Đái tháo nhạt trung ương (Central Diabetes Insipidus)

Đái tháo nhạt trung ương là tình trạng vùng dưới đồi hoặc tuyến yên sau không sản xuất hay giải phóng đủ arginine vasopressin, còn gọi là hormone chống bài niệu. Khi thiếu hormone này, thận không giữ được nước thích hợp, làm người bệnh đi tiểu rất nhiều nước tiểu loãng, khát dữ dội và thường phải thức dậy ban đêm để uống nước hoặc đi tiểu. Bệnh không liên quan trực tiếp đến đái tháo đường do tăng glucose máu. Nếu người bệnh vẫn cảm nhận khát và uống được nước, tình trạng thường có thể kiểm soát; ngược lại, mất nước, tăng natri máu và rối loạn ý thức có thể xảy ra khi không được bù nước. Chẩn đoán đúng cần phối hợp xét nghiệm máu, nước tiểu, đánh giá độ thẩm thấu và đôi khi chụp cộng hưởng từ vùng dưới đồi – tuyến yên. Điều trị sớm, theo dõi natri và sử dụng desmopressin phù hợp giúp giảm triệu chứng và hạn chế biến chứng.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 20/07/2026

Đái tháo nhạt trung ương là bệnh gì?

Đái tháo nhạt trung ương là hội chứng đa niệu – khát nhiều do thiếu arginine vasopressin, hormone được tổng hợp ở vùng dưới đồi và phóng thích từ thùy sau tuyến yên. Vasopressin bình thường giúp ống góp của thận tái hấp thu nước; khi hormone thiếu, nước tiểu vẫn loãng dù máu đang cô đặc. Tên gọi mới được nhiều hội chuyên khoa sử dụng là arginine vasopressin deficiency để tránh nhầm với đái tháo đường. Hai bệnh có thể cùng gây tiểu nhiều, nhưng đái tháo đường thường liên quan tăng glucose máu và glucose niệu, còn đái tháo nhạt trung ương chủ yếu là rối loạn điều hòa nước. Cần phân biệt với đái tháo nhạt do thận, trong đó vasopressin vẫn được tiết nhưng thận không đáp ứng, và với uống nhiều nguyên phát. Mức độ bệnh có thể một phần hoặc hoàn toàn, thoáng qua sau phẫu thuật hoặc kéo dài khi đường dẫn truyền vasopressin bị tổn thương.

Tên bệnh

Đái tháo nhạt trung ương

Tên tiếng Anh

Central diabetes insipidus

Tên khác / tên đồng nghĩa

Thiếu arginine vasopressin; arginine vasopressin deficiency (AVP-D); đái tháo nhạt do thần kinh; cranial diabetes insipidus

Mã ICD-10

E23.2 – Diabetes insipidus; mã này bao gồm đái tháo nhạt trung ương và loại trừ đái tháo nhạt do thận.

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Nội tiết – chuyển hóa; bệnh vùng dưới đồi – tuyến yên sau; rối loạn cân bằng nước và natri

Cơ quan ảnh hưởng

Vùng dưới đồi và thùy sau tuyến yên là vị trí chính; thận, hệ tuần hoàn và hệ thần kinh có thể bị ảnh hưởng thứ phát do mất nước hoặc rối loạn natri.

Tính chất bệnh

Rối loạn nội tiết không lây; có thể thoáng qua hoặc kéo dài, mắc phải hoặc hiếm khi di truyền; mức độ phụ thuộc lượng vasopressin còn lại và khả năng uống nước.

Mức độ phổ biến

Hiếm gặp. Dữ liệu dịch tễ tại Việt Nam còn hạn chế và tần suất thay đổi theo nhóm nguyên nhân, đặc biệt sau phẫu thuật vùng tuyến yên.

Bệnh có lây không?

Không

Đường lây

Không áp dụng

Tổng quan chuyên môn về Đái tháo nhạt trung ương

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Đái tháo nhạt trung ương

Triệu chứng và dấu hiệu của Đái tháo nhạt trung ương

Chẩn đoán Đái tháo nhạt trung ương

Điều trị Đái tháo nhạt trung ương

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Đái tháo nhạt trung ương

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Đái tháo nhạt trung ương

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *