Desmopressin, còn được gọi là DDAVP, là một chất tương tự tổng hợp của hormon arginine vasopressin. Thuốc kích thích thụ thể vasopressin V2 tại thận, làm tăng tái hấp thu nước và giảm lượng nước tiểu. Một số dạng tiêm còn được phê duyệt để làm tăng yếu tố VIII và yếu tố von Willebrand ở người mắc hemophilia A hoặc bệnh von Willebrand type 1 phù hợp. Chỉ định cụ thể phụ thuộc vào dạng bào chế và quốc gia, có thể gồm đái tháo nhạt trung ương, đái dầm ban đêm tiên phát, tiểu đêm do đa niệu ban đêm và một số rối loạn chảy máu. Rủi ro quan trọng nhất là giữ nước và hạ natri máu, có thể dẫn đến co giật, hôn mê hoặc tử vong. Người bệnh không được tự dùng thuốc, tự đổi dạng bào chế hoặc tăng liều và phải tuân thủ hướng dẫn hạn chế dịch, xét nghiệm natri máu của bác sĩ.
Nội dung chính
- Desmopressin là gì?: Chất tương tự tổng hợp của arginine vasopressin, còn gọi là DDAVP.
- Tác dụng chính: Giảm sản xuất nước tiểu; một số dạng tiêm làm tăng hoạt tính yếu tố VIII và yếu tố von Willebrand.
- Chỉ định: Phụ thuộc chế phẩm: đái tháo nhạt trung ương, đái dầm ban đêm tiên phát, tiểu đêm do đa niệu ban đêm, hemophilia A và bệnh von Willebrand type 1 phù hợp.
- Không có tác dụng trong: Đái tháo nhạt do thận.
- Dạng dùng: Viên uống, viên đông khô/viên ngậm dưới lưỡi, xịt hoặc nhỏ mũi, tiêm tĩnh mạch hay dưới da.
- Nguy cơ quan trọng: Giữ nước, hạ natri máu và ngộ độc nước; trường hợp nặng có thể co giật, hôn mê, ngừng hô hấp hoặc tử vong.
- Theo dõi: Natri huyết thanh, lượng nước tiểu, cân nặng, độ thẩm thấu nước tiểu/huyết tương và các chỉ số đông máu tùy chỉ định.
- Lưu ý: Các dạng bào chế không tương đương liều và không được tự chuyển đổi.
- Thông tin về chỉ định và liều phải được đọc theo đúng nhãn của từng sản phẩm; ví dụ, xịt mũi desmopressin thông thường tại Hoa Kỳ được chỉ định cho đái tháo nhạt trung ương nhưng không được chỉ định điều trị đái dầm ban đêm.
Hoạt chất Desmopressin là gì?
Desmopressin là chất tương tự tổng hợp của hormon chống bài niệu arginine vasopressin. Thuốc chủ yếu kích thích thụ thể V2 tại thận, làm tăng tái hấp thu nước, giảm lượng nước tiểu và tăng độ thẩm thấu nước tiểu. Một số dạng dùng còn làm tăng nồng độ hoặc hoạt tính yếu tố VIII và yếu tố von Willebrand, nhờ đó hỗ trợ cầm máu ở một số người mắc hemophilia A hoặc bệnh von Willebrand type 1.
Desmopressin
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Desmopressin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Desmopressin |
| Tên IUPAC | (2S)-N-[(2R)-1-[(2-amino-2-oxoethyl)amino]-5-(diaminomethylideneamino)-1-oxopentan-2-yl]-1-[(4R,7S,10S,13S,16S)-7-(2-amino-2-oxoethyl)-10-(3-amino-3-oxopropyl)-13-benzyl-16-[(4-hydroxyphenyl)methyl]-6,9,12,15,18-pentaoxo-1,2-dithia-5,8,11,14,17-pentazacycloicosane-4-carbonyl]pyrrolidine-2-carboxamide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Desmopressin acetate; DDAVP; 1-deamino-8-D-arginine vasopressin; 1-desamino-8-D-arginine vasopressin; dDAVP. DDAVP vừa được sử dụng như tên viết tắt của cấu trúc hoạt chất, vừa xuất hiện trong tên thương mại của một số chế phẩm. |
| Tên viết tắt | DDAVP |
| Tên Latinh / tên dược điển | Desmopressinum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 16679-58-6 |
|---|---|
| UNII | ENR1LLB0FP |
| PubChem CID | 5311065 |
| RxNorm CUI | 3251 |
| Công thức phân tử | C46H64N14O12S2 |
Dược động học của Desmopressin
Dược động học của desmopressin phụ thuộc rõ rệt vào đường dùng. Sinh khả dụng đường uống và ngậm dưới lưỡi thấp; hấp thu đường mũi có thể biến thiên do tình trạng niêm mạc mũi. Thuốc ít hoặc không được chuyển hóa qua hệ CYP450 và được đào thải đáng kể qua thận dưới dạng không đổi. Suy giảm chức năng thận làm tăng mức phơi nhiễm và kéo dài thời gian bán thải.
Giai đoạn I: Hấp thu
Desmopressin được hấp thu qua đường tiêu hóa, niêm mạc dưới lưỡi hoặc niêm mạc mũi nhưng mức hấp thu phụ thuộc dạng dùng. Viên uống đạt nồng độ tối đa khoảng 0,9–1,5 giờ trong dữ liệu nhãn; viên ngậm dưới lưỡi đạt Tmax khoảng 0,5–2 giờ. Thức ăn có thể làm giảm tốc độ và mức hấp thu của desmopressin đường uống/ngậm, đặc biệt ở liều thấp. Tắc nghẽn mũi, viêm hoặc tổn thương niêm mạc, teo niêm mạc hay phẫu thuật mũi gần đây có thể làm hấp thu đường mũi không ổn định.
| F · Sinh khả dụng |
|
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố sau tiêm tĩnh mạch được báo cáo khoảng 33 L, tương đương 0,41 L/kg, trong SmPC được tham khảo. Desmopressin không được cho là đi qua hàng rào máu–não với mức đáng kể.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Desmopressin không được chuyển hóa bởi hệ CYP450 ở người theo nhãn thuốc tiêm; các nghiên cứu in vitro cũng không cho thấy thuốc ức chế CYP450. Chuyển hóa tại gan được cho là không đáng kể, nhưng chưa có đầy đủ nghiên cứu tương tác in vivo cho mọi chế phẩm.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Thuốc được thải trừ chủ yếu qua thận. Sau một liều tiêm tĩnh mạch 2 microgam, khoảng 52% liều được thu hồi trong nước tiểu trong vòng 24 giờ dưới dạng desmopressin không đổi.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải thay đổi theo chế phẩm và nghiên cứu:
|
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Chưa có đủ dữ liệu. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Chức năng thận: Suy thận làm tăng AUC và kéo dài thời gian bán thải.
- Dạng bào chế và đường dùng: Chênh lệch lớn về sinh khả dụng giữa uống, ngậm, mũi và tiêm.
- Thức ăn: Có thể làm giảm hấp thu đường uống/ngậm.
- Tình trạng niêm mạc mũi: Viêm, sung huyết, tắc nghẽn, teo niêm mạc hoặc phẫu thuật mũi có thể làm thay đổi hấp thu.
- Thuốc làm chậm nhu động ruột: Loperamide được ghi nhận có thể làm tăng nồng độ desmopressin; ý nghĩa lâm sàng cần được bác sĩ đánh giá.
- Tuổi và bệnh kèm theo: Người cao tuổi thường có nguy cơ tích lũy và hạ natri máu cao hơn do suy giảm chức năng thận hoặc dùng nhiều thuốc.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Desmopressin
- Chất chủ vận thụ thể vasopressin V2.
- Chất tương tự hormon thùy sau tuyến yên.
- Thuốc chống bài niệu.
- Thuốc hỗ trợ cầm máu trong một số rối loạn đông máu có đáp ứng với desmopressin.
- So với vasopressin tự nhiên, desmopressin có tác dụng chống bài niệu nổi trội hơn và tác dụng co mạch yếu hơn ở liều lâm sàng.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Tác dụng chống bài niệu
Desmopressin kích thích thụ thể vasopressin V2 ở thận, làm tăng tái hấp thu nước và giảm sản xuất nước tiểu. Kết quả là lượng nước tiểu giảm, độ thẩm thấu nước tiểu tăng và độ thẩm thấu huyết tương có thể giảm.
Tác dụng cầm máu
Desmopressin làm tăng hoạt tính yếu tố VIII và yếu tố von Willebrand trong huyết tương. Đáp ứng phụ thuộc từng người bệnh, thể bệnh và nồng độ yếu tố nền; cần làm xét nghiệm đánh giá đáp ứng trước hoặc trong điều trị khi phù hợp.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Sau tiêm, hoạt tính yếu tố VIII tăng nhanh, có thể bắt đầu nhận thấy trong khoảng 30 phút và đạt đỉnh khoảng 90 phút đến 2 giờ. Tác dụng cầm máu không đồng nhất giữa các thể hemophilia và bệnh von Willebrand. Trong đái tháo nhạt trung ương, desmopressin làm giảm lượng nước tiểu, tăng độ thẩm thấu nước tiểu và giảm độ thẩm thấu huyết tương. Tác dụng chống bài niệu có thể kéo dài lâu hơn nhiều so với thời gian bán thải huyết tương.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Desmopressin
Chỉ định được phê duyệt phụ thuộc dạng thuốc, nhãn sản phẩm và quốc gia. Các chỉ định được ghi nhận trên những nhãn chính thức được tham khảo gồm:
- Đái tháo nhạt trung ương: Điều trị thay thế chống bài niệu và kiểm soát đa niệu, khát nhiều tạm thời sau chấn thương đầu hoặc phẫu thuật vùng tuyến yên. Desmopressin không được chỉ định cho đái tháo nhạt do thận.
- Đái dầm ban đêm tiên phát: Một số chế phẩm viên uống hoặc viên đông khô được phê duyệt cho trẻ em từ độ tuổi quy định trên nhãn, thường từ 5 hoặc 6 tuổi trở lên. Xịt mũi desmopressin thông thường không được chỉ định cho mục đích này trên nhãn Hoa Kỳ được tham khảo.
- Tiểu đêm do đa niệu ban đêm: Một số viên ngậm liều thấp được phê duyệt cho người lớn có đa niệu ban đêm đã được xác nhận, không phải cho mọi nguyên nhân gây tiểu đêm.
- Hemophilia A: Dạng tiêm được chỉ định cho một số người có hoạt tính yếu tố VIII trên mức quy định, không có kháng thể yếu tố VIII, nhằm duy trì cầm máu quanh thủ thuật hoặc giảm chảy máu tự phát/chấn thương.
- Bệnh von Willebrand type 1: Dạng tiêm được chỉ định ở một số trường hợp nhẹ đến trung bình có khả năng đáp ứng; không phù hợp cho mọi type bệnh von Willebrand.
- Đánh giá khả năng cô đặc nước tiểu: Có trên nhãn của một số chế phẩm viên uống tại một số thị trường, đặc biệt ở trẻ em từ độ tuổi quy định.
Desmopressin đã được sử dụng ngoài chỉ định trong một số tình huống chảy máu liên quan đến rối loạn chức năng tiểu cầu, chẳng hạn:
- Chảy máu do rối loạn chức năng tiểu cầu trong ure huyết.
- Xuất huyết nội sọ ở người đang dùng thuốc kháng tiểu cầu.
- Một số rối loạn chức năng tiểu cầu mắc phải hoặc bẩm sinh.
- Một số tình huống chảy máu quanh phẫu thuật.
Mức độ bằng chứng không đồng nhất, tiêu chí lựa chọn người bệnh và khuyến cáo giữa các hướng dẫn có thể khác nhau. Đây không phải là chỉ định để người bệnh tự sử dụng; quyết định phải do bác sĩ hồi sức, huyết học, thận học hoặc thần kinh đưa ra sau khi cân nhắc nguy cơ hạ natri máu, huyết khối và bệnh nền.
Liều dùng và cách sử dụng
Các liều dưới đây chỉ minh họa theo một số nhãn chính thức, không phải đơn thuốc cá nhân. Liều giữa các dạng bào chế không thể tự quy đổi.
Đái tháo nhạt trung ương – viên uống
Một nhãn viên uống ghi liều khởi đầu tham khảo 0,05 mg, ngày hai lần; tổng liều sau chuẩn độ thường nằm trong khoảng 0,1–1,2 mg/ngày, chia hai hoặc ba lần. Liều phải điều chỉnh theo lượng nước tiểu, thời gian tác dụng, độ thẩm thấu và natri máu.
Đái dầm ban đêm tiên phát – viên uống
Một nhãn Hoa Kỳ ghi liều khởi đầu 0,2 mg trước khi ngủ ở người từ 6 tuổi trở lên và có thể chuẩn độ đến tối đa 0,6 mg tùy đáp ứng. Cần hạn chế dịch từ một giờ trước khi dùng đến sáng hôm sau hoặc ít nhất tám giờ sau liều.
Đái tháo nhạt trung ương – xịt mũi
Một nhãn xịt mũi ghi liều người lớn 10–40 microgam/ngày, dùng một lần hoặc chia liều. Trẻ từ 4 tuổi trở lên có thể bắt đầu 10 microgam/ngày trên đúng sản phẩm đó. Đường mũi không phù hợp khi niêm mạc mũi bị tổn thương, tắc nghẽn nặng hoặc sau một số phẫu thuật mũi.
Đái tháo nhạt trung ương – thuốc tiêm
Một nhãn thuốc tiêm ghi liều khởi đầu 2–4 microgam/ngày, tiêm tĩnh mạch hoặc dưới da, dùng một lần hoặc chia hai lần. Việc điều chỉnh phải dựa trên đáp ứng chống bài niệu và điện giải.
Hemophilia A và bệnh von Willebrand type 1 – thuốc tiêm
Liều được ghi trên nhãn tham khảo là 0,3 microgam/kg theo cân nặng thực tế, tối đa 20 microgam, truyền tĩnh mạch trong 15–30 phút. Khi dùng trước thủ thuật, nhãn hướng dẫn truyền khoảng 30 phút trước thủ thuật. Chỉ sử dụng tại cơ sở y tế với đánh giá yếu tố VIII, yếu tố von Willebrand và nguy cơ hạ natri máu.
Tiểu đêm do đa niệu ban đêm – viên ngậm liều thấp
Nhãn NOCDURNA tại Hoa Kỳ ghi liều tương đương desmopressin 25 microgam ở nữ và 50 microgam ở nam, ngậm dưới lưỡi một giờ trước khi ngủ, không uống nước cùng thuốc. Đây là liều riêng của chế phẩm và chỉ định này, không được áp dụng cho các viên desmopressin khác.
- Dùng đúng dạng thuốc, hàm lượng, đường dùng và thời điểm bác sĩ kê.
- Không tự đổi từ xịt mũi sang viên uống, viên ngậm hoặc thuốc tiêm.
- Với các chỉ định ban đêm, thường phải hạn chế lượng dịch từ một giờ trước liều đến ít nhất tám giờ sau liều; mức hạn chế cụ thể do bác sĩ hướng dẫn.
- Không uống nhiều nước vì lo khát khi thuốc đang có tác dụng.
- Viên ngậm dưới lưỡi phải được để tan hoàn toàn dưới lưỡi; một số sản phẩm không uống nước cùng liều.
- Xịt mũi phải được mồi bơm và sử dụng đúng số nhát theo hướng dẫn của từng sản phẩm.
- Không dùng xịt mũi nếu nghẹt mũi nặng, viêm hoặc tổn thương niêm mạc khiến hấp thu không ổn định.
- Tạm ngừng và liên hệ bác sĩ khi có sốt, nôn, tiêu chảy, nhiễm trùng toàn thân hoặc tình trạng làm rối loạn nước–điện giải.
- Không dùng lại liều đã quên theo cách uống gấp đôi.
Tùy chỉ định và chế phẩm, bác sĩ có thể theo dõi:
- Natri huyết thanh trước khi bắt đầu hoặc dùng lại.
- Natri trong vòng khoảng một tuần, một tháng và định kỳ sau đó ở chế phẩm có yêu cầu.
- Theo dõi thường xuyên hơn ở người từ 65 tuổi trở lên hoặc có nguy cơ hạ natri máu.
- Cân nặng, phù, lượng dịch đưa vào và lượng nước tiểu.
- Thể tích và độ thẩm thấu nước tiểu; độ thẩm thấu huyết tương trong đái tháo nhạt trung ương.
- Huyết áp và mạch khi truyền tĩnh mạch.
- Yếu tố VIII, hoạt tính đồng yếu tố ristocetin, kháng nguyên von Willebrand, thời gian chảy máu hoặc aPTT khi sử dụng để cầm máu.
- Đáp ứng giảm tiểu đêm hoặc đái dầm, đồng thời đánh giá các nguyên nhân khác nếu triệu chứng không cải thiện.
Cảnh báo và lưu ý về Desmopressin
Chống chỉ định thay đổi theo sản phẩm. Các chống chỉ định được ghi nhận trên một hoặc nhiều nhãn chính thức gồm:
- Quá mẫn với desmopressin hoặc tá dược.
- Đang hạ natri máu hoặc có tiền sử hạ natri máu.
- Suy thận trung bình đến nặng, thường được định nghĩa là độ thanh thải creatinin hoặc eGFR dưới 50 mL/phút theo nhãn.
- Uống nhiều nước do thói quen hoặc do tâm lý.
- Hội chứng tiết hormon chống bài niệu không phù hợp – SIADH.
- Suy tim hoặc tăng huyết áp không kiểm soát ở các chế phẩm có cảnh báo giữ nước.
- Đang mắc bệnh có thể gây rối loạn nước–điện giải, như viêm dạ dày–ruột, bệnh thận mất muối hoặc nhiễm trùng toàn thân.
- Dùng đồng thời thuốc lợi tiểu quai hoặc glucocorticoid toàn thân/hít đối với một số chế phẩm có chống chỉ định này.
- Xịt mũi không phù hợp khi đường mũi bị tổn thương hoặc hấp thu không đáng tin cậy.
- Desmopressin không được chỉ định cho đái tháo nhạt do thận.
- Cần tránh hoặc đặc biệt thận trọng trong bệnh von Willebrand type IIB vì nguy cơ kết tập tiểu cầu, giảm tiểu cầu và huyết khối.
Tác dụng không mong muốn phụ thuộc đường dùng và chỉ định, có thể gồm:
- Đau đầu.
- Buồn nôn, đau hoặc co thắt bụng.
- Đỏ bừng mặt.
- Khô miệng.
- Chóng mặt.
- Giữ nước, phù hoặc tăng cân.
- Tăng hoặc hạ huyết áp, nhịp tim nhanh.
- Với đường mũi: nghẹt mũi, chảy nước mũi, chảy máu mũi, đau họng, ho hoặc kích ứng niêm mạc.
- Phản ứng tại chỗ tiêm.
- Hạ natri máu.
- Hạ natri máu và ngộ độc nước: Có thể biểu hiện đau đầu kéo dài, buồn nôn, nôn, tăng cân nhanh, lơ mơ, lú lẫn, kích thích, yếu cơ hoặc chuột rút. Trường hợp nặng có thể gây phù não, co giật, hôn mê, ngừng hô hấp hoặc tử vong.
- Phản vệ hoặc phản ứng quá mẫn nghiêm trọng: Đã được báo cáo, kể cả trường hợp tử vong với đường tiêm.
- Giữ nước làm nặng suy tim hoặc tăng huyết áp.
- Tăng hoặc hạ huyết áp khi truyền tĩnh mạch.
- Huyết khối, giảm tiểu cầu ở bệnh von Willebrand type IIB.
- Bí tiểu hoặc tăng áp lực nội sọ: Nguy cơ cần được đánh giá ở người có tiền sử liên quan.
Cần cấp cứu nếu người dùng có co giật, mất ý thức, khó thở, sưng mặt–môi–lưỡi, lú lẫn rõ, đau đầu dữ dội hoặc tăng cân nhanh kèm giảm tiểu tiện.
- Hạn chế dịch là biện pháp an toàn cốt lõi nhưng phải thực hiện theo hướng dẫn chuyên môn, tránh cả uống quá nhiều lẫn mất nước.
- Đánh giá natri máu và chức năng thận trước điều trị khi nhãn yêu cầu.
- Nguy cơ hạ natri cao hơn ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, người suy thận và người dùng thuốc gây hạ natri.
- Không bắt đầu hoặc nên tạm dừng thuốc trong thời gian nôn, tiêu chảy, sốt, nhiễm trùng hoặc rối loạn điện giải.
- Thận trọng ở người có bệnh mạch vành, tăng huyết áp, suy tim, xơ nang, nguy cơ tăng áp lực nội sọ hoặc bí tiểu.
- Dạng mũi có độ hấp thu biến thiên và không nên dùng khi niêm mạc mũi bị tổn thương.
- Trong hemophilia A và bệnh von Willebrand, cần xác định người bệnh có khả năng đáp ứng; không sử dụng thay thế chế phẩm yếu tố đông máu khi desmopressin không phù hợp.
- Dùng lặp lại trong thời gian ngắn có thể xuất hiện giảm đáp ứng cầm máu; lịch dùng phải do bác sĩ chuyên khoa quyết định.
- Không tự sử dụng desmopressin để điều trị mọi trường hợp tiểu đêm, vì tiểu đêm còn có thể do suy tim, bệnh thận, đái tháo đường, ngưng thở khi ngủ, bệnh tuyến tiền liệt hoặc thuốc đang dùng.
Quá liều có thể làm kéo dài tác dụng chống bài niệu và tăng nguy cơ giữ nước, hạ natri máu. Dấu hiệu có thể gồm đau đầu, buồn nôn, co thắt bụng, đỏ bừng, lơ mơ, lú lẫn, tiểu khó và tăng cân nhanh.
Xử trí cần thực hiện tại cơ sở y tế:
- Ngừng hoặc giảm desmopressin theo đánh giá của bác sĩ.
- Định lượng natri huyết thanh và đánh giá tình trạng thần kinh.
- Hạn chế dịch phù hợp.
- Điều trị hạ natri máu dựa trên mức độ, thời gian diễn biến và triệu chứng.
- Theo dõi sát vì tác dụng thuốc có thể kéo dài.
- Không có thuốc giải độc đặc hiệu.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc dạng thuốc và nhà sản xuất:
- Viên uống: một số sản phẩm bảo quản khoảng 20–25°C, tránh nhiệt và ánh sáng quá mức, để trong bao bì kín.
- Xịt mũi: một số sản phẩm bảo quản ở nhiệt độ phòng và để chai thẳng đứng sau khi lắp bơm.
- Viên đông khô/ngậm: giữ trong bao bì gốc để tránh ẩm và ánh sáng.
- Thuốc tiêm: một số sản phẩm yêu cầu bảo quản lạnh 2–8°C và tránh ánh sáng.
Luôn tuân thủ đúng tờ hướng dẫn của sản phẩm đang sử dụng; không áp dụng điều kiện của dạng thuốc này cho dạng khác.
Đối tượng đặc biệt
Độ tuổi được phép sử dụng phụ thuộc chỉ định và chế phẩm. Ví dụ, một số viên uống được chỉ định điều trị đái dầm từ 6 tuổi; xịt mũi điều trị đái tháo nhạt trung ương từ 4 tuổi; nhãn thuốc tiêm được tham khảo có dữ liệu theo từng chỉ định và độ tuổi khác nhau. Trẻ em, đặc biệt trẻ nhỏ, có nguy cơ ngộ độc nước và hạ natri máu cao hơn nên cần người lớn giám sát, hạn chế dịch chặt chẽ và theo dõi phù hợp. Không tự dùng cho trẻ đái dầm khi chưa loại trừ bệnh tiết niệu, đái tháo đường, rối loạn giấc ngủ hoặc nguyên nhân khác.
Người từ 65 tuổi trở lên có nguy cơ hạ natri máu cao hơn, thường kèm suy giảm chức năng thận, tim hoặc sử dụng nhiều thuốc. Cần lựa chọn liều thận trọng, kiểm tra chức năng thận và theo dõi natri thường xuyên hơn. Với viên ngậm điều trị đa niệu ban đêm, nhãn yêu cầu kiểm tra natri trước điều trị, trong tuần đầu, khoảng một tháng và định kỳ; tần suất cần tăng ở người cao tuổi.
Dữ liệu kinh nghiệm kéo dài với desmopressin tiêm chưa xác định được nguy cơ liên quan thuốc đối với dị tật lớn, sảy thai hoặc kết cục thai kỳ bất lợi; nghiên cứu in vitro cho thấy thuốc qua nhau thai kém. Tuy nhiên, dữ liệu khác nhau theo dạng dùng và chỉ định.
- Có thể cân nhắc desmopressin cho đái tháo nhạt trung ương hoặc rối loạn chảy máu khi lợi ích vượt nguy cơ và có bác sĩ theo dõi.
- Viên ngậm liều thấp điều trị tiểu đêm không được khuyến cáo trong thai kỳ, vì tiểu đêm khi mang thai thường liên quan thay đổi sinh lý và không cần điều trị bằng chế phẩm này.
- Không tự sử dụng hoặc tiếp tục thuốc khi mang thai nếu chưa trao đổi với bác sĩ.
Desmopressin được bài tiết vào sữa mẹ với lượng rất thấp trong nghiên cứu sau dùng đường mũi; nhãn thuốc tiêm nhận định việc cho con bú không được kỳ vọng làm trẻ phơi nhiễm ở mức có ý nghĩa lâm sàng. Tuy vậy, chưa có đầy đủ dữ liệu về ảnh hưởng lên trẻ bú mẹ hoặc lượng sữa. Cần cân nhắc lợi ích cho con bú, nhu cầu điều trị của mẹ và nguy cơ tiềm ẩn theo từng chế phẩm.
Dữ liệu chuyên biệt về điều chỉnh liều ở người suy gan còn hạn chế: Chưa có đủ dữ liệu.. Desmopressin không được chuyển hóa đáng kể qua CYP450 hoặc gan trong các nghiên cứu được tham khảo, nhưng điều này không đồng nghĩa thuốc phù hợp với mọi người suy gan. Bác sĩ cần đánh giá tình trạng dịch, natri máu, bệnh kèm theo và thuốc đang sử dụng.
Desmopressin được thải trừ đáng kể qua thận. Suy thận làm tăng mức phơi nhiễm và kéo dài thời gian bán thải; trong nghiên cứu, AUC tăng khoảng 1,5 lần ở suy thận nhẹ, 2,4 lần ở mức trung bình và 3,6 lần ở mức nặng. Nhiều chế phẩm chống chỉ định khi độ thanh thải creatinin hoặc eGFR dưới 50 mL/phút. Không được tự dùng hoặc tự giảm liều để “bù” cho suy thận.
Một số SmPC không ghi nhận desmopressin ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng lái xe. Tuy nhiên, người dùng không nên lái xe hoặc vận hành máy móc khi có đau đầu, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, yếu cơ hoặc triệu chứng nghi hạ natri máu.
Tương tác thuốc của Desmopressin
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Chlorpromazine
Chlorpromazine có thể làm tăng tác dụng chống bài niệu của desmopressin, tăng nguy cơ giữ nước và hạ natri máu. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược lực học: chlorpromazine có liên quan SIADH; phối hợp với desmopressin tạo tác dụng chống bài niệu cộng hợp. Ảnh hưởng: Hạ natri máu, đau đầu, buồn nôn, lú lẫn, co giật hoặc phù não trong trường hợp nặng. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Cân nhắc tránh ở người nguy cơ cao; tuân thủ hạn chế dịch theo nhãn desmopressin và theo dõi natri thường xuyên hơn. | Natri huyết thanh, cân nặng, lượng dịch vào/ra, triệu chứng thần kinh và dấu hiệu giữ nước. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Desmopressin 120 micrograms Sublingual Tablets | Mục 4.5 – thuốc gây SIADH gồm chlorpromazine | https://www.medicines.org.uk/emc/product/14855/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
Thắc mắc về hoạt chất Desmopressin
Desmopressin là chất tương tự tổng hợp của hormon chống bài niệu vasopressin. Thuốc làm giảm lượng nước tiểu thông qua thụ thể V2 tại thận. Một số dạng tiêm còn làm tăng yếu tố VIII và yếu tố von Willebrand để hỗ trợ cầm máu ở người bệnh phù hợp.
Có. DDAVP thường được dùng để chỉ desmopressin, xuất phát từ tên 1-deamino-8-D-arginine vasopressin. Tuy nhiên, DDAVP cũng là tên thương mại trên một số sản phẩm, vì vậy vẫn phải kiểm tra hàm lượng và dạng bào chế cụ thể.
Desmopressin làm thận giữ lại nhiều nước hơn. Nếu người dùng tiếp tục uống lượng nước lớn, nước có thể tích tụ và làm loãng natri máu, gây đau đầu, nôn, lú lẫn, co giật, hôn mê hoặc tử vong. Việc hạn chế dịch phải theo đúng thời gian và mức độ bác sĩ hướng dẫn.
Không. Sinh khả dụng và hiệu lực giữa các dạng khác nhau rất lớn. Nhãn xịt mũi cho biết desmopressin đường mũi có thể mạnh hơn viên uống khoảng 10–40 lần trong một số bối cảnh chuyển đổi. Việc đổi dạng phải do bác sĩ chuẩn độ lại theo lượng nước tiểu, natri máu và đáp ứng lâm sàng.
Cần cấp cứu khi có co giật, mất ý thức, khó thở, phù mặt hoặc lưỡi, lú lẫn rõ, đau đầu dữ dội, nôn liên tục, yếu cơ nhiều, tăng cân nhanh, giảm tiểu tiện hoặc triệu chứng nghi ngờ hạ natri máu. Không tự xử trí bằng cách uống thêm nước hoặc dùng thêm thuốc.

