Desogestrel

Desogestrel là một progestogen tổng hợp được sử dụng chủ yếu trong thuốc tránh thai đường uống. Hoạt chất có thể được bào chế đơn độc dưới dạng viên chỉ chứa 75 microgam desogestrel hoặc phối hợp với estrogen như ethinylestradiol. Sau khi uống, desogestrel được chuyển hóa nhanh thành etonogestrel có hoạt tính. Tác dụng tránh thai chủ yếu đến từ việc ức chế rụng trứng, đồng thời làm đặc chất nhầy cổ tử cung khiến tinh trùng khó di chuyển. Viên chỉ chứa desogestrel thường được uống liên tục mỗi ngày, không có khoảng nghỉ giữa hai vỉ; thuốc phối hợp có lịch dùng phụ thuộc từng sản phẩm. Rối loạn kiểu chảy máu là tác dụng không mong muốn thường gặp. Đối với thuốc phối hợp có estrogen, nguy cơ huyết khối cần được đánh giá kỹ. Desogestrel không phòng ngừa HIV hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục và không nên được tự ý sử dụng khi chưa đánh giá chống chỉ định.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Desogestrel là gì?: Progestogen tổng hợp dùng chủ yếu để tránh thai đường uống.
  • Chất có hoạt tính: Desogestrel được chuyển hóa thành etonogestrel, còn gọi là 3-keto-desogestrel.
  • Dạng đơn thành phần: Viên 75 microgam desogestrel, thuộc nhóm thuốc tránh thai chỉ chứa progestogen.
  • Dạng phối hợp: Thường phối hợp desogestrel với ethinylestradiol trong viên tránh thai phối hợp.
  • Cơ chế chính: Ức chế rụng trứng và làm đặc chất nhầy cổ tử cung.
  • Cách dùng dạng 75 microgam: Uống một viên mỗi ngày, cùng thời điểm, liên tục giữa các vỉ.
  • Quên viên đơn thành phần: Khả năng bảo vệ có thể giảm nếu uống muộn hơn 12 giờ; cách xử trí phải theo tờ hướng dẫn của đúng sản phẩm.
  • Tác dụng phụ thường gặp: Chảy máu không đều, vô kinh, đau đầu, thay đổi tâm trạng, đau vú, buồn nôn, mụn trứng cá và thay đổi cân nặng.
  • Nguy cơ quan trọng: Huyết khối, bệnh gan, khối u nhạy cảm hormon và mang thai ngoài tử cung cần được lưu ý.
  • Bệnh lây truyền qua đường tình dục: Desogestrel không phòng ngừa HIV hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
  • Viên chỉ chứa desogestrel và viên phối hợp estrogen–desogestrel không có cùng chống chỉ định, cách dùng hoặc hồ sơ nguy cơ. Đặc biệt, nguy cơ huyết khối của viên phối hợp chịu ảnh hưởng đáng kể bởi thành phần estrogen.

Hoạt chất Desogestrel là gì?

Desogestrel là một progestogen tổng hợp dùng chủ yếu trong thuốc tránh thai đường uống. Sau khi vào cơ thể, desogestrel được chuyển thành etonogestrel có hoạt tính. Thuốc ngăn ngừa mang thai chủ yếu bằng cách ức chế rụng trứng và làm đặc chất nhầy cổ tử cung.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Desogestrel

CAS 54024-22-5 Công thức C22H30O

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Desogestrel

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Desogestrel

Tên IUPAC

(8S,9S,10R,13S,14S,17R)-13-ethyl-17-ethynyl-11-methylidene-1,2,3,6,7,8,9,10,12,14,15,16-dodecahydrocyclopenta[a]phenanthren-17-ol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Desogestrel; DSG.; Etonogestrel và 3-keto-desogestrel là tên của chất chuyển hóa có hoạt tính của desogestrel, không phải tên đồng nghĩa hoàn toàn của hoạt chất ban đầu.

Tên Latinh / tên dược điển

Desogestrelum

Tên USAN

desogestrel

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

54024-22-5

UNII

81K9V7M3A3

PubChem CID

40973

RxNorm CUI

3272

Công thức phân tử

C22H30O

Dược động học của Desogestrel

Desogestrel được hấp thu nhanh qua đường uống và chuyển hóa gần như hoàn toàn thành etonogestrel có hoạt tính. Etonogestrel gắn mạnh với protein huyết tương, được chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A và thải trừ qua nước tiểu cùng phân. Nồng độ trạng thái ổn định đạt được sau khoảng 4–5 ngày với viên chỉ chứa desogestrel.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi uống, desogestrel được hấp thu nhanh và chuyển thành etonogestrel. Ở trạng thái ổn định của viên 75 microgam, nồng độ đỉnh etonogestrel đạt được khoảng 1,8 giờ sau khi uống. Với một thuốc phối hợp chứa 150 microgam desogestrel, nồng độ đỉnh của chất chuyển hóa đạt được trung bình khoảng 1,4 giờ sau liều.

Nôn trong vòng khoảng 3–4 giờ sau khi uống hoặc tiêu chảy nặng có thể làm hấp thu không hoàn toàn và phải được xử trí tương tự trường hợp quên thuốc theo hướng dẫn của sản phẩm.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của etonogestrel sau khi uống viên desogestrel 75 microgam được báo cáo khoảng 70%.

Trong một nhãn thuốc phối hợp desogestrel–ethinylestradiol, sinh khả dụng tương đối của desogestrel, được đánh giá thông qua nồng độ 3-keto-desogestrel, khoảng 84%. Các con số không nên được dùng để tự quy đổi giữa những chế phẩm khác nhau.

Giai đoạn II: Phân bố

Etonogestrel gắn khoảng 95,5–99% với protein huyết thanh, chủ yếu với albumin và ở mức thấp hơn với globulin gắn hormon sinh dục – SHBG. Thành phần estrogen trong viên phối hợp có thể làm tăng SHBG và ảnh hưởng đến dược động học của etonogestrel.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Desogestrel được chuyển hóa bằng hydroxyl hóa và khử hydro thành etonogestrel. Etonogestrel tiếp tục được chuyển hóa chủ yếu qua enzym CYP3A, sau đó liên hợp với sulfate và glucuronide.

Thuốc cảm ứng CYP3A có thể làm giảm nồng độ etonogestrel và hiệu quả tránh thai. Ngược lại, thuốc ức chế CYP3A mạnh hoặc trung bình có thể làm tăng nồng độ progestogen.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Etonogestrel và các chất chuyển hóa được thải trừ dưới dạng steroid tự do hoặc chất liên hợp qua nước tiểu và phân, với tỷ lệ được báo cáo khoảng 1,5:1. Một lượng nhỏ etonogestrel cũng được bài tiết vào sữa mẹ.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trung bình của etonogestrel khoảng 30 giờ đối với viên chỉ chứa desogestrel. Một nhãn thuốc phối hợp ghi nhận thời gian bán thải của 3-keto-desogestrel khoảng 38 ± 20 giờ tại trạng thái ổn định.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải huyết thanh của etonogestrel sau khi dùng đường tĩnh mạch được báo cáo khoảng 10 lít/giờ. Dữ liệu độ thanh thải riêng của desogestrel dạng không chuyển hóa: Chưa có đủ dữ liệu..

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Thuốc cảm ứng CYP3A4 làm tăng chuyển hóa và giảm nồng độ etonogestrel.
  • Thuốc ức chế CYP3A4 có thể làm tăng nồng độ etonogestrel.
  • Nôn, tiêu chảy nặng hoặc rối loạn hấp thu có thể giảm lượng thuốc được hấp thu.
  • Ethinylestradiol trong thuốc phối hợp làm tăng SHBG và có thể làm thay đổi nồng độ toàn phần của etonogestrel.
  • Chưa có nghiên cứu chuyên biệt đánh giá ảnh hưởng của suy thận đối với dược động học desogestrel.
  • Chưa có nghiên cứu dược động học đầy đủ ở người suy gan; hormon steroid có thể được chuyển hóa kém khi chức năng gan suy giảm.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Desogestrel

  • Chất chủ vận thụ thể progesterone.
  • Progestogen dùng trong tránh thai nội tiết toàn thân.
  • Thuốc tránh thai chỉ chứa progestogen khi sử dụng đơn độc.
  • Thành phần progestogen trong thuốc tránh thai phối hợp khi dùng cùng ethinylestradiol.
  • Desogestrel đôi khi được mô tả là progestogen thế hệ mới hơn, nhưng cách phân loại theo “thế hệ” không được tiêu chuẩn hóa hoàn toàn. EMA lưu ý rằng cách phân loại thuốc tránh thai nội tiết theo thế hệ không dựa trên một hệ thống khoa học thống nhất.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Viên chỉ chứa desogestrel

Desogestrel 75 microgam tạo tác dụng tránh thai chủ yếu bằng cách ức chế rụng trứng. Thuốc đồng thời làm tăng độ nhớt của chất nhầy cổ tử cung, khiến tinh trùng khó đi qua cổ tử cung.

Viên phối hợp estrogen–desogestrel

Thuốc phối hợp ức chế tiết gonadotropin, từ đó ức chế rụng trứng. Các thay đổi bổ sung gồm làm đặc chất nhầy cổ tử cung và làm thay đổi nội mạc tử cung.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Trong nghiên cứu được trình bày trong SmPC của viên desogestrel 75 microgam, tỷ lệ rụng trứng trong hai chu kỳ là khoảng 1% theo tiêu chí progesterone được xác định trước. Sau khi ngừng thuốc sau 56 ngày sử dụng liên tục, rụng trứng trở lại trung bình sau khoảng 17 ngày, với khoảng dao động 7–30 ngày.

Desogestrel có thể làm giảm estradiol huyết thanh xuống mức tương ứng giai đoạn nang noãn sớm. Ý nghĩa lâu dài của thay đổi này đối với mật độ khoáng xương chưa được xác định đầy đủ.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Desogestrel

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Desogestrel

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Desogestrel

Thuốc có thể làm giảm hiệu quả desogestrel

Các thuốc hoặc thảo dược cảm ứng enzym gan có thể làm tăng chuyển hóa hormon và dẫn đến chảy máu bất thường hoặc thất bại tránh thai, gồm:

  • Carbamazepine.
  • Phenytoin.
  • Phenobarbital và các barbiturate khác.
  • Primidone.
  • Oxcarbazepine.
  • Topiramate.
  • Rifampicin và rifabutin.
  • Bosentan.
  • Efavirenz.
  • Một số thuốc điều trị HIV hoặc viêm gan C.
  • Felbamate.
  • Griseofulvin.
  • St. John’s wort – cỏ ban Âu.

Khi dùng ngắn hạn thuốc cảm ứng enzym, SmPC khuyến cáo sử dụng thêm biện pháp hàng rào trong toàn bộ thời gian điều trị và 28 ngày sau khi ngừng thuốc. Khi phải dùng lâu dài, nên cân nhắc biện pháp tránh thai không bị ảnh hưởng bởi cảm ứng enzym.

Thuốc có thể làm tăng nồng độ etonogestrel

  • Ketoconazole.
  • Itraconazole.
  • Clarithromycin.
  • Fluconazole.
  • Diltiazem.
  • Erythromycin.

Đây là các chất ức chế CYP3A mạnh hoặc trung bình và có thể làm tăng nồng độ progestogen. Ý nghĩa lâm sàng cần được đánh giá theo thuốc và người sử dụng.

Tương tác hai chiều

Thuốc tránh thai nội tiết có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa thuốc khác, làm tăng hoặc giảm nồng độ của chúng; ciclosporin là một ví dụ được nêu trong SmPC. Cần kiểm tra tờ hướng dẫn của tất cả thuốc đang dùng, đặc biệt thuốc chống động kinh, thuốc điều trị HIV, lao, viêm gan C và thuốc ức chế miễn dịch.

Thắc mắc về hoạt chất Desogestrel

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *