Loperamide

Loperamide là thuốc chống tiêu chảy tổng hợp, tác động chủ yếu lên các thụ thể opioid ở thành ruột để làm chậm nhu động, kéo dài thời gian lưu của dịch và thức ăn trong ruột, đồng thời giảm số lần đi ngoài. Thuốc chỉ kiểm soát triệu chứng, không thay thế bù nước–điện giải và không điều trị nguyên nhân gây tiêu chảy. Theo nhãn Hoa Kỳ, loperamide kê đơn được dùng cho tiêu chảy cấp không đặc hiệu ở người từ 2 tuổi, tiêu chảy mạn ở người lớn liên quan bệnh viêm ruột và giảm lượng dịch từ hồi tràng mở. Một số sản phẩm không kê đơn có giới hạn tuổi, thời gian và liều thấp hơn. Không dùng đơn độc khi tiêu chảy có máu hoặc kèm sốt, nghi nhiễm khuẩn xâm lấn, viêm đại tràng do kháng sinh hay chướng bụng. Dùng quá liều có thể gây kéo dài QT, xoắn đỉnh, ngừng tim và tử vong.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Loperamide, thường dùng dưới dạng loperamide hydrochloride.
  • Nhóm thuốc: Thuốc chống tiêu chảy giảm nhu động; chất chủ vận opioid ngoại biên tại ruột.
  • Mã ATC: A07DA03; DDD của WHO là 10 mg đường uống và không phải liều kê đơn cho từng người.
  • Công dụng: Kiểm soát triệu chứng một số dạng tiêu chảy cấp hoặc mạn; không điều trị nguyên nhân và không thay thế bù nước.
  • Trường hợp không nên dùng: Phân có máu và sốt cao, viêm đại tràng cấp, tiêu chảy do vi khuẩn xâm lấn, viêm đại tràng giả mạc, đau bụng không kèm tiêu chảy hoặc chướng bụng.
  • Nguy cơ chính: Táo bón, liệt ruột, megacolon nhiễm độc, ức chế thần kinh–hô hấp và rối loạn nhịp tim nghiêm trọng khi quá liều.
  • Giới hạn liều: Tại Hoa Kỳ, liều tối đa ở người lớn là 8 mg/ngày với sản phẩm OTC và 16 mg/ngày với thuốc kê đơn; nhãn khác có thể giới hạn thấp hơn.
  • Thời gian tự dùng: Nếu tiêu chảy không cải thiện sau 48 giờ, phải ngừng tự điều trị và liên hệ nhân viên y tế.
  • Trẻ em: Giới hạn tuổi khác nhau giữa sản phẩm và quốc gia; không tự chia viên 2 mg hoặc áp dụng liều người lớn cho trẻ.

Hoạt chất Loperamide là gì?

Loperamide là thuốc kiểm soát triệu chứng tiêu chảy bằng cách làm chậm nhu động ruột, tăng thời gian vận chuyển trong ruột và giảm mất nước, điện giải qua phân. Thuốc không phải kháng sinh và không tiêu diệt virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng gây tiêu chảy.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Loperamide

CAS 53179-11-6

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Loperamide

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Loperamide

Tên IUPAC

4-[4-(4-chlorophenyl)-4-hydroxypiperidin-1-yl]-N,N-dimethyl-2,2-diphenylbutanamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Loperamide hydrochloride; loperamide hydroclorid; loperamid hydrochlorid. Dạng muối hydrochloride là dạng hoạt chất được sử dụng phổ biến trong viên nang và viên nén.

Tên Latinh / tên dược điển

loperamidum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

53179-11-6

UNII

6X9OC3H4II

PubChem CID

3955

RxNorm CUI

6468

Dược động học của Loperamide

Phần lớn liều uống được hấp thu từ ruột, nhưng sinh khả dụng toàn thân chỉ khoảng 0,3% do chuyển hóa bước đầu mạnh. Nồng độ đỉnh đạt khoảng 5 giờ sau viên nang và khoảng 2,5 giờ sau dạng lỏng trong nhãn Hoa Kỳ. Loperamide gắn protein huyết tương khoảng 95%, là cơ chất của P-glycoprotein, được chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4 và CYP2C8 rồi thải phần lớn qua phân. Thời gian bán thải trung bình khoảng 11 giờ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Phần lớn loperamide uống vào được hấp thu qua ruột. Sau một viên nang 2 mg, nồng độ hoạt chất không đổi trong huyết tương thường dưới 2 ng/mL; thời gian đạt nồng độ đỉnh khoảng 5 giờ với viên nang và 2,5 giờ với dạng lỏng.

Tác dụng chống tiêu chảy có thể bắt đầu trong khoảng một giờ sau một liều 4 mg trong dữ liệu được trình bày tại SmPC, nhưng thời điểm đáp ứng ở từng người có thể khác nhau.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng toàn thân sau khi uống khoảng 0,3% do thuốc bị chiết xuất và chuyển hóa mạnh ở gan trong lần qua đầu. Sinh khả dụng thấp không đồng nghĩa với việc dùng liều cao là an toàn.

Giai đoạn II: Phân bố

Loperamide gắn protein huyết tương khoảng 95%, chủ yếu với albumin. Thuốc có ái lực cao với thành ruột và là cơ chất của P-glycoprotein, một chất vận chuyển giúp hạn chế sự tích lũy trong hệ thần kinh trung ương ở liều thông thường. Thể tích phân bố định lượng ở người.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Loperamide được chuyển hóa gần như hoàn toàn tại gan. Con đường chính là N-demethyl hóa oxy hóa, chủ yếu qua CYP3A4 và CYP2C8; CYP2B6 và CYP2D6 có vai trò nhỏ hơn. Thuốc và các chất chuyển hóa tiếp tục được liên hợp rồi bài tiết qua mật.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Loperamide không đổi và các chất chuyển hóa được thải chủ yếu qua phân. Bài tiết qua mật đóng vai trò quan trọng sau chuyển hóa tại gan. Tỷ lệ thải trừ qua nước tiểu được xác minh từ nhãn hiện hành.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải biểu kiến trung bình khoảng 10,8–11 giờ, với khoảng được báo cáo xấp xỉ 9–14 giờ. Thời gian bán thải của thuốc dài hơn naloxone, vì vậy ngộ độc có thể cần dùng naloxone lặp lại và theo dõi kéo dài.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải toàn thân định lượng ở người.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể làm thay đổi mức phơi nhiễm gồm:

  • Suy gan có thể làm giảm chuyển hóa bước đầu và tăng nồng độ toàn thân.
  • Thuốc ức chế CYP3A4, CYP2C8 hoặc P-glycoprotein có thể làm tăng đáng kể mức phơi nhiễm loperamide.
  • Dạng lỏng đạt nồng độ đỉnh sớm hơn viên nang trong dữ liệu nhãn.
  • Chưa có nghiên cứu dược động học riêng đầy đủ ở trẻ em.
  • Suy thận chưa được nghiên cứu chuyên biệt, nhưng nhãn Hoa Kỳ không yêu cầu điều chỉnh liều thường quy vì thuốc chủ yếu thải qua phân.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Loperamide

Loperamide thuộc nhóm thuốc chống nhu động ruột, mã ATC A07DA03. Hoạt chất có đặc tính opioid nhưng chủ yếu tác động ngoại biên tại thành ruột ở liều điều trị. Khi dùng liều rất cao, có tương tác làm tăng hấp thu hoặc suy giảm chuyển hóa, nguy cơ độc tính thần kinh trung ương và tim mạch tăng rõ rệt.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Loperamide gắn vào thụ thể opioid tại thành ruột, ức chế giải phóng acetylcholine và prostaglandin. Tác động này làm giảm nhu động đẩy, kéo dài thời gian vận chuyển của chất trong ruột, tăng hấp thu nước và điện giải, đồng thời tăng trương lực cơ thắt hậu môn để giảm cảm giác mót đi ngoài và tình trạng không tự chủ.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Loperamide làm giảm số lần đi ngoài, giảm thể tích phân, tăng độ đặc của phân và hạn chế mất nước–điện giải. Nhãn Hoa Kỳ không ghi nhận hiện tượng dung nạp rõ rệt đối với tác dụng chống tiêu chảy.

Việc ức chế nhu động cũng có thể làm giữ lại tác nhân gây bệnh hoặc độc tố trong ruột, gây táo bón, liệt ruột, phình đại tràng hoặc megacolon nhiễm độc ở người có nguy cơ.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Loperamide

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Loperamide

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Loperamide

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Thuốc ức chế CYP3A4 như itraconazole hoặc ketoconazole có thể làm tăng nồng độ loperamide.
  • Thuốc ức chế CYP2C8 như gemfibrozil có thể làm tăng mức phơi nhiễm.
  • Thuốc ức chế P-glycoprotein như quinidine hoặc ritonavir có thể làm tăng hấp thu toàn thân và nguy cơ độc tính.
  • Phối hợp itraconazole với gemfibrozil đã làm tăng diện tích dưới đường cong của loperamide khoảng 13 lần trong nghiên cứu tương tác.
  • Thuốc kéo dài khoảng QT hoặc gây rối loạn điện giải có thể làm tăng nguy cơ loạn nhịp; cần tránh phối hợp khi không có đánh giá chuyên môn.
  • Loperamide có thể làm tăng nồng độ desmopressin đường uống khoảng ba lần do làm chậm nhu động tiêu hóa.
  • Loperamide có thể làm giảm mức phơi nhiễm saquinavir; cần theo dõi hiệu quả điều trị nếu phối hợp.
  • Thuốc kháng cholinergic, opioid hoặc thuốc khác gây táo bón có thể làm tăng nguy cơ liệt ruột.

Không tự dùng thêm thuốc nhằm “tăng hấp thu” loperamide.

Thắc mắc về hoạt chất Loperamide

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 14 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *