống chỉ định cho trẻ dưới 2 tuổi vì nguy cơ suy hô hấp có thể gây tử vong. Dạng tiêm còn có nguy cơ tổn thương mô nghiêm trọng, hoại tử và hoại thư; FDA ưu tiên đường tiêm bắp sâu và yêu cầu kiểm soát chặt khi truyền tĩnh mạch.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Promethazine là thuốc kháng histamin H1 thế hệ thứ nhất, dẫn xuất phenothiazine, có tác dụng chống dị ứng, chống nôn, chống say tàu xe và an thần.
  • Giảm triệu chứng dị ứng; phòng và điều trị say tàu xe; kiểm soát một số trường hợp buồn nôn, nôn; hỗ trợ an thần theo chỉ định.
  • Chống chỉ định cho trẻ dưới 2 tuổi vì nguy cơ suy hô hấp gây tử vong.
  • Có thể gây buồn ngủ, chóng mặt, nhìn mờ, lú lẫn và giảm khả năng lái xe.
  • Có thể gây đau, thoát mạch, hoại tử, hoại thư và đôi khi phải can thiệp phẫu thuật.
  • Có thể làm tăng an thần và ức chế hô hấp; không tự phối hợp.
  • Cần đánh giá lợi ích–nguy cơ; dùng ngắn hạn khi cho con bú có thể ít rủi ro nhưng phải theo dõi trẻ buồn ngủ.

Hoạt chất Promethazine là gì?

Promethazine là thuốc kháng histamin H1 gây buồn ngủ, thuộc nhóm phenothiazine. Thuốc giúp giảm một số triệu chứng dị ứng, phòng hoặc điều trị say tàu xe, kiểm soát một số trường hợp buồn nôn và nôn, đồng thời có tác dụng an thần.

Promethazine không phải thuốc chống loạn thần điển hình mặc dù có cấu trúc phenothiazine.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Promethazine

CAS 60-87-7

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Promethazine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Promethazine

Tên IUPAC

N,N-dimethyl-1-phenothiazin-10-ylpropan-2-amine

Tên khác / tên đồng nghĩa

Promethazine hydrochloride; Promethazine HCl; Promethazin là cách viết được sử dụng trong một số ngôn ngữ. Tên hoạt chất quốc tế sử dụng trong các nhãn và tài liệu tiếng Anh là Promethazine.

Tên viết tắt

PMZ

Tên Latinh / tên dược điển

Promethazinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

60-87-7

UNII

FF28EJQ494

PubChem CID

4927

RxNorm CUI

8745

Dược động học của Promethazine

Promethazine được hấp thu qua đường tiêu hóa nhưng chịu chuyển hóa bước đầu mạnh tại gan. Một SmPC tại Anh ghi nhận khoảng 25% liều uống đến được tuần hoàn dưới dạng không đổi. Thuốc phân bố rộng, đi vào não, qua nhau thai và gắn nhiều với protein huyết tương.

Promethazine được chuyển hóa tại gan. Các chất chuyển hóa chính được ghi nhận gồm Promethazine sulfoxide và N-desmethylpromethazine. Thuốc và chất chuyển hóa được đào thải chậm qua mật, phân và nước tiểu.

Giai đoạn I: Hấp thu

Promethazine được hấp thu tương đối tốt từ đường tiêu hóa. Tác dụng lâm sàng sau uống thường xuất hiện trong khoảng 15–30 phút; nồng độ đỉnh huyết tương được ghi nhận sau khoảng 2–3 giờ.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng toàn thân sau đường uống được một SmPC tại Anh ghi nhận khoảng 25% do chuyển hóa bước đầu mạnh ở gan.

Giá trị có thể thay đổi theo dạng bào chế và đặc điểm từng người bệnh.

Giai đoạn II: Phân bố

Promethazine phân bố rộng trong cơ thể, đi qua hàng rào máu–não và nhau thai. Thuốc gắn nhiều với protein huyết tương. Thể tích phân bố chính xác và mức độ thay đổi giữa các nhóm người bệnh.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Promethazine được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Promethazine sulfoxide và N-desmethylpromethazine là những chất chuyển hóa chính xuất hiện trong nước tiểu.

Thông tin định lượng về từng enzym chuyển hóa trong nhãn thuốc được sử dụng.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Promethazine được đào thải chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa qua phân sau bài tiết qua mật. Một lượng nhỏ thuốc không đổi và Promethazine sulfoxide được bài tiết qua nước tiểu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Một SmPC Promethazine đường uống ghi nhận thời gian bán thải cuối trong huyết tương khoảng 4–6 giờ.

Nhãn Phenergan Injection ghi nhận thời gian bán thải trong huyết tương khoảng 9–16 giờ sau tiêm tĩnh mạch và trung bình 9,8 ± 3,4 giờ sau tiêm bắp ở người tình nguyện khỏe mạnh.

Sự khác biệt có thể liên quan đến đường dùng, thiết kế nghiên cứu và phương pháp định lượng; không nên dùng một giá trị duy nhất để tự xác định khoảng cách liều.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải toàn thân cụ thể và khuyến cáo điều chỉnh dựa trên độ thanh thải.

Suy giảm chuyển hóa tại gan, tuổi cao và dùng đồng thời thuốc an thần có thể làm tăng nguy cơ tác dụng không mong muốn dù không có công thức hiệu chỉnh độ thanh thải được xác lập trong nhãn đã tra cứu.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể làm thay đổi phơi nhiễm hoặc nguy cơ tác dụng phụ gồm:

  • Suy giảm chức năng gan.
  • Tuổi cao.
  • Dạng bào chế và đường dùng.
  • Tác dụng chuyển hóa bước đầu sau uống.
  • Dùng đồng thời rượu, opioid hoặc thuốc ức chế thần kinh trung ương.
  • Bệnh tim mạch, suy hô hấp hoặc rối loạn điện giải làm tăng nguy cơ biến cố lâm sàng.

Dữ liệu định lượng để hiệu chỉnh liều theo từng yếu tố.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Promethazine

Promethazine thuộc nhóm thuốc kháng histamin H1 thế hệ thứ nhất. Thuốc đi qua hàng rào máu–não nên có tác dụng an thần rõ hơn các thuốc kháng histamin thế hệ sau.

Ngoài đối kháng thụ thể H1, Promethazine còn có:

  • Tác dụng kháng muscarinic.
  • Tác dụng chống nôn.
  • Tác dụng đối kháng dopamine ở mức độ nhất định.
  • Tác dụng an thần trung ương.
  • Tác dụng đối kháng alpha-adrenergic có ý nghĩa trong một số cảnh báo quá liều.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Promethazine cạnh tranh với histamin tại thụ thể H1, từ đó làm giảm các biểu hiện như ngứa, hắt hơi, chảy mũi, nổi mày đay và một số phản ứng dị ứng.

Tác dụng chống nôn và chống say tàu xe liên quan đến hoạt tính kháng cholinergic, tác động trung ương và đối kháng dopamine. Khả năng đi vào não góp phần tạo tác dụng an thần, buồn ngủ và giảm tỉnh táo.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Promethazine có các tác dụng dược lực học chính:

  • Kháng histamin H1.
  • An thần trung ương.
  • Chống buồn nôn và nôn.
  • Chống say tàu xe.
  • Kháng cholinergic.
  • Đối kháng dopamine và alpha-adrenergic ở mức độ nhất định.

Tác dụng sau uống thường xuất hiện trong khoảng 20 phút, kéo dài khoảng 4–6 giờ và đôi khi có thể kéo dài đến 12 giờ.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Promethazine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Promethazine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Promethazine

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Rượu, opioid, thuốc ngủ, barbiturate, thuốc gây mê, thuốc an thần, thuốc chống trầm cảm ba vòng và thuốc bình thần: làm tăng buồn ngủ, suy giảm nhận thức và ức chế hô hấp.
  • Thuốc có tính kháng cholinergic: làm tăng khô miệng, táo bón, bí tiểu, nhìn mờ và lú lẫn.
  • Thuốc ức chế monoamine oxidase: có thể làm tăng phản ứng ngoại tháp và các tác dụng không mong muốn của phenothiazine.
  • Thuốc làm giảm ngưỡng co giật, bao gồm một số opioid hoặc thuốc tê: có thể tăng nguy cơ co giật.
  • Thuốc kéo dài khoảng QT hoặc gây hạ kali máu: có thể làm tăng nguy cơ loạn nhịp.
  • Thuốc gây độc tủy xương: có thể tăng nguy cơ giảm bạch cầu hoặc mất bạch cầu hạt.
  • Epinephrine không được dùng để xử trí tụt huyết áp do quá liều Promethazine vì có thể làm huyết áp giảm thêm.
  • Promethazine có thể ảnh hưởng kết quả xét nghiệm thai dựa trên hCG và nghiệm pháp dung nạp glucose.

Không tự phối hợp Promethazine với thuốc ho hoặc cảm lạnh vì sản phẩm phối hợp có thể chứa thêm opioid, paracetamol, dextromethorphan hoặc hoạt chất gây buồn ngủ.

Thắc mắc về hoạt chất Promethazine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 4 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *